Pramāṇa · Search · About · API

Vaishnavakhanda 42

Vaiṣṇavakhaṇḍa 42

Language
Sanskrit

Contents

42.1

cha || || sūta uvāca || || evaṃ sthānāni puṇyāni yāniyānīha vai bhuvi
nirīkṣaṃstatra tatrāhaṃ nārado vīrasattama

42.2

vicaranmedinīṃ sarvāṃ prāto'hamāśramaṃ śṛgoḥ || yatra revānadī puṇyā saptakalpasmarā varā

42.3

mahāpuṇyā
pavitrā ca sarvatīrthamayī śubhā || punāti kīrtanenaiva darśanena viśeṣataḥ

42.4

tatrāvagāhanātpārtha mucyate jaṃturaṃhasā || yathā sā piṅgalā nāḍī
dehamadhye vyavasthitā

42.5

iyaṃ brahmāṃḍapiṇḍasya sthāne tasminprakīrtitā || tatrāste śukratīrthākhyaṃ revāyāṃ pāpanāśanam

42.6

yatra vai
snānamātreṇa brahmahatyā praṇaśyati || tasyāpi sannidhau pārśve revāyā uttare taṭe

42.7

nānāvṛkṣasamākīrṇaṃ latāgulmopaśobhitam || nānāpuṣpaphalo
petaṃ kadalīkhaṃḍamaṃḍitam

42.8

anekaśvāpadākīrṇaṃ vihagairanunāditam || sugaṃdhapuṣpaśobhāḍhyaṃ mayūraravanoditam

42.9

bhramaraiḥ sarvamutsṛjya nilīnaṃ
rāvasaṃyutam || yathā saṃsāramutsṛjya bhaktyena harapādayoḥ

42.10

kokilā madhuraiḥ svānairnādyaṃti tathā munīn || yathā kathāmṛtākhyānairbrāhmaṇā
bhavabhīrukān

42.11

yatra vṛkṣā hrādayaṃti phalaiḥ puṣpaiśca patrakaiḥ || chāyābhirapi kāṣṭhaiśca lokāniva harantāḥ

42.12

putraputreti vāśaṃte yatra
putrapriyāḥ khagāḥ || yathā śivapriyāḥ śaivā nityaṃ śivaśiveti ca

42.13

evaṃvidhaṃ munestasya bhṛgorāśramamaṃḍalam || vipraiścaiva vidyāsaṃyuktaiḥ sarvataḥ
samalaṃkṛtam

42.14

ṛgyajuḥsāmanirghoṣairāpūritadigantaram || rudrabhaktena dhīreṇa yathaiva bhuvanatrayam

42.15

tatrāhaṃ pārtha saṃprāpto yatrāste munisa
ttamaḥ || bhṛguḥ paramadharmātmā tapasā dyotitaprabhaḥ

42.16

āgacchaṃtaṃ tu māṃ dṛṣṭvā dīnaṃ ca muditaṃ tathā || abhyutthānaṃ kṛtaṃ sarvairviprairbhṛgupurogamaiḥ

42.17

kṛtvā susvāgataṃ dattvā arghyaṃ bhṛguṇā saha || āsanepūpaviṣṭāste munīṃdrā mohitā mayā

42.18

viśrāṃtaṃ tu tato jñātvā bhṛgurmāmabhyabhāṣata
ha || ka gaṃtavyaṃ muniśreṣṭha kasmādiha samāgataḥ

42.19

āgamanakāraṇaṃ sarvaṃ samācakṣva pārisphuṭam || tatastaṃ ciṃtayāviṣṭo bhṛguṃ pārthāham
bruvam

42.20

śrayatāmabhidhāsyāmi yadarthamahamāgataḥ || mayā paryaṭitā sarvā samudrāṃtā ca medinī

42.21

dvijānāṃ bhūmidānārthaṃ mārgaṃ
māṇaḥ padepade || nirdoṣāṃ ca pavitrāṃ ca tīrtheṣvapi samanvitāṃ

