Pramāṇa · Search · About · API

Vaishnavakhanda 24

Vaiṣṇavakhaṇḍa 24

Language
Sanskrit

Contents

24.1

cha || || ṛṣaya ūcuḥ || || brahmā viṣṇuśca rudraśca saguṇāḥ kīrtitāstvayā || liṃgarūpī
tathaiveśo nirguṇo'sau kathaṃ vada

24.2

tribhirguṇairvyāptamidaṃ carācaraṃ jaganmahadyāpyatha vālpakaṃ vā || māyāmayaṃ sarvamidaṃ vibhāti liṃga vinā kena
kutovibhāti

24.3

yaddaśyamānaṃ mahadalpakaṃ ca tannaśvaraṃ kṛtakatvācca sūta

24.4

tasmādvimṛśya bhoḥ sūta saṃśayaṃ chettumarhasi || vyāsaprasādātsakalaṃ
jānāsitvaṃ na cāparaḥ

24.5

sūta uvāca || || vyāsena kathitaṃ sarvamasminnarthe śukaṃ prati || || śuka uvāca || || liṃgarūpī kathaṃ śaṃsu
nirguṇaḥ kathate tvayā || etanme saṃśayaṃ tāta cchettumarhasyaśeṣataḥ

24.6

vyāsa uvāca || || śṛṇu vatsa bravīmyetatpurā proktaṃ ca naṃdinā
agastyaṃ pṛcchamānaṃ ca yena sarvaṃ śrutaṃ śuka

24.7

nirguṇaṃ paramātmānaṃ viddhi liṃgasvarūpiṇam || parā śaktistathā jñeyā nirguṇā śāśvatī satī

24.8

yayā kṛtamidaṃ sarvaṃ guṇatrayavibhāvitam || etaccarācaraṃ viśvaṃ naśvaraṃ paramārthataḥ

24.9

eka eva paro hyātmā liṃgarūpī niraṃjanaḥ || prakṛtyā
saha te sarve triguṇā vilayaṃ gatāḥ

24.10

yasminneva tato liṃgaṃ layanātkathitaṃ purā || tasmālliṃge layaṃ prāptā parā śaktiḥ kuto'pare

24.11

līnā guṇāśca rudroktyā yairidaṃ baddhameva ca || carācaraṃ mahābhāga tasmālliṃgaṃ prapūjayet

24.12

liṃgaṃ ca nirguṇaṃ sākṣājjñānīdhvaṃ bho dvijottamāḥ
layālliṃgasya māhātmyaṃ guṇānāṃ parikīrtyate

24.13

śaṃkaraḥ sukhadātā hi ucyamāno manīṣibhiḥ || sarvo hi kathayate dvijāḥ sarveṣāmāśrayo hi
saḥ

24.14

śaṃbhurhi kathyate viprā yasmācca śubhasaṃbhavaḥ

24.15

evaṃ sarvāṇi nāmāni sārthakāni mahātmanaḥ || tenāvṛtaṃ jagatsarvaṃ śaṃbhunā
parameṣṭhinā

24.16

ṛṣaya ūcuḥ || || yadā dākṣāyaṇī cāgyau patitā yajñakarmaṇi || dakṣasya ca mahābhāgā tirodhānagatā satī

24.17

prādurbhūtā kadā sūta kathyatāṃ tattvayādhunā || parā śaktirmaheśasya militā ca kathaṃ punaḥ

24.18

etatsarvaṃ mahābhāga pūrvavṛttaṃ ca tattvataḥ || katha
nīyaṃ ca asmākaṃ nānyo vaktāsti kaścana

24.19

sūta uvāca || || jajñe dākṣāyaṇī brahmannidṛgdhāvayavā yadā || vinā śaktyā maheśo'pi
tatāpa paramaṃ tapaḥ

24.20

līlāgṛhītavapuṣā parvate himavadgirau || bhṛṃgiṇā saha viśvena naṃdinā ca tathaiva ca

24.21

tathā caṃḍena muṃḍena tathānyairvai
dubhirvṛtaḥ || daśabhiḥ koṭiguṇitairgaṇaiśca parivāritaḥ

24.22

gaṇānāṃ caiva koṭyā ca tathā ṣaṣṭisahasrakaiḥ || evaṃ tatra gaṇairdeva āvṛto vṛṣabhadhvajaḥ

24.23

tapo juṣāṇaḥ sahasā mahātmā himālayasyāgragatastathaiva || gaṇairvṛto vīrabhadrapradhānaiḥ sa kevalo mūlavidyāvihīnaḥ

