Pramāṇa · Search · About · API

Vaishnavakhanda 3.1

Vaiṣṇavakhaṇḍa 3.1

Language
Sanskrit

3.1.11

" iti| atha prasaṃgānusāreṇaitasya skāndamahāpurāṇasya purāṇatvopayuktapañcalakṣaṇasamanvitatvavicāre kriyamāṇe hi vaiṣṇavapurāṇabrahmāṇḍapurāṇayoḥ—
"sargaśca pratisargaśca vaṃśo manvantarāṇi ca || vaṃśyānucaritaṃ caiva purāṇaṃ pañcalakṣaṇam ||" iti, skānde mahāpurāṇe saptame prabhāsakhaṇḍe prathame prabhāsakṣetramāhātmye dvitīye'dhyāye—"brahmaviṣṇvarkarudrāṇāṃ māhātmyaṃ bhuvanasya ca || saṃhāraśca pradaśyeta purāṇaṃ pañcalakṣaṇam ||" iti ca yadyapvidhena sāmānyataḥ purāṇasya pañcalakṣaṇatvamāśrayate tatrāsya
skāndamahāpurāṇasya pūrvoktalakṣaṇasya yathāvadanukramasaṃbandhāduttaralakṣaṇasyaiva samanvayaucityādanantaroktameva pañcalakṣaṇatvaṃ sādhu yujyata iti vidāṃkurvaṃtu sudhiyaḥ || astvetatra
prasaṃgopāttam || etāvatā vivecanenaitadeva māheśvarādiprabhāsāntasaptakhaṇḍātmakaṃ skāndaṃnāma mahāpurāṇamiti hi sarvathā siddham
7 brahmadevarṣikṛtā śivastutiḥ, brahmādikṛtastutisantuṣṭena śivena brahmādīnprati viṣṇuprārthanārthamājñākaraṇam, brahmādibhirviṣṇustavanam, tata ākāśavāṇyā viṣṇoḥ piṇḍībhāvena śivaliṅgadhāraṇam, tataḥ śivapriyeṇa vīrabhadreṇa brahmādibhiḥ saha śivaliṅgapūjanam, tataḥ śaṃkarasyānekairdevādibhiranekeṣu sthaleṣu nānānāmakaliṅgasthāpanam, tatratatra
liṃgārcanārtha vīrabhadrāṃśasthāpanaṃ vīrabhadrādārabhya liṃgapūjakaguruparaṃparotpattiḥ, nandino
liṃgamahimapraśaṃsakaprathamācāryatvam, skandasya ca liṃgapūjakācāryatvam, tataśca liṃgapūjakaguruparaṃparāpravṛttiḥ, śivabhaktimāhātmyam, tatra pataṃgāḥ kīṭapakṣiṇyā: śivamandiramārjanapuṇyavaśena kāśirājasutātvaprāptivṛttāntavarṇanam, uddālakamarṣeḥ kāśirājasutayā sundaryākhyayā saha saṃvādaḥ| .... ... ... .... 11

3.1.13

8 śivabhaktimāhātmyaprasaṃgena-taskarasya śivaśiro'dhiruha ghaṇṭāṃ harataḥ śivalokaprāptivṛttāntaḥ, sarvajagataḥ śivaśaktimayatvavarṇanam, tatra narāṇāṃ liṃgayuktatvam,
strīṇāṃ ca piṇḍībhūtatvam, śivaviṣṇorabhedavarṇanam, brahmādikṛtamaṇimayādiliṃgapūjāvarṇanam, prahlādabalivāṇāsurādidaityānāṃ śivaliṃgapūjāparatvavarṇanam, śivārcanaprabhāvādhigataduḥsahapratāpāvaṇanirjitaiḥ surairnandivākyācchivaliṃgārādhane samudyogaḥ:
tatra prasaṃgena devapṛṣṭhena nandinā svasya vānarānananatvakāraṇavarṇanam, tatra rāvaṇaśāpato
nandino vānarānananatvaprāptiḥ, nandinā ca 'vānaraiḥ sametasya kasyāpi hastena te mṛtyurbhaviṣyati' iti rāvaṇāya śāpadānam| tato nandiprabhṛtibhiḥ sarvairdevairbekuṃṭhaṃ gatvā
liṃgasya pīṭhikābhavanāya viṣṇoḥ prārthanā, bhagavatā viṣṇunā rāvaṇahananāyāvatāragrahaṇe devānāmāśvāsanam, viṣṇorājñayā sarvedavānāṃ vānareṣvaṃśāvatāravarṇanam,rāmāvatāraḥ, rāmeṇa rāvaṇahananam, rāvaṇasya śivasāyujyaprāptiḥ, śivaliṃgārcanamahimavarṇanam| ... ... .... ... ... ... 13

