Vaishnavakhanda 25
Vaiṣṇavakhaṇḍa 25
- Language
- Sanskrit
Contents
- 25.180 — 1 part
25.1
lomaśa uvāca || || varddhamānā tadā sādhvī rarāja prativāsaram || aṣṭavarṣā
yadā jātā himālayagṛhe satī
25.2
maheśo himavadroṇyāṃ tatāpa paramaṃ tapaḥ || sarvairgaṇaiḥ parivṛto vīrabhadrādibhistadā
25.3
etattapo juṣāṇaṃ taṃ
maheśaṃ himavānyayau || tatpādapadmavaṃ draṣṭuṃ pārvatyā saha buddhimān
25.4
yāvatsamāgato draṣṭuṃ naṃdināsau nivāritaḥ || dvāri sthitena ca tadā kṣaṇamekaṃ
sthiro'bhavat
25.5
punarvijñāpayāmāsa naṃdinā himavāngiriḥ || vijñato naṃdinā śaṃbhuracalo draṣṭumāgataḥ
25.6
tadākarṇya vacastasya naṃdinaḥ parame
śvaraḥ || ānayasva giriṃ cātra naṃdinaṃ vākyamabravīt
25.7
tatheti matvā naṃdī taṃ parvataṃ ca himācalam || ānayāmāsa sa tathā śaṃkaraṃ lokaśaṃka
ram
25.8
dṛṣṭvā tadānīṃ sakaleśvaraṃ prabhuṃ tapo juṣāṇaṃ vinimīlitekṣaṇam
25.9
karpardinaṃ caṃdrakalāvibhūṣaṇaṃ vedāṃtavedyaṃ paramātmani sthitam
vavaṃda śīrṣṇā ca tadā himācalaḥ parāṃ mudaṃ prāpadahīnasattvaḥ
25.10
uvāca vākyaṃ jagadekamaṃgalaṃ himālayo vākyavidāṃ variṣṭhaḥ
25.11
sabhāgyo'haṃ
mahādeva prasādāttava śaṃkara || pratyahaṃ cāgamiṣyāmi darśanārthaṃ tava prabho
25.12
anayā saha deveśa anujñāṃ dātumarhasi || śrutvā tu vacanaṃ tasya
devadevo maheśvaraḥ
25.13
āgaṃtavyaṃ tvayā nityaṃ darśanārthaṃ mamācala || kumārīṃ ca gṛhe sthāpya nānyathā mama darśanam
25.14
acalaḥ
pratyuvācedaṃ giriśaṃ natakaṃdharaḥ || kasmānmayānayā sārddhaṃ nāgaṃtavyaṃ taducyatām || acalaṃ ca vratī śaṃbhuḥ prahasanvākyamabravīt
25.15
iyaṃ kumārī suśroṇī tanvī cāruprabhāṣiṇī || nānetavyā matsamīpe vārayāmi punaḥ punaḥ
25.16
etacchrutvā vacanaṃ tasya śaṃbhornirāmayaṃ niḥspṛhaniṣṭhuraṃ vā || tapasvinoktaṃ vacanaṃ niśamya uvāca gaurī ca vihasya śaṃbhum
25.17
gauryuvāca || tapaḥśaktyā
nvitaḥ śaṃbho karoṣi vipulaṃ tapaḥ || tava buddhiriyaṃ jātā tapastanu mahātmanaḥ
25.18
kastvaṃ kā prakṛtiḥ sūkṣmā bhagavaṃstadvimṛśyatām
pārvatyāstadvacaḥ śrutvā maheśo vākyamabravīt
25.19
tapasā parameṇaiva prakṛtiṃ nāśayāmyaham || prakṛtyā rahitaḥ suṣṭu ahaṃ tiṣṭhāmi tattvataḥ
tasmācca prakṛteḥ siddhairna kāryaḥ saṃgrahaḥ kacit
25.20
pārvatyuvāca || || yaduktaṃ parayā vācā vacanaṃ śaṃkara tvayā || sā kiṃ prakṛti
naiva syādatītastāṃ bhavānkatham
25.21
yacchṛṇoṣi yadabhyāsi yacca paśyasi śaṃkara || vāgvādena ca kiṃ kāryamasmākaṃ cādhunā prabho
25.22
tatsarvaṃ prakṛteḥ kāryaṃ mithyāvādo nirarthakaḥ || prakṛteḥ parato bhūtvā kimarthaṃ tapyate tapaḥ
25.23
tvayā śaṃbho'dhunā hyasmingirau
