Pramāṇa · Search · About · API

Vaishnavakhanda 37

Vaiṣṇavakhaṇḍa 37

Language
Sanskrit

Contents

37.1

ṛṣaya ūcuḥ || || kinnāmā ca
kirāto'bhūtki tena vratamāhitam || tattvaṃ kathaya vipreṃdra paraṃ kautūhalaṃ hi naḥ

37.2

tatsarvaṃ śrotumicchāmo yathātathyena kathyatām || na hyanyo
vidyate loke tvaddhinā vadatāṃ varaḥ || tasmātkathaya bho vipra sarvaṃ śuśrūṣatāṃ hi naḥ

37.3

evamuktastadā tena śaunakena mahātmanā || kathayāmāsa
tatsarvaṃ puṣkareṇa kṛtaṃ ca yat

37.4

lomaśa uvāca || || āsītpurā mahāraudraścaṇḍo nāma durātmavān || krūrasaṃgo niṣkṛtiko bhūtānāṃ
bhayavāhakaḥ

37.5

jālena matsyāndurātmā ghātayatyaniśaṃ khalu || bhallairmṛgāñchāpadāṃśca kṛṣṇasārāṃśca ṣaṭśakān

37.6

khaḍgāṃścaiva ca durātmā
dṛṣṭvā kāṃścicca pāpavān || pakṣiṇo'ghātayatkruddho brāhmaṇāṃśca viśeṣataḥ

37.7

lubdhako hi mahāpāpo duṣṭo duṣṭajanapriyaḥ || bhāryā tathāvidhā tasya
puṣkarasya mahābhayā

37.8

evaṃ viharatastasya bahukālotyavartata || gate bahutithe kāle pāpaughaniratasya ca

37.9

niṣaṃge jalamādāya kṣutpipāsārdito
bhṛśam || ekadā niśi pāpīyācchrīvṛkṣopari saṃsthitaḥ || kolaṃ haṃtuṃ dhanuṣpāṇirjāgyacānimiṣeṇa hi

37.10

māghamāse'sitāyāṃ vai caturdaśyāmathāyataḥ
mṛgamārgavilokārthī bilvapatrāṇyapātayat

37.11

śrīvṛkṣaparṇāni bahūni tatra sa cchedyāmāsa ruṣānvitopi || śrīvṛkṣamūle parivartamāno liṃgaṃ ca tasyopari
duṣṭabhāvaḥ

37.12

vavarṣa gaṃḍūṣajalaṃ durātmā yadṛcchayā tāni śive pataṃti || śrīvṛkṣaparṇāni ca daivayogājjātaṃ ca sarvaṃ śivapūjanaṃ tat

37.13

gaṃḍūṣavāriṇā tena snapanaṃ ca kṛtaṃ mahat || bilvapatrairasaṃkhyātairarcanaṃ ca mahatkṛtam

37.14

ajñānenāpi bho viprāḥ puṣkareṇa durātmanā || māgha
māse'site pakṣe caturdaśyāṃ vidhūdaye

37.15

puṣkaro'tha durācāro vṛkṣādavatatāra saḥ || āgatya jalasaṃkāśaṃ matsyānhaṃtuṃ pracakrame

37.16

lubdha
kasyāpi bhāryābhūtrānnā caiva vanodarī || duṣṭā sā pāpaniratā paradravyāpahāriṇī

37.17

gṛhānnirgatya sāyāhne puradvārabahiḥ sthitā || vanamārgaṃ prapa
śyaṃtī patyurāgamanecchayā

37.18

cirādgateri nāyāte cintayāmāsa lubdhakī || adya sāyāhnavelāyāmāgatāḥ sarvalubdhakāḥ

37.19

tamaḥstomena
saṃchannāścatasro vidiśo diśaḥ || rātrau yāmadvayaṃ yātaṃ kiṃ mataṃgaḥ samāgataḥ

37.20

kiṃ vā kesaralobhena siṃhenaiva vidāritaḥ || kiṃ bhujaṃgaphaṇāra
nahārī sarpavipāditaḥ

