Pramāṇa · Search · About · API

Vaishnavakhanda 31

Vaiṣṇavakhaṇḍa 31

Language
Sanskrit

Contents

31.1

cha
lomaśa uvāca || || tathaiva viṣṇunā sarve parvatāśca prapūjitāḥ || sahyācalaśca viṃdhyaśca maināko gaṃdhamādanaḥ

31.2

mālyavānmalayaścaiva
maheṃdro maṃdarastathā || meruścaiva prayatnena pūjito viṣṇunā tadā

31.3

śvetaḥ kṛtaḥ śvetagirirnīlādriśca tathaiva ca || udayādriśca śṛṃgaśca astācala
varo mahān

31.4

mānasādristathā śailaḥ kailāsaḥ parvatottamaḥ || lokālokastathā śailaḥ pūjitaḥ parameṣṭhinā

31.5

evaṃ te parvataśreṣṭhāḥ pūjitāḥ
sarva eva hi || tathānye pūjitāstena sarve parvatavāsinaḥ

31.6

viṣṇunā brahmaṇā sārddhaṃ kṛtaṃ sarvaṃ yathocitam || anyedyani ca saṃprāpte varayātrā kṛtā
tathā

31.7

himādriṇā baṃdhubhiśca parvataṃ gaṃdhamādanam || yayuḥ sarve suragaṇā gaṇāśca bahavastathā

31.8

pramathāśca tathā sarve tathā caṃḍīgaṇāḥ
pare || ye cānye bahavastatra samāyātā himālayam

31.9

śivasyodvahanaṃ viprāḥ śivena paribhāvitāḥ || paraṃ harṣaṃ samāpannā dṛṣṭvā tau daṃpatī tadā

31.10

pārvatīsahitaḥ śaṃbhuḥ śaṃbhunā saha pārvatī || puṣpagandhau yathā syātāṃ vāgarthāviva tattvataḥ

31.11

tathā prakṛtipuṃsau ca ekapadyena nānyathā || daṃpatī
tau gajārūḍhau śuśubhāte mahāprabhau

31.12

vimānasthastadā brahmā viṣṇuśca garuḍopari || airāvatagataśceṃdraḥ kuberaḥ puṣpakopari

31.13

pāśī ca makarā
rūḍho yamo mahiṣameva ca || pretārūḍho nairṛtaḥ syādagnirbastagato mahān

31.14

mṛgārūḍho'tha pavana īśo vṛṣabhameva ca || ityevaṃ lokapālāśca sagrahāḥ
parameṣṭhinaḥ

31.15

svaiḥ svairbalaiḥ parikrāṃtāstathānye pramathādayaḥ || himādriśca mahāśaila ṛṣabho gaṃdhamādanaḥ

31.16

sahyācalo nīlagirirmaṃdaro
malayācalaḥ || kailāso hi mahātejā mainākaśca mahāprabhaḥ

31.17

ete cānye ca girayaḥ śrīmaṃto hi mahāprabhāḥ ||sakalañcāśca te sarve samutāśca
manoramāḥ

31.18

balino rūpiṇaḥ sarve mervādyāstatra parvatāḥ || varayātrāprasaṃgena śivārcanaparobhavan

31.19

naṃdinā hyupaviṣṭāste mervādyāstatra
parvatāḥ || varayātrā kṛtā tena yathoktā ca himādriṇā || sarvaistairbaṃdhubhiḥ sārddhaṃ punarāgamanaṃ kṛtam

31.20

svakālayastho himavānsa reje hi mahā
yaśāḥ || śivasaṃparkajenaiva mahasā parameṇa ca || vikhyāto hi mahāśailastriṣu lokeṣu viśrutaḥ

31.21

kanyādānena mahatā tuṣṭo yasya ca śaṃkaraḥ
te dhanyāste mahātmānaḥ kṛtakṛtyāstathaiva ca

31.22

dvyakṣaraṃ nāma yeṣāṃ ca jihvāgre saṃsthitaṃ sadā || śiveti dvyakṣaraṃ nāma yairhṛdīritamatha vai || te
ve manuṣyarūpeṇa rudrā eva na saṃśayaḥ

