Pramāṇa · Search · About · API

Vaishnavakhanda 20

Vaiṣṇavakhaṇḍa 20

Language
Sanskrit

Contents

20.1

cha
lomaśa uvāca || || tataḥ śacī tānprovāca vācaṃ dharmārthasaṃyutām || mā ciṃtā kriyatāṃ devā bṛhaspatipurogamāḥ

20.2

gacchata tvaritāḥ
sarve śakraṃ draṣṭuṃ vicakṣaṇāḥ || brahmahatyābhibhūto'sau yatrāste surasattamaḥ

20.3

bahūnāṃ kāraṇenaiva viśvarūpo hi maṃdadhīḥ || hatastena maheṃdreṇa sarvaiḥ
so'pi nirākṛtaḥ

20.4

tasmātsarvairbhavadbhiśca gaṃtavyaṃ yatra sa prabhuḥ || avajñā hi kṛtā pūrvaṃ maheṃdreṇa tavānagha

20.5

avajñāmātrakundhena tvayā
śatruḥ puraṃdaraḥ || tathaiva śāpitaścāsi mayā tvaṃ hi bṛhaspate

20.6

nirasto'pi hi tasmāttvamavasānaparo bhava

20.7

yathā madarthamānītau śakre
jīvati tāvubhau || tvayi jīvati bho brahmankāryaṃ tava kāriṣyati

20.8

ko'pi saubhāgyavām̐lloke tava kṣetre janiṣyati || putraṃ vikhyātanāmānamatra
naivāsti saṃśayaḥ

20.9

gaccha śīghraṃ suraiḥ sārddhaṃ śakramānaya mā ciram || prayāsi tvarito no cetpunaḥ śāpaṃ dadāmi te

20.10

śacyoktaṃ vacanaṃ
śrutvā suraiḥ sārddhaṃ jagāma saḥ || puraṃdaraṃ gatāḥ sarve brahmahatyābhipīḍitam

20.11

sarasastīramāsādya te śakraṃ cābhyavādayan || hṛṣṭāḥ śakreṇa te sarve
tadā hyapsu sthitena vai

20.12

uvāca devāndeveśaḥ kasmādāyamihāgatāḥ || ahaṃ hi pātakagrasto brahmahatyāpariplutaḥ || apsu tiṣṭhāmi bho devā
ekakī tapasānvitaḥ

20.13

tacchutvā vacanaṃ tasya sarve devāḥ śatakratoḥ || ūcurvihvalitā enaṃ devarājānamadbhutam

20.14

etāhaśaṃ na vācyaṃ
te pareṣāmupakārataḥ || kṛtaṃ tvayaiva yatkarma viśvarūpavadhādikam

20.15

viśvakarmasutenaiva kṛtaṃ yājanamadbhutam || yena devāḥ kṣayaṃ yānti ṛṣayo'pi
mahāprabhāḥ

20.16

tasmādvatastvayā deva pareṣāmupakārataḥ || tataḥ sarve vayaṃ prāptāstvāṃ netumamarāvatīm

20.17

evaṃ vivadamāneṣu deveṣu ca
tadābravīt || brahmahatyā tvarāyuktā deveṃdraṃ varayāmyaham

20.18

tadā bṛhaspatirvākyamuvāca sahasaiva tu

20.19

bṛhaspatiruvāca
vāsārthaṃ ca kariṣyāmaḥ sthānāni tava sāṃpratam || prasāṃtvitā tadā hatyā devaistatkāryagauravāt

20.20

vibhṛśya sarve vibhaṃjuścaturdhā hatyāṃ surāste
ṛṣayo manīṣiṇaḥ || yakṣāḥ piśācā uragāḥ pataṃgāstathā ca sarve surasiddhacāraṇāḥ

20.21

ādau kṣamāṃ prati tadā ūcuḥ sarve divaukasaḥ || he kṣameṃḍa
śastvayā grāhyo hatyāyāḥ kāryasiddhye

20.22

surāṇāṃ tadvacaḥ śrutvā dharitrī kaṃpitāvadat || kathaṃ grāhyo mayā hyaṃśo hatyāyāstadvibhṛśyatām

20.23

ahaṃ hi sarvabhūtānāṃ dhātrī viśvaṃ dharāmyaham || apavitrā bhaviṣyāmi enasā saṃvṛtā bhṛśam

