Vaishnavakhanda 6
Vaiṣṇavakhaṇḍa 6
- Language
- Sanskrit
Contents
- 6.68 — 1 part
6.1
6 || || lomaśa uvāca || ekadā tu tadā tena yajñaḥ prāraṃbhito
mahān || tatrāhūtāstadā sarve dīkṣitena tapasvinā
6.2
ṛṣayo vividhāstatra vaśiṣṭhādyāḥ samāgatāḥ || agastyaḥ kaśyapo'triśca vāmadevastathā
bhṛguḥ
6.3
dadhīco bhagavānvyāso bharadvājo'tha gautamaḥ|| ete cānye ca bahavaḥ samājagmurmaharṣayaḥ
6.4
tathā sarve suragaṇā lokapālāstathā'pare
vidyādharāśca gaṃdharvāḥ kiṃnarāpsarasāṃ gaṇāḥ
6.5
satyalokātsamānīto brahmā lokapitāmahaḥ || vaikuṃṭhācca tathā viṣṇuḥ samānīto makhaṃ prati
6.6
devendro hi samānīta iṃdrāṇyā saha suprabhaḥ || tathā caṃdro hi rohiṇyā varuṇaḥ priyayā saha
6.7
kuberaḥ puṣpakārūḍho mṛgā''rūḍho'tha mārutaḥ
vastā''rūḍhaḥ pāvakaśca pretā''rūḍho'tha nirṛtiḥ
6.8
ete sarve samāyātā yajñavāṭe dvijanmanaḥ || te sarve satkṛtāstena dakṣeṇa ca durātmanā
6.9
bhavanāni mahārhāṇi suprabhāṇi mahāṃti ca || tvaṣṭrā kṛtāni divyāni kauśalyena mahātmanā
6.10
teṣu sarveṣu dhiṣṇyeṣu yathājoṣaṃ samāsthitāḥ
6.11
varttamāne mahāyajñe tīrthe kanakhale tathā || ṛtvijaśca kṛtāstena bhṛgvādyāśca tapodhanāḥ
6.12
dīkṣāyuktastadā dakṣaḥ kṛtakautukamaṃgalaḥ
bhāryayā sahito vipraiḥ kṛtasvastyayano bhṛśam
6.13
reje mahattvena tadā suhṛdbhiḥ paritaḥ sadā || etasminnaṃtare tatra dadhīcirvākyamabravīt
6.14
dadhīciruvāca || ete sureśā ṛṣayo mahattarāḥ salokapālāśca samāgatāstava || tathāpi yajñastu na śobhate bhṛśaṃ
pinākinā tena mahātmanā vinā
6.15
yenaiva sarvāṇyapi maṃgalāni jātāni śaṃsaṃti mahāvipaścitaḥ || so'sau na dṛṣṭo'tra pumānpurāṇo
vṛṣadhvajo nīlakaṇṭhaḥ kapardī
6.16
amaṃgalānyeva ca maṃgalāni bhavaṃti yenādhikṛtāni dakṣa || tryaṃbakenātha sumaṃgalāni bhavaṃti sadyo
hyapamaṃgalāni
6.17
tasmāttvayaiva kartavyamāhvānaṃ parameṣṭhinā || tvaritaṃ caiva śakreṇa viṣṇunā prabhaviṣṇunā
6.18
sarvaireva hi
gaṃtavyaṃ yatra devo maheśvaraḥ
6.19
dākṣāyaṇyā sametaṃ tamānayadhvaṃ tvarānvitāḥ || tena sarvaṃ pavitraṃ syācchaṃbhunā yoginā bhṛśam
6.20
yasya smṛtyā ca nāmoktyā samagraṃ sukṛtaṃ bhavet || tasmātsarvaprayatnena samāneyo vṛṣadhvajaḥ
6.21
tasya tadvacanaṃ śrutvā prahasannāha durdhīḥ || mūlaṃ
viṣṇurhi devānāṃ yatra dharmaḥ sanātanaḥ
6.22
yasminvedāśca yajñāśca karmāṇi vividhāni ca || pratiṣṭhitāni sarvāṇi so'sau viṣṇurihāgataḥ
6.23
satyalokātsamāyāto brahmā lokapitāmahaḥ || vedaiścopaniṣadbhiśca āgamairvividhaiḥ saha
6.24
