Vaishnavakhanda 60
Vaiṣṇavakhaṇḍa 60
- Language
- Sanskrit
Contents
- 60.82 — 1 part
60.1
cha || || nārada uvāca || || kālanemī ruṣāviṣṭasteṣāṃ rūpaṃ na buddhvān || tato nimiṃ ca daityendraṃ matvā devaṃ mahājavaḥ
60.2
keśeṣu gṛhya taṃ vīraṃ cakarṣa ca nanāda ca || tato nimiruvācedaṃ kālanemiṃ mahābalam
60.3
ahaṃ nimiḥ kālaneme sutaṃ matvā vadhasva mā || bhavatā mohitenājau devānmatvāsurāḥ svakāḥ
60.4
suraiḥ sudurjayāḥ koṭyo nihatā
daśa viddhi tat || sarvāstravāraṇaṃ muñca brāhmamastraṃ tvarānvitaḥ
60.5
sa tena bodhito daityo sukkā taṃ saṃbhramākulaḥ || bāṇaṃ brahmāstravihitaṃ mumoca
tvarayānvitaḥ
60.6
brahmāstraṃ tatprajajvāla tataḥ khe sumahādbhutam || devānāṃ cābhavatsainyaṃ sarvameva bhayākulam
60.7
śaṃbarāstraṃ tataḥ śāṃtaṃ brāhmapratihataṃ tadā || tasminpratihate hyastre saṃkruddho bhāskaraḥ prabhuḥ
60.8
maheṃdrajālamāsthāya cake stvāṃ bhīṣaṇāṃ tanum || visphūrjatkarasaṃghātasamākrāṃtajagattrayaḥ
60.9
tatāpadānavānīkaṃ galanmajjāṅgiśoṇitam || cakṣūṃṣi dānavendrāṇāṃ cakārāṃdhāni sa prabhuḥ
60.10
gajānāmagalanmedaḥ petuścāpi
rathā bhuvi || turaṃgamāḥ śvasaṃtaśca varmārtā rathino'pi ca
60.11
itaścetaśca salilaṃ prārthayaṃtastṛṣāturāḥ || giridroṇīśca pādāṃśca girīṇāṃ gahanāni
ca
60.12
teṣāṃ prārthayatāṃ śīghramanyonyaṃ ca visarpiṇām || dāvāgnirajvalattīvro ghoro nirdagdhapādapaḥ
60.12-2
toyārthinaḥ puro dṛṣṭvā toyaṃ kaccho
lamālitam || puraḥsthitamapi prāhryaṃ na śekurupasāditum
60.14
aprāpya salilaṃ bhūmāvabhyāśe drutameva te || tatra tatra vyadṛśyanta mṛtā daityeśvarā
bhuvi
60.15
rathā gajāśca patitāsturaṃgāśca śramānvitāḥ || sthitā vamaṃto dhāvaṃto galadrutavasāmrajaḥ
60.16
dānavānāṃ koṭikoṭi vyadṛśyata
mṛtaṃ tadā || evaṃ kṣayo dānavānāṃ tasminmahati vartite
60.17
prakopoddhūtatāmrākṣaḥ kālanemī ruṣāturaḥ || babhūva kālameghābhaḥ sphuradromaśatahradaḥ
60.18
gaṃbhīrāsphoṭanirhrādajagaddhṛdayakaṃpanaḥ || pracchādya gaganaṃ sūryaprabhāṃ sarvāṃ vyanāśayat
60.19
vavarṣa śītaṃ ca jalaṃ dānavendrabalaṃ prati
daityāstāṃ vṛṣṭimāsādya samāśvastāstataḥ kramāt
60.20
bījāṃkurā iva mlānāḥ prāpya vṛṣṭiṃ dharātale || tataḥ sa megharūpeṇa kālanemirmahāsuraḥ
60.21
