Pramāṇa · Search · About · API

Vaishnavakhanda 36

Vaiṣṇavakhaṇḍa 36

Language
Sanskrit

Contents

36.1

lomaśa uvāca || || evaṃ te śivadharmāśca kathitāstena vai dvijāḥ
saviśeṣāḥ pāśupatāḥ prasādāccaiva vistarāt

36.2

anekāgamasaṃvītā yathātattvamudāhṛtāḥ || kāpālikānāṃ vedāśca proktā vyāsasamāsataḥ

36.3

dharmā nānāvidhāḥ proktā naṃdinaṃ prati vai tadā

36.4

ṛṣaya ūcuḥ || || śrutaṃ kumāracaritamaviśeṣaṃ sumaṃgalam || asmābhiśca mahābhāga
kiṃcitpṛcchāmahe vayam

36.5

śvetasya rājasiṃhasya caritaṃ paramādbhutam || yena saṃtoṣito rudraḥ śivo bhattyāprameyayā

36.6

te bhaktāste
mahātmāno jñāninaste ca karmiṇaḥ || ye'rcayaṃti mahāśaṃbhuṃ devaṃ bhaktyā samāvṛtāḥ

36.7

tasmātpṛcchāmahe sarve caritaṃ śaṃkarasya ca || vyāsaprasādā
tsarvaṃ yajñānāsi tvaṃ na cāparaḥ

36.8

niśamya vacanaṃ teṣāṃ munīnāṃ lomaśo'bravīt

36.9

lomaśa uvāca || || ākarṇyatāṃ mahābhāgāścaritaṃ para
mādbhutam || tasya rājño hi bhajato rājabhogāṃśca sarvaśaḥ || matirdvemeṃ samutpannā śvetasya ca mahātmanaḥ

36.10

pṛthivīṃ pālayāmāsa prajā dharmeṇa pāla
yan || brahmaṇyaḥ satyavākśūraḥ śivabhakto niraṃtaram

36.11

rājyaṃ śaśāsātha sa śaktito nṛpo bhaktyā tadā caiva samarcayatsadā || śaṃbhuṃ pareśaṃ paramaṃ
parātparaṃ śāṃtaṃ purāṇaṃ paramātmarūpam

36.12

āyustasya parikṣīṇamarcataḥ parameśvaram || athaitacca mahābhāga caritaṃ śrūyatāṃ mama

36.13

vāṇī
śivakathāyuktā paramāścaryasaṃyutā || na vā''dhayo hi tasyaiva vyādhayo hi mahīpateḥ

36.14

tasya rājño na bādhaṃte tathā copadravāstvamī || nirī
tiko jano hyāsīnnirupadrava eva ca

36.15

akṛṣṭapacyauṣadhayastasya rājño'bhavanbhuvi || tapasvino brāhmaṇāśca varṇāśramayutā janāḥ

36.16

na putramaraṇe duḥkhaṃ nāpamānaṃ na mārakāḥ || na dāridryaṃ ca te sarve prāpnuvanti kadācana

36.17

evaṃ bahutaraḥ kālastasya rājño
mahātmanaḥ || gato hi saphalo viprāḥ śivapūjāratasya vai

36.18

ekadā pūjamānaṃ taṃ śaṃkaraṃ paramārthadam || yamo hi preṣayāmāsa yamadūtānnṛpaṃ
prati

36.19

vacanāccitraguptasya śveta ānīyatāmiti || tatheti matvā te dūtā āgatāḥ śivamaṃdiram

36.20

rājānaṃ netukāmāste pāśahastā
mahābhayāḥ || yāvatsamāgatā yāmyā rājānaṃ dahaśustvarāt

36.21

na cakrire tadā dūtā ājñāṃ dharmasya caiva hi || jñātvā sarvaṃ yamaścaiva āgataḥ
svayameva hi

36.22

udvṛtya daṃḍaṃ sahasā netukāmastadā nṛpam || darśe ca mahābāhuḥ śivadhyānaparāyaṇam

36.23

śivabhaktiyutaṃ śāṃtaṃ kevalaṃ
jñānasaṃyutam || yamo'pi dṛṣṭvā rājānaṃ paraṃ kṣobhamupāgamat

36.24

citrastho hyabhavatsadyaḥ pretarājotivihvalaḥ || kālarūpaśca yo nityaṃ prajānāṃ
kṣayakārakaḥ

36.25

āgatastatkṣaṇādeva nṛpaṃ prati ruṣānvitaḥ || khaḍgena sitadhāreṇa carmaṇā parameṇa hi