tathā suragaṇaiḥ sākamāgataḥ surarāṭ svayam
tathā yūyaṃ samāyātā ṛṣayo vītakalmaṣāḥ
6.25
yeye yajñocitāḥ śāṃtāste sarve samāgatāḥ|| vedavedārthatattvajñāḥ sarve yūyaṃ dṛḍhavratāḥ
6.26
atraiva
ca kimasmākaṃ rudreṇāpi prayojanam || kanyā dattā mayā viprā brahmaṇā noditena hi
6.28
akulīno hyasau viprā naṣṭo naṣṭapriyaḥ sadā
bhūtapretapiśācānāṃ patireko duratyayaḥ ||27||ātmasaṃbhāvino mūḍhaḥ stabdho maunī samatsaraḥ || karmaṇyasminnayogyo'sau nānīto hi mayā'dhunā
6.29
tasmāttvayā na vaktavyaṃ punarevaṃ vaco dvijā || sarvairbhavadbhiḥ kartavyo yajño me saphalo mahān
6.30
etacchrutvā vacastasya dadhīcirvākyamabravīt
6.31
dadhīciruvāca || || sarveṣāmṛṣivaryāṇāṃ purāṇāṃ bhāvitātmanām || anayo'yaṃ mahāñjñāto vinā tena mahātmanā
6.32
vināśo'pi mahānsadyo hyatra tyānāṃ bhaviṣyati || evamuktvā dadhīco'sāveka eva vinirgataḥ
6.33
yajñavāṭācca dakṣasya tvaritaḥ svāśramaṃ yayau || munau vinirgate dakṣaḥ prahasannidamabravīt
6.34
gataḥ śivapriyo vīro dadhīcirnāma nāmataḥ || āviṣṭacittā maṃdāśca mithyāvādaratāḥ khalāḥ
6.35
vedabāhyā durācārāstyājyāste hyatra karmaṇi || vedavādaratā yūyaṃ sarve viṣṇupurogamāḥ
6.36
yajñaṃ me saphalaṃ viprāḥ kurvaṃtu hyacirādiva || tadā te devayajanaṃ cakruḥ sarve saharṣayaḥ
6.37
etasminnaṃtare tatra parvate gaṃdhamādane || dhārāgṛhe vimānena sakhībhiḥ parivāritā
6.38
dākṣāyaṇī mahādevī cakāra vividhāstadā || krīḍā vimānamadhyasthā kandukādyāḥ sahasraśaḥ
6.39
krīḍāsaktā tadā devī dadarśātha mahāsatī || yajñaṃ prayāṃtaṃ somaṃ ca rohiṇyā sahitaṃ prabhum
6.40
kva gamiṣyati caṃdro'yaṃ vijaye pṛccha satvaram || tayoktā vijayā devī taṃ papraccha yathocitam
6.41
kathitaṃ tena tatsarvaṃ dakṣasyaiva makhādikam || tacchrutvā tvaritā devī vijayā jātasaṃbhramā || kathayāmāsa tatsarvaṃ yaduktaṃ śaśinā bhṛśam
6.42
vismṛśya kāraṇaṃ devī kimāhvānaṃ karoti na || dakṣaḥ pitā me mātā ca vismṛtā māṃ kuto'dhunā
6.43
pṛcchāmi śaṃkaraṃ cādya kāraṇaṃ kṛtaniścayā || sthāpayitvā sakhīstatra āgatā śaṃkaraṃ prati
6.44
dadarśa taṃ sabhāmadhye trilocanamavasthitam || gaṇaiḥ parivṛtaṃ sarvaiścaṃḍamuṃḍādibhistadā
6.45
bāṇo bhṛṃgistathā nandī śailādo hi mahātapāḥ || mahākālo mahācaṃḍo mahāmuṃḍo mahāśirāḥ
6.46
dhūmrākṣo dhūmraketuśca dhūmrapādastathaiva ca || ete cānye ca bahavo gaṇā rudrānuvartinaḥ
6.47
keciddhyānakā raudrāḥ kabaṃdhāśca tathā pare || vilocanāśca kecicca vakṣohīnāstathā pare
6.48
