Vaishnavakhanda 4.123
Vaiṣṇavakhaṇḍa 4.123
- Language
- Sanskrit
4.123.1
1 atha naimiṣāraṇye śaunakādimaharṣīṇāṃ sūtamaharṣiṃ prati śrīśaṃkaramāhātmyajijñāsayā
praśnakaraṇam, tatra śrīsūtamaharṣiṇādau śaunakādimaharṣīnprati śrīśaṃkarasya pañcākṣaramantramāhātmyavarṇanam, sadguroḥ sakāśānmantragrahaṇādividhivarṇanam, tatprasaṃgena
mathurādhipatidāśārharājavṛttāntavarṇanam, tatra dāśārhabhūpena kādirājatanayāṃ
yananijabālakasametayā kayācidvidhavayā gopāṃganayā rājñā kṛtaṃ pūjotsavaṃ dṛṣṭvā
svaśiviraṃ prati gamane kṛte sati pañcavāyanena tasyā bālakena svaśiviranikaṭa
ekāntaśūnyasthāne pāṣāṇarūpaṃ śivaliṃgaṃ saṃsthāpya yathālabdhāni puṣpāṇi gṛhītvā
kṛtrimāndhādyupacārānkṛtvā'nyamānasena śivapūjākaraṇam, atha tāvattatra
tayā gopāṅganayā samāgatya roṣeṇa tasyāḥ svabālakakṛtāyāḥ śivapūjāyā vināśanam, tataḥ śaṃbhupūjāvināśaṃ dṛṣṭvā bālakasyātiśokenākośena mūrchāprāptiḥ, tataḥ kiyatā kālena labdhasaṃjñena tena bālakena tatraiva sthāne divyahiraṇmayaśivamandiraratnamayaśivaliṅgadarśanam, tatastena prasannena bālakena śrīśaṅkarasya purataḥ svamātuḥ śivapūjābhaṅgajanitāparādhakṣamāpaṇam, atha sāyaṃ rātrerāgame śrīśivaprasādāttasya sarvasya gopagaṇaśivirasya divyakāṃcanamayatvaṃ dṛṣṭvā tatra divyarūpadharāṃ sutāṃ nijamātaramantike gatvā prabodhya sarvaṃśivirasya kāñcanamayatvakathanam, atha tayā gopyā
4.123.2
tadāścaryaṃ dṛṣṭvā rājñaḥ samīpamāgatya tasmai sarvavṛttānivedanam, tato rājā nijamaṃtryādibhiḥ saha tacchiviramāgatya ratnakāṃcanamayaṃ taddṛṣṭvā tasya pañcahāvanasya gopabālakasyāliṅganam, evamānandena tasyāṃ rātryāṃ vyuṣṭrāyāṃ prabhāte cāravacanairāsantātupurīṃ sthitaiḥ sarvaiḥ pararājabhistadadbhutagopasutacaritaṃ śrutvā vismayamāpadya rājā
saha vairasāvaṃ tyaktvā paramamaitrī kṛtvā tāṃ purīṃ praviśya rājñā kṛtaṃ satkāramupalabhya
śrīmahākālaṃ dṛṣṭvā gopaśiviraṃ gatvā tatra gopasūnoḥ prasādāya prādurbhūtaṃ śivasaṃdiraṃ dṛṣṭvā hṛṣṭamānasaistaiḥ sarvairbhūpaistasmai gopasūnave vāsohiraṇyaratnādipradānaṃ kṛtvā sarvadeśasthitagopānāṃ rājyapradānam, etasminnevāvasare tatra vānaradeśvareṇa śrīhanumatā prādurbhūya sarveṣāṃ bhūpānāṃ pūjāsatkāraṃ gṛhītvā tepāṃ sarveṣāṃ
madhye taṃ gopavālakaṃ samāśvisya sarvānbhūpānprati śivaśanipradyoṣamāhātmyaṃ varṇayitvā tasya gopakumārasya śrīkarahati nāma kṛtvā śivācāraṃ samupadiśyāntardhākumārāya svakanyāyāḥ pāṇigrahaṇavidhānapūrvakaṃ samarpaṇam, vivāhe vividharatnagajāśvarathaśastrāstrasauvarṇavarmadāsadāsyādivaibhavapāribarhaṃ pradāya svayaṃ vimānena gandharvalokaṃ
4.123.3