37.21

kiṃ vā varāhadaṃṣṭrāgraghātaiḥ paṃcatvamāgataḥ || madhulobhena vṛkṣāgyātsa vai prapatito bhuvi

37.22

kānveṣayāmi pṛcchāmi
ka gacchāmi ca kaṃ prati || evaṃ vilapya bahudhā nivṛttā svaṃ gṛhaṃ prati

37.23

naivānnaṃ no jalaṃ kiṃcinna bhuktaṃ taddine tayā || ciṃtayaṃtī patiṃ
cāpi lubdhakī tvanayanniśām

37.24

atha prabhāte vimale puṣkarasī vanamāyayau || aśanārthaṃ ca tasyānnamādāya tvaritā satī

37.25

bhramamāṇā
vane tasmindadarśa mahatīṃ nadīm || tasyāstīre śramāsīnaṃ svapatiṃ prekṣya harṣitā

37.26

tadannaṃ kūlataḥ sthāpya nadīṃ tartuṃ pracakrame || nirīkṣya cātha
matsyānsa jālaprotānsamānayatra

37.27

tāvattayoktaścaṇḍo'sāvehi śīghraṃ ca bhakṣaya || annaṃ tvadarthamānītamupoṣya divasaṃ mayā

37.28

kṛtaṃ kimadya re maṃda gate'hani ca kiṃ kṛtam || nā'śitaṃ ca tvayā mūḍha laṃghitenādya pāpinā

37.29

nadyāṃ snātau tathā tau ca dampatī ca śuci
vratau || yāvadvratasya bhoktuṃ sa tāvaccā svayamāgataḥ

37.30

tena sarvaṃ bhakṣitaṃ ca tadannaṃ svayameva hi || caṃḍī prakupitā caiva sthānaṃ haṃtumupa
sthitā

37.31

āvayorbhakṣitaṃ cānnamanenaiva ca pāpinā || kiṃ ca bhakṣayase mūḍha bhavitādya bubhukṣitaḥ

37.32

evaṃ tayoktaścaṇḍo'sau
babhāṣe tāṃ śivapriyaḥ || yacchunā bhakṣitaṃ cānnaṃ tenāhaṃ paritoṣitaḥ

37.33

kimanena śarīreṇa naśvareṇa gatāyuṣā || śarīraṃ durlabhaṃ loke
pūjyate kṣaṇabhaṃguram

37.34

ye puṣṇaṃti nijaṃ dehaṃ sarvabhāvena cāhatāḥ || mūḍhāste pāpino jñeyā lokadvayabahiṣkṛtāḥ

37.35

tasmānmānaṃ parityajya krodhaṃ ca duravagraham || svasthā bhava vimarśena tattvabuddhyā sthirā bhava

37.36

bodhitā tena caṃḍī sā puṣkasena tadā bhṛśam || jāgarādi
ca saṃprāptaḥ puṣkaso'pi caturdaśīm

37.37

śivarātriprasaṃgācca jāyate yadyaccasaṃśayam || tajjñānaṃ paramaṃ prāptaḥ śivarātriprasaṃgataḥ

37.38

yāmadvayaṃ ca saṃjātamāmāvāsyāṃ tu tatra vai || āgatāśca gaṇāstatra bahavaḥ śivanoditāḥ

37.39

vimānāni bahūnyatra āgatāni tadaṃtikam || dṛṣṭāni tena
tānyeva vimānāni gaṇāstathā

37.40

uvāca parayā bhaktyā puṣkaso'pi ca tānprati || kasmātsamāgatā yūyaṃ sarve rudrākṣadhāriṇaḥ

37.41

vimānasthāśca kecicca vṛṣārūḍhāśca kecana || sarve sphaṭikasaṃkāśāḥ sarve caṃdrārddhaśekharāḥ

