Vaishnavakhanda 33
Vaiṣṇavakhaṇḍa 33
- Language
- Sanskrit
Contents
- 33.82 — 1 part
33.1
7 || || lomaśa uvāca || || ubhe sene tadā
teṣāṃ surāṇāṃ cāmaradviṣām || anekāścaryasaṃvīte caturaṃgabalānvite || virejatustadānyo'nyaṃ garjato vām̐budāgame
33.2
etasminnantare tatra valgamānāḥ
parasparam || devāsurāstadā sarve yuyudhuśca mahābalāḥ
33.3
yuddhaṃ sutumulaṃ hyāsīdevadaityasamākulam || ruṇḍamuṇḍām̐kitaṃ sarvaṃ kṣaṇena samapadyata
33.4
bhūmau
nipatitāstatra śataśo'tha sahasraśaḥ || keṣāṃcidrāhaviśchinnāḥ khaḍgapātaiḥ sudāruṇaiḥ
33.5
mucukuṃdo hi balavāṃstrailokye'mitavikramaḥ
33.6
tārako hi
tadā tena mucukuṃdena dhīmatā || khaḍgena cāhatastatra sarvaprāṇena vakṣasi || prasahya tatprahāraṃ ca prahasanvākyamabravīt
33.7
kiṃ re mūḍha tvayā cādya kṛtaṃ
masti balādidam || na tvayā yoddhumicchāmi mānuṣeṇaiva lajjayā
33.8
tārakasya vacaḥ śrutvā mucukuṃdo'bhyabhāṣata || mayā hato'si daityendra nānyo
bhavitumarhasi
33.9
dṛṣṭvā me khaḍgasaṃpātaṃ na tvaṃ tiṣṭhasi cāgrataḥ || tvāṃ hanmi paśya me śauryaṃ daityarāja sthiro bhava
33.10
evamuktvā tadā vīro
mucukuṃdo mahābalaḥ || yāvajjaghāna khaḍgena tāvacchattyā samāhataḥ || māṃdhātustanayastatra papāta raṇamaṃḍale
33.11
patitastatkṣaṇādeva cotthitaḥ
paravīrahā
33.12
sa sajjamānotimahābalo vai haṃtuṃ tadā daityapatiṃ ca tārakam || brahmāstramudyamya dhanurgṛhītvā māṃdhātṛputro bhuvanaikajetā
33.13
sa tārakaṃ yoddhukāmastarasvī rupānvitotphullavilocano mahān || sa nārado brahmasuto babhāṣe tadā nṛvīraṃ mucukuṃdamevam
33.14
na tārako hanyate
mānuṣeṇa tasmādetanmā vimocīrmahāstram
33.15
niśamya vacanaṃ tasya devarṣernāradasya ca || mucukuṃda uvācedaṃ bhavitā ko'sya mārakaḥ
33.16
tadovāca mahātejā nārado divyadarśanaḥ || enaṃ haṃtā kumāraśca kumāro'yaṃ śivātmajaḥ
33.17
tasmādvadviḥ sthātavyamaikapadyena yudhyatām || tiṣṭha tvaṃ
cāyato bhūtvā mucukuṃda mahāmate
33.18
niśamya vākyaṃ ca manoharaṃ śubhaṃ śrudīritaṃ tena mahāprabheṇa || sarve surāḥ śāṃtiparā babhūvustenaiva sākaṃ nṛvareṇa
yatnāt
33.19
tato duṃdubhayo neduḥ śaṃkhāśca kṛtaniścayāḥ || tāḍitā vividhairvādyaiḥ surāsurasamanvitaiḥ
33.20
jagarjurasurāstatra devānprati kṛto
dyamāḥ || śivakopodbhavo vīro vīrabhadro rupānvitaḥ
33.21
gaṇairbahubhirāsādya tārakaṃ ca mahābalam || mucukuṃdaṃ pṛṣṭhataḥ kṛtvā tathaiva ca surānapi
