Vaishnavakhanda 59
Vaiṣṇavakhaṇḍa 59
- Language
- Sanskrit
Contents
- 59.92 — 1 part
59.1
cha || || nārada uvāca || || dhanādhipasya jaṃbhena sāyakairmarmabhedibhiḥ || diśoparuddhāḥ kuddhena sainyaṃ
cābhyarditaṃ bhṛśam
59.2
taddṛṣṭvā karma daityasya dhanādhyakṣaḥ pratāpavān || ākarṇākṛṣṭacāpastu jaṃbhamājau mahābalam
59.3
hṛdi vivyādha
bāṇānāṃ sahasreṇāgnivarcasām || sa prahasya tato vīro bāṇānāmayutatrayam
59.4
niyutaṃ ca tathā koṭirmurbudaṃ cākṣipatkṣaṇāt || tasya taḍlāghavaṃ
dṛṣṭvā kuddho gṛhya mahāgadām
59.5
dhanādhyakṣaḥ pracikṣepa svargepsuḥ svadhanaṃ yathā || muktāyāṃ ca gadāyāṃ vai nādo'bhūtpralaye yathā
59.6
bhūtānāṃ
bahudhā rāvā jajñire khe mahābhayāḥ || vāyuśca sumahāñche khamāyānmeghasaṃkulam
59.7
sā hi vaiśravaṇasyāste trailokyābhyarcitā gadā || āyāṃtīṃ tāṃ
samālokya taḍitsaṃghātadurdaśām
59.8
daityo gadāvighātārthaṃ śastravṛṣṭiṃ mumoca ha || cakrāṇi kuṇapānprāsāñchataghnīḥ paṭṭiśāṃstathā
59.9
parighānmuśalānvṛkṣāngirīṃścātulavikramaḥ || kadarthīkṛtya śastrāṇi tāni sarvāṇi sā gadā
59.10
kalpāṃtabhāskaro yadvanyapatadaityavakṣasi || sa
tayā gāḍhabhinnaḥ sansaphenarudhiraṃ vaman
59.11
niḥpapāta rathāṅgaṃbho vasudhāṃ gatacetanaḥ || jaṃbhaṃ nipatitaṃ dṛṣṭvā kujaṃbho ghoraniścayaḥ
59.12
dhanādhipasya saṃkuddho nādenāpūrayandiśaḥ || cakre bāṇamayaṃ jālaṃ śakuṃtasyeva paṃjaram
59.13
vicchidya bāṇajālaṃ ca māyājālamivotkaṭam
mumoca bāṇānaparāṃstasya yakṣādhipo balī
59.14
ciccheda līlayā tāṃśca daityaḥ krodhīva sadvacaḥ || niṣphalāṃstāṃstato dṛṣṭvā bāṇānkuddho dhanādhipaḥ
59.16
śaktiṃ jagrāha durdharṣāṃ śataghaṃṭāmahāsvanām || preṣitā sā tadā śaktirdārayāmāsa taṃ hṛdi||15||yathālpabodhaṃ puruṣaṃ duḥkhaṃ saṃsārasaṃbhavam||tathāsya
hṛdayaṃ bhittvā jagāma dharaṇītalam
59.17
nimeṣātso'bhisaṃstambhya dānavo dāruṇākṛtiḥ || jagrāha paṭṭiśaṃ daityo girīṇāmapi bhedanam
59.18
sa tena paṭṭiśenājau dhanadasya stanāṃtaram || vākyena tīkṣṇarūpeṇa marmākṣaravisarpiṇā
59.19
nirbibhedābhijātasya hṛdayaṃ durjano yathā || tena paṭṭiśa
ghātena dhaneśaḥ parimūrchitaḥ
59.20
niṣasāda rathopasthe durvācā sujano yathā || tathāgataṃ tu taṃ dṛṣṭvā dhaneśaṃ vai mṛtaṃ yathā
59.21
rākṣaso nirṛtirdevo
niśācarabalānugaḥ || abhidudrāva vegena kujaṃbhaṃ bhīmavikramam
59.22
atha dṛṣṭvātidurdharṣaṃ kujaṃbho rākṣaseśvaram || nodayāmāsa daityānsa rākṣaseśa
rathaṃ prati
59.23
sa dṛṣṭvā noditāṃ senāṃ prabalāśvāṃ subhīṣaṇām || rathādāplutya vegena nirṛtī rākṣaseśvaram
59.24
khaḍgena tīkṣṇadhāreṇa carmaṇā
ṇiraghāvata || praviśya dānavānīkaṃ gajaḥ padmasaro yathā
59.25
loḍayāmāsa bahudhā viniṣkṛtya sahasraśaḥ || ciccheda kāṃścicchataśo bibhedānyā
nvarāsinā
59.26
saṃdaṣṭauṣṭhamukhaiḥ pṛthvīṃ daityānāṃ so'bhyapūrayat || tato niḥśeṣitaprāyāṃ vilokya svāṃ camūṃ tadā
59.27
muktā dhanapatiṃ daityaḥ
kujaṃbho nirṛtiṃ yayau || labdhasaṃjñastu jaṃbho'pi dhanādhyakṣapadānugān
59.28
jīvagrāhaṃ sa jagrāha baddhā pāśaiḥ sahasradhā || mūrtimaṃti ca ratnāni
padmādīṃśca nidhīṃstathā
59.29
vāhanāni ca divyāni vimānāni ca sarvaśaḥ || dhaneśo labdhasaṃjñastu tāmavasthāṃ vilokya saḥ
59.30
niḥśva
sandīrghamuṣṇaṃ ca roṣāttāmravilocanaḥ || dhyātvāstraṃ gāruḍaṃ divyaṃ bāṇaṃ saṃdhāya kārmuke
59.31
mumoca dānavānīke taṃ bāṇaṃ śatrudāraṇam
prathamaṃ kārmukaṃ tasya vahnijvālamadṛśyata
59.32
niścerurvisphuliṃgānāṃ koṭayo dhanuṣastathā || tato jvālākulaṃ vyoma cake cābhraṃ samaṃtataḥ
59.33
tadabhraṃ sahasā dṛṣṭvā jaṃbho bhīmaparākramaḥ || saṃvartaṃ mumuce tena praśāṃtaṃ gāruḍaṃ tadā
59.34
tatastaṃ dānavo dṛṣṭvā kuberaṃ roṣavihvalaḥ
abhidudrāva vegena padātirdhanadaṃ nadan
59.35
athābhimukhamāyāṃtaṃ daityaṃ dṛṣṭvā dhanādhipaḥ || babhūva saṃbhramāviṣṭaḥ palāyanaparāyaṇaḥ
59.36
tataḥ
palāyatastasya mukuṭo ratnamaṃḍitaḥ || papāta bhūtale dīpto ravibiṃbamivāṃbarāt
59.37
yakṣāṇāmabhijātānāṃ bhagnaṃ pravartate raṇāt || martuṃ saṃgrāma
śirasi yuktaṃ no bhūṣaṇāya tat
59.38
iti vyavasya durdharṣā nānāśastrāstrapāṇayaḥ || yuyutsavastathā yakṣā mukuṭaṃ parivārya te
59.39
abhimāna
dhanā vīrā dhanadasya padānugāḥ || tānamarṣācca saṃprekṣya dānavaścaṃḍapauruṣaḥ
59.40
bhuśuṇḍīṃ bhīṣaṇākārāṃ gṛhītvā śailagauravām || rakṣiṇo mukuṭa
syātha niṣpipeṣa niśācarān
59.41
tānpramathyātha niyutaṃ mukuṭaṃ taṃ svake rathe || samāropyāmarārirjitvā dhanadamāhave
59.42
dhanāni ca nidhī
ngṛhya svasainyena samāvṛtaḥ || nādena mahatā devāndrāvayāmāsa sarvaśaḥ
59.43
dhanado'pi dhanaṃ sarvaṃ gṛhīto muktamūrdhajaḥ || padātirekaḥ saṃtrastaḥ
prāpyaivaṃ dīnavatsthitaḥ
59.44
kujaṃbhenātha saṃsakto rajanīcaranaṃdanaḥ || māyāmamoghāmāśritya tāmasīṃ rākṣaseśvaraḥ
59.45
mohayāmāsa daityendro
jagatkṛtvā tamomayam || tato viphalanetrāṇi dānavānāṃ balāni ca
59.46
na śekuścalituṃ tatra padādapi padaṃ tadā || tato nānāstravarṣeṇa dāna
vānāṃ mahācamūḥ
59.47
jaghāna nirṛtirdevastamasā saṃvṛtā bhṛśam || hanyamāneṣu daityeṣu kujaṃbhe mūḍhacetasi
59.48
mahiṣo dānavendrastu kalpāṃtāṃ
bhodasannibhaḥ || astraṃ cakāra sāvitramulkāsaṃghātamaṃḍitam
59.49
vijṛṃbhatyatha sāvitre paramāstre pratāpini || praṇāśamagamattīvraṃ tamo ghoramanaṃta
ram
59.50
tato'stravisphuliṃgākaṃ tamaḥ śuklaṃ vyajāyata || protphullāruṇapadmaughaṃ śaradīvāmalaṃ saraḥ
59.51
tatastamasi saṃśāṃte daityendrāḥ prātaśca
kṣuṣaḥ || cukruḥ krūreṇa tamasā devānīkaṃ mahādbhutam
59.52
athādāya dhanurghoramiṣuṃ cāśīviṣopamam || kujaṃbho'dhāvata kṣipraṃ rakṣodevabalaṃ prati
59.53
rākṣasendrastathāyāṃtaṃ dṛṣṭvā taṃ sa padānugaḥ || vivyādha niśitairbāṇaiḥ kālāśanisamasvanaiḥ
59.54
nādānaṃ na ca sandhānaṃ na mokṣo vāsya
lakṣyate || cicchedograiḥ śaravātaistāñcharānatilāghavāt
59.55
dhvajaṃ śareṇa tīkṣṇena nicakartāmaradviṣaḥ || sārathiṃ cāsya bhallena rathanīḍādapāha
rat
59.56
kālakalpena bāṇena taṃ ca vakṣasyatāḍayat || sa tu tena prahāreṇa cakampe pīḍito bhṛśam
59.57
daityeṃdro rākṣasendreṇa kṣitikaṃpe
nago yathā || sa muhūrtātsamāśvāsya matvā taṃ durjayaṃ raṇe
59.58
padātirāsādya rathaṃ rakṣo vāmakareṇa ca || keśeṣu nirṛtiṃ gṛhya jānunākramya ca
sthitaḥ
59.59
tataḥ khaḍgena ca śiraśchettumaicchadmarṣaṇaḥ || tataḥ kalakalo jajñe devānāṃ sumahāṃstadā || kujaṃbhasya vaśaṃ prātaṃ dṛṣṭvā nirṛtimāhave
59.60
etasminnantare devo varuṇaḥ pāśabhṛttadā || pāśena dānaveṃdrasya babandhāśu bhujadvayam
59.61
tato baddhabhujaṃ daityaṃ viphalīkṛtapauruṣam || tāḍayā
māsa gadayā dyāmutsṛjya pāśabhṛt
59.62
sa tu tena prahāreṇa srotobhiḥ kṣatajaṃ sravan || dadhāra kālameghasya rūpaṃ vidyuttābhratam
59.63
tadava
sthāgataṃ dṛṣṭvā kujaṃbhaṃ mahiṣāsuraḥ || vyāvṛttavadanārāvo bhoktumaicchatsurāvubhau
59.64
nirṛtiṃ varuṇaṃ caiva tīkṣṇadaṃṣṭrotkaṭānanaḥ || tāvabhiprāyamā
lokya tasya daityasya dūṣitam
59.65
tyaktvā rathāvubhau bhītau padātī pradrutau drutam || jagmaturmahiṣādrītau śaraṇaṃ pākaśāsanam
59.66
kuddhotha
mahiṣo daityo varuṇaṃ samupādravat || tamaṃtakamukhāsannamālokya himadīdhitiḥ
59.67
cakre śastraṃ visṛṣṭaṃ hi himasaṃghātamulbaṇam || vāyavyaṃ cāstram
matulaṃ caṃdraścakre dvitīyakam
59.68
vāyunā tena caṃḍena saṃśuṣkeṇa himena ca || mahāhimanipātena śastreścaṃdrapraṇoditaiḥ
59.69
gātrāṇyasurasai
nyānāmadahyaṃta samaṃtataḥ || vyathitā dānavāḥ sarve śītacchāditapauruṣāḥ
59.70
na śekuścalituṃ tatra nāstrāṇyādātumeva ca || mahiṣo niṣpraya
traśca śītenākaṃpitānataḥ
59.71
aṃsamāliṃgya pāṇibhyāmupaviṣṭo hyadhomukhaḥ || sarve te niṣpratīkārā daityāścaṃdramasā jitāḥ
59.72
raṇecchāṃ
dūratastyaktā tasthuste jīvitārthinaḥ || tatrātravītkālanemirdaityānkrodhavidīpitaḥ
59.73
bhobhoḥ śṛṃgāriṇaḥ krūrāḥ sarvaśastrāstrapāragāḥ || ekaiko'pi