himavati prabho || prakṛtyā milito'si tvaṃ na jānāsi hi śaṃkara
25.24
vāgvādena ca kiṃ kāryamasmākaṃ cādhunā prabho || prakṛteḥ paratastvaṃ ca
yadi satyaṃ vacastava || tarhi tvayā na bhetavyaṃ mama śaṃkara saṃprati
25.25
prahasya bhagavāndevo girijāṃ pratyuvāca ha
25.26
mahādeva
uvāca || || pratyahaṃ kuru me sevāṃ girije sādhubhāṣiṇi
25.27
ityevamuktvā girijāṃ maheśo himālayaṃ vākyamatho babhāṣe || atraiva so'haṃ
tapasā pareṇa carāmi bhūmyāṃ paramārthabhāvaḥ
25.28
tapastadanujñā me dātavyā parvatādhipa || anujñayā vinā kiṃcittapaḥ kartuṃ na pāryate
25.29
etacchrutvā vacastasya devadevasya śūlinaḥ || prahasya himavāñchaṃbhumidaṃ vacanamabravīt
25.30
tvadīyaṃ hi jagatsarvaṃ sadevāsuramānuṣam || kimahaṃ
tu mahādeva tuccho bhūtvā dadāmi te
25.31
evamukto himavatā śaṃkaro lokaśaṃkaraḥ || prahasya girirājaṃ taṃ yāhīti prāha sādaram
25.32
śaṃkareṇābhyanujñātaḥ svagṛhaṃ himavānyayau || sārdhaṃ girijayā so'pi pratyahaṃ darśane sthitaḥ
25.33
evaṃ katipayaḥ kālo gataścopāsanāttayoḥ
25.34
sutāpitṛośca tatraiva śaṃkaro duratikramaḥ || pārvatīṃ prati tatraiva ciṃtāmāpedire surāḥ
25.35
te ciṃtyamānāśca surāstadānīṃ kathaṃ maheśo
girijāṃ samapyati || kiṃ kāryameva vayaṃ ca kurmo bṛhaspate tatkathayasva mā ciram
25.36
bṛhaspatiruvācedaṃ maheṃdraṃ prati sadvacaḥ || evameta
tvayā kāryaṃ maheṃdra śrūyatāṃ tadā
25.37
etatkāryaṃ madanenaiva rājannānyaḥ samartho bhavitā triloke || viśvāvitaṃ tāpasānāṃ tapo hi tasmāttvarātprārtha
nīyo hi māraḥ
25.38
gurorvacanamākarṇya āhvayanmadanaṃ hariḥ || āhvānādājagāmātha madanaḥ kāryasādhakaḥ
25.39
ratyā sametaḥ saha mādhavena
sa puṣpadhanvā purataḥ sabhāyām || maheṃdramāgamya uvāca vākyaṃ sagarvitaṃ lokamanoharaṃ ca
25.40
ahamākāritaḥ kasmādbṛhi me'dya śacīpate || kiṃ
kāryaṃ karavāṇyadya kathyatāṃ mā vilaṃbitam
25.41
mama smaraṇamātreṇa viśrabdhā hi tapasvinaḥ || tvameva jānāsi hare mama vīryaparākramau
25.42
mama
vīryaṃ ca jānāti śakteḥ putraḥ parāśaraḥ || evaṃ cānye ca bahavo bhṛgvādyā ṛṣayo bhramī
25.43
gururapyabhijānāti bhāryotathyasya caiva hi || tasyāṃ
jāto bharadvājo guruṇā saṃkaro hi saḥ
25.44
bharadvājo mahābhāga ityuvāca gurustadā || jānāti mama vīryaṃ ca śauryaṃ caiva prajāpatiḥ
25.45
krodho hi
mama baṃdhuśca mahābalaparākramaḥ || ubhābhyāṃ drāvitaṃ viśvaṃ jaṃgamājaṃgamaṃ mahat || brahmādistaṃbaparyaṃtaṃ bhrāvitaṃ sacarācaram
25.46
devā ūcuḥ || madana
tvaṃ samarthosi asmāñjetuṃ sadaiva hi || maheśaṃ prati gacchāśu surakāryārthasiddhaye || pārvatyā sahitaṃ śaṃbhuṃ kuruṣvādya mahāmate