33.22
tadā te pramathāḥ sarve puraskṛtya kumārakam || yuyudhuḥ saṃyuge tatra vīrabhadrādayo gaṇāḥ
33.23
triśūlairṛṣṭibhiḥ pāśaiḥ khaḍgaiḥ paraśupaṭṭiśaiḥ || nijaghnuḥ
samarenyonyaṃ surāsuravimarddane
33.24
tārako vīrabhadreṇa triśūlena hato bhṛśam || papāta sahasā tatra kṣaṇaṃ mūrchāpariplutaḥ
33.25
utthāya ca
muhūrttācca tārako daityapuṃgavaḥ || labdhasaṃjño balāviṣṭo vīrabhadraṃ jaghāna ca
33.26
sa śaktiṃ ca mahātejā vīrabhadro hi tārakam || triśūlena ca ghoreṇa
śivasyānucaro balī
33.27
evaṃ saṃyudhyamānau tau jaghnatuścetaretaram || dvaṃdvayuddhaṃ sutumulaṃ tayorjātaṃ mahātmanoḥ
33.28
surāstatraiva samare prekṣakā
hyabhavaṃstadā || tayorbherīmṛdaṃgāśca paṭahānakagomukhāḥ
33.29
tathā ḍamarunādena vyāptamāsījjagattrayam || tena ghoṣeṇa sahatā yudhyamānau mahā
balau
33.30
śuśubhāte 'tisaṃrabdhau prahārairjarjarīkṛtau || anyonyamabhisaṃrabdhau tau budhāṃgārakāviva
33.31
nāradena tadā khyāto vīrabhadrasya
tadvadhaḥ || na rocate ca tadvākyaṃ vīrabhadrasya vai tadā
33.32
nāradena yaduktaṃ hi tārakasya vadhaṃ prati || yathā rudrastathā so'pi vīrabhadro mahābalaḥ
33.33
evaṃ prayudhyamānau tau jaghnatuścetaretaram || anyonyaṃ sparddhamānau tau garjaṃtau siṃhayoriva
33.34
evaṃ tadā tau bhuvi yudhyamānau mahātmanā
jñānavatāṃ vareṇa || sa vīrabhadro hi tadā nivārito vākyairanekairatha nāradena
33.35
tathā niśamya tadvākyaṃ nāradasya mukhodgatam || vīrabhadro ruṣāviṣṭo
nāradaṃ pratyuvāca ha
33.36
tārakaṃ ca vadhiṣyāmi paśya me'dya parākramam || ānayaṃti ca ye vīrāḥ svāminaṃ raṇasaṃsadi || te pāpino hyadharmiṣṭhā viśṛśaṃti
raṇaṃ gatāḥ
33.37
bhīravaste tu vijñeyā navācyāste kadācana || tvaṃ na jānāsi devarṣe yodhānāṃ ca pratikriyām
33.38
mṛtyuṃ ca pṛṣṭhataḥ kṛtvā raṇabhūmau
gatavyathāḥ || śastrāśastrairbhinnagātrāḥ praśastā nātra saṃśayaḥ
33.39
ityuktvā cāvadaddevānvīrabhadro mahābalaḥ || śṛṇvaṃtu mama vākyāni devā indrapurogamāḥ
33.40
atārakāṃ mahīṃ cādya kariṣye nātra saṃśayaḥ
33.41
atha triśūlamādāya tārakeṇa yuyodha saḥ || vṛṣāhvairanekeśca triśūlavaradhāribhiḥ
33.42
kapardino vṛṣāṃkāśca gaṇāstetiprahāriṇaḥ || vīrabhadraṃ puraskṛtya vīrabhadraparākramāḥ
33.43
triśūladhāriṇaḥ sarve sarve sarpāṃgabhūṣaṇāḥ || sacaṃdraśekharāḥ
sarve jaṭājūṭavibhūṣitāḥ
33.44
nīlakaṇṭhā daśabhujāḥ pañcavakrāgrilocanāḥ || chatracāmarasaṃvītāḥ sarve te'tyugrabāhavaḥ