24.24

etasminnaṃtare
daityāḥ prādurbhūtā hyavidyayā || viṣṇunā hi balirbaddhastathā te vai mahābalāḥ

24.25

jātā daityāstato viprā iṃdropadravakārakāḥ || kālakhaṃjā mahā
raudrāḥ kālakāyāstathāpare

24.26

nivātakavacāḥ sarve ravarāvakasaṃjñakāḥ || anye ca bahavo daityāḥ prajāsaṃhārakārakāḥ

24.27

tārako namuceḥ
putrastapasā parameṇa hi || brahmāṇaṃ toṣayāmāsa brahmā tasya tutoṣa vai

24.28

varāndadau yatheṣṭāṃśca tārakāya durātmane || varaṃ vṛṇīṣva bhadraṃ te sarvānkāmā
ndadāmi te

24.29

tacchtvā vacanaṃ tasya brahmaṇaḥ parameṣṭhinaḥ || varayāmāsa ca tadā varaṃ lokabhayāvaham

24.30

yadi me tvaṃ prasanno'si ajarāmaratāṃ
prabho || dehi me yadvijānāsi ajeyatvaṃ tathaiva ca

24.31

evamuktastadā tena tārakeṇa durātmanā || uvāca prahasanvākyamamaratvaṃ kutastava

24.32

jātasya hi dhruvo mṛtyuretajjānīhi tattvataḥ || prahasya tārakaḥ prāha ajeyatvaṃ ca dehi me

24.33

brahmovāca tadā daityamajeyatvaṃ tavānagha || vinā''dharma
keṇa dattaṃ vai hyadharmakastvāṃ vijeṣyate

24.34

tadā sa tārakaḥ prāha brahmāṇaṃ praṇataḥ prabho || kṛtārtho'haṃ hi deveśa prasādāttava saṃprati

24.35

evaṃ
labdhavaro bhūtvā tārako hi mahābalaḥ || devānyuddhārthamāhūya yuyudhe taiḥ sahāsuraḥ

24.36

mucukundaṃ samāśritya devāste jayino'bhavan || punaḥpuna
rvikurvāṇā devāste tārakeṇa hi

24.37

mucukundabalenaiva jayamāpuḥ surāstadā || kiṃ kartavyaṃ hi cāsmākaṃ yudhyamānairniraṃtaram

24.38

bhavita
vyamiti smṛtvā gatāste brahmaṇaḥ padam || brahmaṇaścāyato bhūtvā hyabhuvaṃste savāsavāḥ

24.39

devā ūcuḥ || || balinā saha pātālamāste'sau
madhusūdanaḥ || viṣṇuṃ vinā hi te sarve vṛṣādyāḥ patitāḥ paraiḥ

24.40

daityairdevaiśca mahābhāga trātumarhasi naḥ prabho || tadā nabhogatā vāṇī hyuvāca pari
sāṃtya vai

24.41

he devāḥ kriyatāmāśu mama vākyaṃ hi tattvataḥ || śivātmajo yadā devā bhaviṣyati mahābalaḥ

24.42

yuddhe punastārakaṃ ca vadhi
ṣyati na saṃśayaḥ || yenopāyena bhagavānchaṃsuḥ sarvaguhāśayaḥ

24.43

dārāparigraho devāstathā nītirvidhīyatām || kriyatāṃ ca paro yatno bhavadbhirnā
nyathā vacaḥ

24.44

yūyaṃ devā vijānīdhvamityuvācāśarīravāk || paraṃ vismayamāpannā ūcurdevāḥ parasparam

24.45

śrutvā nabhogatāṃ vāṇīmājagmu
ste himālayam || bṛhaspatiṃ puraskṛtya sarve devā vaco'bruvan

24.46

himālayaṃ mahābhāgāḥ sarve kāryārthagauravāt || himālaya mahābhāga śrūyatāṃ no
'dhunā vacaḥ

24.47

tārakavyāsayatyasmānsāhāyyaṃ taddhe kuru || tvaṃ śaraṇyo bhavāsmākaṃ sarveṣāṃ ca tapasvinām || tasmātsarve vayaṃ yātā mahendrasa
hitā vibho

24.48

lomaśa uvāca || || evamabhyarthito devairhimavāngirisattamaḥ || uvāca devānprahasanvākyaṃ vākyavidāṃ varaḥ

24.49

mahendra
mudiśya tadā dyupahāsasamanvitaḥ || akṣamāśca vayaṃ sarve mahendreṇa kṛtāḥ surāḥ

24.50

kiṃ kurmaḥ surakāryaṃ ca tārakasya vadhaṃ prati || pakṣayuktā vayaṃ sarve
yadi syāma surottamāḥ

