Pramāṇa · Search · About · API

Vaishnavakhanda 55

Vaiṣṇavakhaṇḍa 55

Language
Sanskrit

Contents

55.1

cha || || arjuna uvāca || || kumāranāthamāhātmyaṃ yattvayoktaṃ kathāṃtare || tadahaṃ śrotumicchāmi vistareṇa mahāmune

55.2

nārada uvāca || || tārakaṃ vinihatyaiva vajrāṃgatanayaṃ prabhuḥ || guhaḥ saṃsthāpayāmāsa liṃgametacca phālguna

55.3

darśanācchravaṇādvānātpūjayā śrutivaṃdanaiḥ || sarvapāpāpahaḥ pārtha kumāreśo na saṃśayaḥ

55.4

arjuna uvāca || || atyāścaryamayī ramyā katheyaṃ pāpanāśinī || vistareṇa ca me brūhi yathātathyena nārada

55.5

vajrāṃgaḥ kopyasau daityaḥ kiṃprabhāvaśca tārakaḥ || kathaṃ sa nihataścaiva jātaścaiva kathaṃ guhaḥ

55.6

kathaṃ saṃsthāpitaṃ liṃgaṃ kumāreśvarasaṃjñitam || kiṃ phalaṃ cāsya liṃgasya brūhi tadvistarānmama

55.7

nārada uvāca || || praṇipatya kumārāya senānye ceśvarāya ca || śṛṇu caikamanāḥ pārtha kumāracaritaṃ mahat

55.8

mānaso brahmaṇaḥ putro dakṣo nāma prajāpatiḥ || ṣaṣṭiṃ so'janayatkanyā vīriṇyāṃ nāma phālguna

55.9

dadau sa daśa dharmāya kaśyapāya trayodaśa || saptaviṃśārti somāya catasroriṣṭanemine

55.10

bhūtāṃgiraḥkṛśāśvebhyo dve dve caiva dadau prabhuḥ || nāmadheyānyamūṣāṃ ca saptanīnāṃ ca me śṛṇu

55.11

yāsāṃ prasūtiprabhavā lokā āpūritāstrayaḥ || bhānurlambā kakudbhūmirviśvā sādhyā marutvatī

55.12

vasurmuhūrtā saṃkalpā dharmapatnyaḥ
sutāñchṛṇu || bhānostu devaṛṣabha iṃdrasenaḥ suto'bhavat

55.13

vidyota āsīḷaṃbāyāṃ tataśca stanayitnavaḥ || kakudaḥ śakaṭaḥ putraḥ kīkaṭastanayo
yataḥ

55.14

bhuvo durgastathā svargo naṃdaścaiva tato'bhavat || viśvedevāśca viśvāyā aprajāṃstānpracakṣate

55.15

sādhyā dvādaśa sādhyāyā
arthasiddhistu tatsutaḥ || marutvānsujayaṃtaśca marutvatyā babhūvatuḥ

55.16

naranārāyaṇau prāhuryau tau jñānavido janāḥ || vasośca vasavaścāṣṭau
muhūrtāyāṃ muhūrtakāḥ

55.17

ye vai phalaṃ prayacchaṃti bhūtānāṃ svaṃ svakālajam || saṃkalpāyāśca saṃkalpaḥ kāmaḥ saṃkalpajaḥ sutaḥ

55.18

surūpāsūta
tanayāñchdrānekādaśaiva tu || kapālī piṃgalo bhīmo virūpākṣo vilohitaḥ

55.19

ajakaḥ śāsanaḥ śāstā śaṃbhuścāṃtyo bhavastathā || rudrasya
pārṣadāścānye virūpāyāḥ sutāḥ smṛtāḥ

55.20

prajāpateraṃgirasaḥ svadhā patnī pitṛnatha || jajñe sanī (cī?) tathā putramatharvāṃgirasaṃ prabhum

55.21

kuśāśvasya ca dve bhārye arciśca dhiṣaṇā tathā || ahnayāmo yayoḥ putraḥ sasaṃhāraḥ prakīrtitaḥ

55.22

pataṃgī yāminī tāmrā timiścāriṣṭaneminaḥ
pataṃgyasūta patagānyāminī śalabhānatha

55.23

tāmrāyā śyenagṛdhrādyāstimeryādogaṇāstathā || atha kaśyapapatnīnāṃ yatprasūtamidaṃ jagat