śastravṛṣṭiṃ vavarṣogrāṃ devānīkeṣu durjayaḥ || tayā vṛṣṭyā pīḍyamānā daityairanyaiśca devatāḥ
60.22
gatiṃ kāṃcinna paśyanti gāvaḥ
śītārditā iva || parasparaṃ vyalīyaṃta gajeṣu turageṣu ca || ratheṣu ca bhayatrastāstatratatra nililyire
60.23
evaṃ te līyamānāśca nihatāḥ kālane
minā || dṛśyaṃte patitā devāḥ śastrabhinnāṃgasaṃdhayaḥ
60.24
vibhinnā bhinnamūrdhānastathā bhinnorujānavaḥ || viparyastaṃ rathāṃgaiśca patitaṃ dhvajaśa
kribhiḥ
60.25
turaṃgāṇāṃ sahasrāṇi gajānāmayutāni ca || raktena teṣāṃ ghoreṇa dustarā cābhavanmahī
60.26
evamājau mahādaityaḥ kālanemirma
hāsuraḥ || jaghne muhūrtamātreṇa gaṃdharvāṇāṃ daśāyutam
60.27
yakṣāṇāṃ paṃcalakṣāṇi kiṃnarāṇāṃ tathaiva ca || jaghne piśācamukhyānāṃ saptalakṣāṇi nirbhayaḥ
60.28
itareṣāṃ na saṃkhyāsti surajātinikāyinām || jaghne sa koṭiśaḥ kruddhaḥ kālanemirmadotkaṭaḥ
60.29
evaṃ pratibhaye bhīme tadāmara
mahākṣaye || saṃkruddhāviśvinau vīrau citrāsrakavacojvalau
60.30
jaghnatustau raṇe daityamekaikaṃ ṣaṣṭibhiḥ śaraiḥ || nirbhidya te³ mahādaityaṃ sapuṃkhā vivi
śurmahīm
60.31
tābhyāṃ bāṇaprahāraistu kiṃcitso'vāptacetanaḥ || jagrāha cakraṃ lakṣāraṃ tailadhautaṃ raṇe'dhikam
60.32
tena cakreṇa sośvibhyāṃ
ciccheda rathakūbaram || jagrāhātha dhanurdaityaḥ śarāṃścāśīviṣopamān
60.33
vavarṣa bhiṣajormūrdhni saṃchādyākāśagocaram || tāvapyastraiḥ smṛtaiḥ sarvāṃśche
rdaturdaityasāyakān
60.34
tacca karma tayorhṛṣṭā vismitaḥ kopamāviśat || jagrāha mudgaraṃ bhīmaṃ kāladaṃḍavibhīṣaṇam
60.35
sa tamudrāmya vegena
cikṣepāsya rathaṃ prati || taṃ tu mudgaramāyāṃtamālokyāṃbaragocare
60.36
muktvā rathāvubhau vegādāplutau tarasāśvinau || tau rathau sa tu niṣpiṣya
mudgaro'calasaṃnibhaḥ
60.37
dārayāmāsa dharaṇīṃ hemajālapariṣkṛtaḥ || tasya karmārtha taddṛṣṭvā bhiṣajau citrayodhinau
60.38
vajrāstraṃ ca prakurvāṇau
dānaveṃdramudhyatām || ghoravajraprahāraistu dānavaḥ sa parikṣataḥ
60.39
ratho dhvajo dhanuścaiva chatraṃ ca kavacaṃ tathā || kṣaṇena śatadhā bhūtaṃ sarvasainyasya
paśyataḥ
60.40
taddṛṣṭvā duṣkaraṃ karma so'śvibhyāṃ bhīmavikramaḥ || nārāyaṇāstraṃ balavānsamoca raṇamūrdhani
60.41
tataḥ śaśāma vajrāstraṃ kālane
mistato ruṣā || jīvayāhaṃ grāhayitumaśvinau tau pracakrame