25.47
evamabhyarthito
devairmadano viśvamohanaḥ || jagāma tvarito bhūtvā apsarobhiḥ samanvitaḥ
25.48
tato jagāmāśu mahādhanurddharo visphārya cāpaṃ kusumānvitaṃ
mahat || tathaiva bāṇāṃśca manoramāṃśca pragṛhya vīro bhuvanaikajetā || tasminnimādrau paridṛśyamāno'vanau smaro yodhayatāṃ variṣṭhaḥ
25.49
tatrāgatā
tadā raṃbhā urvaśī puṃjikasthalī || sumlocā miśrakeśī ca subhagā ca tilottamā
25.50
anyāśca vividhā jātāḥ sāhāyye madanasya ca || apsa
raso gaṇairadyā madanena sahaiva tāḥ
25.51
sarve gaṇāśca sahasā madanena vimohitāḥ || bhṛṃgiṇā ca tadā raṃbhā caṇḍena saha corvaśī
25.52
menakā
vīrabhadreṇa caṇḍena puṃjikasthalī || tilottamādayastatra saṃvṛtāśca gaṇaistadā
25.53
unmattabhūtairbahubhistrapāṃ tyaktvā manīṣibhiḥ || akāle kokilā
bhiśca vyāptamāsīnmahītalam
25.54
aśokāśvaṃpakāścūtā yūthyaścaiva kadaṃbakāḥ || nīpāḥ priyālāḥ panasā rājavṛkṣāśvarāyaṇāḥ
25.55
drākṣā
vallyaḥ prahṛśyaṃte bahulā nāgakeśarāḥ || tathā kadalyaḥ ketakyo bhramarairupaśobhitāḥ
25.56
mattā madanasaṃgena haṃsībhiḥ kalahaṃsakāḥ || kareṇubhirgajā
hyāsañchikhaṃḍībhiḥ śikhaṃḍinaḥ
25.57
niṣkāmā hyāturā hyāsañchivasaṃparkajairguṇaiḥ || akasmācca tathābhūtaṃ kathaṃ jātaṃ vibhṛśya ca
25.58
śailādo hi mahātejā naṃdī bhramitavikramaḥ || rakṣasāṃ vibudhānāṃ vā kṛtyamastītyaciṃtayat
25.59
etasminnaṃtare tatra madano hi dhanurddharaḥ || paṃcabāṇā
nsamāropya svakīye dhanuṣi dvijāḥ || tarośchāyāṃ samāśritya devadārugatāṃ tadā
25.60
nirīkṣya śaṃbhuṃ paramāsane sthitaṃ tapo juṣāṇaṃ parameṣṭhināṃ
patim || gaṃgādharaṃ nīlatamālakaṃṭhaṃ kapardinaṃ candrakalāsametam
25.61
bhujaṃgabhogāṃkitasarvagātraṃ paṃcānanaṃ siṃhaviśālavikramam || karpūragauraṃ parayā
nvitaṃ ca sa veddhukāmo madanastapasvinam
25.62
durāsadaṃ dīptimatāṃ variṣṭhaṃ maheśamugraṃ saha mādhavena || yāvacchivaṃ veddhukāmaḥ śareṇa tāvadyatā
girijā viśvamātā || sakhījanaiḥ saṃvṛtā pūjanārthaṃ sadāśivaṃ maṃgalaṃ maṃgalānām
25.63
kanakakusumamālāṃ saṃdadhe nīlakaṃṭhe sitakiraṇamanojñā
durlabhā sā tadānīm || smitavikasitanetrā cāruvakraṃ śivasya sakalajanajanitrī vīkṣamāṇā babhūva
25.64
tāvadviddhaḥ śareṇaiva mohanākhyena ca
tvarāt || vidhyamānastadā śaṃbhuḥ śanairunmīlya locane || dadarśa girijāṃ devo'dhiryathā śaśinaḥ kalām
25.65
cāruprasannavadanāṃ biṃboṣṭhīṃ saris
tekṣaṇām || sudvijāmagnijāṃ tanvīṃ viśālavadanotsavām
25.66
gaurīṃ prasannamudrāṃ ca viśvamohanamohanām || yayā trilokaracanā kṛtā brahmādibhiḥ
saha
25.67