55.24

śṛṇu nāmāni lokānāṃ mātṝṇāṃ śaṃkarāṇi ca || aditirditirdanuḥ siṃhī danāyuḥ surabhistathā

55.25

ariṣṭā vinatā śrāvā
dayā krodhavaśā irā || kadrurmuniśca te cobhe mātarastāḥ prakīrtitāḥ

55.26

ādityāścāditeḥ putrā diterdaityāḥ prakīrtitāḥ || danośca
dānavāḥ proktā rāhuḥ siṃhīsuto grahaḥ

55.27

danāyuṣastathā jāto danāyuśca gaṇo balī || gāvaśca surabherjātā riṣṭāputrā yugaṃdharāḥ

55.28

vinatāsūta aruṇaṃ garuḍaṃ ca mahābalam || śrāvāyāḥ śvāpadāḥ putrā gaṇaḥ krodhavaśastathā

55.29

jātaḥ krodhavaśāyāśca irāyā bhūruhāḥ smṛtāḥ
kadrūsutāḥ smṛtā nāgā munerapsarasāṃ gaṇāḥ

55.30

taṃtra dvau tanayau yau ca ditestau viṣṇunā hatau || hiraṇyakaśipurvīro hiraṇyākṣastathā
'paraḥ

55.31

tato nihataputrā sā ditirārādhya kaśyapam || ayācata varaṃ devī putramanyaṃ mahābalam

55.32

samare śakrahaṃtāraṃ
sa tasyā adadātprabhuḥ || niyame cāpi vartasva varṣāṇāṃ ca sahasrakam

55.33

ityuktā sā tathā cakre puṣkarasthā samāhitā || vartaṃtyā
niyame tasyāḥ sahasrākṣaḥ samāhitaḥ

55.34

upāsāmācaradbhaktyā sā cainamanvamanyata || daśavatsaraśeṣasya sahasrasya tadā ditiḥ

55.35

uvāca śakraṃ suprītā bhaktyā śakrasya toṣitā || || ditiruvāca || || atrottīrṇavrataprāyāṃ viddhi māṃ devasattama

55.36

bhaviṣyati tava bhrātā tena sārdha
mimāṃ śriyam || bhokṣyase tvaṃ yathānyāyaṃ trailokyaṃ hatakaṃṭakam

55.37

ityuktvā nidryāviṣṭā caraṇākrāṃtamūrdhajā || divā sutā ditirdevī bhāvyarthabala
noditā

55.38

tattu raṃdhramavekṣyaiva yogamūrtistadāviśat || jaṭharasthaṃ ditergarbhaṃ cakre vajreṇa saptadhā

55.39

ekaikaṃ ca punaḥ khaṇḍaṃ cakāra maghavā
tataḥ || saptadhā saptadhā kopāduddhadhya ca tato ditiḥ

55.40

na haṃtavyo na haṃtavya iti sā śakramabravīt || vajreṇa kṛtyamānānāṃ buddhvā sā rodanena
ca

55.41

tataḥ śakraśca mā rodīriti tāṃstānyathā'vadat || nirgatya jaṭharāttasmāttataḥ prāṃjaliragrataḥ

55.42

uvāca vākyaṃ cātrasto mātaraṃ
roṣapūritām || divāsvāpaṃ kṛthā mātaḥ pādākrāṃtaśiroruhā

55.43

sutātha suciraṃ vāte chinno garbho mayā tava || kṛtā ekonapaṃcāśadgā vajreṇa
te sutāḥ

55.44

satyaṃ bhavatu te vākyaṃ sārdhaṃ bhokṣyāmi taiḥ śriyam || dāsyāmi teṣāṃ sthānāni divi yāvaddaṃ dite

55.45

mā rodīriti me
proktāḥ khyātāśca marutastviti || ityuktā sā ca satrīḍā ditirjātā niruttarā

55.46

sārdhaṃ tairgatavānindro digaṃte vāyavaḥ smṛtāḥ || tataḥ
punaśca bhartāraṃ ditiḥ provāca duḥkhitā

55.47

putraṃ me bhagavandehi śakrahaṃtāramūrjitam || yo nāśastrairvadhyatvaṃ gacchetridivāsinām

55.48

na dadāsyuttaraṃ viddhi mṛtāmeva prajāpate || ityuktaḥ sa tadovāca tāṃ patnīmatiduḥkhitām

