Vaishnavakhanda 28
Vaiṣṇavakhaṇḍa 28
- Language
- Sanskrit
Contents
- 28.74 — 1 part
28.1
lomaśa uvāca || || tathaiva
sarvaṃ parayā mudānvitaścake girīṃdraḥ svasutārthameva || gargaṃ puraskṛtya mahānubhāvo maṃgalyabhūmiṃ parayā vibhūtyā
28.2
āhūya viśvakarmāṇaṃ kārayā
māsa sādṛśam || maṃḍapaṃ ca suvistīrṇaṃ vedikābhirmanoramam
28.3
ayutenaiva vistāraṃ yojanānāṃ dvijottamāḥ || maṃḍapaṃ ca guṇopetaṃ
nānāścaryasamanvitam
28.4
sthāvaraṃ jaṃgamaṃ caiva sahasrāṃ ca manoharam || jaṃgamaṃ ca jitaṃ tatra sthāvareṇa tathaiva ca
28.5
jaṃgamena
ca tatraiva jitaṃ sthāvarameva ca || payasā ca jitā tatra sthalabhūmirabhūttadā
28.6
jalaṃ kiṃ nu sthalaṃ tatra na vidustattvato janāḥ || kacitsiṃhāḥ
kaciddhaṃsāḥ sārasāśca mahāprabhāḥ
28.7
kacicchikhaṃḍinastatra kṛtrimāḥ sumanoharāḥ || tathā nāgāḥ kṛtrimāśca hayāścaiva tathā mṛgāḥ
28.8
ke
satyāḥ ke asatyāśca saṃskṛtā viśvakarmaṇā || tathaiva caivaṃ vidhinā dvārapā adbhutāḥ kṛtāḥ
28.9
puṃso dhanūṃṣi cotkṛṣya sthāvarā jaṃgamopamāḥ
tathāśvāḥ sādibhiścaiva gajāśca gajasādibhiḥ
28.10
cāmarairvījyamānāśca kecitpuṣpāṃkurānvitāḥ || kecicca puruṣāstatra virejuḥ khaḍgiṇastathā
28.11
kṛtrimāśca tathā bahvayaḥ patākāḥ kalpitāstathā || dvāri sthitā mahālakṣmīḥ kṣīrodadhisamudbhavā
28.12
gajāḥ svalaṃkṛtā hyāsa
nkṛtrimā hyakṛtopamāḥ || tathāśvāḥ sādibhiścaiva gajāśca gajasādibhiḥ
28.13
rathā rathiyutā hyāsankṛtrimā hyakṛtopamāḥ || sarveṣāṃ mohanārthāya
tathā ca saṃsadaḥ kṛtāḥ
28.14
mahādvāri sthito naṃdī kṛtastena hi maṃḍape || śuddhasphaṭikasaṃkāśo yathā naṃdī tathaiva saḥ
28.15
tasyopari
mahādivyaṃ puṣpakaṃ ratnabhūṣitam || rājitaṃ pahnavacchatraiścāmaraiśca suśobhitam
28.16
vāmapārśve gajau dvau ca śuddhakāśmīrasannibhau || caturdaṃtau
ṣaṣṭivarṣoṃ mahātmānau mahāprabhau
28.17
tathaiva dakṣiṇe pārśve dvāvaśvau daṃśitau kṛtau || ratnālaṃkārasaṃyuktām̐llokapālāṃstathaiva ca
28.18
ṣoḍaśa
prakṛtīstena yāthātathyena dhīmatā || sarve devā yathārthena kṛtā vai viśvakarmaṇā
28.19
tathaiva ṛṣayaḥ sarve bhṛgvādyāśca tapodhanāḥ || viṃśe ca
pārṣadaiḥ sākamindro hi paramārthataḥ
28.20
kṛtāḥ sarve mahātmāno yāthātathyena dhīmatā || evaṃbhūtaḥ kṛtastena maṃḍapo divyarūpavān
28.21
anekāścaryasaṃbhūto divyo divyavimohanaḥ || etasminnaṃtare tatra āgato nārado'yataḥ
28.22
brahmaṇā noditastatra himālayagṛhaṃ prati
nāradotha dadarśāgre ātmānaṃ vinayānvitam
28.23
śrāṃto hi nāradastena kṛtrimeṇa mahāyaśāḥ || avalokaparastatra caritaṃ viśvakarmaṇaḥ
28.24
praviṣṭo maṃḍapaṃ tasya himādre ratnacitritam || suvarṇakalaśairjuṣṭaṃ raṃbhādyairupaśobhitam
28.25
sahasrastambhasaṃyuktaṃ tato'driḥ
svagaṇairvṛtaḥ || tamṛṣiṃ pūjayāmāsa kiṃ kāryamiti pṛṣṭavān
28.26
nārada uvāca || || āgatāste mahātmāno devā indrapuro
gamāḥ || tathā maharṣayaḥ sarve gaṇaiśca parivāritāḥ || mahādevo vṛṣārūḍho hyāgatodvahanaṃ prati