3.1.1

nīyendrapade'bhiṣecanam, tato viśvarūpavadhakupitena tvaṣṭrā tapasā brāhmāṇaṃ santoṣya tato devabhayāvahaputraprārthanam, tato brahmavarāttasya vṛtranāmakaputraprāptiḥ, tena vṛtrāsureṇa saṃjā- taharṣāṇāṃ daityānāṃ pātālādbhūtalaṃ pratyāgamanam, taddṛṣṭvā devānāṃ bhayaprāptiḥ parasparaṃ mantrakaraṇaṃ ca, brahmāṇa ājñayā devairdevīcāśramaṃ prati gatvā śastrārthaṃ dadhīci prati tadsthiprārthanam, devairasthikṛte'bhyarthitena dadhīcinā yogena svadehavisarjanam... 28 1

3.1.1_2

29 surabhyā kāmadhenvā svajihvayā dadhīcyasthnāṃ lehanena nirmāṃsīkaraṇam, devaistadasthibhirvajrādyāyudhanirmāṇam, sutacitryayā dadhīcipatnyā devānāmaprajastvaśāpapradānam, suvarcayā svaputraṃ pippalādamaśvatthasaṃnidhau saṃsthitaya ājñāpya patyā saha samādhinānugamanam, devāsurasaṃgrāmārambhaḥ, vṛtrāsurasaṃgrāmārambhaḥ, vṛtrāsurahananāya bṛhaspatyājñayendreṇa śakti- pradoṣavratakaraṇena śivārādhanam, śaktipradoṣavratavidhānam, vṛtrāsurasya pūrvajanmani citrarathasya gandharvasya dvīśāpināsuratvaprāptivṛttāntavarṇanam, śanipradoṣavratodyāpanavidhānam, śanipradoṣavrataprabhāvenendrasya parākramaprāptyanantaraṃ daityaiḥ saha saṃgrāmakaraṇam, raṇātpalāyitānāṃ daityānāṃ vṛtrāsureṇa yuddhadharmavarṇanam, devadānavānāṃ tumulayuddhavarṇanam, vṛtrakṛtaprahāreṇendrasya mūrchayā patanam, tato labdhasaṃjñasyendrasya brahmājñayā vṛtrahanānāya śivārādhanarūpatapaḥkaraṇam, śivoktyā vṛtramajayyaṃ matvā śakreṇa sahasravatsara- paryaṃtaṃ vṛtreṇa saha maitrīṃ kṛtvā vṛtrasamīpe tadvananāya nivāsakaraṇam, vṛtrasya garvaḥ, vajrapāṇinā namardāta oṃkāreśvarasya pradoṣavratena sampūjanam, vṛtrasya tu pradoṣasamaye śivapūjāṃ vismṛtya nidrākaraṇena tapohānyā niḥśrīkatvaprāptyā manorathabhaṃgaḥ, tato vṛtrendrayuddhe vṛtreṇendrasyasanam, brahmārthanayā saṃvuṣṭena bhagavatā''kāśavāṇyā brāhmāṇaṃ prati pradoṣavrate śakrasya pīṭhikālaṃghanakaraṇadoṣakaraṇāddaityakṛtaprāsarūpapatprāptikathanam, tatpra- saṃgena trikālikaliṃgapūjāvidhivarṇanam, tataḥ śaṃkarājñayā devairyathāśāstraṃ liṃgapūjākaraṇam, tatprabhāvenendrasya vṛtrakukṣiṃ bhittvā bahirnirgamanam, vṛtrāsuraśarīrasya ca patana- varṇanam, gaṃgāyamunayormadhye'ntarvedyāṃ śarīrapatanam, mālave ca śiraḥpatanam, saṃverdaivaiḥ
ṣaṇmāsaparyaṃtaṃ vṛtraśiraḥkṛntanam, indrasya jayaprāptiḥ, tato daityaniveditavṛtravadhavṛttā- ntena balinā śukrājñayā yajñe kriyamāṇe tasmādyaprāptiḥ, taṃ rathamāruhya daityasenāpra- nvitasya baleḥ suravijayārthaṃ svargalokaṃ prati gamanam, tadāgamanaṃ śrutvā śakrasya lajjā- prāptiḥ.... .... .... .... .... 30 1

