Vaishnavakhanda 5
Vaiṣṇavakhaṇḍa 5
- Language
- Sanskrit
Contents
- 5.46 — 1 part
5.1
1
94 bhairaveśvaramāhātmyavarṇanam| ... ... ... .... ... 83 2
95 mṛtyuñjayamāhātmyavarṇanam| ... ... ... ... .... 83 2
96 kāmeśvaraliṃgamāhātmyavarṇanam| ... ... ... ... ... 84 1
97 yogeśvaraliṃgamāhātmyavarṇanam| ... ... .... .... ... 84 2
atha prabhāsakhaṇḍe dvitīyaṃ vastrāpatha (giranāra) kṣetramāhātmyam || (7-2)
1 dāmodaramāhātmyavarṇane kasyacidvajrasaṃjñakasya rājño gṛhe bahūnāmṛṣīṇāmāgamanam,
tatra gajena pṛṣṭairṛṣibhirgajarājāya sarvatīrthakṣetramāhātmyakathanam, nāmamāhātmyavarṇanam, dāmodaramāhātmyavarṇanam. .... ... .... ... 300 1
2 bhavaśabdasya vyutpattyarthanidarśanam, devairbhaivasthāpanavarṇanam, bhavamāhātmyavarṇanam.... 302 2
3 svarṇarekhānadīmāhātmyavarṇanam, brahmākuṇḍabrahmeśvarakālameghadāmodarakālikābhavendreśaraivojjayaṃtakuṃbhīśvarabhīmeśvarādivastrāpathakṣetrasthapravaratīrthānukīrtanam.... 302 2
4 dunnāvalihṛdriristhānamāhātmyavarṇanam.... ... ... ... 303 1
atha prabhāsakhaṇḍe caturthe dvārakāmāhātmyam || (7-4)
1 kalyau yuge prāpte viṣṇoḥ kāṇḍavāsasthānamiti śaunakādibhiḥ pṛṣṭena sūtena kaliyugasthitivarṇanam, tatra svāvatārādikāni kāryāṇi kṛtvā śrīkṛṣṇe deve'sante
svasthānaṃ gate luptaprāyadharmaṃ kaliṃ dṛṣṭvā ka vā'smatsadṛśānāṃ sthitirbhāvyeti manasā
vicintya ṛṣīnpratyuddālakoktiḥ, taduddālakavākyaṃ śrutvā kalikālasaṃpīḍitajanānāṃ muktiprāptyarthamupāyaṃ yojayitumṛṣīṇāṃ brahmaṇo'gre gamanam, uddālakādyṛṣibhirbrahmastutikaraṇam, tato brahmapṛcchayarṣibhiḥ svāgamanakāraṇakathanam, tadā brahmaṇā
'nāhaṃ viṣṇoravasthitiṃ jānāmi' ityuttaradānam, brahmottaraṃ śrutvā prāṇatyāgakaraṇe
pravṛttānṛṣīndṛṣṭvā brahmaṇā ṛṣibhiḥ saha prahlādasamīpe gamanam, prahlādena sarvarṣīṇāṃ brahmaṇaścātithyakaraṇam, brahmamukhenarṣibhiḥ prahlādāya svāgamanakāraṇakathanam,
ṛṣibhiḥ prahlādāya kaliyuge bhagavasthitiviṣayakapraśnakaraṇam. ... ... 279 2
2 prahlādena ṛṣīnpratyuttaraṃ dātuṃ kaliyugasyārambhasthitivarṇanam, tatroddhavakṛṣṇayoḥ
saṃvāde pravṛtte tāvaddurvāsaso yātrāṃ kartuṃ pravṛttasya gaumatītīraṃ pratyāgamanamiti
śrutvā kṛṣṇarukmiṇyostatra durvāsodarśanārthaṃ gamanam, tato durvāsasā kṛṣṇāya
kuśalādipraśnakaraṇam, tato mithaḥ kuśalaṃ kathayitvā śrīkṛṣṇena durvāsase dvārakāṃ
pratyetumāmhakaraṇam, durvāsasā svāgamārthaṃ prārthayānaṃ kṛṣṇaṃ prati svasvabhāvanivedanam, tathāpi kṛṣṇasyātyāmahaṃ dṛṣṭvā kṛṣṇarukmiṇyau rathavāhakatve niyojya
durvāsaso dvārakāgamanapravṛttivarṇanam, madhyemārge tṛṣitāṃ rukmiṇīṃ dṛṣṭvā
śrīkṛṣṇena pādākrāntyā dharātalaṃ nirbhidya pātālato bhogāvatyā ānayanam,
tato rukmiṇyā śrīkṛṣṇānītabhogāvatījalasya prāśanakaraṇam, durvāsasā 'madājñayā vinā rukmiṇyā jalaprāśanaṃ kṛtam' iti matvā tadasahamānena tasyai rukmiṇyai