55.49

daśavarṣasahasrāṇi taponiṣṭhā tu tapsyase || vajra
sāramayairagairacchedyairāyasairdaiḍhaiḥ

55.50

vajrāṃgonāma putraste bhavitā dharmavatsalaḥ || sā tu labdhavarā devī jagāma tapase vanam

55.51

daśavarṣasaha
srāṇi tapo ghoraṃ samācarat || tapaso'te bhagavatī janayāmāsa durjayam

55.52

putramapratikarmāṇamajeyaṃ vajraduśchedam || sa jātamātra evābhūtsarvaśā
strārthapāragaḥ

55.53

uvāca mātaraṃ bhaktyā mātaḥ kiṃ karavāṇyaham || tamuvāca tato hraṣṭā ditirdaityādhipaṃ sutam

55.54

bahavo me hatāḥ
putrāḥ sahasrākṣeṇa putraka || teṣāmapacitiṃ kartumicche śakravadhādaham

55.59

bāḍhamityeva saṃ procya jagāma tridivaṃ balī || sasainyaṃ samare śakraṃ
sa ca vāhvāyudho'jayat

55.56

pādenākṛṣya deveṃdraṃ siṃhaḥ kṣudramṛgaṃ yathā || māturaṃtikamāgacchadyācamānaṃ bhayāturam

55.57

etasminnaṃtare brahmā
kaśyapaśca mahātapāḥ || āgatau tatra saṃtrastāvatho brahmā jagāda tam

55.58

muṃcāsmuṃ putra yācaṃtaṃ kimanena prayojanam || avamāno vadhaḥ prokto vīra
saṃbhāvitasya ca

55.59-2

asmadvākyena yo mukto jīvannapi mṛto hi saḥ || śatruṃ ye ghnaṃti samare na te vīrāḥ prakīrtitāḥ

55.60

kṛtvā māna
pariglāniṃ ye muṃcaṃti varā hi te || yathāmānyatamaṃ matvā tvayā māturvacaḥ kṛtam

55.61

tathā piturvacaḥ kāryaṃ muṃcāsmuṃ putra vāsavam || etacchu
tvā tu vajrāṃgaḥ praṇato vākyamabravīt

55.62

na me kṛtyamanenāsti māturājñā kṛtā mayā || tvaṃ surāsuranātho vai mama ca prapitāmahaḥ

55.63

kariṣye tvadvaco deva eṣa muktaḥ śatakratuḥ || na ca kāṃkṣe śakrabhuktāmimāṃ trailokyarājatām

55.64

parabhuktā yathā nārī parabhuktāmiva srajam || yacca tribhuvaneṣvasti sāraṃ tanmama kathyatām

55.65

brahlovāca || || tapaso na paraṃ kiṃcittapo hi mahatāṃ dhanam
tapasā prāpyate sarvaṃ tapoyogyo'si putraka

55.66

vajrāṃga uvāca || || tapase me ratirdeva na vighnaṃ tatra me bhavet || tvatprasādena bhagavannityuktā virarāma saḥ

55.67

brahmovāca || || krūrabhāvaṃ parityajya yadīcchasi tapaḥ suta || anayā cittabuddhyā tattvayātaṃ janmanaḥ phalam

55.68

ityuktā padmajaḥ kanyāṃ sasarjāyatalocanām || tāmasmai pradadyau devaḥ patnyarthaṃ padmasaṃbhavaḥ

55.69

varāṃgīti ca nāmāsyāḥ kṛtavāṃśca
pitāmahaḥ || jagāma ca tato brahmā kaśyapena samaṃ divam

55.70

vajrāṃgo'pi tayā sārdhaṃ jagāma tapase vanam || ūrdhvabāhuḥ sa daityeṃdro'tiṣṭhadabdasahasrakam

55.71

kālaṃ kamalapatrākṣaḥ śuddhabuddhirmahātapāḥ || tāvānayomukhaḥ kālaṃ tāvatpaṃcāgnisādhakaḥ

55.72

nirāhāro ghoratapāstaporāśirajāyata || tataḥ soṃ'tarjale cakre kālaṃ varṣasahasrakam

55.73

jalāṃtarapraviṣṭasya tasya patnī mahāvratā || tasyaiva tīre sarasastatparā maunamāśritā

