Pramāṇa · Search · About · API

Vaishnavakhanda 45

Vaiṣṇavakhaṇḍa 45

Language
Sanskrit

45.1

cha || || śrīnārada
uvāca || || iti śrutvā phālgunāhaṃ romāṃcapulakīkṛtaḥ || svarūpaṃ prakaṭīkṛtya brāhmaṇānidamabravam

45.2

aho dhanyaḥ pitāsmākaṃ yasya
sṛṣṭasya pālakāḥ || yuṣmadvidhā brāhmaṇeṃdrāḥ satyamāha purā hariḥ

45.3

matto'pyanaṃtātparataḥ parasmātsamastabhūtādhipaterna kiṃcita || teṣāṃ kimu
syāditareṇa yeṣāṃ dvijeśvarāṇāṃ mama mārgavādinām

45.4

tatsarvathādya dhanyo'smi saṃprāptaṃ janmanaḥ phalam || yadbhavanto mayā dṛṣṭāḥ pāpopadravava
jitāḥ

45.5

tataste sahasotthāya śātātapapurogamāḥ || arghyapādyādisatkāraiḥ pūjayāmāsumāṃ dvijāḥ

45.6

proktavantaśca māṃ pārtha vacaḥ sādhujano
citam || dhanyā vayaṃ hi devarṣe tvamasmānyadihāgataḥ

45.7

kuto vā''gamanaṃ tubhyaṃ gantavyaṃ vā ka sāṃpratam || atrāpyāgamane kāryamucyatāṃ munisa
ttama

45.8

śrutvā prītikaraṃ vākyaṃ dvijānāmiti pāṃḍava || pratyavocaṃ munīndrāṃstānśṛyatāṃ dvijasattamāḥ

45.9

ahaṃ hi brahmaṇo vākyādiprāṇāṃ
sthānakaṃ śubham || dātukāmo mahātīrthe mahīsāgarasaṃgame

45.10

parīkṣanbrāhmaṇānatra prāpto yūyaṃ parīkṣitāḥ || ahaṃ vaḥ sthāpayiṣyāmi cānujānīta
tadvijāḥ

45.11

evamukto vilokyaiva dvijāñchātātapo'bravīt || devānāmapi duṣprāpyaṃ satyaṃ nārada bhāratam

45.12

kiṃ punaścāpi tatraiva mahī
sāgarasaṃgamaḥ || yatra snāto mahātīrthaphalaṃ sarvamupāśnute

45.13

punareko mahāndoṣo bibhīmo nitarāṃ yataḥ || tatra caurāḥ subahavo nirghṛṇāḥ
priyasāhasāḥ

45.14

sparśeṣu ṣoḍaśaṃ caikaviṃśaṃ gṛhṇaṃti no dhanam || dhanena tena hīnānāṃ kīdṛśaṃ janma no bhavet

45.15

varaṃ bubhukṣayā vāso mā
caurakaragā vayam || || arjuna uvāca || || adbhutaṃ varṇyate vipra ke hi caurāḥ prakīrtitāḥ

45.16

kiṃ dhanaṃ ca haraṃtyete yebhyo bibhyati brāhmaṇāḥ
nārada uvāca || || kāmakrodhādayaścaurāstapa eva dhanaṃ tathā

45.17

tasyāpahārabhītāste māmūcuriti brāhmaṇāḥ || tānahaṃ prabravaṃ paścāddhi
jānīta dvijottamāḥ

45.18

jāyatāṃ tu manuṣyāṇāṃ caurāḥ kurvaṃti kiṃ khalāḥ || bhayabhītāścālasaśca tathā cāśucireva yaḥ

45.19

tena kiṃ
nāma saṃsādhyaṃ bhūmistaṃ grasate naram

45.20

śātātapa uvāca || || vayaṃ caurabhayādbhītāste haraṃti dhanaṃ mahat || kartuṃ tadā kathaṃ śakyamaṃga
jāgaraṇaṃ tathā

45.21

khalāścaurā gatāḥ kāpi tato natvā''gatā vayam || tasmātsarvaṃ saṃtyajāmo bhayabhītā vayaṃ mune

45.22

pratigrahaśca vai
coraḥ ṣaṣṭhāṃśaphaladastathā || evaṃ bruvati tasmiṃśca hārītonāma cābravīt

45.23

mūḍhabuddhyā hi ko nāma mahīsāgarasaṃgamam || tyajecca yatra mokṣaśca
svargaśca karago'tha vā