utpattipālanavināśakarī ca yā vai kṛtvāgrataḥ sattvarajastamāṃsi || sā cetanena dahaśe purato hareṇa saṃmohanī sakalamaṃgalamaṃgalaikā
25.68
tāṃ nirīkṣya bhavo devo girijāṃ lokapāvanīm || mumoha darśanāttasyā madanenāturīkṛtaḥ || vismayotphullanayano babhūva sahasā śivaḥ
25.69
evaṃ vilokamāno'sau devadevo jagatpatiḥ || manasā dūyamānena idamāha sadāśivaḥ
25.70
anayā mohitaḥ kasmāttapaḥstho'haṃ nirā
mayaḥ || kutaḥ kasmācca kenedaṃ kṛtamasti mamāpriyam
25.71
tato vyalokayacchaṃbhurdikṣu sarvāsu sādaram || tāvaddṛṣṭo dakṣiṇasyāṃ diśi hyāttaśarāsanaḥ
25.72
cakrīkṛtadhanuḥ sajjaṃ cakre veddhuṃ sadāśivam || yāvatpunaḥ saṃdhayati madano madanāṃtakam || tāvaddṛṣṭo maheśena saroṣeṇa tadā dvijāḥ
25.73
nirīkṣitastṛtīyena cakṣuṣā parameṇa hi || madanastatkṣaṇādeva jvālāmālāvṛto'bhavat || hāhākāro mahānāsīddevānāṃ tatra paśyatām
25.74
devā ūcuḥ || || devadeva mahādeva devānāṃ varado bhava || girijāyāḥ sahāyārthaṃ preṣito madano'dhunā
25.75
vṛthā tvayātha dagdho'sau madano hi mahāprabhaḥ
25.76
tvayā hi kāryaṃ jagadekabaṃdho kāryaṃ surāṇāṃ parameṇa varcasā || asyāṃ samutpatsyati deva śaṃbho tenaiva sarvaṃ bhavatīha kāryam
25.77
tāra
keṇa mahādeva devāḥ saṃpīḍitā bhṛśam || tadarthaṃ jīvitaṃ cāsya dattvā ca girijāṃ prabho
25.78
varayasva mahābhāga devakārye bhava kṣamaḥ || gajāsurā
ttvayā trātā vayaṃ sarve divaukasaḥ
25.79
kālakūṭācca nūnaṃ hi rakṣitāḥ smo na cānyathā || bhasmāsurācca sarveśa tvayā trātā na saṃśayaḥ
25.80
madanoyaṃ samāyātaḥ surāṇāṃ kāryasiddhaye || tasmāttvayā rakṣaṇīya upakāraḥ paro hi naḥ
25.81
vinā tena jagatsarvaṃ nāśameṣyati śaṃkara
niṣkāmastvaṃ kathaṃ śaṃbho svabuddhyā ca vimṛśyatām
25.82
tadovāca ruṣāviṣṭo devānprati maheśvaraḥ || vinā kāmena bho devā bhavitavyaṃ
na cānyathā
25.83
yadā'kāmaṃ puraskṛtya sarve devāḥ savāsavāḥ || padbhraṣṭāśca duḥkhena vyāptā dainyaṃ samāśritāḥ
25.84
kāmo hi narakā
yeva sarveṣāṃ prāṇināṃ dhruvam || duḥkharūpī hyanaṃgo'yaṃ jānīdhvaṃ mama bhāṣitam
25.85
tārako'pi durācāro niṣkāmo'dya bhaviṣyati || vinā
kāmena ca kathaṃ pāpamācarate naraḥ
25.86
tasmātkāmo mayā dagdhaḥ sarveṣāṃ śāṃtihetave || yuṣmābhiśca suraiḥ sarvairasuraiśca maharṣibhiḥ
25.87
anyaiḥ
prāṇibhirevātra tapase dhīyatāṃ manaḥ || kāmakrodhavihīnaṃ ca jagatsarvaṃ mayā kṛtam
25.88
tasmādenaṃ pāpinaṃ duḥkhamūlaṃ na jīvayiṣyāmi surāḥ
pratīkṣyatām || nirantaraṃ cātmasukhaprabodhamānaṃdalakṣaṇamagādhamananyarūpam
25.89
evamuktāstadā tena śaṃbhunā parameṣṭhinā || ūcurmaharṣayaḥ sarve
śaṃkaraṃ lokaśaṃkaram