28.27
tatastadvacanaṃ śrutvā himavāngi
risattamaḥ || uvāca nāradaṃ vākyaṃ praśastamadhuraṃ mahat
28.28
pūjayitvā yathānyāyaṃ gaccha tvaṃ śaṃkaraṃ prati
28.29
tatastadvacanaṃ śrutvā
munirhimavato gireḥ || tathaiva matvā vacanaṃ śailarājānamabravīt || menākena ca sahyena meruṇā giriṇā saha
28.30
ebhiḥ sameto hyadhunā
mahāmate yatasva śīghraṃ śivamatra cānaya || devaiḥ sametaṃ ca maharṣivaryaiḥ surāsurairarcitapādapaṃkajam
28.31
tatheti matvā sa jagāma tūrṇaṃ sahe
va taiḥ parvatarājabhiśca || tvarāgataścaikapadena śaṃsuṃ prāptoharṣīṇāṃ pravaro mahātmā
28.32
tāvaddṛṣṭo mahādevo devaiśca parivāritaḥ || tadā brahmā ca
viṣṇuśca rudraścaiva suraiḥ saha
28.33
papracchurnāradaṃ sarve ye'nye rudracarā bhṛśam || kathyatāṃ pṛcchamānānāmasmākaṃ kathyate na hi
28.34
ekaikasyā
tmajāḥ svāḥ svāḥ sahyamainākameravaḥ || kanyāṃ dāsyanti vā śaṃbhoḥ kiṃ tvidānīṃ pravartate
28.35
tato'vocanmahātejā nāradarṣisattamaḥ
brahmāṇaṃ purataḥ kṛtvā viṣṇuṃ prati sahetukam
28.36
ekāṃtamāśritya tadā surendraṃ sa nārado vākyamidaṃ babhāṣe || tvaṣṭrā kṛtaṃ vai bhavanaṃ mahattaraṃ yenaiva
sarve ca vimohitā vayam
28.37
purā kṛtaṃ tasya mahātmanastvayā kiṃ vismṛtaṃ tatsakalaṃ śacīpate || tasmādasau tvāṃ vijigīṣukāmo gṛhe vasaṃstasya
girermahātmanaḥ
28.38
aho vimohitastena pratirūpeṇa bhāsvatā || tathā viṣṇuḥ kṛtastena śaṃkhacakragadādibhṛt
28.39
brahmā caiva tathābhūtas
caiva kṛtavānasau
28.40
māyāmayo vṛṣabhastena veṣātkṛto hi nāgośvatarastathaiva || tathā cānyānyapyanenāmarendra sarvāṇyevocchikhitānyatra viddhi
28.41
tacchrutvā vacanaṃ tasya deveṃdro vākyamabravīt
28.42
viṣṇuṃ prati tadā śīghraṃ dṛṣṭvā yāmi vasātra bhoḥ || putraśokena tatto'sau vyājenānyena
vā'karot
28.43
tasya tadvacanaṃ śrutvā devadevo janārdanaḥ || uvāca prahasanvākyaṃ śakramāntabhayaṃ tadā
28.44
nivātakavacaiḥ pūrvaṃ mohito'si śacīpate || vidyāmṛtā tatra mayā samānītopasattaye
28.45
mahāvidyābalenaiva praviśya maṇḍape'dhunā || parvato himavāneṣa tathānye parvatottamāḥ
28.46
vipakṣā hi kṛtāḥ sarve mama vākyācca vāsava || hetuṃ smṛtvātha vai tvaṣṭā māyayā hyakarodidam
28.47
jayamicchaṃti vai mūḍhā na ca bhetavyamaṇvapi
28.48
evaṃ vivadamānāṃstāndevāñchakrapurogamān || sāṃtvayāmāsa vai viṣṇurnāradaṃ te tato'bruvan
28.49
dadāti vā na dadāti kanyāṃ girīndraḥ
svāṃ vai kathyatāṃ śīghrameva || kiṃ tena dṛṣṭaṃ kiṃ kṛtaṃ cādya śaṃsa tatsarvaṃ bho nārada te namo'stu
28.50
tacchrutvā prahasañchuruvāca vacanaṃ tadā || kanyāṃ
dāsyati cenmahyaṃ parvato hi himālayaḥ || māyayā mama kiṃ kāryaṃ vada viṣṇo yathātatham
28.51
kenāpyupāyena phalaṃ hi sādhyamityucyate paṃḍitai
rnyāyavidbhiḥ || tasmātsarvairgamyatāṃ śīghrameva kāryārthibhiścendrapurogamaiśca
28.52
tadā śivo'pi viśvātmā paṃcabāṇena mohitaḥ|| mahābhūtena bhūteśastva
