Vaishnavakhanda 49
Vaiṣṇavakhaṇḍa 49
- Language
- Sanskrit
Contents
- 49.71 — 1 part
49.1
cha || || nārada uvāca || || nāḍījaṃghabakenoktāṃ vācamākarṇya bhūpatiḥ || mārkaṇḍeyena saṃyukto babhūvātīva duḥkhitaḥ
49.2
taṃ niśamya munirbhūpaṃ duḥkhitaṃ sāśrulocanam || samānavyasanaḥ prāha tadarthaṃ sa punarba
kam
49.3
vidhāyāśāṃ mahābhāga svadaṃtikamupāgatau || āvāṃ cirāyurrjātāṃśāvindradyumnamiti dvija
49.4
niṣpannaṃ nāsya tatkāryaṃ prāṇā
neṣa mumukṣati || vahnipraveśena paraṃ vairāgyaṃ samupāgataḥ
49.5
tanmāmupāgato'haṃ ca tvāṃ siddhaṃ nāsya vāṃchitam || tadenamanuyāsyā
mi maraṇena tvayā śape
49.6
āśāṃ kṛtvābhyupāyātaṃ nirāśaṃ nekṣituṃ kṣamāḥ || bhavaṃti sādhavastasmājjīvitānmaraṇaṃ varam
49.7
prārthitaṃ cāmunā
hṛtsthaṃ mayā cāsmai pratiśrutam || tvāṃ mitraṃ tatparijñāne dhṛtvā hṛdi cirāyuṣam
49.8
asaṃpādayato nārthaṃ pratijñātaṃ mamāyuṣā || kalkepeṇārthinā
māśāpūrakeṇa sakhedhunā
49.9
pratiśrutaṃ kṛtaṃ ślāghyā dāsatātyajapakṣaṇe || hariścaṃdrasyeva nṛṇāṃ na ślāghyā satyasaṃdhatā
49.10
mitrasnehasya paryāya
stacca sātmapadaṃ smṛtam || snehaḥ sa kīdṛśo mitre duḥkhite yo na dṛśyate
49.11
tadavaśyamahaṃ sākamadhunā vahnisādhanam || kariṣye kīrtivapuṣaḥ
kṛte satyamidaṃ sakhe
49.12
anujānīhi māmetaddarśanaṃ tava paścimam || tvayā saha mahābhāga nāḍījaṃgha dvijottama
49.13
nārada
uvāca || vajravadyuḥsahāṃ vācaṃ mārkaṃḍeyasamīritām || śuśruvānsa kṣaṇaṃ dhyātvā pratītaḥ prāha tāvubhau
49.14
nāḍījaṃgha uvāca
yadyevaṃ tadvidaṃ mitraṃ viśaṃtaṃ jvalane'dhunā || nivāraya muniśreṣṭha matto'sti cirajīvitaḥ
49.15
prākārakarṇanāmāsāvulūkaḥ śivaparvate || sa jñāsyati
mahīpālamiṃdradyumnaṃ na saṃśayaḥ
49.16
tasmādahaṃ tvayā sārdhamadhunā ca śivālayam || vrajāmi taṃ śikhariṇaṃ mitrakāryaprasiddhaye
49.17
ityeva
muktā te jagmustrayo'pi dvijapuṃgavāḥ || kailāsaṃ dahaśustatra tamulūkaṃ svanīḍagam
49.18
kṛtasaṃvidasau tena bakaḥ svāgatapūjayā || pṛṣṭśca tāvubhau
prāha tatsarvamabhivāṃchitam
49.19
cirāyurasi jānīṣe yadīndradyumnabhūpatim || tadrūhi tena jñānena kāryaṃ jīvāmahe vayam
49.20
iti pṛṣṭaḥ sa
vimanā mitrakāryaprasādhanāt || kauśikaḥ prāha jānāmi nendradyumnamahaṃ nṛpam
49.21
aṣṭāviṃśatpramāṇā mekalpā jātasya bhūtale || na dṛṣṭo na śruto
vāsāviṃdradyumno nṛpaḥ kṣitau
49.22
tacchrutvā vismito bhūpastasyāyuratimātrataḥ || duḥkhito'pi tadā hetuṃḥ papracchāsau tadāyuṣaḥ
49.23
evamā
yuryadi tava kathaṃ prātaṃ bravīhi tat || ulūkatvaṃ kathamidaṃ jugupsitamatīva ca
49.24
prākārakarṇa uvāca || || śṛṇu bhadra yathā dīrghamāyurme
śivapūjanāt || jugupsitamulūkatvaṃ śāpena ca mahāmuneḥ
49.25