37.42

kapardinaścarmaparītavāsaso bhujaṃgabhogaiḥ kṛta
hārabhūṣaṇāḥ || śriyānvitā rudrasamānavīryā yathātathaṃ bho vadatātmanocitam

37.43

puṣkasena tadā pṛṣṭā ūcuḥ sarve ca pārṣadāḥ || rudrasya devade
vasya saṃnadhrāḥ kamalekṣaṇāḥ

37.44

gaṇā ūcuḥ || || preṣitāḥ smo vayaṃ caṃḍa śivena parameṣṭhinā || āgaccha tvarito bhūtvā sahvīko yā
namāruha

37.45

liṃgārcanaṃ kṛtaṃ yacca tvayā rātrau śivasya ca || tena karmavipākena prāto'si śivasannidhim

37.46

tathokto vīrabhadreṇa uvāca
prahasanniva || puṣkaso'pi svayā buddhyā prastāvasadṛśaṃ vacaḥ

37.47

puṣkasa uvāca || || kiṃ mayā kṛtamadyaiva pāpinā hiṃsakena ca
mṛgayārasikenaiva puṣkasena durātmanā

37.48

pāpācāro hyahaṃ nityaṃ kathaṃ svargaṃ vrajāmyaham || kathaṃ liṃgārcanamidaṃ kṛtamasti taducyatām

37.49

paraṃ kautukamāpannaḥ pṛcchāmi tvāṃ yathātatham || kathayasva mahābhāga sarvaṃ caiva yathāvidhi

37.50

ityevaṃ pṛcchatastasya puṣkasasya yathāvidhi
kathayāmāsa tatsarvaṃ śivadharmaṃ mudānvitaḥ

37.51

vīrabhadra uvāca || || devadevo mahādevo devānāṃ patirīśvaraḥ || parituṣṭo'dya he caṃḍa sa maheśa
umāpatiḥ

37.52

prāsaṃgikatayā māghe kṛtaṃ liṃgārcanaṃ tvayā || śivatuṣṭikaraṃ cādya pūto'si tvaṃ na saṃśayaḥ || śivarātryāṃ prasaṃgena kṛtamarcana
meva ca

37.53

kolaṃ nirīkṣamāṇena bilvapatrāṇi caiva hi || ccheditāni tvayā caṃḍa patitāni tadaiva hi || liṃgasya mastake tāni tena tvaṃ
sukṛtī prabho

37.54

tataśca jāgaro jāto mahānvṛkṣopari dhruvam || tenaiva jāgareṇaiva tutoṣa jagadīśvaraḥ

37.55

chalenaiva mahābhāga kolasaṃdarśa
yena hi || śivarātridine cātra svapnaste na ca yoṣitaḥ

37.56

tenopavāsena ca jāgareṇa tuṣṭo hyasau devavaro mahātmā || tava prasādāya mahānubhāvo
dadāti sarvānvarado mahāṃśca

37.57

evamuktastadā tena vīrabhadreṇa dhīmatā || puṣkaso'pi vimānāgyamāruroha ca paśyatām

37.58

gaṇānāṃ
devatānāṃ ca sarveṣāṃ prāṇināmapi || tadā duṃdubhayo nedurbheryastūryāṇyanekaśaḥ

37.59

vīṇāveṇumṛdaṃgāni tasya cāgre gatāni ca || jagurgaṃdharvapatayo
nanṛtuścāpsarogaṇāḥ

37.60

vidyādharagaṇāḥ sarve tuṣṭuvuḥ siddhacāraṇāḥ || cāmarairvījyamāno hi cchatraiśca vividhairapi || mahotsavena mahatā ānīto
gaṃdhamādanam

37.61

śivasānnidhyamagamacchaṃḍosau tena karmaṇā || śivarājyupavāsena paraṃ sthānaṃ samāgamat

37.62

puṣkaso'pi tathā prāptaḥ prasaṃ
gena sadāśivam || kiṃ punaḥ śraddhyā yuktāḥ śivāya paramātmane

