Vaishnavakhanda 29
Vaiṣṇavakhaṇḍa 29
- Language
- Sanskrit
Contents
- 29.87 — 1 part
29.1
lomaśa uvāca || || tatropaviviśuḥ sarve
satkṛtāśca himādriṇā || te devāḥ saparīvārāḥ saharṣāśca savāhanāḥ
29.2
tatraiva ca mahāmātraṃ nirmitaṃ viśvakarmaṇā || dīptyā paramayā yuktaṃ nivāsārthaṃ
svayambhuvaḥ
29.3
tathaiva viṣṇostvaparaṃ bhavanaṃ svayameva hi || bhāsvaraṃ suvicitraṃ ca kṛtaṃ tvaṣṭrā manoramam || vaṇḍīgṛhaṃ manojñaṃ ca tathaiva kṛtavānsva
yam
29.4
tathaiva śvetaṃ paramaṃ manojñaṃ mahāprabhaṃ devavaraiḥ supūjitam || kailāsalakṣmīprabhayā mahatyā suśobhitaṃ tadvanaṃ cakāra
29.5
tatraiva śaṃsuḥ
parayā vibhūtyā sa sthāpitastena himādriṇā vai
29.6
etasminnaṃtare menā samāyātā sakhīgaṇaiḥ || nīrājanārthaṃ śaṃsuṃ ca ṛṣibhiḥ parivāritā
29.7
tadā vāditranirghoṣairnāditaṃ bhuvanatrayam || nīrājanaṃ kṛtaṃ tasya senayā ca tapasvinaḥ
29.8
avalokya parā sādhvī menā'jānāddharaṃ
tadā || girijoktamanusmṛtya menā vismayamāgatā
29.9
yadve puroktaṃ ca tayā pārvatyā mama sannidhau || tato'dhikaṃ prapaśyāmi sauṃdaryaṃ parameṣṭhinaḥ
maheśasya mayā dṛṣṭamanirvācyaṃ ca saṃprati
29.10
evaṃ vismayamāpannā viprapatnībhirāvṛtā || ahatāṃbarayugmena śobhitā varavarṇinī
29.11
kaṃcukī paramā divyā nānāratnaiśca śobhitā || aṃgīkṛtā tadā devyā rarāja parayā śriyā
29.12
bibhratī ca tadā hāraṃ divyaratnavibhūṣitam
valayāni mahārhāṇi śuddhacāmīkarāṇi ca
29.13
tatropaviṣṭā subhagā dhyāyaṃtī parameśvaram || sakhībhiḥ sevyamānāḥ sā viprapatnībhireva ca
29.14
etasminnaṃtare tatra gargo vākyamabhāṣata || pāṇigrahārthaṃ śaṃsuṃ ca ānayadhvaṃ svamaṃdiram || tvaritenaiva velāyāmasyāmeva vicakṣaṇāḥ
29.15
tacchrutvā vacanaṃ tasya gargasya ca mahātmanaḥ || abhyutthānaparāḥ sarve parvatāḥ sakalatrakāḥ
29.16
mahāvibhūtyā saṃyuktāḥ sarve
maṃgalapāṇayaḥ || sālaṃkṛtāstadā teṣāṃ patnyolaṃkāramaṃḍitāḥ
29.17
upāyanānyanekāni jagṛhuḥ snigdhalocanāḥ || tadā vāditraghoṣeṇa brahmaghoṣeṇa
bhūyasā
29.18
ājagmuḥ sakalatrāste yatra devo maheśvaraḥ || pramathairāvṛtastatra caṃḍā caivābhisevitaḥ
29.19
tathā maharṣibhistatra tathā devagaṇaiḥ
saha || ebhiḥ parivṛtaḥ śrīmāñchaṃkaro lokaśaṃkaraḥ
29.20
śrutvā vāditranirghoṣaṃ sarve śaṃkarasevakāḥ || utthitā aikapadyena devairṛṣibhirā
vṛtāḥ
29.21
tathodyato yoginīcakrayukto gaṇo gaṇānāṃ patirekavarcasām || śivaḥ puraskṛtya tadānubhāvāstathaiva sarve gaṇanāyakāśca
29.22
tadyoginī
cakramatipracaṃḍaṃ ṭaṃkārabherīravanisvanena || caṃḍī puraskṛtya bhayānakāṃ tadā mahāvibhūtyā samalaṃkṛtāṃ tadā
29.23
