Pramāṇa · Search · About · API

Vaishnavakhanda 35

Vaiṣṇavakhaṇḍa 35

Language
Sanskrit

35.1

śaunaka uvāca || || hatvā taṃ tārakaṃ saṃkhye kumāreṇa mahātmanā || kiṃ kṛtaṃ sumahadbhisa tatsarvaṃ vaktumarhasi

35.2

ye
kumāro hyaparaḥ śaṃbhuryena sarvamidaṃ tatam || tapasā toṣitaḥ śaṃbhurdadāti paramaṃ padam

35.3

kumāro darśanātsadyaḥ saphalo hi nṛṇāṃ sadā || ye
pāpino hyadharmiṣṭhāḥ śvapacā api lomaśa || darśanādbhūtapāpāste bhavaṃtyeva na saṃśayaḥ

35.4

śaunakasya vacaḥ śrutvā uvāca caritaṃ tadā || vyāsa
śiṣyo mahāprājñaḥ kumārasya mahātmanaḥ

35.5

lomaśa uvāca || || hatvā taṃ tārakaṃ saṃkhye devānāmajayaṃ tataḥ || avadhyaṃ ca dvijaśreṣṭhāḥ
kumāro jayamāptavān

35.6

mahimā hi kumārasya sarvaśāstreṣu kathyate || vedaiśca svāgamaiścāpi purāṇaiśca tathaiva ca

35.7

tathopaniṣadaiścaiva mīmāṃsādri
tayena tu || evaṃbhūtaḥ kumāroyamaśakyo varṇituṃ dvijāḥ

35.8

yo hi darśanamātreṇa punāti sakalaṃ jagat || trātāraṃ bhuvanasyāsya niśamya pitṛrāṭ
svayam

35.9

brahmāṇaṃ ca puraskṛtya viṣṇuṃ caiva savāsavam || sa yayau tvaritenaiva śaṃkaraṃ lokaśaṃkaram || tuṣṭāva prayato bhūtvā dakṣiṇāśāpatiḥ
svayam

35.10

namo bhargāya devāya devānāṃ pataye namaḥ || mṛtyuṃjayāya rudrāya īśānāya kapardine

35.11

nīlakaṃṭhāya śarvāya cyomāvayava
rūpiṇe || kālāya kālanāthāya kālarūpāya vai namaḥ

35.12

yamena stūyamāno hi uvāca prabhurīśvaraḥ || kimarthamāgato'si tvaṃ tatsarvaṃ kathaya
sva naḥ

35.13

yama uvāca || || śrūyatāṃ devadeveśa vākyaṃ vākyaviśārada || tapasā parameṇaiva tuṣṭiṃ prāto'si śaṃkara

35.14

karmaṇā
parameṇaiva brahmā lokapitāmahaḥ ||tuṣṭimeti na saṃdeho varāṇāṃ hi sadā prabhuḥ

35.15

tathā viṣṇurhi bhagavānvedavedyaḥ sanātanaḥ || yajñairanekaiḥ saṃtuṣṭa
upavāsavrataistathā

35.16

dadāti kevalaṃ bhāvaṃ yena kaivalyamāpnuyuḥ || narāḥ sarve mama mataṃ nānyathā hi vaco mama

35.17

dadāti tuṣṭo vai bhogaṃ
tathā svargādisaṃpadaḥ || sūryo namasyāyo'rogyaṃ dadātīha na cānyathā

35.18

gaṇeśo hi mahādeva arghyapādyādicaṃdanaiḥ || maṃtrāvṛttyā tathā śaṃbho
nirvighnaṃ ca kariṣyati

35.19

tathānye lokapāḥ sarve yathāśaktyā phalapradāḥ || yajñādhyayanadānādyaiḥ parituṣṭāśca śaṃkara

35.20

mahadāścarya
saṃbhūtaṃ sarveṣāṃ prāṇināmiha || kṛtaṃ ca tava putreṇa svargadvāramapāvṛtam

