Pramāṇa · Search · About · API

Vaishnavakhanda 47

Vaiṣṇavakhaṇḍa 47

Language
Sanskrit

47.1

references || || arjuna uvāca || || mahīsāgaramāhātmyamadbhutaṃ
kīrtitaṃ tvayā || vismayaḥ paramo mamra praharṣaścopajāyate

47.2

tadahaṃ vistārācchrotumidamicchāmi nārada || kasya yajñe mahī glānā vahnitāpābhitā
pitā

47.3

nārada uvāca || || mahadākhyānamākhyāsye yathā jātā mahīnadī || śṛṇvannetāṃ kathāṃ puṇyāṃ puṇyamāpsyasi pāṃḍava

47.4

purābhūdbhūpatirbhūmāvindradyumna iti śrutaḥ || vadānyaḥ sarvadharmajño mānyo mānayitā prabhuḥ

47.5

ucitajño vivekasya nivāso guṇasāgaraḥ || na
tadasti dharāpṛṣṭhe nagaraṃ grāmapattanam

47.6

tadīyapūrtadharmasya cihnena na yadaṃkitam || kanyādānāni bahudhā brāhmeṇa vidhinā vyadhāt

47.7

bhūpā
lo'sau dadau dānamāsahasrāddhanārthinām || daśamīdivase rātrau gajapṛṣṭhena dundubhiḥ

47.8

tāḍyate tatpure prātaḥ kāryamekādaśīvratam || yajvanā
tena bhūpena vicchinnaṃ somapāyinām

47.9

svarṇairāstṛtā darbhairbhṛṃgulotsedhitā mahī || gaṃgāyāṃ sikatā dhārā varṣato divi tārakāḥ

47.10

śakyā
gaṇayituṃ prājñaistadīyaṃ sukṛtaṃ na tu || īdṛśaiḥ sukṛtaireṣa tenaiva vasudhā nṛpaḥ

47.11

dhāma prajāpateḥ prāpto vimānena kurūdvaha || bubhuje sa tadā
bhogāndurlabhānamarairapi

47.12

atha kalpaśatasyāṃte vyatīte taṃ mahīpatim || prāha prajāpatiḥ sevāvasarāyātamātmanaḥ

47.13

brahmovāca
iṃdradyumna drutaṃ gaccha dharāpṛṣṭhaṃ nṛpottama || na sthātavyaṃ madīye'dya loke kṣaṇamapi tvayā

47.14

iṃdradyumna uvāca || || kasmādbrahmanvito bhūmau māṃ
preṣayasi samprati || sati puṇye madīye tu bahule vada kāraṇam

47.15

brahmovāca || || na puṇyaṃ kevalaṃ rājangutaṃ svargasya sādhakam || vinā
niṣkalmaṣāṃ kīrtiṃ trilokītalavistṛtām

47.16

tava kīrtisamucchedaḥ sāṃprataṃ vasudhātale || saṃjātaścirakālena gatvā tāṃ kuru nūtanām

47.17

yadi vāṃchā mahīpāla mama dhāmani saṃsthitau

47.18

indradyumna uvāca || || madīyaṃ sukṛtaṃ brahmankathaṃ bhūmau bhavediti || kiṃ kartavyaṃ mayā
naitanmama cetasi tiṣṭhati

47.19

brahmovāca || || balavāneṣa bhūpāla kālaḥ kalayati svayam

47.21

brahmāṃḍānyapi māṃ caiva gaṇanā kā bhavāhaśām
tadetadeva manye'haṃ tava bhūpāla sāṃpratam||20||yatkīrtimātmano vyaktiṃ nītvābhyeṃhi punardivam || śuśruvāniti vācaṃ sa brahmaṇaḥ pṛthivīpatiḥ

47.22

paśyatisma tathātmānaṃ mahītalamupāgatam || kāṃpilyanagare bhūyaḥ papracchātmānamātmanā

47.23

nagaraṃ sa tadā deśamaprāpnoditi cintitaḥ
janā ūcuḥ || || na jānīmo vayaṃ bhūpamiṃdradyumnaṃ na tatpuram

47.24

yattvaṃ pṛcchasi bho bhadra kaścitpṛccha cirāyuṣam || || indradyumna uvāca
kaḥ saṃprati dharāpṛṣṭhe cirāyuḥ prathito janāḥ

47.25

pṛthivījayarājyesminyatra prabrūta mā ciram || || janā ūcuḥ || || śrūyate naimiśāraṇye
saptakalpasmaro muniḥ