45.24

kalāpādiṣu grāmeṣu ko vaset vicakṣaṇaḥ || yadi vāsaḥ stambhatīrthe kṣaṇārdhamapi labhyate

45.25

bhayaṃ ca caurajaṃ
sarvaṃ kiṃ kariṣyati tatra naḥ || kumāranāthaṃ manasi pālakaṃ kurvatāṃ dṛḍham

45.26

sāhasaṃ ca vinā bhūtirna kathaṃcana prāpyate || tasmānnārada tatrāhamā
yāsye tava vākyataḥ

45.27

ṣaḍviṃśatisahasrāṇi brāhmaṇā me parigrahe || ṣaṭkarmaniratāḥ śuddhā lobhadambhavivarjitāḥ

45.28

taiḥ sārdhamāgami
ṣyāmi mamedaṃ matamuttamam || ityukte vacane tāṃśca kṛtvāhaṃ daṃḍamūrdhani

45.29

nivṛttaḥ sahasā pārtha khecaro'timudānvitaḥ || śatayojanamātraṃ tu
himamārgamatītya ca

45.30

kedāraṃ samupāyāto yuktastairdvijasattamaiḥ || ākāśena suśakyaśca bilenātha sa deśakaḥ

45.31

atikrāṃtuṃ nānyathā ca
tathā skaṃdaprasādataḥ

45.32

arjuna uvāca || ka kalāpaṃ ca tadgrāmaṃ kathaṃ śakyaṃ bilena ca || kathaṃ skaṃdaprasādaḥ syādetanme brūhi nārada

45.33

nārada uvāca|| || kedārāddhimasaṃyuktaṃ yojanānāṃ śataṃ smṛtam || tadaṃte yojanaśataṃ vistṛtaṃ tatkalāpakam

45.34

tadaṃte yojanaśataṃ vālukārṇava
mucyate || śatayojanamātraḥ sa bhūmisvargastataḥ smṛtaḥ

45.35

bilena ca yathā śakyaṃ gaṃtuṃ tatra śṛṇuṣva tat || nirannaṃ vai nirudakaṃ devamārādhayeddham

45.36

dakṣiṇāyāṃ diśi tato niṣpāpaṃ manyate yadā || tadā guho'sya diśati svapne gaccheti bhārata

45.37

tato guhātpaścimato bila
masti bṛhattaram || tatra praviśya gaṃtavyaṃ kramāṇāṃ śatasaptakam

45.38

tatra mārakataṃ liṃgamasti sūryasamaprabham || tadagre mṛttikā cāsti svarṇa
varṇā sunirmalā

45.39

namaskṛtya ca talliṃgaṃ gṛhītvā mṛttikāṃ ca tām || āgaṃtavyaṃ staṃbhatīrthaṃ samārādhya kumārakam

45.40

kolaṃ vā
kūpato śrādyaṃ bhūtāyāṃ niśi tajjalam || tenodakena mṛttikayā kṛtvā netradvayāñjanam

45.41

udvartanaṃ ca dehasya kadācitparṣime pade || netrāṃjanaprabhā
vācca bilaṃ paśyati śobhanam

45.42

tanmadhyena tato yāti gātrodvartaprabhāvataḥ || kārīṣairnāma cātyugrairbhakṣyate naiva kīṭakaiḥ

45.43

bilamadhye
ca saṃpaśyansiddhānbhāskarasannibhān || yātyevaṃ yātyasau pārtha kalāpaṃ grāmamuttamam

45.44

tatra varṣasahasrāṇi catvāryāyuḥprakīrtitam || phalānāṃ
bhojanaṃ ca syātpunaḥ puṇyaṃ ca nārjayet

45.45

ityetatkathitaṃ tubhyamataścābhūcchṛṇuṣva tat || tapaḥsāmarthyataḥ sūkṣmāndaṇḍasyāgre nidhāya tān

45.46

dvijānahaṃ samāyāto mahīsāgarasaṃgamam

45.47

tadottārtha mayā muktāstīre puṇyajalāśaye || tato mayā kṛtaṃ snānaṃ saha tairdvijasattamaiḥ

45.48

niḥśeṣadoṣadāvāgnau mahīsāgarasaṃgame || pitṝṇāṃ devatānāṃ ca kṛtvā tarpaṇasatkriyāḥ