3.1.1_3

18 baleḥ svargaṃ āgamanaṃ dṛṣṭvā bṛhaspatipreraṇayendrādisarvadevānāṃ mayūrādipakṣirūpāṇi vi- dhāya svargāṅgirgatya kaśyapāśramaṃ pratyetya nijamātaramaditiṃ prati nijaduḥkhanivedanam, devarakṣārthamadityā prārthitena kaśyapenādityai śravaṇadvādaśīvratena viṣṇūpāsanavarṇanam, adityā tadvratācaraṇena viṣṇuprādurbhāvaḥ, adityā devarakṣārthaṃ stutena bhagavatā balida- manārthaṃ nijagadājñābhyāmājñāpitābhyāṃ tasya damane svasyāsāmarthyaṃ kathite citā- karaṇam, devendrāsane śukrakṛtābhiṣekeṇa balinā brāhmaṇebhyaḥ samaprendrasampattipradānava- rṇanam, tatprasaṃgena-indrāsanasthitasya yasya kasyāpīndrasya dānābhāvātpuṇyasamāhā- nantaramindrakramitvaprāptivarṇanam, valeḥ pūrvajanmavṛttāntavarṇane kasyaciddikṛtasya gaṇi- kārthamupanītaṃ puṣpatāṃvūlādikaṃ praskhalena bhūmau patitaṃ vīkṣya "śivārpaṇamastu" iti buddhyā niścayena sarvapāpanivṛttiḥ, tato maraṇottaraṃ yamoktyā sārdhatrighaṭikāpa- ryaṃtaṃ tasya śatakratupadaprāptau tena tasminnavasare'gastyādimaharṣibhya airāvatādidānavarṇa- nam, sārdhavaṭikātritayottaraṃ pūrvapuraṃdarasya svasthāne sthitvā śacīnirbhatsenādanantaraṃ śacīkṛtatannirbhatsenapūrvakakitavandrapraśaṃsanam, pūrvendrasya lajjāprāptiḥ, kitavapradatta- rāvatādikaṃ nijadhanaṃ samavekṣya yamaṃ prati gatvendreṇa kitavanirbhatsanam, tadā yamādi- ṣṭena citraguptena śivodeśena kṛtasya dānasya mahimnā kitavasya narakānarhatvavarṇanam, tacchrutvā lajjitasya śakrasya svargagamanam, tasya kitavasya prahlādātmajavirocana- patnyāḥ surucyākhyāyā garbhe praveśaḥ, indreṇa viprarūpeṇa virocanaṃ balitātaṃ pratyabhyetya śiroyācanam, virocanasya kapaṭakṛtavipraveṣāya śakrāya svaśira utkṛtya pradānavarṇa- nam, virocanākhyasya piturmaraṇottaraṃ surucyāḥ sakāśādbalerjanma, surucyāḥ prasūyapaścāttāpena cirakāritrāhmaṇavṛttāntasmaraṇam, tatra medhātithigautamasutasya cirakāriṇaḥ pitrājñayā vyabhicāriṇyā māturhananāya gamane vicāravaśena vilaṃbakaraṇam, etasminnantare brāhmaṇarūpeṇāgatasya śakrasyopadeśena gautamasya paścāttāpaḥ, vadhārthaṃ mātṛsamīpaṃ gacchataścirakāriṇaḥ pṛṣṭhato gautamasya gamanam, pitaraṃ dṛṣṭvā cirakāriṇā śastraṃ bhūmau nikṣipya pituḥ prārthanākaraṇam, gautamena pitrā cirakāriṇāścirakāritvapraśaṃsāpūrvakamāśīḥpradānaṃ gṛhaṃ prati bhāryāyāḥ putrasya cānayanam, nāradena brāhmaṇānāṃ pradattasya śāpasya kalāvudayo bhaviṣyatīti śāpakālaparivartanam, tataḥ sarveṣāṃ brāhmaṇānāṃ mahīsāgarasaṃgame kāṃcanagogṛhadhanādipradānapūrvakaṃ svayaṃ viśvakarmadvārā nirmāpite mahīnagare sthāpanavarṇanam| ... ... ... ... 87 1

3.1.1_4

7 arjunena vistārapūrvakaṃ mahīsāgarasaṃgamamāhātmyaśravaṇecchayā nāradaprārthanam, nāradena savistaramahīsāgaramāhātmyavarṇanārthamupakramaṇam, tatrendradyumnabhūpativṛttāntārambhaḥ, brahmalokaṃ gatasyendradyumnasya bahukālaṃ tatra nivāsānantaraṃ brahmaṇā cirakālādbhūmau kīrteḥ punarvyaktīkaraṇārthamindradyumnasya bhūlokaṃ prati preṣaṇam, bhūlokaṃ pratyāgatenendradyumnena bhūlokasthitebhyo'pekṣayā dīrghajīvino mārkaṇḍeyasya samīpaṃ gatvā nijavārtāvijñānaviṣaye praśnakaraṇam, tena tadvārtā'nabhijñānakathanam, indradyumnasyāgnipraveśodyogaḥ, tato mārkaṇḍeyena tato'pi dīrghāyuṣo nāḍījaṃghavakasya samīpe tannayanam, tenāpīndradyumnavārtā'nabhijñānakathanam, tataścendradyumnagraheṇa nāḍījaṃghavakena nijadīrghāyuddhakāraṇavarṇanāya nijapūrvodantakathanam| .... ... ... .... ... ... 90 1