47.26

mārkaṇḍeya iti khyātastaṃ gatvā pṛccha saṃśayam || tathopadiṣṭastairgatvā tatra taṃ munipuṃgavam

47.27

niśamya praṇipa
tyāha nṛpaḥ svahṛdayasthitam || || iṃdradyumna uvāca || || cirāyurbhagavānbhūmau viśrutaḥ sāṃprataṃ tataḥ

47.28

pṛcchāmyahaṃ bhavānneti iṃdradyumnaṃ nṛpaṃ
na vā

47.29

śrīmārkaṇḍeya uvāca || || saptakalpāntare nābhūtkopīṃdradyumnasaṃjñitaḥ || bhūpāla kimahaṃ vacmi tavānyatpṛccha saṃśayam

47.30

sa nirāśastadākarṇya vaco bhūpo'gnisādhane || samudyogaṃ tadā cakre taṃ dṛṣṭvāha taṃdā muniḥ

47.31

mārkaṇḍeya uvāca || || mā sāhasamidaṃ kārṣīḥ
bhadra vācaṃ śṛṇuṣva me || eti jīvaṃtamānaṃdo naraṃ varṣaśatādapi

47.32

tatkaromi pratīkāraṃ tava duḥkhopaśāṃtaye || śṛṇu bhadra mamāstīha bako mitraṃ
ciraṃtanaḥ

47.33

nāḍījaṃgha iti khyātaḥ sa tvā jñāsyatyasaṃśayam || tasmādehi drutaṃ yāvadāvāṃ tatra vrajāvahe

47.34

paropakāraikaphalaṃ jīvitaṃ hi
mahātmanām || yadi jñāsyatyasaṃdigdhamiṃdradyumnaṃ sa vakṣyati

47.35

tau prasthitāviti tadā vipreṃdranṛpapuṃgavau || himācalaṃ prati prītau nāḍījaṃghā
layaṃ prati

47.36

bako'tha mitraṃ svaṃ vīkṣya cirakālādupāgatam || mārkaṇḍeyaṃ yayau prītyutkaṃṭhitaḥ sammukhaṃ dvijaiḥ

47.37

kṛtasaṃvidabhūtpūrvaṃ kuśa
lasvāgatādinā || papracchānaṃtaraṃ kāryaṃ vaṃdāgamanakāraṇam

47.38

mārkaṇḍeyotha taṃ prāha bakaṃ prastutamīpsitam || iṃdradyumnaṃ bhavānneti bhūpālaṃ
pṛthivītale

47.39

etasya mama mitrasya tena jñātena kāraṇam || no vāyaṃ tyajati prāṇānpurā vahnipraveśanāt

47.40

etasya prāṇarakṣārthaṃ brūhi
jānāsi cennṛpam

47.41

nāḍījaṃva uvāca || || caturdaśa smarāmyasmiṃ kalpānvipreṃdra sāṃpratam || āstāṃ taddarśanaṃ vārtāmapi vāṃ na smarā
myaham

47.42

iṃdradyumno mahīpālaḥ ko'pi nāsīnmahītale || etāvanmātramevāhaṃ jānāmi dvijapuṃgava

47.43

nārada uvāca || || tataḥ sa
vismayāviṣṭastasyāyuriti śuśruvān || papraccha rājā ko heturdānasya tapaso'tha vā || yadāyurīdṛśaṃ dīrghaṃ saṃjātamiti vismitaḥ

47.44

nāḍījaṃgha uvāca || ghṛtakaṃbalamāhātmyānmama devasya śūlinaḥ || dīrghamāyuridaṃ vipra śāpāddagdhakavapuḥ śṛṇu

47.45

purā janmanyahaṃ bālo brāhmaṇa syābhavaṃ bhuvi || pārāśaryasagotrasya viśvarūpasya sanmuneḥ

47.46

bālako baka ityevaṃ pratīto'tipriyaḥ pituḥ || capalo'tīva bālatve nisargādeva bhadraka

47.47

atha mārakataṃ liṃgaṃ devatāvasarātpituḥ || cāpalyādbālabhāvāccāpahṛtya nihitaṃ mayā

47.48

ghṛtasya kuṃbhe saṃkrāṃtau makarasyottarāyaṇe || atha prātarvyatītāyāṃ niśi yāvatpitā mama

47.49

nirmālyāpanayaṃ cakre tāvacchūnyaṃ śivālayam || niśamya kāṃdiśīko māṃ papraccha madhurasvaram