35.21

darśanācca kumārasya sarve svargaukaso narāḥ || pāpino'pi mahādeva
jātā nāstyatra saṃśayaḥ

35.22

mayā kiṃ kriyatāṃ deva kāryākāryavyavasthitau || ye satyaśīlāḥ śāṃtāśca vadānyā niravagrahāḥ

35.23

jiteṃdriyā
alubdhāśca kāmarāgavivarjitāḥ || yājñikā dharmaniṣṭhāśca vedavedāṃgapāragāḥ

35.24

yāṃ gatiṃ yāṃti vai śaṃbho sarve sukṛtino'pi hi || tāṃ gatiṃ
darśanātsarve śvapacā adhamā api

35.25

kumārasya ca deveśa mahādāścaryakarmaṇaḥ || kārttikyāṃ kṛttikāyogasahitāyāṃ śivasya ca

35.26

śivasya tanayaṃ dṛṣṭvā te yāṃti svakulaiḥ saha || koṭibhirbahubhiścaiva matsthānaṃ parimucya vai

35.27

kumāradarśanātsarve śvapacā api yāṃti vai
sadgatiṃ tvaritenaiva kiṃ kriyeta mayādhunā

35.28

yamasya vacanaṃ śrutvā śaṃkaro vākyamabravīt

35.29

śaṃkara uvāca || || yeṣāṃ
tvaṃtagataṃ pāpaṃ janānāṃ puṇyakarmaṇām || viśuddhabhāvo bho dharmma teṣāṃ manasi varttate

35.30

sattīrthagamanāyaiva darśanārthaṃ satāmiha
vāṃchā ca mahatī teṣāṃ jāyate pūrvakāritā

35.31

bahūnāṃ janmanāmaṃte mayi bhāvo'nuvarttate || prāṇināṃ sarvabhāvena janmābhyāsena
bho yama

35.32

tasmātsukṛtinaḥ sarve yeṣāṃ bhāvo'nuvarttate || janmajanmānuvṛttānāṃ vismayaṃ naiva kārayet

35.33

strībālaśūdrāḥ śvapa
cādhamāśca prāgjanmasaṃskāravaśāddhi dharmma || yoniṃ gatāḥ pāpiṣu varttamānāstathāpi śuddhā manujā bhavaṃti

35.34

tathā sitena manasā
ca bhavaṃti sarve sarveṣu caiva vipayeṣu bhavaṃti tajjñāḥ || daivena pūrvacaritena bhavaṃti sarve surāśceṃdrādayo lokapālāḥ prāktanena

35.35

jātā dyamī bhūtaga
ṇāśca sarve dyamī ṛpayo dyamī devatāśca

35.36

vismayo naiva karttavyastvayā vāpi kumārake || kumāradarśane caiva dharmarāja nibodha me

35.37

vacanaṃ karmasaṃyuktaṃ sarveṣāṃ phaladāyakam || sarvatīrthāni yajñāśca dānāni vividhāni ca || kāryāṇi manaḥśuddhacarthaṃ nātra kāryā vicāraṇā

35.38

manasā bhāvino hyātmā ātmanātmānameva ca || ātmā ahaṃ ca sarveṣāṃ prāṇināṃ hi vyavasthitaḥ

35.39

ahaṃ sadā bhāvayukta ātmasaṃstho niraṃtaraḥ || jaṃgamājaṃgamānāṃ ca satyaṃ prati vadāmi te

35.40

dvaṃdvātīto nirvikalpo hi sākṣātsvastho nityo nityayukto nirīhaḥ || kūṭastho vai kalpabhedapravādairbahiṣkṛto bodhabodhyo hyanantaḥ

35.41

vismṛtya cainaṃ svātmānaṃ kevalaṃ bodhalakṣaṇam || saṃsāriṇo hi dṛśyaṃte samastā jīvarāśayaḥ

35.42

ahaṃ brahmā ca viṣṇuśca tryo'mī guṇakāriṇaḥ || sṛṣṭipālanasaṃhārakārakā nānyathā bhavet