55.74

nirāhāraṃ patiṃ matvā tapastepe pativratā || tasyāstapasi vartaṃtyā iṃdraścakre vibhīṣikām

55.75

bhūtvā tu markaṭākārastasyābhyāśamāgataḥ || apavidhya dṛśaṃ tasyā mūtraviṣṭhe cakāra saḥ

55.76

tathā vilolavasanāṃ vilolavadanāṃ tathā || vilolakeśāṃ tāṃ cakre vidhitsustapasaḥ kṣatim

55.77

tataśca megharūpeṇa kleśaṃ tasyāścakāra saḥ || tato bhujaṃgarūpeṇa baddhvā caraṇayordvayoḥ

55.78

apākarṣata dūraṃ sa tasmādevabhṛtastathā || tapobalācca sā tasya na vadhyatvaṃ jagāma ha

55.79

kṣamayā ca mahābhāgā krodhamaṇvapi nākarot || tato gomāyurūpeṇa tamadūṣayadāśramam

55.80

agnirūpeṇa tasyāśca sa daddāha mahāśramam || cakarṣa vāyurūpeṇa mahogreṇa ca tāṃ śubhām || evaṃ siṃhavṛkādyābhirbhīṣikābhiḥ punaḥpunaḥ

55.81

virarāma yadā naiva vajrāṃgamahiṣī tadā || śailasya duṣṭatāṃ matvā śāpaṃ dātuṃ vyavasyata

55.82

tāṃ śāpābhimukhīṃ dṛṣṭvā śailaḥ puruṣavigrahaḥ || uvāca tāṃ varārohāṃ tvarayātha sulocanām

55.83

śaila uvāca || || nāhaṃ mahāvrate duṣṭaḥ sevyo'haṃ sarvadehinām || atikhedaṃ karotyeṣa tataḥ kruddhastu vṛtrahā

55.84

etasminnaṃtare jātaḥ kālo varṣasahasrikaḥ || tasminyāte'tha bhagavānkāle kamalasaṃbhavaḥ

55.85

tuṣṭaḥ provāca vajrāṃgaṃ tamāgamya jalāśaye

55.86

brahmovāca || || dadāmi sarvakāmāṃste uttiṣṭha ditinandana || evamuktastadotthāya daityeṃdrastapaso nidhiḥ || uvāca prāṃjalirvākyaṃ sarvalokapitā
maham

55.87

vajrāṃga uvāca || || āsuro me'stu mā bhāvaḥ śakrārājye ca mā ratiḥ|| tapodharmaratiścāstu vṛṇomyetatpitāmaha

55.88

eva
mastviti taṃ brahmā prāha vismitamānasaḥ || upekṣate ca śakraṃ sa bhāvyartha ko'tivartate

55.89

ṛṣayo manujā devāḥ śivabrahmamukhā api || bhāvyarthaṃ nāti
vartaṃte velāmiva mahodadhiḥ

55.90

iti ciṃtya viriṃco'pi tatraivāṃtaradhīyata || vajrāṃgo'pi samāte tu tapasi sthirasaṃyamaḥ

55.91

āhāramiccha
nsvāṃ bhāryāṃ na dadarśāśrame svake || bhāryāhīno'phalaśceti sa saṃciṃtya itastataḥ

55.92

vilokayansvakāṃ bhāryāṃ vidhitsuḥ karma naityakam || vilo
kayandadarśātha ihāmutra sahayinīm

55.93

rudantīṃ svāṃ priyāṃ dīnāṃ tarupracchāditānanā||tāṃ vilokya tato daityaḥ provāca parisāṃtvayan

55.94

vajrāṃga uvāca || || kena te'pakṛtaṃ bhīru vartaṃtyāstapasi svake || kathaṃ rodiṣi vā bāle mayi jīvati bhartari || kaṃ vā kāmaṃ prayacchāmi
śīghraṃ prabrūhi bhāmini

55.95

gṛheśvarīṃ sadguṇabhūpitāṃ śubhāṃ paṃgvaṃdhayogena patiṃ sametām || na lālayetpūrayetthaiva kāmaṃ sa kiṃ pumānna pumānme matosti

55.95.p1

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasyāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe kumāreśvaramāhātmye vajrāṃgetihāsavarṇanaṃ nāma caturdaśo'dhyāyaḥ

Linked texts (10)