kaṃṭhe karkoṭakaṃ nāgaṃ hārabhūtaṃ ca
kāra sā || padakaṃ vṛścikānāṃ ca daṃdaśūkāṃśca bibhratī
29.24
karṇāvataṃsānsā dadhe pāṇipādamayāṃstathā || raṇe hatānāṃ vīrāṇāṃ śirāṃsyurasi
cāparān
29.25
dvīpicarmaparīdhānā yoginīcakrasaṃyutā || kṣetrapālāvṛtā tadvadbhairavaiḥ parivāritā
29.26
tathā pretaiśca bhūtaiśca kapardaiḥ parivāritā
vīrabhadrādyaścaiva gaṇāḥ paramadāruṇāḥ || ye dakṣayajñanāśārthe śivenājñāpitāstadā
29.27
tathā kālī bhairavī ca māyā caiva bhayāvahā || tripurā ca
jayā caiva tathā kṣemakarī śubhā
29.28
anyāścaiva tathā sarvāḥ puraskṛtya sadāśivam || gaṃtukāmāśśoyatarā bhūtaiḥ pretaiḥ samāvṛtāḥ
29.29
etāḥ sarvā
vilokyātha śivabhakto janārdanaḥ || maharṣīṃśca puraskṛtya hyamarāṃśca tathaiva ca || anasūyāṃ puraskṛtya tathaiva ca hyaruṃdhatīm
29.30
viṣṇuruvāca
caṇḍīṃ kuru samīpasthāṃ lokapālanatāṃ prabho
29.31
taduktaṃ viṣṇunā vākyaṃ niśamya jagadīśvaraḥ || uvāca prahasanneva caṃḍīṃ prati sadāśivaḥ
29.32
atraiva sthīyatāṃ caṃḍi yāvadudrahanaṃ bhavet || mama bhāvānvijānāsi kāryākārye suśobhane
29.33
evamākarṇya vacanaṃ śaṃbhoramitatejasaḥ || uvāca kupitā
caṃḍī viṣṇumuddiśya sādaram
29.34
tathānye pramathāḥ sarve viṣṇusūcuḥ prakopitāḥ || yatrayatra śivo bhāti tatratatra vayaṃ prabho
29.35
tvayā nivāritāḥ
kasmādvayamabhyudaye pare || teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā keśavo vākyamabravīt
29.36
caṇḍīmuddiśya pramathānanyāṃścaiva tathāvidhān || yūyaṃ caiva mayā proktā mā
kopaṃ kartumarhatha
29.37
evamuktāstadā tena caṃḍīmukhyā gaṇāstadā || ekāṃtamāśritāḥ sarve viṣṇuvākyājvaladvadaḥ
29.38
tāvatsarve samāyātāḥ parvataṃ
drasya maṃtriṇaḥ || sakalatrāḥ saṃbhrameṇa maheśaṃ prati satvaram
29.39
paṃcavādyapraghoṣeṇa brahmaghoṣeṇa bhūyasā || yoṣidbhiḥ saṃvṛtāstatra gītaśabdena bhūyasā
29.40
evaṃ prātā yatra śaṃbhuḥ sakalaiḥ parivāritaḥ || āgatya kalaśaiḥ sākaṃ hyāpito hi sadāśivaḥ || strībhirmaṃgalagītena sarvābharaṇabhūṣitaḥ
29.41
ṛṣayo devagaṃdharvāstathānye parvatottamāḥ || śaṃbhvagyagāstadā jagmuḥ striyaścaiva supūjitāḥ || babhau chatreṇa mahatā ghriyamāṇena mūrddhani
29.42
cāmarai
vījyamāno'sau mukuṭena virājitaḥ || brahmā viṣṇustathā caṃdro lokapālāstathaiva ca
29.43
anyagā hyapi śobhaṃtaḥ śriyā paramayā yutāḥ || tathā
śaṃkhāśca bheryaśca paṭahānakagomukhāḥ
29.44
tathaiva gāyakāḥ sarve jagmuḥ paramaṃgalam || punaḥpunaravādyaṃta vāditrāṇi mahotsave
29.45
aruṃdhatī
mahābhāgā anasūyā tathaiva ca || sāvitrī ca tathā lakṣmīrmātṛbhiḥ parivāritāḥ
29.46