3.1.2

8 tato nirāśasyendradyumnasya vārtāvijñānārthaṃ nāḍījaṃghenātmano'pi dīrghāyuṣasya prākārakarṇanāmakasyolūkasya samīpaṃ prati mārkaṇḍeyendradyumnayornayanam, tena prākārakarṇolūkenāpīndradyumnavārtā'nabhijñānakathanottaramindradyumnapraśne nijadīrghāyuddhakāraṇakathanam, tatsaṅgena bilvadalamāhātmyavarṇanam| ... ... ... ... 92 2

3.1.2_2

9 prākārakarṇolūkena nijavārtā'nabhijñānādudāsīmasyendradyumnasya kṛte nāḍījaṃghenendradyumna-vārtāvijñānasyāvaśyakatāpradarśane prākārakarṇolūkenātmano'pi dīrghāyuṣo gandhamādanasthasya gṛdhrasya samīpaṃ pratīndradyumnamārkaṇḍeyanāḍījaṃghavakānāṃ nayanam, tena gṛdhreṇāpīndradyumnavārtā'nabhijñānavarṇanapūrvakaṃ nijadīrghāyuddhakāraṇavṛttāntakathanam| ... 93 2

3.1.1_5

10 gandhamādanasthagṛdhreṇa nijavārtā'nabhijñānādu dāsīnasyendradyumnasyāgnipraveśodyogaṃ dṛṣṭvā prākārakarṇaprārthanayā gṛdhreṇāmano'pi dīrghāyuṣo mānasasaronivāsinaḥ kūrmasya samīpaṃ pratīndradyumnamārkaṇḍeyanāḍījaṃghaprākārakarṇānāṃ nayanam, tatra sarastīre samāgatānāṃ teṣāṃ madhye indradyumnaṃ nṛpaṃ dṛṣṭvā kūrmasya tānasatkṛtyaiva jalamadhye praveśaḥ, tato gṛdhreṇa tasmai jalapraveśakāraṇapṛcchāyāṃ tena kūrmeṇendradyumnasya purākṛtayajñavṛttāntavarṇanasamaya indradyumnasya kīrtyuddhāre satīndradyumnopāri devaiḥ puṣpavṛṣṭikaraṇapūrvakaṃ vimānamānīya devadūtenendradyumnāya brahmalokaṃ prati gamanāyendradyumnaprārthanākaraṇam, indradyumnena brahmalokaṃ prati gantumanicchāṃ pradarśya kūrma prati tasyaiva dīrghāyuddhakāraṇajijñāsayā praśnakaraṇam| ... 94 1

3.1.1_6

11 kūrmeṇa nijapūrvajanmavṛttāntakathanapūrvakamindradyumnādīnāmātithyakaraṇānantaraṃ teṣāmindradyumnādīnāṃ ṣaṇṇāmapi kūrmato'pi dīrghāyuṣo lomaśamaharṣeḥ samīpaṃ pratyupadeśagrahaṇāya gamanam| ... ... ... .... ... ... .... 96 1

3.1.1_7

12 lomaśamaharṣiṇā sahendradyumnādīnāṃ samāgamottaramatidīrghāyuṣo'pi lomaśamaharṣerā-śramakaraṇābhāvakāraṇapṛcchāyāṃ lomaśena saṃsārasthitivarṇanapūrvakamātmano dīrghāyuddhakāraṇakathanam—tatra śivaliṃgapūjanamāhātmyavarṇanam| ... ... ... 97 1

3.1.2_3

13 lomaśavacaḥśravaṇānantaramindradyumnādīnāṃ sarveṣāṃ śivabhaktyekaniṣṭhayā śivadīkṣāgrahaṇārthaṃ lomaśaprārthanam, lomaśamaharṣiṇā sarveṣāṃ teṣāṃ śivadīkṣāpradānapūrvakaṃśivaliṅgapūjopadeśakaraṇam—tatasteṣāṃ mārkaṇḍeyādīnāṃ kriyāyogārambhapūrvakaṃ tapaścaryākaraṇam, tapasyatāṃ teṣāṃ samīpaṃ prati nāradāgamanam, nāradaṃ prati śāpabhraṣṭānāṃ nāḍījaṃghādīnāṃ svamuktyarthamupāyajijñāsayā praśnakaraṇam, nāradena tebhyo vārāṇasīsthasaṃvartamaharṣi49 nāradasthāpitamahīnagarasthitavividhatīrthamāhātmyaprasaṃge jayādityamāhātmyavarṇanam, tatra nāradena sūryadarśanārthaṃ sūryalokaṃ prati gatena nijasthāpitamahīnagarasthabrāhmaṇapraśaṃsāyāṃ kṛtāyāṃ sūryanārāyaṇena tatratyabrāhmaṇānāṃ darśanārthaṃ vṛddhātithirūpeṇāgamanam, tatra jñānacarcoparamabhojanamākāṅkṣato bhāskarasya hārītaputreṇāṣṭavarṣavayasā kamaṭhākhyena sarvaśāstrīyasiddhāntasiddhajīvagatyādiviṣayakapraśnānāṃ suspaṣṭatayottarapradānena sūryabhagavato'tyantasaṃtoṣaprāyanivṛttāntavarṇanam... ... ... 183 2