prati gamanam, tayāṃgumatyā gandharvakanyayā saha kṛtodvāhena tena dharmaguptāhvena rājakumāreṇa tathā śvaśureṇa pāribarhaṃ dattā śūragaṃdharvāṇāṃ senayā saha nijapitṛrājadhānīvidarbhanagaramāgatya sarvaśatrūnhatvā nijapitṛpaitāmaharājyapade rājyābhiṣekapūrvakamdhirohaṇam, tasyāṃ vipravanitāyāṃ mātṛtvasammānaṃ tasminviprakumārake ca bhrātṛtvasanmānaṃ kṛtvā tayā gandharvatanayayā nijabhāryayā saha tasya dharmaguptāhvasya rājakumārasya vidarbhanagare pradoṣatrataprabhāveṇa śrīśaṃkaraprasādānmahatā saukhyena rājyakaraṇavarṇanam. pradopatrataśivapūjāmāhātmyavarṇanam. .. ... ... 184 2
8 atha somapradopatratamāhātmyavarṇanam, tatsaṃ genāryāvartasthacitravarmanṛpatikanyāyāḥ
sīmantinyā ākhyānavarṇanam, tatra tasyāḥ sīmantinyāḥ svapituḥ samīpe samāgatābhyāṃ sāmudrikavedibhyāṃ brāhmaṇābhyāṃ sakāśādātmano bhāvimahābhāgyaṃ bhāvivaidhavyaṃ ca pṛthakpṛthakśrutvā vaidhavyaprāptibhītyā maitreyyākhyāyā yājñavalkyamaharṣipatnyāḥ
sakāśātsaubhāgyavardhanāyopāyaśravaṇārthaṃ śaraṇagamanam, atha tasyai maitreyyā somavāre śivagaurīpūjanavidhikathanam, atha tayā sīmantinyā rājakanyayā maitreyyupādiṣṭamārgeṇa yathāsāṃgasomavāravratārambhaṇam, indrasenaputreṇa citrāṅgadena saha
sīmantinyā vivāhaḥ, atha śvaśurālaye nivasatastasya citrāṅgadasya kadācidmunāṃ
4.123.4
nadīṃ taduṃ tarīmārūḍhasya tayām̐ madhyepravāhamakasmānnimajjanam, tryāṃmārūḍhānāṃ sarveṣāṃ maraṇam, tasya citrāṅgadasya rājaputrasya tarīnimajjanena maraṇaṃ vijñāya citravarmādīnāṃ śokakaraṇam, evaṃ sīmantinyā vaidhavyadaśāprāptiḥ, prāptāyāmapi vaidhavyadaśāyāṃ sīmantinyā yathāvadrṣaitavratayaparyaṃtaṃ somavāravratānuṣṭhānakaraṇam, atha
yamunājale'ḍagho'gho nimajyamānasya citrāṅgadasya krīḍantībhirnāgakanyābhiḥ pātāle
takṣakapuraṃ prati nītvā takṣakarājaṃ prati nivedanam, takṣakeṇa tasya citrāṅgadasya
satkārapūrvakamupāsyadevatāviṣayakaprabhādikaraṇam, citrāṃgadena svopāsyabhagavacchrīśaṃkarabhaktikathanam, tadvacanaṃ śrutvā prasannena takṣakena tasya citrāṅgadasya bahusatkārakaraṇam, tataścitrāṅgadasya svagehaṃ prati gaṃtuṃ prārthanāṃ śrutvā takṣakeṇa taṃ tanatyakalpavṛkṣarasānnabhojanenāpyāyāyitvā bahudhanaṃ dattvā tathaikaṃ rākṣasamekaṃ ¦ pannagaṃ
ca sāhāyyārthaṃ dattvā kāmagamavyāhatagatimaśvaṃ ca vāhanāya pradāyāśīrbhirabhiyujya citrāṃgadasya svasadanaṃ prati gantumājñādānam, tataścitrāṅgadasya
takṣakarājaṃ praṇamyājñāṃ gṛhītvā hayamāruhya dhanaṃ gṛhītvā sāhāyyārthaṃ dattābhyāṃ
tābhyāṃ rākṣasapannagābhyāṃ saha tataḥ pātālātprasthāya yamunājalāttūrṇamunmajjya