33.45
vīrabhadraṃ puraskṛtya
sarve haraparākramāḥ || yuyudhuste tadā daityāstārakāsurajīvinaḥ
33.46
punaḥpunastaiśca tadā babhūburgaṇairjiṃtāste hyasurāḥ parāṅmukhāḥ || babhūva teṣāṃ ca
tadātisaṃgaro mahābhayo daityavaraistadānīm
33.47
amṛṣyamāṇāḥ paramāstrakovidaistato gaṇāste jayino babhūbuḥ || gaṇairjitāste hyasurāḥ parābhavaṃ
taṃ tārakaṃ te vyathitāḥ śaśaṃsuḥ
33.48
vināmya cāpaṃ hi tathā ca tārakaḥ sa yoddhukāmaḥ praviveśa senām || yathā jhaṣo vai praviveśa sāgaraṃ tathā
hyasau daityavaro mahātmā
33.49
gaṇaiḥ sameto yuyudhe tadānīṃ sa vīrabhadro hi mahābalaśca || sarvānsurāṃśceṃdramukhānmahābalastathā gaṇānyakṣapiśācaguhya
kān || sa daityavaryo'tiruṣaṃ praviṣṭaḥ saṃmardayāmāsa mahābalo hi
33.50
tataḥ samabhavadyuddhaṃ devadānavasaṃkulam || devadānavayakṣāṇāṃ sannipātakaraṃ mahat
33.51
tathā vṛṣā garjamānā aśvāñjaghnuśca sādibhiḥ || rathibhiśca rathāñjaghnuḥ kuṃjarānsādibhiḥ saha
33.52
vṛṣārūḍhaiḥ sarathaiste ca sarve niṣpā
ṭitā hyasurāḥ pothitāśca
33.53
kṣayaṃ praṇītā bahavastadānīṃ petuḥ pṛthivyāṃ nihatāśca kecit || kecitpraviṣṭā hi rasātalaṃ ca palāyamānā bahava
stathaiva
33.54
kecicca śaraṇaṃ yātā rudrānucarakiṃkarān || evaṃ naṣṭaṃ tadā sainyaṃ vilokyāsurapālakaḥ || tārako hi ruṣāviṣṭo haṃtuṃ devagaṇānyayau
33.55
bhujānāmayutaṃ kṛtvā daityarājo hi tārakaḥ || āruhya siṃhaṃ sahasā ghātayāmāsa tānraṇe
33.56
daṃśitena ca siṃhena vṛṣāḥ kecidvidāritāḥ
tathaiva tārakeṇaiva ghātitā bahavo gaṇāḥ
33.57
evaṃ kṛtaṃ tadā tena tārakeṇa mahātmanā || sarveṣāmeva devānāmaśakyastārako mahān
33.58
jātastadā mahābāhustrailokyakṣayakārakaḥ || tārakasyānugā daityā ajeyā balavattarāḥ
33.59
mahārūḍhā daṃśitāśca karālāste prahāriṇaḥ || tai
rāhvatā gaṇāḥ sarve siṃhaiśca vṛṣabhā hatāḥ
33.60
evaṃ nihanyamānā vai gaṇāste raṇamaṇḍale || prahasya viṣṇuḥ provāca kumāraṃ śivavallabham
33.61
viṣṇuruvāca || || nānyo haṃtāsya pāpasya tvadvinā kṛttikāsuta || tasmāttvayā hi kartavyaṃ vacanaṃ ca mahābhuja
33.62
tārakasya vadhā
rthāya utpanno'si śivātmaja || tasmāttvaiva kartavya nidhanaṃ tārakasya ca
33.63
tacchrutvā bhagavānkuddhaḥ pārvatīnandano mahān || uvāca prahasa
nvākyaṃ viṣṇuṃ prati yathocitam
33.64
mayā nirīkṣyate samyakcitrayuddhaṃ mahātmanām || anabhijño'smyahaṃ viṣṇo kāryākāryavicāraṇe
33.65