3.1.1_8

50 atha bhāskarakṛtaśarīralakṣaṇaviṣayakapraśnasya kamaṭhabālakena saśāstrapramāṇasiddhaśarīralakṣaṇakathanena samyaguttarapradānam, tatsaṃgena jīvasya pāralaukikagativarṇanam ... ... ... ... ... ... ... 184 1

3.1.1_9

51 atha bhāskarakṛtavividhakarmaphalaviṣayakapraśnasya kamaṭhabālakena saśāstrapramāṇasiddhasakalaprāṇikarmavipākavarṇanena samyaguttarapradānam, tatsaṃgena dharmapraśaṃsāvarṇanam, kamaṭhaproktasamyakpraśnottaraśravaṇasaṃtuṣṭena bhagavatā bhāskareṇa tatputraprabhṛtihārītāditannagarasthabrāhmaṇapraśaṃsāpūrvakaṃ nijanāmakathanam, atha brāhmaṇānāṃ prārthanayā bhagavatā bhāskareṇa jayādityanāmnā tasminmahīnagare mūrtāvasthitikaraṇam, kamaṭhakṛtā'ṣṭakastotreṇa jayādityastutiḥ, bhagavatā bhāskareṇa kamaṭhākhyāya hārītabrāhmaṇabālakāya varapradānam, jayādityamāhātmyavarṇanam... ... ... 187 1

3.1.1_10

52 atha mahīsāgarasaṃgame brahmadevasthāpitakoṭitīrthamāhātmyavṛttāntavarṇanam, koṭitīrthasamīpasthātrīśvarabharadvājeśvaragautameśvarāhilyāsaromāhātmyam, ahilyāsarovarṇanaprasaṃgena śakrakṛtāhilyādharṣaṇādivṛttāntavarṇanam... ... .. ... .... 189 1

3.1.1_11

53 atha mahīsāgarasaṃgame nāradasthāpitasthānarakṣārthakatripuruṣaśālāvyavasthāpanādivṛttāntapūrvakaśālāmāhātmyam, atha nāradīyasarovaranāgeśvaramāhātmyam, aparadvārakottaradvārakāmāhātmyavarṇanam. .... ... ... ... ... ... 190 1

3.1.1_12

60 atha ghaṭotkacasya kāmakaṭaṃkaṭāyāḥ prāsāde praveśaḥ, atha kāmakaṭaṃkaṭāyā ghaṭotkacena
śrīkṛṣṇasmaraṇapūrvakamapūrvakathākathanena praśnadvārā niruttarīkaraṇam, atha yuddhopāyena
tāṃ kāmakaṭaṃkaṭāṃ parājitya tasyāḥ pṛṣṭhimāruhya śrīkṛṣṇapāṇḍavasamīpaṃ prati ghaṭotkasyāgamanam, atha ghaṭotkacakāmakaṭaṃkaṭyorvivāhaḥ, tato hiḍimbavane ghaṭotkacena
rākṣasarājyakaraṇam, ghaṭotkacasya kāmakaṭaṃkaṭāyāṃ varbarīkākhyasutotpattivṛttāntavarṇanam. ... ... .... ... ... ... ....199 1

3.1.2_4

61 atha ghaṭotkacasya varbarīkaṃ putramādāya śrīkṛṣṇadarśanārthe dvārakāpurīṃ prati gamanam.
tataḥ śrīkṛṣṇena varbarīkāya saṃkṣepataścāturvarṇyadharmavarṇanapūrvakaṃ kṣātradharmānusāreṇa laukikabalaprāptyai devyārādhanārthamupadeśapūrvakaṃ suhṛdayeti nāmakaraṇam, śrīkṛṣṇopadeśena tena
suhṛdayena guptakṣetre dagdhasthalīmāgatya devīnāmārādhanam, suprasannānāṃ devīnāmanujñayā tena
suhṛdayena tatraiva sthitvā vijayanāmakamāgadhabrāhmaṇasya tatra siddhāmvikāyāḥ purata
āgatya mahāvidyāṃ sādhayituṃ pravṛttasya suhṛdayena vinnanivāraṇārthaṃ sāhāyyakaraṇam,
vijayabrāhmaṇena mahāvidyāsādhanārthamādau gaṇeśvarakalpopāsanākaraṇavarṇanam. ... 200 2

3.1.1_13

62 atha gaṇeśvarakṣetrapālotpattivṛttāntavarṇanam, kṣetrapālapūjanādividhānavarṇanam, tato
vijayabrāhmaṇena vaṭayakṣiṇīvidyāsādhanam, tataścāparājitāmahāvidyāsādhanam ... 202 1