25.90
yaduktaṃ bhavatā śaṃbho paraṃ śreyaskaraṃ hi naḥ || kiṃ tu vakṣyāma deveśa śrūyatāṃ cāvadhāryatām
25.91
yathā
sṛṣṭamidaṃ viśvaṃ kāmakrodhasamanvitam || tatsarvaṃ kāmarūpaṃ hi sa kāmo na tu hanyate
25.92
dharmārthakāmamokṣāśca catvāro hyekarūpatām || nītā
yena mahādeva sa kāmo'yaṃ na hanyate
25.93
kathaṃ tvayā hi saṃdagdhaḥ kāmo hi duratikramaḥ || yena saṃghaṭitaṃ viśvamābrahmasthāvarātma
kam
25.94
kāmena hīyate viśvaṃ viśvaṃ kāmena pālyate || kāmenotpadyate viśvaṃ tasmātkāmo mahābalaḥ
25.95
yasmātkrodho
bhavatyugro yena tvaṃ ca vaśīkṛtaḥ || tasmātkāmaṃ mahādeva saṃbodhayitumarhasi
25.96
tvayā saṃpādito deva madano hi mahābalaḥ || samartho hi samartha
tvāttatsāmarthyaṃ kariṣyati
25.97
ṛṣibhiścaivamukto'pi dviguṇaṃ rūpamāsthitaḥ || cakṣuṣā hi tṛtīyena dagdhukāmo harastadā
25.98
munibhiścāraṇaiḥ siddhairgaṇaiścāpi sadāśivaḥ || stutaśca vaṃdito rudraḥ pinākī vṛṣavāhanaḥ
25.99
madanaṃ ca tathā dagdhvā tyakvā taṃ
parvataṃ ruṣā || himavaṃtābhidhaṃ sadyastirodhānagato'bhavat
25.100
tirodhānagataṃ devī vīkṣya dagdhaṃ ca manmatham || sakokilaṃ sacūtaṃ ca sabhṛṃga
sahacaṃpakam
25.101
tathaiva dagdhaṃ madanaṃ vilokya ratyā vilāpaṃ ca tadā manasvinī || sabāṣpadīrghaṃ vimanā vimṛśya kathaṃ sa rudro vaśago
bhavenmama
25.102
evaṃ vimṛśya suciraṃ girijā tadānīṃ saṃmohamāpa ca satī hi tathā babhāṣe || saṃmuhyamānā rudatī nirīkṣya
ratirmahārūpavatīṃ manasvinīm
25.103
mā viṣādaṃ kuru sakhi madanaṃ jīvayāmyaham || tvadarthaṃ bho viśālākṣi tapasā''rādhayāmyaham
25.104
haraṃ rudraṃ virūpākṣaṃ devadevaṃ jagadgurum || mā ciṃtāṃ kuru suśroṇi madanaṃ jīvayāmyaham
25.105
evamāśvāsya tāṃ sādhvīṃ girijāṃ ratiraṃjasā
tapastepe ca sumahatpatiṃ prāptuṃ sumadhyamā
25.106
madano yatra dagdhaśca rudreṇa paramātmanā || tapyamānāṃ tapastatra nārado dahaśe tadā
25.107
uvāca gatvā sahasā bhāminīṃ ratimaṃtike || kasyāsi tvaṃ viśālākṣi kena vā tapyate tapaḥ
25.108
taruṇī rūpasaṃpannā saubhāgyena pareṇa hi
nāradasya vacaḥ śrutvā roṣeṇa mahatā tadā || uvāca vākyaṃ madhuraṃ kiṃcinniṣṭhurameva ca
25.109
ratiruvāca || || nārado'si mayā jñātaḥ
kumārastvaṃ na saṃśayaḥ || svasvarūpādarśanaṃ ca kartumarhasi suvrata
25.110
yathāgatena mārgeṇa gaccha tvaṃ mā vilaṃbitam || baṭo na kiṃcijjānāsi
kevalaṃ kalikūnasahān
25.111
parastrīkāmukāḥ kṣudrā viṭā vyasaninaśca ye || tathā hyakarmiṇaḥ stabdhāsteṣāṃ madhye tvamagraṇīḥ
25.112
evaṃ
nirbhartsito ratyā nārado munisattamaḥ || svayaṃ jagāma tvaritaṃ śaṃbaraṃ daityapuṃgavam
25.113