47.50

vatsa kannu tvayā liṃgaṃ nūnaṃ vinihitaṃ vada || dāsyāmi vāṃchitaṃ yatte bhakṣyamanyattavepsitam

47.51

tato mayā bālabhāvādghṛtakuṃbhāntarākṛṣya bhadraliṃgaṃ samarpitam

47.52

atha kāle tu saṃprāpte pramīto'haṃ nṛpālaye || jāto jātismarastāvaddānatārthādhipateḥ sutaḥ

47.53

ghṛtakaṃbala māhātmyānmakarasthe divākare || api bālyādvajñānātsaṃyogādghṛtaliṃgayoḥ

47.54

tataḥ saṃsthāpitaṃ liṃgaṃ prāgjanma smaratā mayā || tataḥ prabhṛti liṃgāni ghṛtenācchādayāmyaham

47.55

pitṛpaitāmahaṃ prāpya rājyaṃ śaktyanurūpataḥ || tataḥ prasanno bhagavānpārvatīpatirāha mām

47.56

pūrvajanmani tuṣṭo'haṃ ghṛtakaṃbalapūjayā || prayacchāmyasmi te rājyamadhunābhimataṃ vṛṇu

47.57

tato mayā vṛtaḥ prādādbhāṇapatyaṃ madīpsitam || kailāse māṃ śivo nityaṃ saṃtuṣṭaḥ prāha ceti ca

47.58

tenaiva hi śarīreṇa praṇataṃ purataḥ sthitam || adyaprabhṛti saṃkrāṃtau makarasyāparopi yaḥ

47.59

ghṛtena pūjāṃ kartāsau bhāvī mama gaṇaḥ sphuṭam || ityuktvā māṃ śivo bhadra gaṇakoṭīśvaraṃ vyadhāt

47.60

pratīpapālakaṃnāma saṃsthitaṃ śivaśāsanam || tataḥ kāmādibhiḥ ṣaḍbhiḥ padaiścaṃkramaṇātmikām

47.61

nisargacapalāṃ prāpya bhramarīmiva tāṃ śriyam || naivālamabhavaṃ tasyā dhāraṇe devayogataḥ

47.62

vicāra tadā mattaḥ kilāhaṃ vāraṇo yathā || kṛtyākṛtyavicāreṇa vimukto'tītra garvitaḥ

47.63

vidyāmabhijanaṃ lakṣmīṃ prāpya nīcanaro yathā || āpadāṃ pātratāmeti siṃdhūnāmiva sāgaraḥ

47.64

atha kāle vyatikrāṃte kiyanmātre yadṛcchayā || vicarannagamaṃ śailaṃ himānīruddhakaṃdaram

47.65

tapasyati munistatra gālavo bhāryayā saha || sadaiva tīvratapasā kṛśo dhamanisaṃtataḥ

47.66

brāhmaṇasya hi dehoyaṃ naivaihikaphalapriyaḥ || kṛcchrāya tapase ceha pretyānaṃtasukhāya ca

47.67

tasya bhāryā'tirūpeṇa vijigye viśvavarṇinī || tanvī śyāmā mṛgākṣī sā pīnonnatapayodharā

47.68

haṃsagadgadasaṃbhāṣā mattamātaṃgagāminī || vistīrṇajaghanā madhye kṣāmā dīrghaśiroruhā

47.69

nimnanābhirviṃdhatraiṣā nirmitā saṃdihakṣuṇā || vikīrṇa
miva sauṃdaryamekapātramiva sthitam

47.70

tato'vinītastāṃ vīkṣya adya gālavavallabhām || ahamāsaṃ śaratrātaistāḍitaḥ puṣpadhanvinā || vivekino
'pi munayastāvadeva vivekinaḥ

47.71

yāvanna hariṇākṣīṇāmapāṃgavirekṣitāḥ || mayā vyavasitaṃ citte tadānīṃ tāṃ jihīrṣuṇā

47.72

iti ceti
hariṣyāmi tapasā rakṣitāṃ muneḥ || asyāḥ kṛte yadi śapenmunistatra parābhavaḥ

47.73

mama bhāvī bhavedeṣā bhāryā mṛtyuratāpi me || tasmācchiṣyo
bhavāmyasya śuśrūṣānirato muneḥ

47.74

prāpyāṃtaraṃ hariṣyāmi nāsya yogyeyamaṃganā || iti vyavasya vidyārthimūrtimāsthāya gālavam

47.75

nama
skṛtya vaco'vocamiti bhāgyarthanoditaḥ || tathā matistathā mitraṃ vyavasāyastathā nṛṇām