35.43

ahaṃkārakṛtenaiva karmaṇā kāritā vayam || yūyaṃ ca sarve vibudhā manuṣyāśca khagādayaḥ

35.44

paścādayaḥ pṛthagbhūtāstathānye bahavo hyamī || pṛthakpṛthaksamīcīnā guṇavataśca saṃsṛtau

35.45

patitā mṛgatṛṣṇāyāṃ māyayā ca vaśīkṛtāḥ || vayaṃ sarve ca vibudhāḥ prājñāḥ paṃḍitamāninaḥ

35.46

parasparaṃ dūṣayaṃto mithyāvādaratāḥ khalāḥ

35.47

traiguṇā bhavasaṃpannā atattvajñāśca rāgiṇaḥ || kāmakrodhabhayadveṣamadamātsaryasaṃyutāḥ

35.48

parasparaṃ dūṣayaṃto hyatattvajñā bahirmukhāḥ || tasmādevaṃ viditvātha asatyaṃ guṇabhedataḥ

35.49

guṇātīte ca vastvarthe paramārthaikadarśanam

35.50

yasminbhedo hyabhedaṃ ca yasminnāgo virāgatām || krodho hyakrodhatāṃ yāti taddhāma paramaṃ śṛṇu

35.51

na tadbhāsayate śabdaḥ kṛtakatvādyathā ghaṭaḥ || śabdo hi jāyate dharmaḥ pravṛttiparamo yataḥ

35.52

pravṛttiśca nivṛttiśca tathā dvaṃdvāni sarvaśaḥ || vilayaṃ yāṃti yatraiva tatsthānaṃ śāśvataṃ matam

35.53

niraṃtaraṃ nirguṇaṃ jñātimātraṃ niraṃjanaṃ nirvikāraṃ nirīham || sattāmātraṃ jñānagamyaṃ svasiddhaṃ svayaṃprabhaṃ suprabhaṃ bodhagamyam

35.54

etajjñānaṃ jñānavido vadaṃti sarvātmabhāvena nirīkṣayaṃti || sarvātītaṃ jñānagamyaṃ viditvā yena svasthāḥ samabuddhyā caraṃti

35.55

atītya saṃsāramanādimūlaṃ māyāmayaṃ māyayā durvicāryam || māyāṃ tyaktvā nirmamā vītarāgā gacchaṃti te pretarāṇirvikalpam

35.56

saṃsṛtiḥ kalpanāmūlaṃ kalpanā hyasatopamā || yaiḥ kalpanā parityaktā te yāṃti paramāṃ gatim

35.57

śuktyāṃ rajatabuddhiśca rajjubuddhiryathoraṇe || marīcau jalabuddhiśca mithyā mithyaiva nānyathā

35.58

siddhiḥ svacchaṃdavartitvaṃ pārataṃtryaṃ hi vai mṛṣā || baddho hi parataṃtrākhyo muktaḥ svātaṃtryabhāvanaḥ

35.59

eko hyātmā viditvātha nirmamo niravagrahaḥ || kutasteṣāṃ baṃdhanaṃ ca yathā khe puṣpameva ca

35.60

śaśaviṣāṇamevaitajjñānaṃ saṃsāra eva ca || kiṃ kāryaṃ bahunoktena vacasā niṣphalena hi

35.61

mamatāṃ ca nirākṛtya prāhuḥ kāmāḥ paraṃ padam || jñāninaste hi vidvāṃso vītarāgā jiteṃdriyāḥ

35.62

yaistyakto mamatābhāvo lobhakropau nirākṛtau || te yāṃti paramaṃ
sthānaṃ kāmakrodhavivarjitāḥ

35.63

yāvatkāmaśca lobhaśca rāgadveṣau vyavasthitau || nāpnuvaṃti ca tāṃ siddhiṃ śabdamātraikabodhakāḥ

35.64

yama uvāca || || śabdācchandaḥ pravarteta niḥśabdaṃ jñānameva ca || anityatvaṃ hi śabdasya kathaṃ proktaṃ tvayā prabho