20.24

pṛthvyāstadvacanaṃ śrutvā bṛhaspa
tiruvāca tām || mā bhaiṣīścārusarvāṃgi niṣpāpāsi na cānyathā

20.25

yadā yadukule śrīmānvāsudevo bhaviṣyati || tadā tatpadavinyāsā
niṣpāpā tvaṃ bhaviṣyasi

20.26

kuru vākyaṃ tvamasmākaṃ nātra kāryā vicāraṇā

20.27

ityuktā pṛthivī teṣāṃ niṣpāpā sākarodvacaḥ || tato
vṛkṣānsamāhya sarve devā'bruvanvacaḥ

20.28

hatyāṃśo hi gṛhītavyo bhavadbhiḥ kāryasiddhaye || evamuktā'bruvanvṛkṣā devānsarve samāgatāḥ

20.29

vayaṃ sarve tathā bhūtāstāpasānāṃ phalapradāḥ || tadā hatyānvitāḥ sarve bhaviṣyaṃti tapasvinaḥ

20.30

pāpino hi mahābhāgāstasmātsarve vibhṛśya
tām || tadā purodhasā coktāḥ sarve vṛkṣāḥ samāgatāḥ

20.31

mā ciṃtā kriyatāṃ sarvaiḥ prasādācca śatakratoḥ || cheditāścaiva sarve vai hyanekāṃśatva
māgatāḥ

20.32

tato viṭapino nityaṃ yūyaṃ sarve bhaviṣyatha || ityuktāste tadā sarve'gṛhṇanhatyāṃ vibhāgaśaḥ

20.33

tato hyapaḥ samāhūya ūcuḥ
sarve divaukasaḥ || adriśca gṛhyatāmadya hatryāṃśaḥ kāryasiddhaye

20.34

tadā hyāpo militvātha ūcuḥ sarvāḥ purodhasam || yāni kāni ca
pāpāni tathā duścaritāni ca

20.35

asmatsaṃparkasaṃbaṃdhātsnānaśaucāśanādibhiḥ || punaṃti prāṇinaḥ sarve pāpena pariveṣṭitāḥ

20.36

tāsāṃ vacanamākarṇya bṛhaspatiruvāca ha || mā bhayaṃ kriyatāmāpa enasā dustareṇa hi

20.37

āpaḥ punaṃtu sarveṣāṃ carācaranivāsi
nām || tadā striyaḥ samāhūya bṛhaspatiruvāca ha

20.38

adyaiva gāhyo hatryāṃśaḥ sarvakāryārthasiddhaye || niśamya tadgurorvākyamūcuḥ sarvāśca
yoṣitaḥ

20.39

pāpamācarate yoṣā tena pāpena nānyathā || lipyaṃte bahavaḥ pakṣā iti vedānuśāsanam

20.40

śrutamasti na te kiṃciddhe
puroyo vimṛśyatām || yopidbhiḥ procyamāno'pi uvāca bṛhaspatiḥ

20.41

mā bhayaṃ kriyatāṃ sarvāḥ pāpādasmātsulocanāḥ || bhaviṣyāṇāṃ
tathānyeṣāṃ bhaviṣyati phalapradaḥ || hatryāṃśo yo hi sarvāsāṃ yathākāmitvameva ca

20.42

evamaṃśāśca hatryāyāścatvāraḥ kalpitāḥ suraiḥ || nivāsamaṃkaro
tsadyasteputeṣu dvijottamāḥ

20.43

niṣpāpo hi tadā jāto maheṃdro hyabhiṣecitaḥ || devapuryā suragaṇaistathaiva ṛṣibhiḥ saha

20.44

śacyā sameto
hi tadā puraṃdaro babhūva viśvādhipatirmahātmā || devaiḥ sameto hi mahānubhāvairmunīśvaraiḥ siddhagaṇaistadānīm

20.45

tadāśrayaḥ śobhanā vāyavaśca
sarve grahāḥ suprabhāḥ śāṃtiyuktāḥ || jātāḥ sadyaḥ pṛthivyī śobhamānā tathādrayo maṇiprabhavā babhūbuḥ

20.46

prasannāni tathā hyāsanmanāṃsi ca sana
svinām

20.47

nadyaścāmṛtavāhinyo vṛkṣā hyāsansadāphalāḥ || akṛṣṭapacyauṣadhayo babhūbuścāmṛtopamāḥ