śaśaṃsa daityarājāya dagdhaṃ madanaseva ca || rudreṇa krodhayu
krena tasya āryā manasvinī
25.114
tāmānaya mahābhāga āryāṃ kuru mahābala || atīva rūpasaṃpannā yā ānītāstvayānagha || tāsāṃ madhye rūpa
vatī ratiḥ sā madanapriyā
25.115
evamākarṇya vacanaṃ devarṣerbhāvitātmanaḥ || jagāma sahasā tatra yatrāste sā suśobhanā
25.116
tāṃ dṛṣṭvā su
viśālākṣīṃ ratiṃ madanamohinīm || uvāca prahasanvākyaṃ śaṃbaro devasaṃkaṭaḥ
25.117
ehi tanvi mayā sārdhaṃ rājyaṃ bhogānyatheṣṭataḥ || suśruṃ devi
prasādānme tapasā kiṃ prayojanam
25.118
evamuktā tadā tena śaṃbareṇa mahātmanā || uvāca tanvī madhuraṃ mahiṣī madanasya sā
25.119
vidha
vāhaṃ mahābāho naivaṃ bhāṣitumarhasi || rājā tvaṃ sarvadaityānāṃ lakṣaṇaiḥ parivāritaḥ
25.120
etattadvacanaṃ śrutvā śaṃbaraḥ kāmamohitaḥ || kare grahītuṃ
kāmo'sau tadā ratyā nivāritaḥ
25.121
vimṛśya manasā sarvamajeyatvaṃ ca tasya vai || mā spṛśa tvaṃ ca re mūḍha mama saṃsparśena vai
25.122
saṃparkeṇa ca dagdho'si nānyathā mama bhāṣitam || tadovāca mahātejāḥ śaṃbaraḥ prahasanniva
25.123
vibhīṣikābhirbahubhirmā bhīṣayasi mānini
gaccha śīghraṃ mama gṛhaṃ bahūktyā kiṃ prayojanam
25.124
ityucyamānena tadā nītā sā prasabhaṃ tathā || svapuraṃ paramaṃ tanvī śaṃbareṇa manasvinī
25.125
kṛtā mahānase'dhyakṣā nāmnā māyāvatīti ca
25.126
ṛṣaya ūcuḥ || || pārvatyādhikṛtaṃ sarvaṃ madanānayanaṃ prati || śaṃbareṇa hatā
tanvī madanasya priyā satī || ata ūrdhvaṃ tadā sūta kiṃ jātaṃ tatra varṇyatām
25.127
sūta uvāca || || gataṃ tadā śivaṃ dṛṣṭvā dagdhvā madanamo
jasā || pārvatī tapasā yuktā sthitā tatraiva bhāminī
25.128
pitrā tena tadā tanvī mātrā caiva vicāritā || bāle ehi gṛhe śīghraṃ mā śramaṃ kartumarhasi
25.129
uktā tābhyāṃ tadā sādhvī girijā vākyamabravīt
25.130
pārvatyuvāca || || nāgacchāmi gṛhaṃ mātastāta me śṛṇu tattvataḥ
vākyaṃ dharmārthayuktaṃ ca yena tvaṃ topameṣyasi
25.131
śaṃbhuḥ pareṣāṃ paramo dagdho yena mahābalaḥ || madano mama sānnidhyamānaye'traiva taṃ śivam
25.132
durlabho
hi tadā śaṃbhuḥ prāṇināṃ gṛhamicchatām || nāgacchāmi gṛhaṃ mātastasmātsarvaṃ vimṛśyatām
25.133
tadovāca mahātejā himavānsvasutāṃ prati || durārādhyaḥ
śivaḥ sākṣātsarvadevanamaskṛtaḥ || tvayā prāptumaśakyo hi tasmāttvaṃ svagṛhaṃ vraja
25.134
sā bāṣpapūritenaiva kaṃṭhena svasutāṃ prati || uvāca menā tanvaṃgi
yāhi śīghraṃ gṛhaṃ prati
25.135
tadā prahasya covāca mātaraṃ prati pārvatī || pratijñāṃ śṛṇu me mātastapasā parameṇa hi
25.136
atraiva taṃ samānīya
varayāmi vicakṣaṇam || nāśayāmi ca rudrasya rudratvaṃ varavarṇini