37.63

puṣpādikaṃ phalaṃ gaṃdhaṃ tāṃbūlaṃ bhakṣyasṛddhimat || ye prayacchaṃti loke'smin
studrāste nātra saṃśayaḥ

37.64

caṃḍena vai puṣkasena saphalaṃ tasya cābhavat || prasaṃgenāpi tenaiva kṛtaṃ taccālpabuddhinā

37.65

ṛṣaya ūcuḥ || || kiṃ
phalaṃ tasya codeśaḥ kena caiva purā kṛtam || kasmādbratamidaṃ jātaṃ kṛtaṃ kena purā vibho

37.66

lomaśa uvāca || || yadā sṛṣṭaṃ jagatsarvaṃ brahmaṇā
parameṣṭhinā || kālacakraṃ tadā jātaṃ purā rāśisamanvitam

37.67

dvādaśa rāśayastatra nakṣatrāṇi tathaiva ca || saptaviṃśatisaṃkhyāni mukhyāni kārya
siddhaye

37.68

ebhiḥ sarvaṃ pracaṃḍaṃ ca rāśibhiruḍubhistathā || kālacakrānvitaḥ kālaḥ krīḍayansṛjate jagat

37.69

ābrahmastaṃbaparyaṃtaṃ sṛjatya
vati haṃti ca || nibaddhamasti tenaiva kālenaikena bho dvijāḥ

37.70

kālo hi balavām̐lloke eka eva na cāparaḥ || tasmātkālātmakaṃ sarvamidaṃ
nāstyatra saṃśayaḥ

37.71

ādau kālaḥ kālanācca lokanāyakanāyakaḥ || tato lokā hi saṃjātāḥ sṛṣṭiśca tadanaṃtaram

37.72

sṛṣṭerlavo hi saṃjāto
lavācca kṣaṇameva ca || kṣaṇācca nimiṣaṃ jātaṃ prāṇināṃ hi niraṃtaram

37.73

nimiṣāṇāṃ ca ṣaṣṭyā vai pala ityabhidhīyate || paṃcadaśyā ahorātraiḥ pakṣa
ityabhidhīyate

37.74

pakṣābhyāṃ māsa eva syānmāsā dvādaśa vatsaraḥ || taṃ kālaṃ jñātukāmena kāryaṃ jñānaṃ vicakṣaṇaiḥ

37.75

pratipahinamārabhya paurṇa
māsyaṃtameva ca || pakṣaḥ pūrṇo hi yasmācca pūrṇimetyabhidhīyate

37.76

pūrṇacaṃdramasī yā tu sā pūrṇā devatāpriyā || naṣṭastu caṃdro yasyāṃ vā amā sā
kathitā budhaiḥ

37.77

aśviṣvāttādipitṝṇāṃ priyātīva babhūva ha || triṃśaddināni hyetāni puṇyakālayutāni ca || teṣāṃ madhye viśeṣo yastaṃ śṛṇudhvaṃ
dvijottamāḥ

37.78

yogānāṃ vā vyatīpāta ūrdūnāṃ śravaṇastathā || amāvāsyā tithīnāṃ ca pūrṇimā vai tathaiva ca

37.79

saṃkrāṃtayastathā
jñeyāḥ pavitrā dānakarmaṇi || tathāṣṭamī priyā śaṃbhorgaṇeśasya caturthikā

37.80

pañcamī nāgarājasya kumārasya ca paṣṭhikā || bhānośca saptamī
jñeyā navamī caṇḍikāpriyā

37.81

brahmaṇo daśamī jñeyā rudrasyaikādaśī tathā || viṣṇupriyā dvādaśī ca aṃtakasya trayodaśī

37.82

catu
rdaśī tathā śaṃbhoḥ priyā nāstyatra saṃśayaḥ || niśīthasaṃyutā yā tu kṛṣṇapakṣe caturdaśī || upoṣyā sā tithiḥ śreṣṭhā śivasāyujyakāriṇī