ke'smadīyāḥ pare caiva na jānāmi kathaṃcana || kimarthaṃ yudhyamānā vai parasparavadhe sthitāḥ
33.66
kumārasya vacaḥ śrutvā nārado vākyamabravīta
33.67
nārada uvāca || || kumāro'si mahābāho śaṃkarasyāṃśasaṃbhavaḥ || tvaṃ trātā jagatāṃ svāmī devānāṃ ca parā gatiḥ
33.68
tārakeṇa purā vīra tapastaptaṃ sudāruṇam || yenaiva vijitā devā yena svargastathā jitaḥ
33.69
tapasā tena cogreṇa ajeyatvamavāptavān || anenāpi jitāśceṃdro lokapālāstathaiva ca
33.70
trailokyaṃ ca jitaṃ sarvaṃ hyanenaiva durātmanā || tasmāttvayā nihaṃtavyastārakaḥ pāpapūruṣaḥ
33.71
sarveṣāṃ śaṃ vidhātavyaṃ tvayā nāthena cādya vai || nāradasya vacaḥ śrutvā kumāraḥ prahasanmahān || vimānā
davatīryātha padātiḥ paramo'bhavat
33.72
padbhyāṃ tadāsau paridhāvamānaḥ śivātmajoyaṃ ca kumārūpī || kare samādāya mahāprabhāvāṃ śaktiṃ
maholkāmiva dīptiyuktām
33.73
dṛṣṭvā tamāyāṃtamatīva caṃḍamavyaktarūpaṃ balināṃ variṣṭham || daityo babhāṣe surasattamānāmasau kumāro dviṣatāṃ
nihaṃtā
33.74
anena sārdhaṃ hyahameva vīro yotsyāmi sarvānahameva vīrān || gajāṃśca sarvānapi pātayāmi maheśvarām̐llokapālāṃśca sadyaḥ
33.75
ityevamuktvā satataṃ mahābalaḥ kumāramuddiśya yayau ca yoddhum || jagrāha śaktiṃ paramādbhutāṃ ca sa tārako vākyamidaṃ babhāṣe
33.76
tāraka uvāca || || kumāro meyataścādya bhavadbhiśca kathaṃ kṛtaḥ || yūyaṃ gatatrapā devā yeṣāṃ rājā puraṃdaraḥ
33.77
purā yena kṛtaṃ karma
viditaṃ sarvameva tat || prasutāścārhitā garbhe jaṭharasthā nipātitāḥ
33.78
kaśyapasyātmajenaiva bahurūpo hato'suraḥ || namuciśca hato vīro
vṛtraścaiva tathā hataḥ
33.79
kumāraṃ hantukāmosau deveṃdro balaghātakaḥ || kumāro'yaṃ mayā devā ghātitodya na saṃśayaḥ
33.80
purā hatāstvayā viprā
dakṣayajñe hyanekaśaḥ || tatkarmaṇaḥ phalaṃ cādya vīrabhadra mahāmate || darśayiṣyāmi te vīra raṇe raṇaviśārada
33.81
ityevamuktvā sa tadā mahātmā daityā
dhipo vīravaraḥ sa ekaḥ || jagrāha śaktiṃ paramādbhutāṃ ca sa tārako yuddhavidāṃ variṣṭhaḥ
33.82
iti paramaruṣābhibhūto dititanayaḥ parīvṛto'sureṃdraiḥ || yudhi
matimakarottadā nihaṃtuṃ samaravijayī sa tārako balīyān
33.82.p1
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kedārakhaṇḍe śivaśāstre suratārakāsurasaṃgrāmavarṇanaṃnāmaikonatriṃśo'dhyāyaḥ
Linked texts (2)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Śivapurāṇa (complete text) — Sanskrit