25.137
sukharūpaṃ parityajya girijā ca manasvinī || śaṃbhorārādhanaṃ cakre
parameṇa samādhinā
25.138
jayā ca vijayā caiva mādhavī ca sulocanā || suśrutā ca śrutā caiva tathaiva ca śukī parā
25.139
pramlocā
subhagā śyāmā citrāṃgī cāruṇī svadhā || etāścānyāśca bahavaḥ sakhyastā girijāṃ prati || upāsāṃcakrire sā ca devagarbhā ca bhāminī
25.140
tapasā paramogreṇa caraṃtī cāruhāsinī || madano yatra dagdhaśca rudreṇa ca mahātmanā || tatraiva vediṃ kṛtvā ca tasyopari susaṃsthitā
25.141
tyaktvā
jalāśanaṃ bālā parṇāda hyabhavacca sā || tataḥ sā''rddhāṇi parṇāni tyaktvā śuṣkāṇi cādadde
25.142
śuṣkāṇi caiva parṇāni nāśitāni tayā
yadā || aparṇeti ca vikhyātā babhūva tanumadhyamā
25.143
vāyupānaratā jātā aṃbupānādanaṃtaram || kālakrameṇa mahatā babhūva girijā satī
ekāṃguṣṭhena ca tadā dadhāra ca nijaṃ vapuḥ
25.144
evamugreṇa tapasā śaṃkarārādhanaṃ satī || cakāra parayā tuṣṭyā śaṃbhoḥ prītyarthameva ca
25.145
paraṃ bhāvaṃ samāśritya jaganmaṃgalamaṃgalā || tuṣṭacaryaṃ ca maheśasya tatāpa paramaṃ tapaḥ
25.146
evaṃ divyasahasrāṇi varṣāṇi ca tatāpa ve || himā
layastadāgatya pārvatīṃ kṛtaniścayām
25.147
sabhāryaḥ sa sutāmāha uvāca ca mahāsatīm || mā khidyatāṃ mahādevi tapasānena bhāmi
ni
25.148
kva rudro dṛśyate bāle virakto nātra saṃśayaḥ || tvaṃ tanvī taruṇī bālā tapasā ca vimohitā
25.149
bhaviṣyati na
saṃdehaḥ satyaṃ prativadāmi te || tasmāduttiṣṭha yāhyāśu svagṛhaṃ varavarṇini
25.150
kiṃ tena tava rudreṇa yena dagdhaḥ purāṃ'naghe || madano nirviṃkā
ritvāttaṃ kathaṃ prārthayiṣyasi
25.151
gaganastho yathā caṃdro grahītuṃ na hi śakyate || tathaiva durgamaḥ śaṃbhurjānīhi tvaṃ śucismite
25.152
tathaiva menayā coktā tathā sahyādriṇā satī || meruṇā maṃdareṇaiva mainākena tathaiva ca
25.153
ebhiruktā tadā tanvī pārvatī tapasi sthitā
uvāca prahasanteva himavaṃtaṃ śucismitā
25.154
purā proktaṃ tvayā tāta aṃba kiṃ vismṛtaṃ tvayā || adhunaiva pratijñāṃ ca śṛṇudhvaṃ mama bāṃdhavāḥ
25.155
virakto'sau mahādevo madano yena vai hataḥ || taṃ toṣayāmi tapasā śaṃkaraṃ lokaśaṃkaram
25.156
sarve yūyaṃ ca gacchaṃtu nātra kāryā vicāraṇā
dagdho hi madano yena yena dagdhaṃ girervanam
25.157
tamānayāmi cātraiva tapasā kevalena hi || tapobalena mahatā susevyo hi sadāśivaḥ
25.158
taṃ jānīdhvaṃ mahābhāgāḥ satyaṃsatyaṃ vadāmyaham
25.46-2
saṃbhāṣamāṇā jananīṃ tadānīṃ himālayaṃ caiva tathā ca menām || tathaiva meruṃ
25.169
mitabhāṣiṇī tadā sā maṃdaraṃ parvatarājakanyā || jagmustadā tena pathā ca parvatā yathāgatenāpi vicakṣamāṇāḥ