37.83

śivarātritithiḥ khyātā sarvapāpapraṇāśinī || atraivodāharaṃtīmamitihāsaṃ purātanam

37.84

brāhmaṇī vidhavā kācitpurā hyāsīcca caṃcalā
śvapacābhiratā sā ca kāmukī kāmahetutaḥ

37.85

tasyāṃ tasya suto jātaḥ śvapacasya durātmanaḥ || duḥsaho duṣṭanāmātmā sarvadharmabahiṣkṛtaḥ

37.86

mahāpāpaprayogācca pāpamārabhate sadā || kitavaśca surāpāyī steyī ca gurutalpagaḥ

37.87

mṛgayuśca durātmāsau karmacaṇḍāla eva saḥ
adharmiṣṭho hyasadvṛttaḥ kadācicca śivālayam || śivarātryāṃ ca saṃprāpto hyuṣitaḥ śivasannidhau

37.88

śravaṇaṃ śaivaśāstrasya yadṛcchājātasaṃtike
śivasya liṃgarūpasya svayaṃbhuvo yadā tadā

37.89

sa ekatroṣito duṣṭaḥ śivarātryāṃ tu jāgarāt || tena karmavipākena puṇyāṃ yonimavāptavān

37.90

bhuktā puṇyatamām̐llokānnuṣitvā śāśvatīḥ samāḥ || citrāṃgadasya putrobhūdbhūpāleśvaralakṣaṇaḥ

37.91

nāmnā vicitravīryo'sau subhagaḥ suṃdarī
priyaḥ || rājyaṃ mahattaraṃ prāpya niḥstaṃbho hi mahānabhūt

37.92

śive bhaktiṃ prakurvāṇaḥ śivakarmaparo'bhavat || śaivaśāstraṃ puraskṛtya śivapūjanatparaḥ || rātrau jāgaraṇaṃ yannātkaroti śivasannidhau

37.93

śivasya gāthā gāyaṃstu ānaṃdāśrukaṇānmuhuḥ || pramuṃcaṃścaiva netrābhyāṃ romāṃcapulakā
vṛtaḥ

37.94

āyuṣyaṃ ca gataṃ tasya śivadhyānaparasya ca || śivo hi sulabho loke paśūnāṃ jñānināmapi

37.95

saṃsevituṃ sukhaprāpyai hyeka
eva sadāśivaḥ || śivarātryupavāsena prāpto jñānamanuttamam

37.96

jñānātsarvamanuprāptaṃ bhūtasāmyaṃ niraṃtaram || sarvabhūtātmakaṃ jñātvā kevalaṃ ca sadā
śivam || vinā śivena yatkiṃcinnāsti vastattvana kacit

37.97

evaṃ pūrṇaṃ niṣprapaṃcaṃ jñānaṃ prāpnoti durlabham || prāptajñānastadā rājā jāto
hi śivavallabhaḥ

37.98

muktiṃ sāyujyatāṃ prāptaḥ śivarātrurupoṣaṇāt || tena labdhaṃ śivājanma purā yatkathitaṃ mayā

37.99

dākṣāyaṇīviyo
gāṅca jaṭājūṭena vistarāt || ya utpanno mastakācca śivasya paramātmanaḥ || vīrabhadreti vikhyāto dakṣayajñavināśanaḥ

37.100

śivarātrivratenaiva
tāritā bahavaḥ purā || prāptāḥ siddhiṃ purā viprā bharatādyāśca dehinaḥ

37.101

māṃdhātā dhundhumāriśca hariścandrādayo nṛpāḥ || prāptāḥ siddhi
manenaiva vratena parameṇa hi

37.102

tato girīśo girijāsametaḥ krīḍānvito'sau girirājamastake || yūtaṃ tathaivākṣayutaṃ pareśo yukto
bhavānyā sa bhṛśaṃ cakāra

37.102.p1

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kedārakhaṃḍe śivarātrivratamāhātmyavarṇanaṃnāma trayastriṃśo'dhyāyaḥ

Linked texts (1)