vasiṣṭhakulasaṃbhūtaḥ purāhamabhavaṃ dvijaḥ || ghaṃṭa ityabhivikhyāto vārāṇasyāṃ śive
rataḥ
49.26
dharmaśravaṇaniṣṭhasya sādhūnāṃ saṃsadi svayam || śrutvāsmiṃ pūjayāmīśaṃ bilvapatrairakhaṃḍitaiḥ
49.27
na mālatī na maṃdāraḥ śatapatraṃ na
mallikā || tathā priyāṇi śrīvṛkṣo yathā madanavidviṣaḥ
49.28
akhaṃḍabilvapatreṇa ekena śivamūrdhani || nihitena naraiḥ puṇyaṃ prāpyate lakṣapuṣpa
jam
49.29
akhaṃḍitairbilvapatraiḥ śraddhayā svayamāhataiḥ || liṃgaprapūjanaṃ kṛtvā varṣalakṣaṃ vaseddivi
49.30
sacchāstrebhya iti śrutvā pūjayāmyahamī
śvaram || trikālaṃ śraddhayā patraiḥ śrīvṛkṣasya tribhistribhiḥ
49.31
tato varṣaśatasyāṃte tutoṣa śaśiśekharaḥ || pratyakṣībhūya māmāha meghagaṃbhīrayā girā
49.32
īśvara uvāca || || tuṣṭo'smi tava vipreṃdrākhaṃḍabilvadalārcanāt || vṛṇīṣvābhimataṃ yatte dāsyāmyapi ca durlabham
49.33
akhaṃḍabi
lvapatreṇa mahātuṣṭiḥ prajāyate || ekenāpi yathānyeṣāṃ tathā na mama koṭibhiḥ
49.34
ityukto'haṃ bhagavatā śaṃbhunā svamanaḥsthitam || vṛṇomi sma varaṃ deva
kuru māmajarāmaram
49.35
atha līlāvilāso māṃ tathetyuktā'vicāritam || yāvadarśanaṃ prītimahaṃ ca mahatīṃ gataḥ
49.36
kṛtakṛtyaṃ tadātmānam
jñāsipamahaṃ kṣitau || etasminneva kāle tu bhṛguvaṃśyo'bhavaddvijaḥ
49.37
avadātatrijanmāsavakṣaviccākṣarārthavit || sudarśaneti prathitā priyā tasyābhavatsatī
49.38
atīva muditā patyurmukhaṃ prekṣyāsya darśanāt || tanayā devalasyaiṣā rūpeṇāpratimā bhuvi
49.39
tasyāṃ tasmādbhūtakanyā nirviśeṣā nijāraṇeḥ
nivṛttabālabhāvābhūtkumārī yauvanonmukhī
49.40
nālaṃ babhūva tāṃ dātuṃ tanayāṃ guṇaśālinīm || kasyāpi janakaḥ sā ca vayaḥsaṃdhau mayekṣitā
49.41
praviśavyauvanābhogabhāvairatimanoharā || nirvāsyamānairaparaistilataṃdulitākṛtiḥ
49.42
krīḍamānā vayasyābhirlāvaṇyapratimeva sā
vyaciṃtayamahaṃ vipra tāṃ nirīkṣya sumadhyamām
49.43
ananyākṛtimanyo'sau vidhiyeneti nirmitā || tataḥ sāttvikabhāvānāṃ tatkṣaṇādasmi goca
ram
49.44
prāpito līlayāhatya bāṇaiḥ kusumadhanvinā || tato mayā skhaladvācaṃ pṛṣṭvā kasyeti tatsakhī
49.45
prāheti bhṛguvaṃśyasya kanyeyaṃ
dvijajanmanaḥ || anūḍhāpyapi kenāpi samāyātātra khelitum
49.46
tataḥ kusumabāṇena śaratrātairbhṛśaṃ hataḥ || pitaraṃ praṇato gatvā yayāce tāṃ bhṛgūdvaha
m
49.47
sa ca māṃ sadṛśaṃ jñātvā śīlena ca kulena ca || atīva cārthinaṃ mahyaṃ dadau vācā puraḥkramāt
49.48
tataḥ sā tanayā tasya bhārgavasyā
śṛṇoditi || dattāsmi tasmai viprāya virūpāyeti jalpatām
49.49
rorūyamāṇā jananīmāha paśya yathā kṛtam || atīvānucitaṃ dattvā janakena
tathā vare
49.50
viṣamāloḍya pāsyāmi pravekṣyāmi hutāśanam || varaṃ na tu virūpasyodvoḍhurbhāryā kathaṃcana
49.51
tataḥ saṃbodhya jananī tāṃ