36.26

tāvattaṃ dṛḍhaśo so'pi sthitaṃ
dvāri bhayāvṛtam || uvāca kālo hi tadā yamaṃ vaivasvataṃ prati

36.27

kasmāttvayā dharmarāja no nīto'yaṃ nṛpo mahān || yama dūtasahāyaśca bhītava
tpratibhāsi me

36.28

kālātyayo na kartavyo vacanānmama suvrata || kālenoktastadā dharma uvāca prastutaṃ vacaḥ

36.29

tavājñāṃ ca kāri
ṣyāmi nātra kāryā vicāraṇā || asau duratyayo'smākaṃ śivabhakto niraṃtaram

36.30

citrasthā iva tiṣṭhāma bhayādevasya śūlinaḥ || yamasya vacanaṃ
śrutvā kālaḥ krodhasamanvitaḥ || rājānaṃ haṃtumārebhe tvaritaḥ khaḍgamādade

36.31

triguṇāṣṭārkasaṃkāśaṃ praviveśa śivālayam || yāvatkopena mahatā
tāvaddṛṣṭaḥ pinākinā || svabhaktaṃ haṃtukāmosau śvetarājānamuttamam

36.32

dhyānasthitaṃ cātmani taṃ viśuddhajñānapradīpena viśuddhacittam || ātmā
namātmātmatayā niraṃtaraṃ svayaṃprakāśaṃ paramaṃ purastāt

36.33

evaṃvidhaṃ taṃ prasamīkṣya kālaṃ saṃciṃtyamānaṃ manasā'calena || śaivaṃ padaṃ yatparamārtharūpaṃ
kaivalyasādhujyakaraṃ svarūpataḥ

36.34

sadāśivena dṛṣṭo'sau kālaḥ kālāṃtakena ca || ucchṛṃkhalaḥ khalo darpādviśamāno nijāṃtike

36.35

naṃdikeśvaramadhyastho yāvaddṛṣṭo nijāṃtike || śivena jagadīśena bhaktavatsalabaṃdhunā

36.36

nirīkṣitastṛtīyena cakṣuṣā parameṣṭhinā || svabhaktaṃ
rakṣamāṇena asyasādabhavatkṣaṇāt

36.37

dadāha taṃ kālamanekavarṇaṃ vyāttānanaṃ bhīmabahūyarūpam || jvālāvalībhiḥ paridahyamānamatipracaṃḍaṃ bhuvanaika
bhakṣaṇam

36.38

dadarśire devagaṇāḥ sametāḥ sayakṣagaṃdharvapiśācaguhyakāḥ || siddhāpsaraḥsarvakhagāśca pannagāḥ patatriṇo lokapālāstathaiva

36.39

jvālāmālāvṛtaṃ kālamīśvarasyāgrataḥ sthitam || labdhasaṃjñastadā rājā kālaṃ svaṃ haṃtumāgatam

36.40

punaḥ punardadrśārtha dahyamānaṃ kṛśānunā
prārthayāmāsa sa vyayo rudraṃ kālāgnisannibham

36.41

rājovāca || || namo rudrāya śāṃtāya svajyotsnāyātmavedhase || niraṃtarāya sūkṣmāya
jyotiṣāṃ pataye namaḥ

36.42

trātā tvaṃ hi jagannātha pitā mātā suhṛtsakhā || tvameva baṃdhuḥ svajano lokānāṃ prabhurīśvaraḥ

36.43

kiṃ kṛtaṃ hi
tvayā śaṃbho ko'sau dṛggho mamāgrataḥ || na jānāmi ca kiṃ jātaṃ kṛtaṃ kena mahattaram

36.44

evaṃ prārthayatastasya śrutvā ca paridevanam || uvāca
śaṃkaro vākyaṃ bodhayanniva taṃ nṛpam

36.45

rudra uvāca || || mayā dṛgdho hyayaṃ kālastavārthe ca tavāgrataḥ || dahyamāno hi hṛṣṭaste jvālā
mālākulo mahān

36.46

evamuktastadā tena śaṃbhunā rājasattamaḥ || uvāca praśrito bhūtvā vacanaṃ śivamagrataḥ

36.47

kimanena kṛtaṃ śaṃbho
akṛtyaṃ vada tattvataḥ || ya imāṃ prāpito'vasthāṃ prāṇātyayakarīṃ bhava

36.48

evaṃ vijñāpitastena hyuvāca parameśvaraḥ || bhakṣako'yaṃ mahārāja
sarveṣāṃ prāṇināmiha