60.42
tāvabhiprāyamālakṣya satyajya samarāṃgaṇam || padātī vepamānāṃgau pradrutau vāsavo
yataḥ
60.43
tayoranugato daityaḥ kālanemirnadanmuhuḥ || prāpyeṃdrasya balaṃ krūro daityānīkapadānugaḥ
60.44
sa kāla iva kalpāṃte yadā vāsava
mādrutaḥ || taṃ dṛṣṭvā sarvabhūtāni viviśurvihvalāni tu
60.45
hāhārāvaṃ prakurvāṇāstadā devāśca menire || parājayaṃ maheṃdrasya sarvalokakṣayāvaham
60.46
celuḥ śikhariṇo mukhyāḥ peturulkā nabhastalāt || jagarjurjaladā dikṣu saṃbhūtaśca mahāravaḥ
60.47
tāṃ bhūtavikṛtiṃ dṛṣṭvā devāḥ seṃdrā
bhayāvahāḥ || manasā śaraṇaṃ jagmurvāsudevaṃ jagatpatim
60.48
namo brahmaṇyadevāya gobrāhmaṇahitāya ca || jagaddhitāya kṛṣṇāya goviṃdāya namonamaḥ
60.49
sa no rakṣatu goviṃdo bhayārtāste jaguḥ surāḥ || surāṇāṃ ciṃtitaṃ jñātvā bhagavāngaruḍadhvajaḥ
60.50
vibudhyaiva ca paryaṃkādyoga
nidrāṃ vihāya saḥ || lakṣmīkarayugāṃbhojalālitāṃghrisaroruhaḥ
60.51
śāradāṃbaranīrābjakāṃtidehacchaviḥ prabhuḥ || kaustubhodbhāsihṛdayaḥ
kāṃtakeyūrabhāskaraḥ
60.52
vimṛśya surasaṃkṣobhaṃ vainateyamathāhvayat || āhūte'vasthitetasmingaruḍe duḥkhite bhṛśam
60.53
divya
nānāstratīkṣṇārcirāruhyāgātsurāhvayam || tatrāpaśyata deveṃdraṃ bhayabhītamabhidrutam
60.54
dānaveṃdrairnavāṃbhodasacchāyaiḥ sarvathotkaṭaiḥ || yathā hi puruṣaṃ
ghorairabhāgyairarthakāṃkṣibhiḥ
60.55
tatrāṇāyāvrajadviṣṇuḥ stūyamāno muhuḥ suraiḥ || abhāgyebhyaḥ paritrātuṃ sukṛtaṃ nirmalaṃ yathā
60.56
athāpaśyata
daityeṃdro viyati dyutimaṃḍalam || sphuraṃtamudayācchīghraṃ kāṃtaṃ sūryaśataṃ yathā
60.57
prabhavaṃ jñātumicchato dānavāstasya tejasaḥ || garuḍaṃ tamathā
paśyankalpāṃtānalabhairavam
60.58
tatra sthitaṃ caturbāhuṃ hariṃ cānupamadyutim || tamālokyāsureṃdrāstu harṣasaṃpūrṇamānasāḥ
60.59
ayaṃ sa devaḥ
sarveṣāṃ śaraṇaṃ keśavo'rihā || asmiñjite jitāḥ sarvā devatā nātra saṃśayaḥ
60.60
enamāśritya lokeśā yajñabhāgabhujo'marāḥ || ityuktā te
samāgamya sarva eva tatastataḥ
60.61
taṃ jaghnurvividhaiḥ śastraiḥ parivārya samaṃtataḥ || kālanemiprabhṛtayo daśa daityamahārathāḥ
60.62
ṣaṣṭhyā vivyādha
vāṇānāṃ kālanemirjanārdanam || nimiḥ śatena vāṇānāṃ mathano'śītibhiḥ śaraiḥ
60.63
jaṃbhakaścaiva saptatyā śuṃbho daśabhireva ca || śeṣā daitye