ebhiḥ sameto jagadekabaṃdhurbabhau tadānīṃ parameṇa varcasā
sacaṃdrasūryānilavāyunā vṛtaḥ salokapālapravarairmaharṣibhiḥ
29.47
sa vījyamānaḥ pavanenasākṣācchatraṃ ca tasmai śaśinā hyadhiṣṭhitam || sūryaḥ purastāda
bhavatprakāśakaḥśriyānvito viṣṇurabhūcca sannidhau
29.48
puṣpairvavarṣurdhvakīryamāṇā devāstadānīṃ munibhiḥ sametāḥ || yayau gṛhaṃ kāṃcanakuṭṭimaṃ mahanmahāvi
bhūtyāpariśobhitaṃ tadā || viveśa śaṃbhuḥ parayā saparyayā saṃpūjyamāno naradevadānavaiḥ
29.49
evaṃ samāgataḥ śaṃbhuḥ praviṣṭo yajñamaṇḍapam || saṃstūyamāno
vibudhaiḥ stutibhiḥ parameśvaraḥ
29.50
gajāduttārayāmāsa maheśaṃ parvatottamaḥ || upaviśya tataḥ pīṭhe kṛtvā nīrājanaṃ mahat
29.51
menayā sakhibhiḥ
sākaṃ tathaiva ca purodhasā || madhuparkādikaṃ sarvaṃ yatkṛtaṃ caiva tatra vai
29.52
brahmaṇā noditaḥ sadyaḥ purodhāḥ kṛtavānprabhuḥ || maṃgalaṃ śubhakalyāṇaṃ
prastāvasadṛśaṃ bahu
29.53
aṃtarvedyāṃ saṃpraveśya yatra sā pārvatī sthitā || vedikopari tanvaṃgī sarvābharaṇabhūṣitā
29.54
tatrānīto haraḥ sākṣād
ṣṇunā brahmaṇā saha || lagnaṃ nirīkṣamāṇāste vācaspatipurogamāḥ
29.55
gargo muniścopaviṣṭastatraiva vaṭikālaye || yāvatpūrṇā ghaṭī jātā tāvatpraṇava
bhāṣaṇam
29.56
oṃpuṇyeti praṇigadangargo vadhvaṃjaliṃ dadhe || pārvatyakṣatapūrṇaṃ ca śivopari vavarṣa vai
29.57
tathā saṃpūjito rudro dadhyakṣatakuśā
dibhiḥ || mudā paramayā yuktā pārvatī rucirānanāḥ
29.58
vilokayaṃtī śaṃbhuṃ taṃ yadarthe paramaṃ tapaḥ || kṛtaṃ purā mahādevyā pareṣāṃ paramaṃ mahat
29.59
tapasā tena saṃprāpto jagajjīvanajīvanaḥ || nāradena tataḥ prokto mahādevo vṛṣadhvajaḥ
29.60
tathā gaṃgādibhiścānyairmunibhiḥ sanakādibhiḥ || prati
pūjāṃ kuru kṣipraṃ pārvatyāśca trilocana || tadā śivena sā tanvī pūjitādhryākṣatādibhiḥ
29.61
evaṃ parasparaṃ tau ca pārvatīparameśvarau || arcyamānau
tadānīṃ ca śuśubhāte jaganmayau
29.62
trailokyalakṣmyā saṃvītau nirīkṣaṃtau parasparam || tadā nīrājitau lakṣmyā sāvitryā ca viśeṣataḥ
aruṃdhatyā tadā tau ca daṃpatī parameśvarau
29.63
anasūyā tathā śaṃbhuṃ pārvatīṃ ca yaśasvinīm || dṛṣṭvā nīrājayāmāsa prītyutkalitalocanā
29.64
tathaiva sarvā dvijayoṣitaśca nīrājayāmāsuraho punaḥpunaḥ || satīṃ ca śaṃbhuṃ ca vilokayaṃtyastathaiva sarvā muditā hasaṃtyaḥ
29.65
lomaśa
uvāca || || etasminnaṃtare tatra gargācāryapraṇoditaḥ || himavānmenayā sārdhaṃ kanyāṃ dātuṃ pracakrame
29.66
haimaṃ kalaśamādāya menā cārdhā
gamāśritā || himādreśca mahābhāgā sarvābharaṇabhūṣitāḥ
29.67
tadā himādriṇā prokto viśvanātho varapradaḥ || brahmaṇā saha saṃgatya viṣṇunā ca