25.160
gateṣu teṣu sarveṣu sakhībhiḥ
parivāritā || tatraiva ca tapastepe paramārthā satī tadā
25.161
tapasā tena mahatā tanmāsīccarācaram || tadā surāsurāḥ sarve brahmāṇaṃ śaraṇaṃ gatāḥ
25.162
devā ūcuḥ || || tvayā sṛṣṭamidaṃ sarvaṃ jagadeva carācaram || artumarhasi devānnastvadanyo nopapadyate
25.163
asmākaṃ rakṣaṇe
śakra ityākarṇya vacastadā || visṛśya ca tadā brahmā manasā parameṇa hi
25.164
girijātapasodbhūtaṃ dāvāgniṃ paramaṃ mahat || jñātvā brahmā
jagā māśu kṣīrābdhiṃ paramādbhutam
25.165
tatra sutaṃ supalyaṃke śeṣākhye cātiśobhane || lakṣmyā pādopayugalaṃ sevyamānaṃ niraṃtaram
25.166
dūrasthenāpi tākṣryeṇa natakaṃdharadhāriṇā || sevyamānaṃ śriyā kāṃtyā kṣāṃtyā vṛttyā dayādibhiḥ
25.167
navaśaktiyutaṃ viṣṇuṃ pārṣadaiḥ
parivāritam || kumudotha kumudvāṃśca sanakaśca sanaṃdanaḥ
25.168
sanātano mahābhāgaḥ prasuto vijayo'rijit || jayaṃtaśca jayatseno
jayaścaiva mahāprabhaḥ
25.169-2
sanatkumāraḥ sutapā nāradaścaiva tuṃburuḥ || pāṃcajanyo mahāśaṃkho gadā kaumodakī tathā
25.170
sudarśanaṃ
tathā cāpaṃ śārṅgaṃ ca paramādbhutam || etāni vai rūpavaṃti ddaṣṭāni parameṣṭhinā
25.171
viṣṇoḥ samīpe paramāmano bhṛśaṃ sametya sarve suradā
navāstadā || viṣṇuṃ cāhuḥ parameṣṭhināṃ patiṃ tīre tadānīmudadhermahātmanaḥ
25.172
trāhitrāhi mahāviṣṇo tatrānnaḥ śaraṇāgatān || tapa
sogreṇa mahatā pārvatyāḥ parameṇa hi || śeṣāsane copaviṣṭa uvāca parameśvaraḥ
25.173
yuṣmābhiḥ sahitaścāpi vrajāmi parameśvaram || mahādevaṃ
prārthayāmo girijāṃ prati vai surāḥ
25.174
pāṇigrahārthamadhunā devadevaḥ pinākadhṛk || yathā neṣyati tatraiva kariṣyāmo'dhunā vayam
25.175
tasmādyaṃ gamiṣyāmo yatra rudro mahāprabhuḥ || tapasogreṇa saṃyukto hyāste paramamaṃgalaḥ
25.176
viṣṇostadvacanaṃ śrutvā ūcuḥ sarve surāsurāḥ
na yāsyāmo vayaṃ sarve virūpākṣaṃ mahāprabham
25.177
yadā dagdhaḥ purā tena madano duratikramaḥ || tathaiva dhakṣyatyasmākaṃ nātra kāryā vicāraṇā
25.178
prahasya bhagavānviṣṇuruvāca parameśvaraḥ || mā bhayaṃ kriyatāṃ sarvaiḥ śivarūpī sadāśivaḥ
25.179
sa na dhakṣyati sarveṣāṃ devānāṃ bhayanāśanaḥ || tasmādvavadrirgatavyaṃ mayā sārddhaṃ vicakṣaṇāḥ
25.180
śaṃkhaṃ purāṇaṃ puruṣaṃ hyadhīśaṃ vareṇyarūpaṃ ca paraṃ parāṇām || tapo juṣāṇaṃ paramārtharūpaṃ
parātparaṃ taṃ śaraṇaṃ vrajāmi
25.180.p1
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kedārakhaṇḍe pārvatītapaścaryāvarṇanaṃ nāmaikaviṃśatitamo'dhyāyaḥ
Linked texts (2)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Śivapurāṇa (complete text) — Sanskrit