35.65

akṣaraṃ brahma
paramaṃ śabdo vai hyakṣarātmakaḥ || tasmācchandastvayā prokto nirīkṣaka iti śrutam

35.66

pratipādyaṃ hi yatkiṃcicchandainaiva vinā katham || tatsarvaṃ
kathyatāṃ śaṃbho kāryākāryavyavasthitau

35.67

śaṃkara uvāca || || śṛṇuṣvāvahito bhūtvā paramārthayutaṃ vacaḥ || yasya śravaṇamātreṇa jñātavyaṃ
nāvaśiṣyate

35.68

jñānapravādinaḥ sarve ṛṣayo vītakalmaṣāḥ || jñānābhyāsena vartante jñānaṃ jñānavido viduḥ

35.69

jñānaṃ jñeyaṃ jñānagamyaṃ
jñātvā ca parigīyate || kathaṃ kena ca jñātavyaṃ kiṃ tadbruvaṃ vivakṣitam

35.70

etatsarvaṃ samāsena kathayāmi nibodha me || eko hyanekadhā caiva dṛśyate
bhedabhāvanaḥ

35.71

yathā amārikāddaṣṭā bhramyate ca mahī yama || tathātmā bhedabuddhyā ca pratibhāti hyanekadhā

35.72

tasmādvimṛśya tenaiva
jñātavyaḥ śravaṇena ca || maṃtavyaḥ suprayogeṇa mananena viśeṣataḥ

35.73

nirddhārya cātmanātmānaṃ sukhaṃ baṃdhātpramucyate || māyājālamidaṃ sarvaṃ jagade
taccarācaram

35.74

māyāmayo'yaṃ saṃsāro mamatālakṣaṇo mahān || mamatāṃ ca bahiḥ kṛtvā sukhaṃ baṃdhātpramucyate

35.75

ko'haṃ kastvaṃ kutaścānye
mahāsāyāvalaṃbinaḥ || ajāgalastanasyeva prapaṃco'yaṃ nirarthakaḥ

35.76

niṣphalo'yaṃ nirābhāso niḥsāro dhūmaḍaṃbaraḥ || tasmātsarvaprayatnena ātmā
naṃ smara vai yama

35.77

lomaśa uvāca || || evaṃ pracoditastena śaṃbhunā pretarāṭsvayam || buddho bhūtvā yamaḥ sākṣādātmabhūto'bhavattadā

35.78

karmaṇāṃ hi ca sarveṣāṃ śāstā karmānusārataḥ || babhūva ḍaṃbaro nṝṇāṃ bhūtānāṃ ca samāhitaḥ

35.79

ṛṣaya ūcuḥ || || hatvā tu
tārakaṃ yuddhe kumāreṇa mahātmanā || ata ūrdhvaṃ kathyatāṃ bhoḥ kiṃ kṛtaṃ mahad‌dbhutam

35.80

sūta uvāca || hate tu tārake daitye himavatprasu
khādyayaḥ || kārttikeyaṃ samāgatya gīrbhīṃ ramyābhiraiḍayan

35.81

giraya ūcuḥ || || namaḥ kalyāṇarūpāya namaste viśvamaṃgala || viśvabaṃdho namaste
stu namaste viśvabhāvana

35.82

vāriṣṭhāḥ śvapacā yena kṛtā vai darśanāttvayā || tvāṃ namāmo jagadvaṃdyaṃ tvāṃ vayaṃ śaraṇāgatāḥ

35.83

namaste
pārvatīputra śaṃkarātmaja te namaḥ || namaste kṛttikāsūno aśvibhūta namostu te

35.84

namostu te devadevaraiḥ supūjya namo'stu te jñānavidāṃ variṣṭha
namo'stu te devadeva prasīda śaraṇya sarvārtivināśadakṣa

35.85

evaṃ stuto giribhiḥ kārttikeyo hyumāsutaḥ || tāngirīnsuprasannātmā varaṃ dātuṃ samutsukaḥ