tathaiva ca
29.68
sārdhaṃ purodhasā caiva gargeṇa sumahātmanā || kanyādānaṃ karomyadya devadevasya śūlinaḥ
29.69
prayogo bhaṇyatāṃ brahmannasminsamaye
āgate || tatheti matvā te sarve kālajñā dvijasattamāḥ
29.70
kathyatāṃ tāta gotraṃ svaṃ kulaṃ caiva viśeṣataḥ || kathayasva mahābhāga ityākarṇya
vacastathā || sumukho vimukhaḥ sadyo hyaśocyaḥ śocyatāṃ gataḥ
29.71
evaṃvidhaḥ suravarairṛṣibhistadānīṃ gaṃdharvayakṣamunisiddhagaṇaistathaiva || hṛṣṭo niruttara
mukho bhagavānmaheśo hāsyaṃ cakāra subhṛśaṃ tvatha nāradaśca
29.72
vīṇāṃ prakaṭyāmāsa brahmaputro'tha nāradaḥ || tadānīṃ vārito dhīmānvīṇāṃ mā vādaya
prabho
29.73
ityuktaḥ parvatenaiva nārado vākyamabravīt || tvayā pṛṣṭo bhavaḥ sākṣātsvagotrakathanaṃ prati
29.74
asya gotraṃ kulaṃ caiva nāda eva
paraṃ gire || nāde pratiṣṭhitaḥ śaṃbhurnādo hyasminpratiṣṭhitaḥ
29.75
tasmānnādamayaḥ śaṃbhurnādācca pratilabhyate || tasmādvīṇā mayā cādya vāditā hi
paraṃtapa
29.76
asya gotraṃ kulaṃ nāma na jānaṃti hi parvata || brahmādayo hi vibudhā anyeṣāṃ caiva kā kathā
29.77
tvaṃ hi mūḍhatvamāpanno na
jānāsi hi kiṃcana || vācyāvācyaṃ maheśasya viṣayā hi bahirmukhāḥ
29.78
yeye āgamikāścādde naṣṭāste nātra saṃśayaḥ || arūpoyaṃ virūpākṣo
hyakulīno'yamucyate
29.79
agotro'yaṃ giriśreṣṭha jāmātā te na saṃśayaḥ || na kartavyo vimarśo'tra bhavatā vibudhena hi
29.80
na jānaṃti
haraṃ sarve kiṃ bahūktyā mama prabho || yasyājñānānmahābhāga mohitā ṛṣayo hyamī
29.81
brahmāpi taṃ na jānāti mastakaṃ parameṣṭhinaḥ
viṣṇurgato hi pātālaṃ na dṛṣṭo hi tathaiva ca
29.82
tena liṃgena mahatā hyagādhena jagattrayam || vyāptamastīti tadviddhi kimanena prayojanam
29.83
anayārādhitaṃ nūnaṃ tava putryā himālaya || tattvato hi na jānāsi kathaṃ caiva mahāgire
29.84
ābhyāmutpādyate viśvamābhyāṃ caiva pratiṣṭhitam
etacchrutvā vacastasya nāradasya mahātmanaḥ
29.85
himādripramukhāḥ sarve tathā ceṃdrapurogamāḥ || sādhusādhviti te sarve ūcurvismitamānasāḥ
29.86
īśvarasya tu gāṃbhīryaṃ jñātvā sarve vicakṣaṇāḥ || vismayena samāśliṣṭā ūcuḥ sarve parasparam
29.87
ṛṣaya ūcuḥ || || yasyājñayā jagadidaṃ
ca viśālameva jātaṃ parātparamidaṃ nijabodharūpam || sarvaṃ svataṃtraparameśvarabhāvagamyaṃ so'sau trilokanijarūpayuto mahātmā
29.87.p1
iti śrīskande mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kedārakhaṇḍe śivaśāstre śivapārvatīvivāhavarṇanaṃnāma paṃcaviṃśo'dhyāyaḥ
Linked texts (2)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Śivapurāṇa (complete text) — Sanskrit