24.51

tadā vayaṃ ghātayāmastārakaṃ saha bāṃdhavaiḥ || acalohaṃ vipakṣaśca kiṃ kāryaṃ karavāṇi vaḥ

24.52

tasya tadvacanaṃ
śrutvā sarve devāstamabruvan || sarve yūyaṃ vayaṃ caiva asamarthā vadhaṃ prati || tārakasya mahābhāga etatkāryaṃ viciṃtyatām

24.53

yena sādhyo bhave
cchustārako hi mahābalaḥ || tadovāca mahātejā himavānsa surānprati

24.54

kenopāyena bho devāstārakaṃ haṃtumicchatha || kathayaṃtu
tvarayaiva kāryaṃ vettuṃ mamaiva hi

24.55

tadā suraiḥ kathitaṃ sarvametadvāṇyā coktaṃ yatpurā kāryahetoḥ || śrutaṃ tadā giriṇā vākyameta
vācedaṃ himavānparvato hi

24.56

śivasya putreṇa ca dhīmatā yadā vadhyo daityastārako vai mahātmā || tadā sarvaṃ surakāryaṃ śubhaṃ
syādvāṇyā coktaṃ satyametadvecca

24.57

tasmāttadenatkriyatāṃ bhavadbhiryathā maheśaḥ kurute parigraham || kanyā yathā tasya śivasya
yogyā nirīkṣyatāmāśu surairidānīm

24.58

tasya tadvacanaṃ śrutvā prahasyocuḥ surāstadā || janitavyā tvayā kanyā śivārthaṃ kāryasiddhaye

24.59

surāṇāṃ ca gire vākyaṃ kuru śīghraṃ mahāmate || ādhārastvaṃ tu devānāṃ bhaviṣyasi na saṃśayaḥ

24.60

ityukto girirājo'tha devaiḥ svagṛhamā
viśat || patnīṃ menāṃ ca papraccha surakāryaṃ samāgatam

24.61

janitavyā sukanyaikā surakāryārthasiddhaye || devānāṃ ca ṛṣīṇāṃ ca tathaiva ca tapa
svinām

24.62

priyaṃ na bhavati strīṇāṃ kanyājananameva ca || tathāpi janitavyā ca kanyaikā ca varānane

24.63

prahasya menā provāca svapatiṃ
ca himālayam || yaduktaṃ bhavatā vākyaṃ śrūyatāṃ me tvayā'dhunā

24.64

kanyā sadā duḥkhakarī nṛṇāṃ pate strīṇāṃ tathā śokakarī mahāmate || tasmā
dvisṛṣya suciraṃ svayameva buddhvā yathā hitaṃ śailapate taducyatām

24.65

himavāṃstadupaśrutya priyāyā vacanaṃ tadā || uvāca vākyaṃ medhāvī paropaka
raṇānvitam

24.66

yenayena prakāreṇa pareṣāmupajīvanam || bhaviṣyati ca tatkāryaṃ dhīmatā puruṣeṇa hi

24.67

striyāpi caiva tatkāryaṃ paropakara
ṇānvitam || evaṃ pravartitā tena giriṇā mahiṣī tadā || dadhāra jaṭhare kanyāṃ menā bhāgyavatī tadā

24.68

mahāvidyā mahāmāyā mahāmeghāsvarū
piṇī || rudrakālī ca aṃbā ca satī dākṣāyaṇī parā

24.69

tāṃ vibhūtiṃ viśālākṣī jaṭhare paramāṃ satīṃ || babhāra sā mahābhāgā menā cāruvilo
canā

24.70

stutiṃ cakrustadā devā ṛṣayo yakṣakinnarāḥ || menāyā bhūribhāgyāyāstathā himavato gireḥ

24.71

etasminnaṃtare jātā girijā
nāma nāmataḥ || prādurbhūtā yadā devī sarveṣāṃ ca sukhapradā

24.72

devaduṃdubhayo nedurnanṛtuścāpsarogaṇāḥ || jagurgaṃdharvapatayo nanṛtuścāpsarogaṇāḥ

24.73

puṣpavarṣeṇa mahatā vavṛṣurvibudhāstathā || tadā prasannamabhavatsarvaṃ trailokyameva ca

24.74

yadāvatīrṇā girijā mahāsatī tadaiva daityā bhayamāviśaṃste
prītā mudaṃ devagaṇā maharṣayaḥ sacāraṇāḥ siddhagaṇāstathaiva

24.74.p1

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kedāra khaṇḍe śrībhavānyutpattivarṇanaṃnāma viṃśo'dhyāyaḥ

Linked texts (3)