20.48

ekapadyena sarveṣāmiṃdralokani
vāsinām || babhūva paramotsāho mahāmodakarastathā

20.49

lomaśa uvāca || || etasminnantare tvaṣṭā dṛṣṭvā ceṃdramahotsavam || babhūva ruṣi
to'tīva putraśokaprapīḍitaḥ

20.50

jagāma nirvedaparastapastaptuṃ sudāruṇam || tapasā tena saṃtuṣṭo brahmā lokapitāmahaḥ

20.51

tvaṣṭāramabravī
cchuṣṭo varaṃ varaya suvrata || tadā vavre varaṃ tvaṣṭā sarvalokabhayāvaham || varaṃ putro hi dātavyo devānāṃ hi bhayāvahaḥ

20.52

tatheti ca varo datto brahmaṇā
paramarṣiṇā || varadānātsvayaṃ eva babhūva puruṣastadā

20.53

vṛtranāmāṃkitastatra daityo hi paramādbhutaḥ || dhanuṣāṃ śatamātraṃ hi pratyahaṃ vajradhe'suraḥ

20.54

pātālānnirgatā daityā ye purāsamṛtamaṃthane || ghātitāḥ surasaṃvaiśca bhṛguṇā jīvitāstvarād

20.55

sarvaṃ mahītalaṃ vyāptaṃ tenaikena mahā
tmanā

20.56

tadā sarve'pi ṛpayo vadhyamānāstapasvinaḥ || brahmāṇaṃ tvaritāḥ sarve ūcuryasanamāgatam

20.57

tathā ceṃdrādayo devā gaṃdharvāḥ sama
rudragaṇāḥ || brahmaṇā kathitaṃ sarvaṃ tvaṣṭraścaitaccikīrṣitam

20.58

bhavadbhyārthaṃ janitastapasā parameṇa tu || vṛtronāma mahātejāḥ sarvadaityāpyadho mahān

20.59

tathāpi yatnaḥ kriyatāṃ yathā vadhyo bhavedasau || niśamya brahmaṇo vākyamūcurdevāḥ savāsavāḥ

20.60

devā ūcuḥ || || yadā iṃdro hi hatyāyā vimuktaḥ sthāpito divi || tadāsmābhirakāryaṃ vai kṛtamasti durāsadam

20.61

śastrāṇyastrāṇyanekāni saṃkṣiptāni hyabuddhitaḥ || dadhīcaśca syāśrame brahmannika kāryaṃ karavāmahe

20.62

tacchutvā prahasanvākyaṃ devānbrahmā tadā'bravīt || ciraṃ sthitāni vijñāyāgacchadhvaṃ tāni vai surāḥ

20.63

gatvā devāstadā sarve nāpaśyansvaṃ svamāyudham || papracchuśca dadhīciṃ te so'vādīnnaiva vedmyaham

20.64

punarbrahmāṇamāgatya ūcuḥ sarve munervacaḥ

20.65

brahmovāca tadā devānsarveṣāṃ kāryasiddhye || tasyāsthīnyeva yācadhvaṃ pradāsyati na saṃśayaḥ

20.66

tacchutvā brāhmaṇo vākyaṃ śakro vacana mabravīt

20.67

viśvarūpo hato deva devānāṃ kāryasiddhye || eka eva tadā brahmanpāpiṣṭho'haṃ kṛtaḥ suraiḥ

20.68

tathā purodhasā caiva niḥśrīkastatkṣaṇātkṛtaḥ || diṣṭyā paramayā cāhaṃ praviṣṭo nijamaṃdiram

20.69

dadhīcaṃ ghātayitvā vai tasyāsthīni bahūnyapi || astrāṇi tāni bhagavankṛtāni hyaśubhāni vai

20.70

tvaṣṭrā hi janito yo vai vṛtro nāmaiṣa daityarāṭ || kathaṃ taṃ ghātayāmyevaṃ satataṃ pāpabhīruṇā || śakreṇoktaṃ niśamyātha brahmā vākyamuvāca ha

20.71

arthaśāstrapareṇaiva vidhinā tamabodhayat || ātatāyinamāyāṃtaṃ brāhmaṇaṃ vā tapasvinam || haṃtukāmaṃ jighāṃsīyānna tena brahmahā bhavet

20.72

indra uvāca || || dadhīcasya vadhādbrahmannahaṃ bhīto na saṃśayaḥ || tasmādbrahma vadhātsatyaṃ mahadeno bhaviṣyati