31.23

kiṃcidānena saṃtuṣṭaḥ patreṇāpi tathaiva ca || toyenāpi hi saṃtuṣṭo mahādevo nirantaram

31.24

patreṇa
puṣpeṇa tathā jalena prīto bhavatyeṣa sadāśivo hi || tasmācca sarvaiḥ pratipūjanīyaḥ śivo mahābhāgyakaro nṛṇāmiha

31.25

eko mahājyotirajaḥ pareśaḥ
parāparāṇāṃ paramo mahātmā || niraṃtasse nirvikāro nirīśo nirābādho nirvikalpo nirīhaḥ

31.26

niraṃjano nityarūpo nirodho nityānando
nityamuktaḥ sadaiva || evaṃbhūtā devadevo'rcitaśca tairdevāryairviśvavedyo bhavaśca || stuto dhyātaḥ pūjitaścatiśca sarvajño'sau sarvadā sarvadaśca

31.27

yathā
variṣṭho himavānprasiddhaḥ sarvairguṇaiḥ sarvaguṇo mahātmā || viśveśavaṃdyo hi tadā himālayo jāto girīṇāṃ pravarastadānīm

31.28

menayā saha dharmā
tmā yathāsthānagatastataḥ || sarvānvisarjayāmāsa parvatānparvateśvaraḥ

31.29

gateṣu teṣu himavānputraiḥ pautraiḥ prapautrakaiḥ || rājā girīṇāṃ pravaro mahā
devaprasādataḥ

31.30

atho girijayā sārddhaṃ maheśo gandhamādane || ekāṃte ca matiṃ cakre ramaṇārthaṃ svarūpavān

31.31

suratenaiva mahatā tapasā
hi samāgame || dvayoḥ suratamārabdhaṃ tadvayośca tadā'bhavat

31.32

aniṣṭaṃ mahadāścaryaṃ pralayopamaseva ca || tasminmahārate prāpte nāviṃdata sukhaṃ param

31.33

sarve brahmādayo devāḥ kāryākāryavyavasthitau || retasā ca jagatsarvaṃ naṣṭaṃ sthāvarajaṃgamam

31.34

smasāra cāgniṃ brahmā ca viṣṇuścādhyātmadā
yakaḥ || manasā saṃsmṛtaḥ sadyo jagāmāgnistvarānvitaḥ

31.35

tābhyāṃ saṃpreṣito'paśyadciraṃ śivamaṃdiram || dvāri sthitaṃ naṃdinaṃ ca dadarśāgye mahā
prabham

31.36

agnirhyasvastadā bhūtvā kāśmīrasahaśacchaviḥ || praviṣṭotaḥpuraṃ śaṃbhornānāścaryasamanvitam

31.37

anekaratnasaṃvītaṃ prāsādaiśca svalaṃ
kṛtam || tadaṃgaṇamanuprāpya upaviśyāha havyavāṭ

31.38

pāṇipātrasya me hyamba bhikṣāṃ dehyavarodhataḥ || tacchutvā vacanaṃ tasya pāṇipātrasya
vālikā

31.39

yāvadātuṃ ca sārebhe bhikṣāṃ tasmai tataḥ svayam || utthāya suratāttasmācchivo hi kupito bhṛśam

31.40

rudrastriśūlamudyamya
bhairavo hyabhavattadā || nivārito girijayā vadhāttasmācchivaḥ svayam || bhikṣāṃ tasmai dadau vācā agye jātavedase

31.41

pāṇau bhikṣāṃ gṛhītvātha
pratyakṣaṃ tena cāgninā || bhikṣitā kupitā taṃ vai śaśāpa girijā tataḥ

31.42

re bhikṣo bhavitā śāpātsarvabhakṣo mamāśu vai || anena retasā sadyaḥ pīḍāṃ prāpsya
si sarvataḥ

31.43

ityukto bhakṣayitvāgnī reta īśasya havyavāṭ || yatra devāḥ sthitāḥ sarve brahmādyāścaiva sarvaśaḥ