yamunātīre vājinamāruhya vihārakaraṇam, athaitasminneva samaye svasakhībhiḥ saha
yamunāyāṃ snātumāgatayā sīmantyā tasya darśanam, tataḥ sakhīmukhātsīmantinīvṛttāntaśravaṇaṃ kṛtvā svayaṃ tāṃ sīmaṃtinīṃ prati 'asmābhistava patirdṛṣṭastvāṃ prati
4.123.5
sa śīghramevāgamiṣyati tvaṃ samāhitamanā bhava śokaṃ mā kārṣīrvivayaṃ,' kāmagamāḥ
siddhānāma devāḥ|' ityāśvāsya tasya citrāṅgadasya svapiturnagaraṃ prati gamanam,
tatra naṣṭaputrasyendrasenasya piturdāyādaiḥ kṛtaṃ rājyapadaprāptiṃ śrutvā citrāṅgadena
nāgaputradvārā dāyādānprati rājyapadatyāgāya saṃdeśapreṣaṇam, nāgaputraproktaṃ citrāṅgadasaṃdeśaṃ śrutvā sarvedāyādairindrasenāya rājyapadaṃ dattvā putrāgamanavṛttāntaṃ śrāvayitvā nijāparādhakṣamāpaṇāya prārthanāṃ kṛtvā prasādanam, tataścitrāṃgadena nijamaṃdiraṃ gatvā svapitrorvandanam, pitroḥ putrasya prāptyātyānandavārttā, athendrasenena rājñā nijaputrasya pātālātsukhāgamanarūpamaṅgalamayavṛttāntānivedanāya citravarmanṛpatiṃ prati dūtapreṣaṇam, dūtamukhānnijajāmātrāgamanavārtā śrutvā citravarmanṛpateratyānandamaṅgalāvāptiḥ, tato rājā nijakanyāyai sīmantyai saharṣaṃ tathā patyurmaṅgalamayavārtānivedanam, tataścitravarmaṇendrasenasutaṃ citrāṅgadaṃ samāhūya punaḥ savistaravivāhavidhiṃ vidhāya tasmai citrāṃgadāya nijakanyāyāḥ
tāṃ nṛpāṃganāṃ viditvā svasvāminaḥ padmākaravaiśyasya samīpe tasyā nayanam, tataḥ
padmākaravaiśyena tasyā rājapatnyāḥ sāṃtvanaṃ kṛtvā satkārapūrvakaṃ svagṛhe sthāpanam,
atha tatra vaiśyasadmani tasyāṃ rājapatnyāṃ nivasantyāṃ satyāṃ kadāciddaivayogena tasyā
bālakasya traṇādirogeṇa maraṇam, tadānīṃ tayā rājapatnyātivilāpakaraṇam, daivayogāttasminneva dine tasyaiva padmākaravaiśyasya gṛhe pūrvoktasyarṣabhāṣyaśivayogino
4.123.6
yātrāprasaṃganāgamanam, tenarṣabhaśivayoginā vaiśyakṛtaṃ pūjāsatkāraṃ gṛhītvā putramaraṇena bhṛśaṃ śocantyāstasyā rājapatnyāḥ samīpaṃ gatvā tāṃ prati paramārthabodhopadeśena śivabhaktikaraṇāyājñākaraṇapūrvakaṃ tasyā mṛtasya putrasya samīpaṃ gatvā
śivamantrābhimantritabhasmanā tasya prāṇasaṃjīvanakaraṇam, tato bālake saṃjīvite
sati rājñyāḥ sarvajanānāṃ cātyānandaprāptiḥ, tata ṛṣabhaśivayoginā tayormātāputrayordivyadehatvaprāptiḥ, śivamantrābhimantritena bhasmanā sparśanam, tadsmasparśamātreṇa tayormātāputrayordivyadehatvaprāptiḥ, tatastasya bālakasyarṣabhaśivayoginā bhadrāyuriti
nāmakaraṇapūrvakasubhagayorapi bhāvibhāgyodayaṃ varṇayitvā śiśorvidyāprāptiparyantaṃ
padmākaravaiśyasya gṛhe nivāsāyājñāṃ kṛtvā yātrākaraṇārthaṃ sthānāṃtaraṃ prati gamanam
Linked texts (1)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit