Vaishnavakhanda 58
Vaiṣṇavakhaṇḍa 58
- Language
- Sanskrit
Contents
- 58.68 — 1 part
58.1
nārada uvāca || tatastayoḥ samāyogaḥ senayorubhayorabhūt || yugāṃte samanuprāpte yathā kṣubdhasamudrayoḥ
58.2
surāsurāṇāṃ saṃmarde tasminparamadāruṇe || tumulaṃ sumahatkāṃte senayorubhayorapi
58.3
garjatāṃ devadaityānāṃ śaṃkhabherīraveṇa ca || tūryāṇāṃ caiva nirghoṣairmātaṃgānāṃ ca bṛṃhitaiḥ
58.4
heṣitairhayavṛṃdānāṃ rathanemisvanena ca || ghoṣeṇa caiva tūryāṇāṃ yugāṃta iva cābhavat
58.5
roṣeṇābhiparītāṃgāstyaktajīvitacetasaḥ || samasajjanta tenyonyaṃ prakrameṇātilohitāḥ
58.6
rathā rathaiḥ samāsaktā gajāścāpi mahāgajaiḥ || pattayaḥ pattibhiścaiva hayāścāpi mahāhayaiḥ
58.7
tataḥ prāsāśanigadābhiṃḍipālaparaśvadhaiḥ || śaktibhiḥ paṭṭiśaiḥ śūlairmudgaraiḥ kaṇayairguṃḍaiḥ
58.8
cakraiśca śaktibhiścaiva tomarairaṃkuśairapi || karṇinālīkanārācavatsadaṃtārddhacaṃdrakaiḥ
58.9
bhallaiścetasapatraiśca śukatuṃḍaiśca nirmalaiḥ || vṛṣṭibhiḥ śrādbhutākārairgaganaṃ samapadyata
58.10
saṃpracchādya diśaḥ sarvāstamomayamivābhavat || prājñāyaṃta na te'nyonyaṃ tasmiṃstamasi saṃkule
58.11
a dṛśyabhūtāstamasi nyakṛṃtaṃta parasparam || tato bhujairdhvajaiśchatraiḥ śirobhiśca sakuṃḍalaiḥ
58.12
gajaisturaṃgaiḥ pādātaiḥ patadbhiḥ patibhirapi || ākāśaśiraso bhraṣṭaiḥ paṃkajairiva bhūśritā
58.13
bhagnadaṃtā bhinnakuṃbhāśchinnadīrghamahākarāḥ || gajāḥ śailanibhāḥ peturdharaṇyāṃ rudhirasravāḥ
58.14
bhayeṣā śca rathāḥ peturbhagnākṣāḥ śakalīkṛtāḥ || pattayaḥ koṭiśaḥ petusturaṃgāśca sahasraśaḥ
58.15
tataḥ śoṇitanadyaśca harṣadāḥ piśitāśinām || vaitālānaṃdadāyinyo vyajāyaṃta sahasraśaḥ
58.16
tasmiṃstathāvidhe yuddhe senānīryasano'rihā || bāṇavarṣeṇa mahatā devasainyamakaṃpayat
58.17
tato yasanamālokya yamaḥ krodhavimūrcchitaḥ || vavarṣa śaravarṣeṇa viśeṣādgnivarcasā
58.18
sa viddho bahubhirbāṇairyasano'tiparākramaḥ || kṛtapratikṛtākāṃkṣī dhanurānamya bhairavam
58.19
śaraiḥ sahasraiśca pañcalakṣaiścaiva vyatāḍayat || yasanena vimuktāṃstāñcharānsopi nivārya ca
58.20
bāṇavṛṣṭibhirugrābhiryamo yasanamardayat || kṛtāṃtaśaravṛṣṭīnāṃ saṃtatīḥ pratisarpatīḥ || ciccheda śaravarṣeṇa yasano dānaveśvaraḥ
58.21
viphalāṃ
tāṃ samālokya yamaḥ svaśarasaṃtatim
58.22
prāhiṇonmudgaraṃ dīptaṃ grasanasya rathaṃ prati || sa taṃ mudgaramāyāṃtamutpatya rathasattamāt
58.23
jagrāha
vāmahastena līlayā grasano'rihā || tenaiva mudgareṇātha yamasya mahiṣaṃ ruṣā
58.24
tāḍayāmāsa vegena sa papāta mahītale || utpatyātha yamastasmā
nmahiṣānnipatiṣyataḥ
58.25
prāsena tāḍayāmāsa grasanaṃ vadane dṛḍham || sa tu prāptaprahāreṇa mūrchito nyapatadbhuvi
58.26
grasanaṃ patitaṃ dṛṣṭvā
jaṃbho bhīmaparākramaḥ || yamasya bhiṃdipālena prahāramakaroddidi
58.27
yamastena prahāreṇa susrāva rudhiraṃ mukhāt || atigāḍhaprahārārtaḥ kṛtāṃto
mūrchito'bhavat
58.28
kṛtāṃtamarditaṃ dṛṣṭvā gadāpāṇirdhanādhipaḥ || vṛto yakṣāyutagaṇairjaṃbhaṃ pratyudyayau ruṣā
58.29
jaṃbho ruṣā tamāyāṃtaṃ dānavā
nīkasaṃvṛtaḥ || jagrāha vākyaṃ rājastu yathā snigdhena bhāṣitam
58.30
grasano laṃghasaṃjño'tha yamasya prāhiṇodgadām || maṇihemapariṣkārāṃ gurvīṃ
parighamardinīm
58.31
tāmāpataṃtīṃ saṃprekṣya gadāṃ mahiṣavāhanaḥ || gadāyāḥ pratighātārthaṃ jagajjvalanabhairavam
58.32
daṃḍaṃ mumoca kopena
jvālāmālāsamākulam || sa gadāṃ viyati prāpya rarāsāṃbudharoddhatam
58.33
saṃcūrṇaścābhavattābhyāṃ śailābhyāmiva duḥsahaḥ || tābhyāṃ niṣpeṣanirhādaṃ
jaḍīkṛtadigaṃtaram
58.34
jagadvyākulatāṃ yātaṃ pralayāgamaśaṃkayā || kṣaṇātpraśāṃtanirhādaṃ jvaladulkāsamācitam
58.35
niṣpeṣaṇaṃ tayorbhīmam
bhūdgaganagocaram || nihatyātha gadāṃ daṇḍastato grasanamūrdhani
58.36
papāta pauruṣaṃ hitvā yathā daivaṃ purārjitam || saṃ tu tena prahāreṇa dṛṣṭvā satimirā
diśaḥ
58.37
papāta bhūmau niḥsaṃjño bhūmireṇuvibhūṣitaḥ || tato hāhāravo ghoraḥ senayorubhayorabhūt
58.38
tato muhūrtamātreṇa grasanaḥ prāpya
cetanām || apaśyatsvāṃ tanuṃ dhvastāṃ vilolābharaṇāṃbarām
58.39
sa cāpi ciṃtayāmāsa kṛtapratikṛtakriyām || dhigastu pauruṣaṃ mahyaṃ prabhoragresaraḥ
katham
58.40
mayyāśritāni sainyāni jite mayi jitāni ca || asaṃbhāvitarūpo hi sajjano modate sukham
58.41
saṃbhāvitastvaśaktaśce
ttasya nāyaṃ paro'pi vā || evaṃ saṃcitya vegena samuttasthau mahābalaḥ
58.42
mudgaraṃ kāladaṇḍābhaṃ gṛhītvā girisaṃnibham || grasano ghorasaṃkalpaḥ
saṃdaṣṭoṣṭhapuṭacchadaḥ
58.43
rathena tvarito'gacchadāsasādāṃtakaṃ raṇe || samāsādya yamaṃ yuddhe grasano bhrāmya mudgaram
58.44
vegena mahatā raudraṃ cikṣepa
yamamūrdhani || vilokya mudgaraṃ dīptaṃ yamaḥ saṃbhrāṃtalocanaḥ
58.45
vaṃcayāmāsa durddharṣaṃ mudgaraṃ taṃ mahābalaḥ || tasminnapasṛte dūraṃ caṃḍānāṃ bhīmakarmaṇām
58.46
yāmyānāṃ kiṃkarāṇāṃ ca ayutaṃ niṣpipeṣa ha || tatastadadbhutaṃ dṛṣṭvā hataṃ kiṃkaravāhinī
58.47
daśārbudamitā kruddhā grasanāyānvadhāvata
grasanastu samālokya tāṃ kiṃkaramayīṃ śubhām
58.48
mene yamasahasrāṇi tādyūpabalā hi sā || vigāhya grasanaṃ senā vavarṣa śaravṛṣṭibhiḥ
58.49