nyeṣāṃ caiva kā kathā
28.53
evaṃ ca vidyamāne'sau śaṃbhuḥ paramaśobhanaḥ || kṛto hyanaṃgena vaśe yathānyaḥ prākṛto janaḥ
28.54
madano hi balī loke
yena sarvamidaṃ jagat || jitamasti nijaprauḍhacā sadevarṣisamanvitam
28.55
sarveṣāmeva bhūtānāṃ devānāṃ ca viśeṣataḥ || rājā hyanaṃgo balavānyasya
cājñā balīyasī
28.56
pārvatīstrīsvarūpeṇa ajeyo bhuvanatraye || tāṃ dṛṣṭvā hi striyaṃ sarve ṛṣayo'pi vicakṣaṇāḥ
28.57
devā manuṣyā gandharvāḥ
piśācoragarākṣasāḥ || ājñānullaṃghinaḥ sarve madanasya mahātmanaḥ
28.58
tapobalena mahatā tathā dānabalena ca || vettuṃ na śakyo madano vina
yena vinā dvijāḥ
28.59
tasmādanaṃgasya mahākrogho hi balavattaraḥ || īśvaraṃ madanenaivaṃ mohitaṃ vīkṣya mādhavaḥ
28.60
uvāca vākyaṃ vākyajño
mā ciṃtāṃ kuru vai prabho || yaduktaṃ nāradenaiva maṃḍapaṃ prati sarvaśaḥ
28.61
tvaṣṭrā kṛtaṃ vicitraṃ ca tatsarvaṃ madanātprabhoḥ || tadānīṃ śaṃkaro vākyamuvāca
madhusūdanam
28.62
avidyayā vṛtaṃ tena kṛtaṃ tvaṣṭrā hi maṇḍapam || kiṃ tu vakṣyāmahe viṣṇo maṇḍapaḥ kevalena hi
28.63
vivāho hi mahābhāga
avidyāmūla eva ca || tasmātsarve vayaṃ yāma uddhāhāthaṃ ca saṃprati
28.64
nāradaṃ ca puraskṛtya sarve devāḥ savāsavāḥ || himādrisahitā jagmurmaṃ
ndiraṃ paramādbhutam || anekāścaryasaṃyuktaṃ vicitraṃ viśvakarmaṇā
28.65
kṛtaṃ ca tenādya pavitramuttamaṃ taṃ yajñavāṭaṃ bahubhiḥ puraskṛtam || vicitracitraṃ
manaso haraṃ ca taṃ yajñavāṭaṃ sa cakāra buddhimān
28.66
pravekṣyamāṇāste sarve surendrā ṛṣibhiḥ saha || dṛṣṭvā himādriṇā tatra abhyutthānagato'bhavat
28.67
tathaiva teṣāṃ ca manoharāṇi harmyāṇi tena pratikalpitāni || gandharvayakṣāḥ pramathāśca siddhā devāśca nāgāpsarasāṃ gaṇāśca || vasanti yatraiva
sukhena tebhyaḥ sa tatratatropavanaṃ cakāra
28.68
teṣāmarthe mahārhāṇi dhārājiragṛhāṇi ca || atyadbhutāni śobhaṃte kṛtānyeva mahātmanā
28.69
nivā
sārthe kalpitāni sāvakāśāni tatra vai || devānāṃ caiva sarveṣāmṛṣīṇāṃ bhāvitātmanām
28.70
evaṃ vistārayāmāsa viśvakarmā bahūnyapi || mandi
rāṇi yathāyogyaṃ yatra tatraiva tiṣṭhatām
28.71
bhairavāḥ kṣetrapālāśca ye'nye ca kṣetravāsinaḥ || śmaśānavāsinaścānye ye'nye nyagrodhavāsinaḥ
28.72
aśvatthasevinaścānye khecarāśca tathā pare || yeye yatropaviṣṭāśca tatratatraiva tena vai
28.73
kṛtāni ca manojñāni bhavanāni mahāṃti
vai || teṣāmevānukūlāni bhūtānāṃ viśvakarmaṇā
28.74
tatraiva te sarvagaṇaiḥ sametā nivāsitāstena himādriṇā svayam || seṃdrāḥ surā yakṣapiśācara
kṣasāṃ gandharvavidyāpsarasāṃ samūhāḥ
28.74.p1
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasyāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kedārakhaṃḍe pārva tīpariṇayane himādriṇā devānāṃ nivāsasthānakaraṇavarṇanaṃnāma caturviṃśo'dhyāyaḥ
Linked texts (2)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Śivapurāṇa (complete text) — Sanskrit