47.76

bhavedavaśyaṃ tadbhāvi yathā puṃbhiḥ purā kṛtam
vivekavairāgyayuto bhagavaṃstvāmupasthitaḥ

47.77

śiṣyo'haṃ bhavatā pāṭhacaṃ karṇadhāraṃ mahāmunim || apārapāradaṃ viṣṇuṃ vipramūrtimupāśritam

47.78

namasye cetanaṃ brahma pratyakṣaṃ gālavākhyayā || avidyākṛṣṇasarpeṇa daṣṭaṃ tadviṣapīḍitam

47.79

upadeśamahāmaṃtrairmā jāṃgulika jīvaya || mahāmohamahā
vṛkṣo hyāvāpasamutthitaḥ

47.80

tvadvākyatīkṣṇadhāreṇa kuṭhāreṇa kṣayaṃ vrajet || apavargapathavyāpī mūḍhasaṃsargasecanaḥ

47.81

chidyatāṃ sūtradhāreṇa vidyāparaśunādhunā || bhajāmi tava śiṣyo'haṃ varivasyāparaściram

47.82

samidbhārnmūlaphalaṃ dārūṇi jalameva
ca || āhariṣye'nugṛhṇīṣva vinītaṃ māmupasthitam

47.83

itthaṃ purā bakābhikhyaṃ bakavṛttimupāśritam || tadā''rjave kṛtamatiranuja
grāha māṃ muniḥ

47.84

tato'tīva vinīto'haṃ bhūtvā taṃ brāhmaṇīyutam || viśvāsanāya suhṛdaṃ toṣayāmi dinedine

47.85

sam̐ ca jāna
nmuniḥ patnīṃ pātrabhūtāmaviśvasan || strīcaritravidaṃke tāṃ vidhāya svapiti dvijaḥ

47.86

athānyasmindine sābhūdrāhmaṇyatha rajasvalā
tadraśāyinī rātrau viśvāsānme tapasvinī

47.87

idamantaramityaṃtarvīciṃtyāhaṃ praharṣitaḥ || malimlucākṛtirbhūtvā niśīthe tāmathāharam

47.88

vilalāpa tadā bālā hriyamāṇā mayoccakaiḥ || maivaṃ maivamiti jñātvā māṃ svareṇābravīnmunim

47.89

bakavṛttirayaṃ duṣṭo dharmakaṃcukamāśritaḥ
harate māṃ durācārastasmāttvaṃ trāyahi gālava

47.90

tava śiṣyaḥ purā bhūtvā kopveṣodya malimlucaḥ || māṃ jihīrṣati tadrakṣa śaraṇya śaraṇaṃ bhava

47.91

tadvākyasamakālaṃ sa prabuddho gālavo muniḥ || tiṣṭhatiṣṭheti māmuktā gatistambhaṃ vyadhānmama

47.92

tataścitrākṛtirahaṃ stambhito muninā'bhavam
trīḍitaṃ praviśāmīva svāṅgāni kila lajjayā

47.93

tataḥ prakupitaḥ prāha māmabhyetyātha gālavaḥ || tadvajraduḥsahaṃ vākyaṃ yenāhamabhavaṃ bakaḥ

47.94

gālava uvāca || bakavṛttimupāśritya vaṃcito'haṃ yatastvayā || tasmādbakastvaṃ bhavitā cirakālaṃ narādhama

47.95

iti śapto hamabhavaṃ muninā'dharmamāśritaḥ || paradāropasevārthamanarthamimasāgataḥ

47.96

na hīdṛśamanāyuṣyaṃ loke kiṃcana vidyate || yādṛśaṃ puruṣasyeha paradāropasevanam

47.97

tataḥ satī sā matsparśadūṣitāṃgī tapasvinī || mayā vimuktā snātvā māṃ tathaivānuśaśāpa ha

47.98

evaṃ tābhyāmahaṃ śapto hyaśvatthaparṇavadbhayāt || kaṃpamānaḥ praṇamyobhāvacocaṃ tatra dampatī

47.99

gaṇo'hamīśvarasyaiva durvinītataro yuvām || nirodhamevaṃ kurutaṃ bhagavaṃtāvanugraham

47.10-2

vāci kṣuro nāvanītaṃ hṛdayaṃ hi dvijanmanām || prakupyaṃti prasīdaṃti kṣaṇenāpi prasāditāḥ

47.101

tvayi vipratipannasya tvameva śaraṇaṃ mama || bhūmau skhalitapādānāṃ bhūmirevāvalaṃbanam

Linked texts (5)