36.49

bhakṣaṇārthaṃ tava vibho so'yaṃ krūro'dhunā''gataḥ || mamāṃtikaṃ mahārāja tasmāddagdho mayā vibho

36.50

bahūnāṃ kṣemamanvicchaṃstavārthe'nhaṃ viśeṣataḥ

36.51

ye pāpino hyadharmiṣṭhā lokasaṃhārakārakāḥ || pāṣaṃḍavādasaṃyuktā vadhyāste mama
caiva hi || vākyaṃ niśamya rudrasya śveto vacanamabravīt

36.52

kālenaiva hi loko'yaṃ puṇyamācarate sadā || dharmaniṣṭhāśca kecicca bhaktyā
paramayā yutāḥ

36.53

upāsanaratāḥ kecijjñānino hi tathā pare || keciddhyātmasaṃyuktāścānye muktāśca kecana

36.54

kālo hi
hartā ca carācarāṇāṃ tathā hyasau pālako'pyadvitīyaḥ || sa sraṣṭā vai prāṇināṃ prāṇabhūtastasmādenaṃ jīvayasvāśu bhūyaḥ

36.55

yadi sṛṣṭiparo'si tvaṃ
kālaṃ jīvaya satvaram || yadi saṃhārabhūto'si sarveṣāṃ prāṇināmiha

36.56

tadyevaṃ kuru śaṃbho tvaṃ kālasya ca mahātmanaḥ || vinā kālena yatkiṃci
draviṣyati na śaṃkara

36.57

iti vijñāpitastena rājñā śaṃbhuḥ pratāpinā || cakāra vacanaṃ tasya bhaktasya ca cikīrṣitam

36.58

śaṃbhuḥ prahasyātha
tadā maheśaḥ saṃjīvayāmāsa pinākapāṇiḥ || cakāra rūpaṃ ca yathā purāśīrdāliṃgito'sau yamadūtamadhye

36.59

upasthito'sau tvatha lajjamānastu
dhāvaṃ devaṃ vṛṣabhadhvajaṃ tam || natvā puraḥsthāgnimayaṃ hi kālaḥ savismayo vākyamidaṃ babhāṣe

36.60

kāla uvāca || kālāṃtaka tripureśa
tripurāṃtakara prabho || madano hi tvayā deva kṛto'naṃgo jagatpate

36.61

dakṣayajñavināśaśca kṛto hi paramādbhutaḥ || kālakūṭaṃ duḥprasahaṃ sarveṣāṃ kṣayakṛ
nmahat

36.62

yasitaṃ tattvayā śaṃbho anyeṣāmapi durddharam || liṃgarūpeṇa mahatā vyāptamāsījjagattrayam

36.63

layanācchiṃgamityuktaṃ sarvairapi surā
suraiḥ || yasyāṃtaṃ na vidurdevā brahmaviṣṇupurogamāḥ

36.64

liṃgasya devadevasya mahimānaṃ parasya ca || namaste parameśāya namaste viśvamaṃgala
namaste śitikaṇṭhāya namastasmai kapardine

36.65

namonamaḥ kāraṇakāraṇāya te namonamo maṃgalamaṃgalātmane || jñānātmane jñānavidāṃ manīṣiṇāṃ
tvamādidevo'si pumānpurāṇaḥ

36.66

tvameva sarvaṃ jagadekabaṃdho vedāṃtavedyo'si mahānubhāvaḥ || mahānubhāvaiḥ parikīrttanīyastvameva viśveśvara viśva
mānyaḥ

36.67

tvaṃ pāsi luṃpasi jagattrayaṃ maheśa sraṣṭāsi bhūtapatireva na kaścidanyaḥ

36.68

iti stutastadā tena kālena jagadīśvaraḥ
uvāca kālo rājānaṃ śvetaṃ saṃbodhayanniva

36.69

kāla uvāca || || manuṣyaloke sakale nānyastvatto hi vidyate || yena tvayā jito devo
hyajeyo bhuvanatraye

36.70

mayā hatamidaṃ viśvaṃ jagadetaccarācaram || jetāhaṃ sarvadevānāṃ sarveṣāṃ duratikramaḥ

36.71

sa hi te cānugo jāto mahā
rāja prayaccha me || abhayaṃ devadevācca śūlinaḥ parameṣṭhinaḥ

36.72

evamuktastadā tena śvetaḥ kālena caiva hi || uvāca prahasanvācā meghanādagabhīrayā

36.73

rājovāca || || śivasya paramaṃ rūpaṃ tvameko nāsti saṃśayaḥ || kālastvamasi bhūtānāṃ sthitisaṃhārarūpavān