42.22

ramyāṃ manoramāṃ bhūmiṃ na paśyāmi kathaṃcana || || bhṛguruvāca
viprāṇāṃ sthāpanārthāya mayāpi śramatā purā

42.23

pṛthvī sāgaraparyaṃtā dṛṣṭvā sarvā tadānagha || mahīnāma nadī puṇyā sarvatīrthamayī śubhā

42.24

divyā manoramā saumyā mahāpāpapraṇāśinī || nadīrūpeṇa tatraiva pṛthvī sā nātra saṃśayaḥ

42.25

pṛthivyāṃ yāni tīrthāni dṛṣṭādyāni nārada
tāni sarvāṇi tatraiva nivasaṃti mahījale

42.26

sā samudreṇa saṃprāptā puṇyatoyā mahānadī || saṃjātastatra devarṣe mahīsāgarasaṃgamaḥ

42.27

staṃbhākhyaṃ tatra tīrthaṃ tu triṣu lokeṣu viśrutam || tatra ye manujāḥ snānaṃ prakurvaṃti vipaścitaḥ

42.28

sarvapāpavinirmuktā nopasarpaṃti vai yamam
tatrādbhutaṃ hi dṛṣṭaṃ me purā snātuṃ gatena vai

42.29

tadahaṃ kīrtayiṣyāmi mune śṛṇu mahādbhutam || yāvatsnātuṃ vrajāmyasminmahīsāgarasaṃgame

42.30

tīre sthitaṃ prapaśyāmi munīṃdraṃ pāvakopamam || prāṃśuṃ vṛddhaṃ cāsthiśeṣaṃ tapolakṣmyā virājitam

42.31

bhujāvūrdhvau tataḥ kṛtvā prarudaṃtaṃ muhurmuhuḥ
taṃ tathā duḥkhitaṃ dṛṣṭvā duḥkhito'hamathābhavam

42.32

satāṃ lakṣaṇametaddhi yaddṛṣṭvā duḥkhitaṃ janam || śatasaṃkhyaṃ tasya bhavettathāhaṃ vilalāpa ha

42.33

ahiṃsā satyamasteyaṃ mānuṣye sati durlabham || tatastamupasaṃgamya paryapṛcchamahaṃ tadā

42.34

kimarthaṃ rodiṣi mune śoke kiṃ kāraṇaṃ tava || suguhyamapi
cedvūhi jijñāsā mahatī hi me

42.35

munistato māmavadadgato nirbhāgyavānaham || tena rodimi mā pṛccha durbhāgyaṃ cālapeddhi kaḥ

42.36

tamahaṃ vismayāviṣṭaḥ punarevedamabravam || durlabhaṃ bhārate janma tatrāpi ca manuṣyatā

42.37

manuṣyatve brāhmaṇatvaṃ munitvaṃ tatra durlabham || tatrāpi ca
tapaḥsiddhiḥ prāpyetatpaṃcakaṃ param

42.38

kimarthaṃ rodiṣi mune vismayo'tra mahānmama || evaṃ saṃpṛcchate mahyametasminneva cāṃtare

42.39

subhadronāma
nāmnā ca munistatrābhyupāyayau || sa hi meruṃ parityajya jñātvā tīrthasya sāratām

42.40

kṛtāśramaḥ pūjayati sadā staṃbheśvaraṃ muniḥ || so'pyevaṃ māmi
vāpṛcchanmuniṃ rodanakāraṇam

42.41

athāhācamya sa muniḥ śrūyatāṃ kāraṇaṃ munī || ahaṃ hi devaśarmākhyo muniḥ saṃyatavāṅmanāḥ

42.42

niva
sāmi kṛtasthāno gaṃgāsāgarasaṃgame || tatra darśe tarpayāmi sadaiva ca pitṝnaham

42.43

śrāddhāṃte te ca pratyakṣā hyāśiṣo me vadaṃti ca || tataḥ kadā
citpitaraḥ prahṛṣṭā māmathābruvan

42.44

vayaṃ sadātra cāyāmo devaśarmaṃstavāṃtike || sthāne'smākaṃ kadācittvaṃ na cāyāsi kutaḥ suta