31.44

āgatyākathayatsarvaṃ tadretobhakṣaṇādi
kam || sarve sagarbhā hyabhavannindrādyā devatāgaṇāḥ

31.45

agneryathā haviścaiva sarveṣāmupatiṣṭhati || agnermukhodbhavenaiva retasā te sureśvarāḥ

31.46

sagarbhā
hyabhavansarve ciṃtayā ca prapīḍitāḥ || viṣṇuṃ śaraṇamājagmurdevadeveśvaraṃ prabhum

31.47

devā ūcuḥ || || tvaṃ trātā sarvadevānāṃ lokānāṃ prabhureva ca
tasmāddakṣā vidhātavyā śaraṇāgatavatsala

31.48

vayaṃ sarve martukāmā retasānena pīḍitāḥ || asurebhyaḥ paritrastā vayaṃ sarve divaukasaḥ

31.49

śaraṇaṃ
śaṃkaraṃ yātāḥ paritrātuṃ kṛtodyahāḥ || yadā putro hi rudrasya bhaviṣyati tadā vayam || sukhinaḥ syāma sarve vai nirbhayāśca triviṣṭape

31.50

evaṃ viṣ
bhyamānānāṃ sarveṣāṃ bhayamāgatam || anena retasā viṣṇo jīvituṃ śakyate katham

31.51

trivargo hi yathā puṃsāṃ kṛto hi supariṣkṛtaḥ || viparīto
bhavatyeva vinā devena nānyathā

31.52

tasmāttadvai balaṃ matvā sarveṣāmapi dehinām || kāryākāryavyavasthāyāṃ sarve manyāmahe vayam

31.53

tathā
niśamya devānāṃ pareśaḥ paridevanam || uvāca prahasanvākyaṃ devānāṃ devatārihā

31.54

stūyatāṃ vai mahādevo maheśaḥ kāryagauravāt

31.55

tatheti gatvā te sarve devā viṣṇupurogamāḥ || tathā brahmādayaḥ sarve īḍire ṛṣayo haram

31.56

oṃnamo bhargāya devāya nīlakaṃṭhāya mīḍhuṣe || trine
trāya trivedāya lokatritayadhāriṇe

31.57

trisvarāya trimātrāya trivedāya trimūrttaye || trivargāya tridhāmāya tripadāya triśūline

31.58

trāhitrāhi mahādeva retaso jagataḥ pate

31.59

brahmaṇā tu stuto yāvattāvadevo vṛṣadhvajaḥ || prādurbabhūva tatraiva surāṇāṃ kāryasiddhaye

31.60

hṛṣṭa
stadānīṃ jagadekabaṃdhurmahātmabhirdevavaraiḥ supūjitaḥ || saṃstūyamāno vividhairvacobhiḥ pratyagrapaiḥ śrutisaṃmataiśca

31.61

stuvatāṃ caiva devānāmuvāca parame
śvaraḥ || trāsaṃ kurvaṃtu mā sarve retasānena pīḍitāḥ

31.62

vamanaṃ vai bhavidbhiśca kāryamadyaiva bhoḥsurāḥ || tatheti matvā te sarve iṃdrādyā devatāgaṇāḥ
vemuḥ sarve tadā viprāstadretaḥ śaṃkarasya ca

31.63

ekapadyena tadreto mahāparvatasannibham || tattacāmīkaraprakhyaṃ babhūva paramādbhutam

31.64

sarve ca sukhino
jātā iṃdrādyā devatāgaṇāḥ || vinā hyagniṃ ca te sarve parituṣṭāstadā'bhavan

31.65

tenāgnināpi coktastu śaṃkaro lokaśaṃkaraḥ || kiṃ mayādya mahā
deva kartavyaṃ devatāvara

31.66

taddhi me prabho'dya tvaṃ yenāhaṃ sarvadā sukhī || bhaviṣyāmi ca yenāhaṃ devānāṃ havyavāhakaḥ

31.67

tadovāca śivaḥ
sākṣādevānāmiha śṛṇvatām || reto visṛjyatāṃ yonau tadāgniḥ prahasanniva

31.68

uvāca śaṃkaraṃ devaṃ bhavatejo durāsadam || idamulbaṇavattejo dhāryate
prākṛtaiḥ katham