sutāmāha bhārgavam || na deyāsmai tvayā kanyā virūpāyeti cāgrahāt
49.52
sa vallabhāvacaḥ śrutvā dharmaśāstrāṇyavekṣya ca || dattāmapi haretpūrvāṃ
śreyāṃścedvara ātrajet
49.53
arvākchilākramaṇato niṣṭhā syātsaptame pade || iti vyavasya pradadāvanyasmai tāṃ dvijaḥ sutām
49.54
śvobhā
vini vivāhe tu tacca sarvaṃ mayā śrutam || tatotīva vilakṣyohaṃ vayasyānāṃ purastadā
49.55
nāśakaṃ vadanaṃ bhadra tathā darśayituṃ nijam || kāmā
toṃtīva tāṃ sutāmarvāggiri tadāharam
49.56
nītvā durgatamaikāṃte'kārṣamaudvāhikaṃ vidhim || gāṃdharveṇa vivāhena tato'kārṣaṃ hṛdīpsitam
49.57
anicchaṃtīṃ tadā bālāṃ balātsuratasevanam || athānupadamāgatya tatpitā prātareva mām
49.58
niśvasya saṃvṛto vipraistāṃ vīkṣyodvāhitāṃ sutām || śaśāpa kupito bhadra māṃ tadānīṃ sa bhārgavaḥ
49.59
bhārgava uvāca || || niśācarasya dharmeṇa yattvayodvāhitā sutā || tasmānniśācaraḥ pāpa bhava tvamavilaṃbitam
49.60
iti śaptaḥ praṇamyainaṃ pādopagrahapūrvakam || hāheti ca bhuvanādgāḍhaṃ sāśrunetraṃ sagadgadam
49.61
tatohamabravaṃ kasmādadoṣaṃ māṃ bhavāniti || śapate bhavatā dattā mama vācā purā sutā
49.62
sodvāhitā mayā kanyā dānaṃ sakṛditi smṛtiḥ || sakṛjjalpaṃti rājānaḥ sakṛjjalpaṃti paṇḍitāḥ
49.63
sakṛtkanyāḥ pradīyaṃte trīṇyetāni sakṛtsakṛt || kiṃ ca pratiśrutārthasya nirvāhastatsatāṃ vratam
49.64
bhavāhaśānāṃ sādhūnāṃ tasya tyāgo vigarhitaḥ || pratiśrutā tvayā labdhā tadā kālamiyaṃ mayā
49.65
udghoḍhā cādhunā nāhamucitaḥ śāpabhājanam || vṛthā śapanti madyaṃ ca bhavaṃtastadvicāryatām
49.66
yo dattvā kanyakāṃ vācā paścādvarati durmatiḥ || sa yāti narakaṃ ceti dharmaśāstreṣu niścitam
49.67
tadākarṇya vyavasyāsau tathyaṃ madvacanaṃ hṛdā || paścāttāpasamopeto munirmābhityathābravīt
49.68
na me syādanyathā vāṇī ulūkastvaṃ bhaviṣyati || niśācaro hulūko'pi procyaṃte dvijasattama
49.69
yadeṃdradyumnavijñāne sahāyastvaṃ bhaviṣyasi || tadā tvaṃ prakūrtiṃ vipra prāpsyasītya bravītsa mām
49.70
tadvākyasamakālaṃ ca kauśikatvamidaṃ mama || etāvaṃti dinānyāsīddaṣṭāviṃśāddinaṃ vidheḥ
49.71
bilvīdalauriti purā śaśiśekharasya saṃpūjanena mama dīrghataraṃ kilāyuḥ || saṃjātamatra ca jugupsitamasya śāpātkailāsarodhasi niśācarūpamāsīt
49.71.p1
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekā śītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe mahīnadīprādurbhāve bilvadalamāhātmyavarṇananāmāṣṭamo'dhyāyaḥ
Linked texts (6)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Kumārikākhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārakhaṇḍa — Sanskrit
- Māheśvarakhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārīkākhaṇḍa — Sanskrit
- Hāṭakeśvaramāhātmya — Sanskrit