jagatkṛtsnaṃ śaktastulayituṃ bhujaiḥ
59.74
ekaiko'pi kṣamo grastuṃ jagatsarvaṃ carācaram || ekaikasyāpi paryāptā na sarve'pi divaukasaḥ
59.75
kiṃ
trastanayanāścaiva samare parinirjitāḥ || na yuktametacchūrāṇāṃ viśeṣāddaityajanmanām
59.76
rājñaśca tārakasyāpi darśayiṣyatha kiṃ mukham || vira
tānāṃ raṇāccāsau kruddhaḥ prāṇānhariṣyati
59.77
iti te procyamānāṃpi nocuḥ kiṃcinmahāsurāḥ || śītena naṣṭaśrutayo aṣṭavākyāśca te tathā
59.78
mūkāstathābhavandaityā mṛtakalpā mahāraṇe || tāndṛṣṭvā naṣṭacetaskāndaityāṃścītena pīḍitān
59.79
matvā kālakṣamaṃ kāryaṃ kālanemirme
hāsuraḥ || āśritya mānavīṃ māyāṃ vitatya ca mahāvapuḥ
59.80
pūrayāmāsa gaganaṃ diśo vidiśa eva ca || nirmame dānaveṃdro'sau śarīre
bhāskarāyutam
59.81
diśaśca vidiśaścaiva pūrayāmāsa pāvakaiḥ || tato jvālākulaṃ sarvaṃ trailokyamabhavatkṣaṇāt
59.82
tena jvālāsamūhena himāṃ
suragamadbhutam || tataḥ krameṇa viśrabdhaṃ śītadurdinamābabhau
59.83
tadbalaṃ dānavendrāṇāṃ māyayā kālaneminaḥ || taddṛṣṭvā dānavānīkaṃ labdhasaṃjñaṃ divākaraḥ || uvācāruṇamatyarthaṃ koparaktāṃtalocanaḥ
59.84
divākara uvāca || || nayāruṇa rathaṃ śīghraṃ kālanemiratho yataḥ
59.85
vimardaṃ tatra
viṣame bhavitā bhūtasaṃkṣayaḥ || jita eṣaśaśāṃko'tha vayaṃ yadbalamāśritāḥ
59.86
ityuktvodayāmāsa rathaṃ garuḍapūrvajaḥ || rathe sthito'pi teraśvaiḥ
sitacāmaradhāribhiḥ
59.87
jagaddīpo'tha bhagavāngrāha vitataṃ dhanuḥ || śaraugho vai pāṃḍuputra kṣipramāsīddivādyutiḥ
59.88
śaṃbarāstreṇa saṃdhāya bāṇamekaṃ
sasarja ha || dvitīyaṃ cendrajālenāyojitaṃ pramumoca ha
59.89
śaṃbarāstraṃ kṣaṇāccake teṣāṃ rūpaviparyayam || devānāṃ dānavaṃ rūpaṃ dānavānāṃ ca daivikam
59.90
matvā surānsvakāneva jaghne ghorāstralāghavāt || kālanemī ruṣāviṣṭaḥ kṛtāṃta iva saṃkṣaye
59.91
kāṃścitkhaḍgena tīkṣṇena kāṃścinnārācavṛṣṭibhiḥ || kāṃścidgadābhirghorābhiḥ kāṃścidghoraiḥ paraśvadhaiḥ
59.92
śirāṃsi keṣāṃcidapātayadrthādbhujāṃstathā sārathīṃścogravegān || kāṃścitpipeṣātha
rathasya vegātkāṃścittathātyadbhutamuṣṭipātaiḥ
59.92.p1
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikā khaṇḍe tārakasainyadevasainyayoryuddhavarṇanaṃnāmādśo'dhyāyaḥ
Linked texts (7)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Matsyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Kumārikākhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārakhaṇḍa — Sanskrit
- Māheśvarakhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārīkākhaṇḍa — Sanskrit
- Matsya — Sanskrit