śāpadānam, tato durvāsasā rathādavaruhya bhūmāvavisthitikaraṇam, tataḥ śrīkṛṣṇena
śrīgaṇeśāya namaḥ || oṃnamo bhagavate vāsudevāya || oṃnārāyaṇaṃ namaskṛtya naraṃ caiva narottamam || devīṃ sarasvatīṃ caiva tato jayamudīrayet
5.2
vyāsa uvāca || || yasyājñayā jagatsraṣṭā viriṃciḥ pālako hariḥ|| saṃhartā kālarudrākhyo namastasmai pinākine ||1||tīrthānāmuttamaṃ tīrthaṃ kṣetrāṇāṃ kṣetramuttamam || tatraiva naimiṣāraṇye śaunakādyāstapodhanāḥ || dīrghasatraṃ prakurvataḥ satriṇaḥ karmacetasaḥ
5.3
teṣāṃ saṃdarśanautsukyādāgato hi mahātapāḥ || vyāsaśiṣyo mahāprājño lomaśonāma nāmataḥ
5.4
tatrāgataṃ te dṛṣṭvā munayo dīrghasatriṇaḥ||uttasthuryugapatsarve sārghyahastāḥ samutsukāḥ
5.5
dattvārghyapādyaṃ satkṛtya munayo vītakalmaṣāḥ || taṃ papracchurmahābhāgāḥ śivadharmaṃ savistaram
5.6
ṛṣaya ūcuḥ || || kathayasva mahāprājña devadevasya jhūlinaḥ || mahimānaṃ mahābhāga dhyānārcanasamanvitam
5.7
saṃmārjane kiṃ phalaṃ syāttathā raṃgāvalīṣu ca || pradāne darpaṇasyātha tathā vai cāmarasya ca
5.8
pradāne ca vitānasya tathā dhārāgṛhasya ca || dīpadāne kiṃ phalaṃ syātpūjāyāṃ kiṃ phalaṃ bhavet
5.9
kānikāni ca puṇyāni kathyatāṃ śivapūjane || itihāsapurāṇāni vedādhyayanameva ca
5.10
śivasyāgre prakurvaṃti kārayantyathavā narāḥ || kiṃ phalaṃ ca nṝṇāṃ teṣāṃ kathyatāṃ vistareṇa hi
5.11
śivākhyānaparoloke tvatto nānyo'sti vai mune
5.12
iti śrutvā vacasteṣāṃ munīnāṃ bhāvitātmanām || uvāca vyāsaśiṣyo'sau śivamāhātmyasuttamam
5.13
lomaśa uvāca || || aṣṭādaśapurāṇeṣu gīyate vai paraḥ śivaḥ || tasmācchivasya māhātmyaṃ vaktuṃ ko'pi na pāryate
5.14
śiveti dvyakṣaraṃ nāma vyāhariṣyaṃti ye janāḥ || teṣāṃ svargaśca mokṣaśca bhaviṣyati na cānyathā
5.15
udāro hi mahādevo devānāṃ patirīśvaraḥ || yena sarvaṃ pradattaṃ hi tasmātsarvaṃ iti smṛtaḥ
5.16
te dhanyāste mahātmāno ye bhajaṃti sadā śivam
5.17
vinā sadāśivaṃ yo hi saṃsāraṃ tartumicchati || sa mūḍho hi mahāpāpaḥ śivadveṣī na saṃśayaḥ
5.18
bhakṣitaṃ hi garaṃ yena dakṣayajño vināśitaḥ || kālasya dahanaṃ yena kṛtaṃ rājñaḥ pramocanam
5.19
ṛṣaya ūcuḥ || || yathā garaṃ bhakṣitaṃ ca yathā yajño vināśitaḥ || dakṣasya ca tathā brūhi paraṃ kautūhalaṃ hi naḥ
5.20
sūta uvāca || || dākṣāyaṇī purā dattā śaṃkarāya mahātmane || vacanādbrahmaṇo viprā dakṣeṇa parameṣṭhinaḥ
5.21
ekadā hi sa dakṣo vai naimiṣāraṇyamāgataḥ || ya icchāvaśamāpanna ṛṣibhiḥ pāripūjitaḥ
5.22
stutibhiḥ praṇipātaiśca tathā sarvaiḥ surāsuraiḥ || tatra sthito mahādevo nābhyutthānābhivādane || cakārāsya tataḥ kuddho dakṣo vacanamabravīt
5.23
sarvatra sarvaṃ hi surāsurā bhṛśaṃ namaṃti māṃvipravarāḥ samutsukāḥ || kathaṃ hyasau durjanavanmahātmā bhūtā dibhiḥ pretapiśācayuktaḥ || śmaśānavāsī nirapatrapo hyayaṃ kathaṃ praṇāmaṃ na karoti me'dhunā
5.24
pākhaṃḍino durjanāḥ pāpaśīlā vipraṃ dṛṣṭvā coddhatā