evaṃbhūtāśca śataśaḥ sarve te kṛttivāsasaḥ || jaṭākalāpasaṃbhūṣāḥ sarve rudrākṣabhūṣaṇāḥ
6.49
jiteṃdriyā vītarāgāḥ sarve viṣayavairiṇaḥ || ebhiḥ sarvaiḥ parivṛtaḥ śaṃkaro lokaśaṃkaraḥ || hṛṣṭastayā upāviṣṭa āsane paramādbhute
6.50
ākṣiptacittā sahasā jagāma śivasaṃnidhim || śivena sthāpitā svāṃke prītiyuktena vallabhā
6.51
premṇoditā vacobhiḥ sā bahumānapuraḥsaram || kimāgamanakāryaṃ me vada śīghraṃ sumadhyame
6.52
evamuktā tadā tena uvācāsitalocanā
6.53
satyuvāca || || piturmama mahāyajñe kasmāttva na rocate || gamanaṃ devade
veśa tatsarva kathaya prabho
6.54
suhṛdāmeṣa vai dharmaḥ suhṛdbhiḥ saha saṃgatim || kurvaṃti yanmahādeva suhṛdāṃ prītivardhanīm
6.55
tasmātsarvaprayatnena
anāhūto'pi gaccha bhoḥ || yajñavāṭaṃ piturme'dya vacanānme sadāśiva
6.56
tasyāstadvacanaṃ śrutvā babhāṣe sūnṛtaṃ vacaḥ || tvayā bhadre na gaṃtavyaṃ dakṣasya
yajanaṃ prati
6.57
tasya ye māninaḥ sarve surāsurakiṃnarāḥ || te sarve yajanaṃ prāptāḥ pituste na saṃśayaḥ
6.58
anāhūtāśca ye sudhru gacchaṃti parama
ndiram || apamānaṃ prāmuvanti maraṇādadhikaṃ tataḥ
6.59
pareṣāṃ maṃdiraṃ prāpya iṃdro'pi laghutāṃ vrajet || tasmāttvayā na gaṃtavyaṃ dakṣasya yajanaṃ śubhe
6.60
evamuktā satī tena maheśena mahātmanā || uvāca roṣasaṃyuktaṃ vākyaṃ vākyavidāṃ varā
6.61
yajño hi satyaṃ loke tvaṃ sa tvaṃ devavareśvara || anāhūto'si
tenādya pitrā me duṣṭacāriṇā || tatsarvaṃ jñātumicchāmi tasya bhāvaṃ durātmanaḥ
6.62
tasmāccaiva gacchāmi yajñavāṭaṃ piturmama || anujñāṃ dehi me nātha
devadeva jagatpate
6.63
ityukto bhagavānrudrastayā devyā śivaḥ svayam || vijñātākhilahṛddṛṣṭā bhagavānbhūtabhāvanaḥ
6.64
sa tāmuvāca deveśo
maheśaḥ sarvasiddhidaḥ || gaccha devi tvarāyuktā vacanānmama suvrate
6.65
etaṃ naṃdinamāruhya nānāvidhagaṇānvitā || gaṇāḥ ṣaṣṭisahasrāṇi jagmū
raudrāḥ śivājñayā
6.66
tairgaṇaiḥ saṃvṛtā devī jagāma pitṛmaṃdiram || nirīkṣya tadgṛhaṃ sarvaṃ mahādevotivismitaḥ
6.67
bhūṣaṇāni mahārhāṇi tebhyo
devyai paraṃtapaḥ || preṣayāmāsa cāvyayo mahādevo'nu pṛṣṭhataḥ
6.68
devyā gataṃ vai svapiturgṛhaṃ tadā vimṛśya sarvaṃ bhagavānmaheśaḥ || dākṣāyaṇī pitṛvamā
nitā satī na yāsyatīti svapuraṃ punarjagau
6.68.p1
iti śrīskaṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kedārakhaṃḍe dakṣayajña prati satīdevyāgamanavarṇanaṃnāma dvitīyo'dhyāyaḥ
Linked texts (3)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Śivapurāṇa (complete text) — Sanskrit
- Ānandarāmāyaṇa — Vālmīki, Sanskrit