42.45

sthānaṃ didṛkṣustacāhaṃ na śakto'smi niveditum || tataḥ paramamityuktā gatavānpitṛbhiḥ saha

42.46

pitṝṇāṃ maṃdiraṃ puṇyaṃ bhaumaṃlokasamāsthitam
tatratatra sthitaścāhaṃ tejomaṇḍaladurdṛśān

42.47

dṛṣṭvāyataḥ pūjayāhyānapṛcchaṃ svānpitṝniti || ke hyamī samupāyāṃti bhṛśaṃ tṛptā bhṛśārcitāḥ || bhṛśaṃ
pramuditā naiva tathā yūyaṃ yathā hyamī

42.48

pitara ūcuḥ || || bhadraṃ te pitaraḥ puṇyāḥ subhadrasya mahāmuneḥ || tarpitāstena muninā mahīsāga
rasaṃgame

42.49

sarvatīrthamayī yatra nilīnā hyudadhau mahī || tatra darśe tarpayati subhadrastānamūnsuta

42.50

ityākarṇya vacasteṣāṃ lajjito'haṃ bhṛśaṃ
tadā || vismitaśca praṇamyaitānpitṝnsvaṃ sthānamāgataḥ

42.51

yathā tathā ciṃtitaṃ ca tatra yāsyāmyahaṃ sphuṭam || puṇyo yatrāpi vikhyāto mahīsāgara
saṃgamaḥ

42.52

kṛtāśramaśca tatraiva tarpayiṣye nijānpitṝn || darśaṃdarśaṃ yathā cāsau stutyanāmā subhadrakaḥ

42.53

kiṃ tena nanu jātena kulāṃgāreṇa
pāpinā || yasmiñjīvatyapi nijāḥ pitaro'nyaspṛhākarāḥ

42.54

iti saṃciṃtya mudito ruciṃ bhāryāmathābruvam || ruce tvayā samāyukto mahīsā
'rasaṃgamama

42.59

gatvā sthāsyāmi tatraiva śīghraṃ tvaṃ sammukhībhava || pativratāsi śuddhāsi kulīnāsi yaśasvini || tasmādetanmama śubhe
kartumarhasi cintitam

42.56

ruciruvāca || hatā tasya janirnābhūtkathaṃ pāpa durātmanā

42.57

śmaśānastaṃbha yenāhaṃ dattā tubhyaṃ kṛtaṃ
tvayā || iha kaṃdaphalāhārairyaṃtrika tena npūryate

42.58

netumicchasi māṃ tatra yatra kṣārodakaṃ sadā || tvameva tatra saṃyāhi naṃdaṃtu tava pūrvajāḥ

42.59-2

gaccha vā tiṣṭha vā vṛddha vasa vā kaukavaṃciram || tathā bhruvanyāṃ tasyāṃ tu karṇāvasima pidhāya ca

42.60

vipulaṃ śiṣyamādiśya gṛha eko'tra
āgataḥ || so'haṃ snātvātra saṃtarpya pitṝnchraddhāparāyaṇaḥ

42.61

ciṃtāṃ suvipulāṃ prāpto narake duṣkṛtī yathā || yadi tiṣṭhāmi cātraiva ardhadeheṃdharo
brahm

42.62

naro hi gṛhiṇīhīno ardhadeha iti smṛtaḥ || yathātmanā vinā dehe kāryaṃ kiṃcinna sidhyati

42.63

evaṃ gṛhiṇyā hīno hi na sa
karmasu śasyate || yo naraḥ strīṣu deheṣu anuraktastvasau paśuḥ

42.64

anayorhi phalaṃ śrāddhaṃ sāratā nātra kācana || ardhadehī ca manujastvasaṃspṛśyaḥ satāṃ
mataḥ

42.65

auttānapādiraspṛśya uttamo hi suraiḥ kṛtaḥ || atha cettatra saṃyāmi na mahīsāgarastataḥ