31.69

tataḥ provāca bhagavānagniṃ prati maheśvaraḥ || māsimāsi prataptānāṃ dehe tejo visṛjyatām

31.70

tatheti matvā vacanaṃ
mahāprabhaḥ sa jātavedāḥ parameṇa varcasā || samujjvalaṃstatra mahāprabhāvo brāhme muhūrtaṃ hi sacopaviṣṭaḥ

31.71

tadā prātaḥ samutthāya prātaḥ snānaparā
striyaḥ || yayuḥ sadā ṛṣīṇāṃ ca samastā jātavedasam

31.72

dṛṣṭvā prajvalitaṃ tatra sarvāstāḥ śītakarśitāḥ || tahukāmāstadā sarvvā hyaruṃdhatyā
nivāritāḥ

31.73

tayā nivāritāścāpi tāstepuḥ kṛttikāḥ svayam || yāvattepuśca tāḥ sarvvā retasaḥ paramāṇavaḥ || viviśū romakūpeṣu tāsāṃ tatraiva
satvaram

31.74

nīreto'gnistadā jāto viśrāṃtaḥ svayameva hi

31.75

tatastā ṛṣibhāryā hi yayuḥ svabhavanaṃ prati || ṛṣibhistu tadā śaptāḥ
kṛttikāḥ khecarā̍bhavan

31.76

tadānīmeva tāḥ sarvā vyabhicāreṇa duḥkhitāḥ || tatsasarjustadā retaḥ pṛṣṭhe himavato gireḥ

31.77

ekapadyena
tadretastaptacāmīkaraprabham || gaṃgāyāṃ ca tadā kṣipraṃ kīcakaiḥ pariveṣṭitam

31.78

ṣaṇmukhaṃ bālakaṃ jñātvā sarve devā mudānvitāḥ || gargeṇo
kṛttikāstadaṃte vai sukhena hviyatāmiti

31.79

śaṃbhoḥ putraḥ prasādena sarvo bhavati śāśvataḥ || gaṃgāyāḥ puline jātaḥ kārttikeyo mahābalaḥ

31.80

upaviṣṭotha gāṃgeyo hyahorātroṣitastadā || śākho viśākho'tibalaḥ ṣaṇmukho'sau mahābalaḥ

31.81

jāto yadātha gaṃgāyāṃ
ṣaṇmukhaḥ śaṃkarātmajaḥ || tadānīmeva girijā saṃjātā praṣṭhutastanī

31.82

śivaṃ nirīkṣya sā prāha he śaṃbho prasnavo mahān || saṃjāto me mahādeva
kimarthastannirīkṣyatām || sarvajño'pi mahādevo hyabravīttāmathāñjavat

31.83

nāradastatra cāgatya prokvāñjanma tasya tat || śivāya ca śivāyai
ca putro jāto hi suṃdaraḥ

31.84

tadākarṇya vaco viprā harṣanirbharamānasāḥ || babhruḥ pramathāḥ sarve gaṃdharvā gītatatparāḥ

31.85

anekābhiḥ
patākābhiścailapallavatoraṇaiḥ || tathā vimānairbahubhirbhau prajvalito mahān || parvataḥ putrajananācchaṃkarasya mahātmanaḥ

31.86

tadā sarve suragaṇā
ṛṣayaḥ siddhacāraṇāḥ || rakṣogaṃdharvayakṣāśca apsarogaṇasevitāḥ

31.87

ekapadyena te sarve sahitāḥ śaṃkareṇa tu || draṣṭuṃ gāṃgeyamadhikaṃ jagmuḥ pulinasaṃ
sthitam

31.88

tato vṛṣabhamāruhya yayau girijayā saha || anyaiḥ sameto bhagavānsurairiṃdrādibhistathā

31.89

tadā śaṃkhāśca bheryaśca nedustūryaṃṇyane
kaśaḥ

31.90

tadānīmeva sarveśaṃ vīrabhadrādayo gaṇāḥ || anvayuḥ kelisaṃrabdhā nānāvāditravādakāḥ || vādayantaśca vādyāni tāni vitanyāni
ca

31.91

kecinnṛtyaparāstatra gāyakāśca tathā pare || stāvakāḥ stūyamānāśca cakruste guṇakīrtanam

31.92

evaṃvidhāste surasiddhayakṣā gaṃdharva
vidyādharapannagā hyamī || śivena sārddhaṃ parihṛṣṭacittā draṣṭuṃ yayustaṃ varadaṃ ca śāṃkarim

31.93

yāvatsamīkṣayāmāsurgāṃgeyaṃ śaṃkaropamam || dadṛśuste
mahattejo vyāptamāsījjagatrayam

31.94

tattejasāvṛtaṃ bālaṃ taptacāmīkaraprabham || sumukhaṃ suśriyā yuktaṃ sunasaṃ susmitekṣaṇam

31.95

cāruprasanna
vadanaṃ tathā sarvāṃgasuṃdaram || taṃ dṛṣṭvā mahadāścaryaṃ gāṃgeyaṃ prathitātmakam

31.96

vavaṃdire tadā bālaṃ kumāraṃ sūryavarcasam || pramathāśca gaṇāḥ sarve vīra
bhadrādayastathā

31.97

parivāryopatasthuste vāmadakṣiṇabhāgataḥ || tathā brahmā ca viṣṇuśca iṃdraścāpi surairvṛtaḥ

31.98

ṛṣayo yakṣagaṃdharvāḥ parivārya
kumārakam || daṃḍavatpatitā bhūmau kecicca natakaṃdharāḥ

31.99

praṇemuḥ śirasā cānye matvā svāminamavyayam || avādyaṃta vicitrāṇi vāditrāṇi
mahotsave || evamabhyudaye tasminnṛṣayaḥ śāṃtimāpaṭhan

31.100

etasminnaṃtare yātaḥ śaṃkaro girijāpatiḥ || avatīrya vṛṣācchīghraṃ pārvatyā saha
suvratāḥ

31.101

putraṃ nirekṣata tadā jagadekabaṃdhuḥ prītyā yutaḥ paramayā saha vai bhavānyā || snehānvito bhujagabhogathuto hi sākṣātsarveśvaraḥ
parivṛtaḥ pramathaiḥ prahṛṣṭaḥ

31.102

upaguhya guhaṃ tatra pārvatī jātasaṃbhramā || prastutaṃ pāyayāmāsa stanaṃ snehapariplutā

31.103

tadā nīrājito
devaiḥ sakalatrairmudānvitaiḥ || jayaśabdena mahatā vyātamāsīnnabhastalam

31.104

ṛṣayo brahmaghoṣeṇa gītenaiva ca gāyakāḥ || vādyaiśca vādakāścaiva
upatasthuḥ kumārakam

31.105

svamaṃkamāropya tadā girīśaḥ kumārakaṃ taṃ prabhayā mahāprabham || babhau bhavānīpatireva sākṣācchriyā yutaḥ
putravatāṃ variṣṭaḥ

31.106

daṃpatī tau tadā tatra aikapadyena naṃdatuḥ || abhiṣicyamāna ṛṣibhirāvṛtaḥ surasattamaiḥ

31.107

kumāraḥ krīḍayā
māsa utsaṃge śaṃkarasya ca || kaṃṭhe sthitaṃ vāsukiṃ ca pāṇibhyāṃ samapīḍayat

31.108

mukhaṃ prapīḍayitvā'sau pāṇīnagaṇayattadā || ekaṃ trīṇi
daśāṣṭau ca viparītakrameṇa ca

31.109

prahasya bhagavānchaṃbhuruvāca girijāṃ tadā

31.110

maṃdasmitena ca tadā bhagavānmaheśaḥ prāto mudaṃ
ca paramāṃ girijāsametaḥ || premṇā sagadgadagirā jagadekabaṃdhurnovāca kiṃcana tadā bhuvanaikabhartā

31.110.p1

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasyāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kedārakhaṇḍe kārttikeyasvāmikumārotpattivarṇanaṃnāma saptaviṃśo'dhyāyaḥ

Linked texts (2)