36.74

tasmātpūjya
tamo'si tvaṃ sarveṣāṃ ca niyāmakaḥ || tvaddyātkṛtinaḥ sarve śaraṇaṃ parameśvaram || vrajaṃti vividhairbhāvairātmalakṣaṇatatparāḥ

36.75

sūta uvāca
tenevaṃ rakṣitaḥ kālo rājñā paramadharmiṇā || śivaprasādamātreṇa labdhasaṃjño babhūva ha

36.76

tadā yamena stambhito mṛtyunā yamadūtakaiḥ
śivaṃ praṇamya saṃstutya śvetaṃ rājānameva ca || yayau svamālayaṃ viprā mene svaṃ janitaṃ punaḥ

36.77

māyayā saha patnyā ca śivasya caritaṃ
mahat || anusaṃsmṛtya saṃsmṛtya vismayaṃ paramaṃ yayau

36.78

kathayāmāsa sarveṣāṃ dūtānāṃ svayameva hi || ākarṇyatāṃ mama vaco
he dūtāstvaritena hi

36.79

kartavyaṃ ca prayatnena nānyathā mama bhāṣitam

36.80

kāla uvāca || || ye tripuṇḍraṃ
dhārayaṃti tathā ye vai jaṭādharāḥ || ye rudrākṣadharāścaiva tathā ye śivanāminaḥ

36.81

upajīvanahetośca bhiyā ye hyapi mānavāḥ || pāpino'pi durācārāḥ śivaveṣadharā hyamī

36.82

nānetavyā bhavadbhiśca mama lokaṃ kadācana || varjyāste hi prayatnena pāpino'pi sadaiva hi

36.83

anyeṣāṃ kā kathā dūtā ye'rcayaṃti sadāśivam || bhaktyā paramayā śaṃsuṃ rudrāste nātra saṃśayaḥ

36.84

rudrākṣamekaṃ śirasā bibharti
yastathā tripuṃḍraṃ ca lalāṭamadhyake || paṃcākṣarīṃ ye prajapaṃti sādhavaḥ pūjyā bhavadbhiśca na cānyathā kacit

36.85

yasmingrāṣṭrestha vā deśe grāme cāpi
vicakṣaṇaḥ || śivabhakto na dṛśyeta smaśānāttu viśiṣyate || tadrāṣṭraṃ deśamityāhuḥ satyaṃ prativadāmi vaḥ

36.86

yasminna saṃti nityaṃ hi śivasa
ktisamanvitāḥ || tadgrāmasthā janāḥ sarve śāsanīyā na saṃśayaḥ

36.87

evamājñāpayāmāsa yamo'pi nijakiṃkarān || tatheti matvā te sarve tūṣṇīṃ
māsansuvismitāḥ

36.88

evaṃvidho'yaṃ bhuvaikabhartā sadāśivo lokaguruḥ sa ekaḥ || dātā prahartā nijabhāvayuktaḥ sanātano'yaṃ jagadekabaṃdhuḥ

36.89

dagdhvā kālaṃ mahādevo nirbhayaṃ ca dadau vibhuḥ || śvetasya rājarājasya mahīpālavarasya ca

36.90

tadā nirbhayamāpannaḥ śvetarājo mahāmanāḥ
bhaktyā ca parayā yukto babhūva kṛtaniścayaḥ

36.91

tadā devaiḥ pūjyamāna ṛṣibhiḥ pannagaistathā || śvato rājanyavaryoṃ'sau śivasāyujyamāptavān

36.92

evaṃ bhaktiparāṇāṃ ca maheśe ca jagadgurau || siddhiḥ karatale teṣāṃ satyaṃ prativadāmi vaḥ

36.93

śvapaco'pi variṣṭhaḥ syātprasādācchaṃkarasya ca || tasmātsarvaprayatnena pūjanīyo hi śaṃkaraḥ

36.94

bahūnāṃ janmanāmaṃte śivabhaktiḥ prajāyate

36.95

jñānināṃ kṛtabuddhīnāṃ janma janmaniśaṃkaraḥ || kiṃ mayā bahunoktena pūjanīyaḥ sadāśivaḥ

36.96

atraivodāharaṃtīmamitihāsaṃ purātanam || kirātena kṛtaṃ yacca vrataṃ ca paramādbhutam || yenaiva tāritaṃ viśvaṃ jagadetaccarācaram

36.96.p1

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kedārakhaṇḍe śvetarājacarite śivabhaktiprabhāveṇa kāladahanavṛttāntavarṇanaṃnāma dvātriṃśo'dhyāyaḥ

Linked texts (1)