42.66

yāmi vā tatkathaṃ pādau calato me kathaṃ
cana || etasminme mano viddhaṃ khidyate'jñānasaṃkaṭe

42.67

ato'hamatimuhyāmi bhṛśaṃ śocāmi rodimi || iti śrutvā vacastasya bhṛśaṃ romāṃcapūritam

42.68

sādhusādhityathovāca taṃ subhadro'pyahaṃ tathā || daṇḍavacca praṇamito mahīsāgarasaṅgamam

42.69

cintayāvaśca manasi pratīkāraṃ munerabhau || yo hi
mānuṣyamāsādya jalabudbudabhaṃguram

42.70

parārthāya bhavatyepa puruṣo'nye purīṣakāḥ || tataḥ saṃciṃtya prāhedaṃ subhadro munisattamam

42.71

mā mune parikhidyasva devaśarmansthiro bhava || ahaṃ te nāśayiṣyāmi śokaṃ sūryastamo yathā

42.72

gamiṣyāmyāśramaṃ tvaṃ ca nātrāpi parihāsyate || śṛṇu tatkāraṇaṃ
tubhyaṃ tarpayiṣye pitṝnaham

42.73

devaśarmovāca || || evaṃ te vadamānasya āyurastu śataṃ samāḥ || yadaśakyaṃ mahatkarma kartumicchasi matkṛte

42.74

harṣasthāne vipādaśca punarmā bādhate śṛṇu || api vākyaṃ śubhaṃ santo na gṛhṇanti mudhā mune

42.75

kathametanmahatkarma kārayāmi mudhā
vada || punaḥ kiṃcitpravakṣyāmi yathā me niṣkṛtirbhavet

42.76

śāpito'si mayā prāṇairyathā vacmi tathā kuru || ahaṃ sadā kariṣyāmi darśe coddiśya
te pitṝn

42.77

śrāddhaṃ gaṃgārṇave cātra matpitṝṇāṃ tvamācara || ahaṃ caivāpi tapasaḥ saṃcitasyāpi janmanā || caturbhāgaṃ pradāsyāmi evamevaitadā
cara

42.78

subhadra uvāca || || yadyevaṃ tava saṃtoṣastvevamastu munīśvara || sādhūnāṃ ca yathā harṣastathā kāryaṃ vijānatā

42.79

bhṛgu
ruvāca || || devaśarmā tato hṛṣṭo dattvā puṇyaṃ trivārṣikam || caturthāṃśaṃ yayau dhāma svaṃ subhadro'pi ca sthitaḥ

42.80

evaṃvidho nāradāsau mahīsāgarasaṃgamaḥ || yamanusmarato mahyaṃ romāṃco'dyāpi vartate

42.81

nārada uvāca || || iti śrutvā phālgunāhaṃ harṣagadgadayā girā || stomṛta ivā
vocaṃ sādhusādhviti taṃ bhṛgum

42.82

yūyaṃ vayaṃ gamiṣyāmo mahītīraṃ suśobhanam || āvāmīkṣāvahe sarvaṃ sthānakaṃ tadanuttamam

42.83

mama caivaṃ
vacaḥ śrutvā bhṛguḥ saha mayayayau || samastaṃ tu mahāpuṇyaṃ mahīkūlaṃ nirīkṣitam

42.84

taddṛṣṭvā cātihṛṣṭohamāsaṃ romāṃcakaṃcukaḥ || abravaṃ muniśārdūlaṃ
harṣagadgadayā girā

42.85

tvatprasādātkariṣyāmi bhṛgo sthānamanuttamam || svasthānaṃ gamyatāṃ brahmantataḥ kṛtyaṃ viciṃtaye

42.86

evaṃ bhṛguṃ cāsmi
visarjayitvā kalholakolāhalakautukītaṭe || athopaviśyedamaciṃtayaṃ tadā kiṃ kṛtyamātmānamivaikaṃyogī

42.86.p1

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasyāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṃḍe nāradārjunasaṃvāde mahīsāgarasaṃgamatīrthamāhātmye tṛtīyo'dhyāyaḥ

Linked texts (4)