35.86

kārttikeya uvāca || || bhobho girivarā yūyaṃ śṛṇudhvaṃ madvaco'dhunā || karmibhirjñānibhiścaiva sevyamānā bhaviṣyatha

35.87

bhavatsveva
hi varttaṃte hṛpado yatnasevitāḥ || punaṃtu viśvaṃ vacanānmama tā nātra saṃśayaḥ

35.88

parvatīyāni tīrthāni bhaviṣyanti na cānyathā || śivālayāni
divyāni divyānyāyatanāni ca

35.89

ayanāni vicitrāṇi śobhanāni mahāṃti ca || bhaviṣyanti na saṃdehaḥ parvatā vacanānmama

35.90

yo'yaṃ
mātāmaho me'dya himavānparvatottamaḥ || tapasvināṃ mahābhāgaḥ phalado hi bhaviṣyati

35.91

meruśca girirājo'yamāśrayo hi bhaviṣyati
lokāloko girivara udayādrirmahāyaśaḥ

35.92

liṃgarūpo hi bhagavānbhaviṣyati na cānyathā || śrīśailo hi maheṃdraśca tathā sahyācalo
giriḥ

35.93

mālyavānmalayo vindhyastathāsau gaṃdhamādanaḥ || śvetakūṭatrikūṭo hi tathā durduraparvataḥ

35.94

ete cānye ca bahavaḥ
parvatā liṃgarūpiṇaḥ || mama vākyādviṣyaṃti pāpakṣayakarā hyamī

35.95

evaṃ varaṃ dadau tebhyaḥ parvatebhyaśca śāṃkariḥ || tato naṃdī
hyuvācātha sarvāgamapuraskṛtam

35.96

naṃdyuvāca || || tvayā kṛtā hi girayo liṃgarūpiṇa eva te || śivālayāḥ kathaṃ nātha pūjyāḥ syuḥ
sarvadevataiḥ

35.97

kumāra uvāca || || liṃgaṃ śivālayaṃ jñeyaṃ devadevasya śūlinaḥ || sarvairnṛbhirdevataiśca brahmādibhirataṃdritaiḥ

35.98

nīlaṃ
muktā pravālaṃ ca vaiḍūryaṃ caṃdrameva ca || gomedaṃ padmarāgaṃ ca mārataṃ kāṃcanaṃ tathā

35.99

rājataṃ tāmramāraṃ ca tathā nāgamayaṃ param || ratnadhātumayānyeva
liṃgāni kathitāni te

35.10-2

pavitrāṇyeva pūjyāni sarvakāmapradāni ca || eteṣāmapi sarveṣāṃ kāśmīraṃ hi viśiṣyate

35.10-3

aihikāmuṣmikaṃ
sarvaṃ pūjākartuḥ prayacchati

35.10-4

1 || || naṃdyuvāca || || liṃgānāmapi pūjyaṃ syādvāṇaliṃgaṃ tvayā katham || kathitaṃ cottamatvena tatsarvaṃ vada
suvrata

35.10-5

2 || || kumāra uvāca || revāyāṃ toyamadhye ca dṛśyaṃte dṛṣado hi yāḥ || śivaprasādāttāstu syurliṃgarūpā na cānyathā

35.10-6

3
ślakṣṇamūlāśca kartavyāḥ piṃḍikopari saṃsthitāḥ || pūjanīyāḥ prayatnena śivadīkṣāyutena hi

35.10-7

4 || piṃḍīyuktaṃ ca śāstreṇa vidhinā ca yajecchi
vam || varado hi jagannāthaḥ pūjakasya na cānyathā

35.10-8

5 || paṃcākṣarī yasya mukhe sthitā sadā cetonivṛttiḥ śivaciṃtane ca || bhūteṣu sāmyaṃ pari
vādamūkatā paṃḍatvamevaṃ parayoṣitāsu

35.31-2

6 || iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kedārakhaṇḍe śivaśāstre
kārttikeyaproktaśivaliṃgamāhātmyavarṇanaṃ nāmaikatriṃśo'dhyāyaḥ

Linked texts (3)