3.1.2_5

63 atha prathamayāmānte vinnakaraṇārthaṃ samāgatāyā mahājihyārākṣasyāḥ suhṛdayena ghaṭotkacaputreṇa damanam, tato madhyarātrasamaye vinnakaraṇārthaṃ samāgatasya repalendrasya ghaṭotkacaputreṇa suhṛdayena damanam, tatastṛtīyayāmānte vinnakaraṇārthaṃ samāgatāyā duhuduhākhyāśvatāryāḥ suhṛdayena hatne kṛte sati tatkṣepasthale duhuduhākhyagrāmasiddhivarṇanam, atha
caturthayāme vinnakaraṇārthaṃ samāgatasya kṣapaṇakaveṣadhāriṇaḥ palāśinānno daityasya navakoṭidaityasenāsamanvitasya maimiputreṇa suhṛdayena pātālaguhāṃ tamanu gatvā hatnam,
tataśca tatkṛtena daityavadhena saṃtuṣṭairnāgalokaiḥ suhṛdayāya varapradānam, atha pātālavivarastharatnaliṅgapūjakanāgakanyābhiḥ pravārṇitena mārgeṇa suhṛdayasya bhūtale siddhāmvikāpuraḥsthale vijayākhyabrāhmaṇasamīpaṃ pratyāgamanam, tataḥ sarvamahāvidyāsiddhisaṃpannatayā suprasannena vijayabrāhmaṇena suhṛdayāyāśīḥpradānam, tato bhaviṣyatsaṃgrāme pāṇḍavasaṃrakṣaṇahetunā devānāṃ devīnāṃ cānujñayā vijayabrāhmaṇadattasindūrasadaśahomabhasmagrahaṇapūrvakaṃ sarvadevādevaiḥ suhṛdayasya siddhasenetināmakaraṇavarṇanam| ... ... ... 203 2

3.1.2_6

64 atha devyārādhanatatparatayā siddhāmbikāsaṃnidhau siddhasene sthite vanavāsaprasaṃgenāgatānāṃ pāṇḍavānāṃ madhye'tidṛptena bhīmena devīpurataḥ sthite kuṇḍe praveśo kṛte satyatikruddhena siddhasenena bhīmena saha yuddhaṃ kṛtvā bhīmasenasya jarjarīkaraṇam, tato bhīmasenaṃ gṛhītvā sāgare prakṣepaṃ pracalitasya siddhasenasya samīpe viyati bhagavatā rudradevena samabhyetya siddhasenāya bhīmasenasya pitāmahatvavarṇanam, tadvudravacaḥ śrutvā siddhasenasya śokakaraṇapūrvakaṃ bhīmasenāgre'parādhakṣamāpaṇam, bhīmasenena svapautrasyāliṃganam, atha pitāmahāparādhadoṣaviṣaṇṇasya siddhasenasya samudraṃ prati nijaprāṇatyāgārthaṃ gamanam, tannivāraṇārthaṃ bhīmasenasyāpi tatpaścādgamanam, tato rudrasahitābhiḥ siddhāmbikādidevībhiḥ siddhasenasya sāṃtvanapūrvakaṃ caṇḍaletināmakaraṇam, bhīmena caṇḍilena saha yudhiṣṭhirādipāṇḍavasamīpaṃ gatvā sarvavṛttānivedanam, bhīmasthāpitabhīmeśvararudraliṅgamāhātmyavarṇanam| ... ... ... ... ... ... 205 2

3.1.2_7

65 atha yudhiṣṭhirakṛtāṃ siddhāmbikāstutiṃ niśamya bhīmasenena yudhiṣṭhirasya stostutikaratvaṃ matvā nirbhartsanam, tato devyavajñānādbhīmasenasyāṅgaikalyaprāptau bhīmena svāparādhakṣamāpaṇāya siddhāmbikājagadambikāstutikaraṇam, tato jagadambikayā tasmai varapradānam, atha devyā svasyā nimittāntareṇa lohāṇāsthakeleśvarīdurgāvatseśvarīgayatrādityādināmabhedasthānabhedena tatra kṣetre'vasthitivarṇanapūrvakaṃ sarvapāṇḍavānāmabhayapradānam, pāṇḍavairbarbarīkasya tatraiva sthāne saṃsthāpanapūrvakaṃ tīrthayātrākaraṇam... ... ... 207 2