unmadāśca || vadhyāstyājyāḥ sadbhirevaṃvidhā hi tasmādenaṃ śāpituṃ codyato'smi
5.25
ityevamuktvā sa mahātapāstadā ruṣānvito rudrasidaṃ babhāṣe
5.26
śṛṇvaṃ tvamī vipratamā idānīṃ vaco hi me kartumihārhasyaitat || rudro hyayaṃ yajñabāhyo vṛto me varṇātīto varṇaparo yataśca
5.27
nandī niśamya
tadvākyaṃ śailādo hi ruṣānvitaḥ||abravītvarito dakṣaṃ śāpadaṃ taṃ mahāprabham
5.28
nandyuvāca || || yajñabāhyo hi me svāmī maheśo'yaṃ kutaḥ katham
yasya smaraṇamātreṇa yajñāśca saphalā hyamī
5.29
yajño dānaṃ tapaścaiva tīrthāni vividhāni ca || yasya nāmnā pavitrāṇi soyaṃ śapto'dhunā katham
5.30
vṛthā te brahmacāpalyācchapto'yaṃ dakṣa durmate || yenedaṃ pālitaṃ viśvaṃ sarveṇa ca mahātmanā || śapto'yaṃ sa kathaṃ pāpa rudro'yaṃ brāhmaṇādhama
5.31
evaṃ nirbhartsitastena nandinā hi prajāpatiḥ || nandinaṃ ca śaśāpātha dakṣo roṣasamanvitaḥ
5.32
yūyaṃ sarve rudravarā vedabāhyāśca vai bhṛśam || śaptā
hi vedamārgeśca tathā tyaktā maharṣibhiḥ
5.33
pāṣaṃḍavādasaṃyuktāḥ śiṣṭā''cārabahiṣkṛtāḥ || kapālinaḥ pānaratāstathā kālamukhā hyamī
5.34
iti
śaptāstadā tena dakṣeṇa śivakiṃkarāḥ || tadā prakupito naṃdī dakṣaṃ śaptuṃ pracakrame
5.35
śaptā vayaṃ tvayā vipra sādhavaḥ śivakiṃkarāḥ || vṛthaiva brahma
cāpalyādahaṃ śāpaṃ dadāmi te
5.36
vedavādaratā yūyaṃ nānyadastītivādinaḥ || kāmātmānaḥ svargaparā lobhamohasamanvitāḥ
5.37
vaidikaṃ ca
puraskṛtya brāhmaṇāḥ śūdrayājakāḥ || daridriṇo bhaviṣyaṃti pratigraharatāḥ sadā
5.38
dakṣa kecidviṣyanti brāhmaṇā brahmarākṣasāḥ || || lomaśa uvāca
viprāste śapitāstena naṃdinā kopinā bhṛśam
5.39
athākarṇyeśvaro vākyaṃ naṃdinaḥ prahasanniva || uvāca vākyaṃ madhuraṃ bodhayuktaṃ sadāśivaḥ
5.40
mahādeva uvāca || kopaṃ nārhasi vai kartuṃ brāhmaṇānprati vai sadā || brāhmaṇā guravo hyete vedavādaratāḥ sadā
5.41
vedo maṃtramayaḥ sākṣāttathā
sūktamayo bhṛśam || sūkte pratiṣṭhito hyātmā sarveṣāmapi dehinām
5.42
tasmānnātmavido nindyā ātmaivāhaṃ na cetaraḥ || ko'yaṃ kastvaṃ ka cāhaṃ
ve kasmācchatā hi vai dvijāḥ
5.43
prapaṃcaracanāṃ hitvā buddho bhava mahāmate || tattvajñānena nirvṛtya svasthaḥ krodhādivarjitaḥ
5.44
evaṃ prabo
dhitastena śaṃbhunā parameṣṭhinā || vivekaparamo bhūtvā śailādo hi mahātapāḥ || śivena saha saṃgamya paramānaṃdasaṃplutaḥ
5.45
dakṣo'pi hi ruṣā''viṣṭa
ṛṣibhiḥ parivāritaḥ || yayau sthānaṃ svakaṃ tatra praviveśa ruṣānvitaḥ
5.46
śraddhāṃ vihāya paramāṃ śivapūjakānāṃ niṃdāparaḥ sa hi babhūva narādhamaśca
sarvairmaharṣibhirupetya sa tatra śarvaṃ devaṃ nininda na babhūva kadāpi śāntaḥ
5.46.p1
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame mā heśvarakhaṇḍe kedārakhaṇḍe purāṇaprastāvadakṣavṛttāntavarṇanaṃnāma prathamo'dhyāyaḥ
Linked texts (3)
- Śivapurāṇa (complete text) — Sanskrit
- Garuḍapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Saurapurāṇa — Sanskrit