45.49

japamānāḥ paraṃ japyaṃ niviṣṭāḥ saṃgame
vayam || bhāskaraṃ samavekṣaṃtaściṃtayaṃto hariṃ hṛdi

45.50

tasmiṃścaivāṃtare pārtha devāḥ śakrapurogamāḥ || ādityādyā grahāḥ sarve lokapālāśca
saṃgatāḥ

45.51

devānāṃ yonayo hyaṣṭau gaṃdharvāpsarasāṃ gaṇāḥ || mahotsave tatastasmingītavāditra uttame

45.52

pādaprakṣālanaṃ kartuṃ viṣāṇamudya
tastvaham || tasminkāle cāśrṛṇavamahamātithyavākyatām

45.53

sāmadhvanisamāyuktāṃ tṛtīyasvaranāditām || atīva manaso ramyāṃ śiva
bhaktimivottamām

45.54

viprairutthāya saṃpṛṣṭaḥ kastvaṃ vipra ka cāgataḥ || kiṃ vā prārthayase brūhi yatte manasi rocate

45.55

vipra uvāca
muniḥ kapilanāmāhaṃ nāradāya nivedyatām || āgataḥ prārthanāyaiva tacchrutvāhamathābravam

45.56

dhanyohaṃ yadihāyātaḥ kapila tvaṃ mahāmune || nāstya
deyaṃ tavāsmābhiḥ pātraṃ nāsti tavādhikam

45.57

kapila uvāca || || brahmaputra tvayā deyaṃ yadi me tvaṃ śṛṇuṣva tat || aṣṭau viprasahasrāṇi
mama dehīti nārada

45.58

bhūmidānaṃ kariṣyāmi kalāpagrāmavāsinām || brāhmaṇānāmahaṃ caiṣāṃ tadidaṃ kriyatāṃ vibho

45.59

tato mayā pratijñātameva
mastu mahāmune || tvayāpi kriyatāṃ sthānaṃ kāpilaṃ kapilottamam

45.60

śrāddhe vā prātakāle vā dyatithirvimukhībhavet || yasyāśramasupāyātasta
sya sarvaṃ hi niṣphalam

45.61

sa gacchedvoravām़̐okānyo'tithiṃ nābhipūjayet || atithiḥ pūjito yena sa devairapi pūjyate

45.62

dānairyajñaista
tastasminbhojitaḥ kapilo muniḥ || tato mahāmuniḥ śrīmānhārīto hvayitastadā

45.63

pādaprakṣālanārthāya siddhadevasamāgame || hārītaśca puraskṛtya
vāmapādaṃ tadā sthitaḥ

45.64

tato hāso mahāñje siddhāpsaraḥsuparvaṇām || viciṃtya bahudhā pṛthvīṃ sādhu sādhukṛtā dvijāḥ

45.65

tato mamāpi manasi
śokavego mahānabhūt || satyāṃ caiva tathā mene gāthāṃ pūrvabudheritām

45.66

sarveṣvapi ca kāryeṣu hetiśabdo vigarhitaḥ || kurvatāmatikāryāṇi śilāpā
to dhruvaṃ bhaveta

45.67

tatohamabravaṃ viprānyūyaṃ mūrkhā bhaviṣyatha || dhanadhānyālpasaṃyuktā dāridryakalilāptāḥ

45.68

evamukte prahasyaiva hārītaḥ
prātravīdidam || tarvaiveyaṃ mune hāniryadsmācchapate bhavān

45.69

kaḥ śāpo dīyate tubhyaṃ śāpoyamayameva te || tato viśrṛśya bhūyo'hamabravaṃ kimahaṃ
dvija

45.70

tathāvidhasya bhavato vāmapādapradānataḥ

45.71

hārīta uvāca || śṛṇu tatkāraṇaṃ dhīmañchūnyatā me yato bhaveta

45.72

iti
ciṃtayataścite hā duḥkho'yaṃ pratigrahaḥ || pratigraheṇa viprāṇāṃ brāhyaṃ tejo hi śāmyati

45.73

mahādānaṃ hi gṛhṇāno brāhmaṇaḥ svaṃ śubhaṃ hi
yat || dadāti dāturdātā ca aśubhaṃ yacchati svakam

45.74

dātā pratigṛhītā ca vacanaṃ hi parasparam || manyate'dhaḥkaro yasya so'lpabuddhiḥ
prahīyate

45.75

iti ciṃtayato mahyaṃ śūnyatābuddhi nārada || nidrārtaśca bhayārtaśca kāmātaḥ śokapīḍitaḥ