3.1.2_8

66 atha trayodaśavarṣānantaraṃ vanavāsānnivṛttya svakīyarājyaprāptaye saṃgrāmāṃgaṇaṃ samupasthiteṣu sasainyeṣu pāṇḍavakauraveṣu madhye sarvaśatrusainyavadhasamarthavīraparigaṇanāyāṃ prakaṭāntāyāṃ ghaṭotkacaputreṇa caṇḍilena sarvātiśāyisvasāmarthyaprakaṭanaprauḍhyā parīkṣārthaṃ purā daivyagrataḥ kṛtahomena vijayanāmakasiddhabrāhmaṇena pradattasya sindūrābhamasmanaḥ svaśarāgre saṃyojanapūrvakaṃ bāṇaprakṣepeṇa sarvaśatrusainyasya mṛtyumarmanidarśanakaraṇam, atha taddṛṣṭvā sarveṣāṃ yudhiṣṭhirādīnāṃ tatpraśaṃsāpūrvakaṃ sumahati sādhuvāde saṃpravṛtte satyakasmādeva kṛṣṇena tasya ghaṭotkacaputrasya svacakreṇa śiraśchedakaraṇam, atha kṛṣṇena tacchiraśchedaṃ kṛtaṃ dṛṣṭvā śokākulānpāṇḍavādīnghaṭotkacaṃ ca prati tasminsaṃgrāmāṃgaṇe siddhāmbikādicaturdaśadevīnāmāgamanam, tābhiśca caṇḍilasya prāgjanmajātasuvarconāmakayakṣasya vṛttāntakathanapūrvakaṃ sarveṣāṃ sāntvanam, atha śrīkṛṣṇena tacchiraśchedakāraṇakathanam, tato devyā'mṛtasiñcanena tacchiro'mṛtīkaraṇam. atha śrīkṛṣṇena śirorūpasya caṇḍilasya varapradānam, atha śrīkṛṣṇājñayā yuddhabhūmisamīpavartigiriśṛṃgamāruhya tena barbarīkena pāṇḍavakauravāṇāṃ yuddhanirīkṣaṇam, atha bhāratamahāyuddhanivṛtyanantaraṃ garvānvitasya bhīmasya śrīkṛṣṇena barbarīkamukhataḥ paramapuruṣeṇa hariharābhinnarūpeṇa kenacitparamapuruṣeṇa sarve sainyaṃ nirdalitamiti satyāpayitvāpi laṃkādvāḥsthitakumbhakarṇaśiraḥkaroṭikādarśanena garvapariharaṇavṛttāntavarṇanam, atha raṇājiraṃ pratyetya ghaṭotkacaputrāya barbarīkāya śrīkṛṣṇena varapradānam, atha barbarīkastavaḥ, barbarīkapūjanamāhātmyam, atha mahīnagarasthakedāreśvarātrośvaranīlakaṇṭheśvarajayādityamāhātmyam, evaṃ saptakośātmakaguptakṣetrāparaparyāyamahīsāgarasaṃgamakṣetramāhātmyaśravaṇapaṭhanādiphalaśrutiḥ| ... ... ... ... ... ... 209 2

3.1.2_9

iti māheśvarakhaṇḍe dvitīyaṃ kaumārikākhaṇḍaṃ saṃpūrṇam || (1-2)
atha maheśvarakhaṇḍe tṛtīye'ruṇācalamāhātmye pūrvārdham || (1-3-1)
1 naimiṣāraṇyavāsibhirmunibhiḥ sūtamṛṣiṃ pratyaruṇācalamāhātmyaśravaṇecchayā pṛṣṭe
sūtena tānpratyaruṇācalamāhātmyakathanopakrame brahmasanatkasaṃvādakathanam, sanatkena taijasaśivaliṅgamāhātmyaśravaṇecchayā pṛṣṭena bhagavatā brahmāṇa'ruṇācaleśvarataijasaśivadhyānapūrvakamaruṇācaleśvaramāhātmyakathanopakramavarṇanam, tatra pūrvaṃ viṣṇubrahmaṇoḥ parasparamātmaśreṣṭhayaprāgagryapūrvakaṃ yudhyamānayormadhye vahnistambhamayabhagavadāvirbhāvaḥ, ākāśavāṇyā
ca tayoryuddhādviratiḥ, atha tasyāgnistambhamayarūpasyā''dyantasya bhagavato'dho'ntaṃ
paricchettuṃ viṣṇorvarāharūpeṇa gatasyā'nantasyāntaṃ paricchettumaśakyatayā viṣādaprāptyanantaraṃ pūrvasthalaṃ pratyāgamanam, ūrdhvamantaṃ paricchettuṃ brahmaṇo haṃsarūpeṇa gatasyā'nantasyāntaṃ paricchettumaśakyatayā viṣādaprāptyanantaramūrdhvalokasthitānāṃ siddhānāṃ vacanato'nantasyānantatāṃ parijñāya pūrvasthalaṃ prati sametya bhagavataḥ purato'trasthitivarṇanam. ... ... ... ... ... ... ... 214 2