kalpāṃtaghorasaṃkāśo babhūva sa mahāraṇaḥ || kecicchailena bibhiduḥ kecidrāṇairajihmagaiḥ
58.51
pipiṣurgardayā kecitkecinmudgaravṛṣṭibhiḥ || kecitprāsapra
hāraiśca tāḍyāmāsuruddhatāḥ||90||apare kiṃkarāstasya lalaṃburbāhumaṃḍale || śilābhirapare jaghnurdurmairanye mahocchrayaiḥ
58.52
tasyāpare ca gātreṣu daśanāṃśca
nyapātayan || apare muṣṭibhiḥ pṛṣṭhaṃ kiṃkarāstāḍayaṃti ca
58.53
evaṃ cābhidrutastaiḥ sa yasanaḥ krodhamūrchitaḥ || utsāhya gātraṃ bhūpṛṣṭhe niṣpipeṣa saha
sraśaḥ
58.54
kāṃścidutthāya jaghne'sau muṣṭibhiḥ kiṃkarātraṇe || kāṃścitpādaprahāreṇa dhāvannanyānacūrṇayat
58.55
kṣaṇaikena sa tāmrinye yamalokāya
bhārata || sa ca kiṃkarayuddhena vavṛdhe'gnirivedhasā
58.56
tamālokya yamo'śrāṃtaṃ śrāṃtāstāṃśca hatānsvakān || ājagāma samudyamya daṃḍaṃ mahiṣa
vāhanaḥ
58.57
yasanastu tamāyāṃtamājaghne gadayorasi || arcayitvā tatkarma yasanasyāṃtako'rihā
58.58
vyāghrāndaṃḍena saṃjaghne sa rathānya
patadbhuvi || tataḥ kṣaṇena cotthāya saṃciṃtyātmānamuddhataḥ
58.59
vāyuvegena sahasā yayau yamarathaṃ prati || padātiḥ sa rathaṃ taṃ ca samāruhya yamaṃ tadā
58.60
yodhayāmāsa bāhubhyāmākṛṣya balināṃ varaḥ || yamo'pi śastrāṇyutsṛjya bāhuyuddhe pravartate
58.61
yasanaṃ kaṭivastre tu yamaṃ gṛhya balotkaṭaḥ
bhrāmayāmāsa vegena saṃbhramāviṣṭacetasam
58.62
vimocyātha yamaḥ kaṣṭātkaṃṭhe'vaṣṭabhya cāsuram || bāhubhyāṃ bhrāmayāmāsa so'pyātmānamamocayat
58.63
tato jaghnaturanyonyaṃ muṣṭibhirnirdayau ca tau || daityeṃdrasyātivīryatvātpariśrāṃtataro yamaḥ
58.64
skaṃdhe nidhāya daityasya mukhaṃ viśrāṃtimaicchata || tamā
lakṣya tato daityaḥ śrāṃtamutpāṭya caujasā
58.65
niṣpipeṣa mahīpṛṣṭhe vinighnanpārṣṇipāṇibhiḥ || tato yamasya vadanātsusrāva rudhiraṃ bahu
58.66
nirjīvamiti taṃ dṛṣṭvā tataḥ saṃtyajya dānavaḥ || jayaṃ prāpyoddhataṃ nādaṃ muktvā saṃtrāsya devatāḥ
58.67
svakaṃ sainyaṃ samāsādya tasthau giririvācalaḥ
58.68
nādena tasya yasanasya saṃkhye mahāyudhaiścārditasarvagātrāḥ || gate kṛtāṃte vasudhāṃ ca niṣprabhe cakaṃpire kāṃdiśīkāḥ surāste
58.68.p1
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe tārakasainyadevasainyayormadhye yamagrasanayoryuddhavarṇanaṃ nāma saptadaśo'dhyāyaḥ
Linked texts (7)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Matsyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Māheśvarakhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārīkākhaṇḍa — Sanskrit
- Kumārikākhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārakhaṇḍa — Sanskrit
- Matsya — Sanskrit