20.73

ato na kāryamasmābhirbrāhmaṇānāṃ tu helanam || helanāddhavo doṣā bhaviṣyaṃti na cānyathā

20.74

ahṛdaṃ paramaṃ dharmyaṃ vidhinā parameṇa hi || kartavyaṃ manasā caivaṃ puruṣeṇa vijānatā

20.75

niḥspṛhaṃ tasya tadvākyaṃ śrutvā brahmā hyuvāca tam || śakra svabuddhyā vartasva dadhīciṃ gaccha satvaram

20.76

yācasva tasya cāsthīni dadhīceḥ kāryagauravāt || guruṇā sahitaḥ śakro devaiḥ saha samanvitaḥ

20.77

tatheti gatvā te sarve dadhīcasyāśramaṃ śubham || nānāsattvasamāyuktaṃ vairabhāvavivarjitam

20.78

mārjāramūṣakāścaiva parasparamudānvitāḥ || ekapadyena siṃhāśca gajinyaḥ kalabhaiḥ saha

20.79

tathā jātyaśca vividhāḥ krīḍāyuktāḥ parasparam || nakulaiḥ saha sarpāśca krīḍāyuktāḥ parasparam

20.80

evaṃvidhānyanekāni hyāścaryāṇi tadāśrame || paśyaṃto vibudhāḥ sarve vismayaṃ paramaṃ yayuḥ

20.81

athāsane muniśreṣṭhaṃ dahaśuḥ paramāsthitam || tejasā
parameṇaiva bhrājamānaṃ yathā ravim

20.82

vibhāvasuṃ dvitīyaṃ vā suvarcāsahitaṃ tadā || yathā brahmā hi sāvitryā tathāsau munisattamaḥ

20.83

taṃ
praṇamya tato devā vacanaṃ cedamabruvan || tvaṃ dātā triṣu lokeṣu tvatsakāśamihāgatāḥ

20.84

niśamya vacanaṃ teṣāṃ devānāṃ munirabravīt || kimarthaṃ
māgatāḥ sarve vadadhvaṃ tatsurottamāḥ

20.85

prayacchāmi na saṃdeho nānyathā mama bhāṣitam || tadocuḥ sahitāḥ sarve dadhīciṃ svārthakāmukāḥ

20.86

bhayabhītā vayaṃ vipra bhavaddarśanakāṃkṣiṇaḥ || trātāraṃ tvāṃ samākarṇya brahmaṇā noditā vayam

20.87

samprāptā viddhi tatsarvaṃ dātumarho'tha suvrata

20.88

niśamya vacanaṃ teṣāṃ kiṃ dātavyaṃ taṃducyatām

20.89

tato devāścevanvipra daityānāṃ nidhanāya naḥ || śastranirmāṇakāryārthaṃ tavāsthīni prayaccha vai

20.90

prahasyovāca viprarṣistiṣṭhadhvaṃ kṣaṇameva hi || svayameva tvahaṃ devāstyakṣyāmyadya kalevaram

20.91

ityuktvā tānatho patnīṃ samāhūya suvarcasam || uvāca
sa mahātejāḥ śṛṇu devi śucismite

20.92

asthyarthaṃ yācito devaistyajāmyetatkalevaram || brahmalokaṃ vrajāmyadya pareṇa samādhinā

20.93

mayi yāte brahmalokaṃ tvaṃ svadharmeṇa tatra mām || prāpsyasyeva na saṃdeho vṛthā cintāṃ ca mā kṛthāḥ

20.94

ityuktvā tāṃ svapatnīṃ sa preṣayāmāsa cāśramam || tato devāgrato vipraḥ samādhimagamattadā

20.95

samādhinā pareṇaiva visṛjya svaṃ kalevaram || brahmalokaṃ gataḥ sadyaḥ punarnāvartate yataḥ

20.96

dadhīcināmā munivṛṃdavaryaḥ śivapriyaḥ śivadīkṣābhiyuktaḥ || paropakārārthamidaṃ kalevaraṃ śīghraṃ sa vipro'tyajadātmanā tadā

20.96.p1

iti śrīskāṃde mahā purāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kedārakhaṇḍe devairasthikṛtābhyarthitasya dadhīceyoṃgena svadehavisarjanaṃnāma ṣoḍaśo'dhyāyaḥ

Linked texts (1)