3.1.2_10

2 atha brahmaviṣṇubhyāṃ vahnistambhamayasya bhagavataḥ stavanam, tato vahnistambhamayaparameśvareṇa
brahmaviṣṇorvarapradānam, brahmaviṣṇoḥ prārthanayā vahnistambhamayena parameśvareṇa nijarūpasupasaṃhṛtyāruṇācalarūpeṇa sthāvaraliṅgatādhāraṇam, sthāvaraliṅgamāhātmyavarṇanam. 216 2

3.1.2_11

3 athāruṇādrīśvaracaritravarṇanam, tatra bhagavatyā jagadmbayā kadācidrahasi śambhoḥ
krīḍāvaśena netratrayapidhānam, śaṃkarasya candrasūryāgnirūpeṣu triṣu netreṣu pārvatyā nimiṣārdhamātraṃ pihiteṣu sakalajagato'kāle kṣayaḥ, tadānīmavināśibhistapasā labdhasphūrtiḥ siddhaistapobalaprāptajñānacakṣuṣā tatsāṃvaśaṃkaracaritraṃ vijñāya sāṃvasadāśivastutikaraṇam, śāṃkareṇa siddhānāṃ stutimākarṇya nijanimiṣārdhena vatsarakoṭiparimitaṃkālātikramaṇena jagataḥ pralayaṃ dṛṣṭvā: pārvatī pratīdaṃ tvayā'yogyaṃ karma kṛtamityukte
pārvatyātmakṛtajagatkṣayajanitaduritanivṛttyai prāyaścittapṛcchāyāṃ kṛtāyāṃ bhagavatā loka4 atha kampānadītīrasthitaikāmratale pārvatyā saikataśivaliṃgaṃ saṃsthāpya svadharmācaraṇapūrvakaṃ tapaścaryākaraṇam, atha śaṃkareṇa pārvatyā dṛḍhabhaktiparīkṣaṇārthaṃ nadīpūrapravāheṇa
samaṃtato vyāptau kṛtāyāṃ devyā saikataśivaliṃgasya pravāhāllayabhītyā dṛḍhamāliṃgya
pūrapravāheṇa veṣṭayamānayā'pi liṃgaṃ vihāyānyato'gamanam, pārvatīdṛḍhaparirambhaṇataḥ
saikataliṅge pārvatīkucacūcukacihnamudrāṅgitatvavarṇanam, athākāśavāṇyā pārvatīmāśvāsya tasya saikataliṃgasyāśryahūṇe varaṃ pradāyāruṇācalaṃ prati gatvā gautamopadeśena
tapaḥkaraṇārthamanujñākaraṇam, atha devyā pārvatyā tatra kaṃpānadītīre darśanārtha sevārtha
cāgatebhyaḥ sarvadevebhya ṛṣibhyaśca saikataśivaliṅgapūjanārthamājñākaraṇam, tataḥ pārvatyāḥ sarvadevaiḥ sahāruṇādrau gautamaharṣerāśramaṃ prati gamanam.... ... ... 218 2

3.1.2_12

5 atha gautamaharṣiṇā pārvatyāḥ svāgatasatkārakaraṇam, pārvatīprārthitena gautamaharṣiṇā
pārvatīṃ pratyaruṇācalamāhātmyavarṇanam—tatprasaṃgena brahmapuṣkaramāhātmyavṛttāntavarṇanam. 220 2

3.1.1_14

6 aruṇācale śrīmahāviṣṇuprabhṛtisamastadevagaṇamaharṣigaṇarājarṣigaṇasthāpitavividhatīrthamāhātmyānāṃ vṛttāntapūrvakaṃ varṇanam
7 athāgnimayasya liṅgasya pārvatyopaśāntākāraṇa pṛṣṭe gautamaharṣiṇā'ruṇācaleśvasya caturyugogāyanāmabhedavarṇanam. tatra devakṛtastutyā'ruṇācaleśvarasya bhagavataḥ śītalatāprāptivṛttāntavarṇanam, athāruṇācalasthāṣṭalokapālasthāpitāṣṭadiksthatīrthamāhātmyavṛttāntaḥ, mārkaṇḍeyaprārthanayā maheśvareṇa sarvatīrthasamuccayasyaikīkaraṇavarṇanam, atha tīrthamāhātmyaṃ śrutvā suprasannayā pārvatyā śrīparameśvarārcanavidhijijñāsayā gautamaharṣi
prati praśnakaraṇam. ... ... ... ... ... ... 224 1

3.1.1_15

8 atha gautamena maharṣiṇā pārvatyai śrīśaṅkaraśoṇādrīśvaraprasādādirūpanijavṛttāntaṃ
nivedya śrīśaṃkaraproktāgamoktavistarāruṇācaleśvaraśivārādhanāmāhātmyavarṇanam. ... 225 1

3.1.p30

atha kārtikamāsamāhātmyaprasaṃgena kārtikamāsavrātibhiḥ kartavyākartavyanirṇayāstāvaducyante

Linked texts (1)