45.76

hatasvaścānyacittaśca śūnyā
hyete bhavaṃti ca || taddeṣu matimānkopaṃ na kurvīta yadi tvayā

45.77

kṛtaḥ kopastatastubhyamevaṃ hāniriyaṃ mune || tatastāṃpānvitaścāhaṃ tānvi
prānabravaṃ punaḥ

45.78

dhiṅmāmastu ca durbuddhimavimṛśyārthakāriṇam || kurvatāmavimṛśyaiva tatkimasti na yadbhavet

45.79

sahasā na kriyāṃ kuryā
tpadametanmahāpadām || vimṛśyakāriṇaṃ dhīraṃ vṛṇate sarvasaṃpadaḥ

45.80

satyamāha mahābuddhiścirakārī purā hi saḥ || purā hi brāhmaṇaḥ kaścitprakhyāto
girasāṃ kule

45.81

cirakārī mahāprājño gautamasyābhavatsutaḥ || cireṇa sarvakāryāṇi yo vimṛśya prapadyate

45.82

cirakāryābhisaṃpeści
rakārī tathocyate || alasagrahaṇaṃ prājño durmedhāvī tathocyate

45.83

buddhilāghavayuktena janenādīrghadarśinā || vyabhicāreṇa kasminsa vyatikramyā
parānsutān

45.84

pitroktaḥ kupitenātha jahīmāṃ jananīmiti || sa tatheti cireṇoktaḥ svabhāvāccirakārakaḥ

45.85

vimṛśya cirakāritvācci
tayāmāsa vai ciram || piturājñāṃ kathaṃ kuryā na hanyāṃ mātaraṃ katham

45.86

kathaṃ dharmacchalenāsminnimajjeyamasādhuvat || piturājñā paro dharmo
hyadharmo mātṛrakṣaṇam

45.87

asvataṃtraṃ ca putratvaṃ kiṃ tu māṃ nātra pīḍayet || striyaṃ hatvā mātaraṃ ca ko hi jātu sukhī bhavet

45.88

pitaraṃ
cāpyavajñāya kaḥ pratiṣṭhāmavāpnuyāt || anavajñā pituryuktā yuktaṃ mātuśca rakṣaṇam

45.89

kṣamāyogyāubhāvetau nātivarteta vai katham || pitā hyā
tmānamādhatte jāyāyāṃ jajjhivāniti

45.90

śīlacāritragotrasya dhāraṇārthaṃ kulasya ca || so'hamātmā svayaṃ pitrā putratve parikalpitaḥ

45.91

jātakarmaṇi yatprāha pitā yacopakarmaṇi || paryāptaḥ sa haḍhīkāraḥ piturgauravalipsayā

45.92

śarīrādīni deyāni pitā tvekaḥ prayaccha
ti || tasmātpiturvacaḥ kāryaṃ na vicāryaṃ kathaṃcana

45.93

pātakānyapi cūryaṃte piturvacanakāriṇaḥ || pitā svargaḥ pitā dharmaḥ pitā paramakaṃ tapaḥ

45.94

pitari prītimāpanne sarvāḥ prīṇaṃti devatāḥ || āśiṣastā bhajaṃtyenaṃ puruṣaṃ prāha yāḥ pitā

45.95

niṣkṛtiḥ sarvapāpānāṃ
pitā yadabhinaṃdati || mucyate baṃdhanātpuṣpaṃ phalaṃ vṛṃtātpramucyate

45.96

kviśyannapi sutaḥ snehaṃ pitā snehaṃ na muṃcati || etaddhi
ciṃtyataṃ tāvatputrasya pitṛgauravam

45.97

pitā nālpataraṃ sthānaṃ ciṃtayiṣyāmi mātaram || yo hyayaṃ mayi saṃghāto martyatve pāṃcabhautikaḥ

45.98

asya me jananī hetuḥ pāvakasya yathāraṇiḥ || mātā dehāraṇiḥ puṃsaḥ sarvasyārthasya nirvṛtiḥ

45.99

mātṛlābhe sanāthatvamanāthatvaṃ viparyaye || na sa
śocati nāpyenaṃ sthāvaryamapi karṣati

45.100

śriyā hīno'pi yo gehe aṃbeti pratipadyate || putrapautrasamāpanno jananīṃ yaḥ samāśritaḥ

Linked texts (7)