śvarāḥ sarve viṣṇumekaikaśaḥ śaraiḥ
60.64
daśabhirdaśabhiḥ śalyairjaghnuḥ sagaruḍaṃ raṇe || teṣāmamṛṣyattatkarma viṣṇurdānavasūdanaḥ
60.65
ekaikaṃ dānavaṃ
jaghne pañciḥ pañcirajihmagaiḥ || ākarṇakṛṣṭairbhūyaśca kālanemistribhiḥ śaraiḥ
60.66
viṣṇuṃ vivyādha hṛdaye roṣādraktavilocanaḥ || tasyāśobhaṃta te
bāṇā hṛdaye taptakāṃcanāḥ
60.67
mayūkhā iva saṃdīptāḥ kaustubhasya sphurattviṣaḥ || tairbāṇaiḥ kiṃcidāyasto harirjagrāha mudgaram
60.68
sa tamu
drāhya vegena dānavāya mumoca vai || dānavendrastamaprāptaṃ viyatyeva śataiḥ śaraiḥ
60.69
ciccheda tilaśaḥ kruddho darśayanpāṇilāghavam || tato viṣṇuḥ
prakupitaḥ prāsaṃ jagrāha bhairavam
60.70
tena daityasya hṛdayaṃ tāḍayāmāsa vegataḥ || kṣaṇena labdhasaṃjñastu kālanemirmahāsuraḥ
60.71
śaktiṃ jagrāha
tīkṣṇāgrāṃ hemaghaṃṭāṭṭahāsinīm || tayā vāmaṃ bhujaṃ viṣṇorbibheda ditinaṃdanaḥ
60.72
bhinnaṃ śaktyā bhujaṃ tasya srutaśoṇitamābabhau || nīle balā
hake vidyudvidyotaṃtī yathā muhuḥ
60.73
tato viṣṇuḥ prakupito jagrāha vipulaṃ dhanuḥ || saptadaśa ca nārācāṃstīkṣṇāgrānmarmabhedinaḥ
60.74
daitya
sya hṛdayaṃ ṣaḍbhirvivyādha ca śaraistribhiḥ || caturbhiḥ sārathiṃ cāsya dhvajaṃ caikena patriṇā
60.75
dvābhyāṃ dhanurjyāṃ dhanuṣī bhujaṃ caikena patriṇā || sa
viddho hṛdaye gāḍhaṃ doṣairmūḍho yathā naraḥ
60.76
srutaraktāruṇaḥ prāṃśuḥ pīḍācalitamānasaḥ || cakaṃpe māruteneva coditaḥ kiṃśukadrumaḥ
60.77
tataḥ
kaṃpitamālakṣya gadāṃ jagrāha keśavaḥ || tāṃ ca vegena cikṣepa kālanemivadhaṃ prati
60.78
sā papāta śirasyugrā sahasā kālaneminaḥ || saṃcūrṇitottamāṃ
gastu niṣpiṣṭamukuṭosuraḥ
60.79
srutaraktaugharaṃdhraśca srutadhāturivācalaḥ || papāta sve rathe bhagno visaṃjñaḥ śiṣṭajīvanaḥ
60.80
patitasya rathopasthe
dānavasyācyuto'rihā || smitapūrvamuvācedaṃ vākyaṃ cakrāyudhaḥ prabhuḥ
60.81
gacchāsura vimukto'si sāṃprataṃ jīva nirvṛtaḥ || tataḥ svalpena kālena
ahameva tavāṃtakaḥ
60.82
evaṃ vacastasya niśamya viṣṇoḥ sarveśvarasyātha rathaṃ nimeṣāt || nināya dūraṃ kila kālanemino bhītastadā
sārathilokanāthāt
60.82.p1
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe devāsurasaṃgrāme kālanemikṛtayuddhasaṃmarde viṣṇunā saha kālanemiyuddhavarṇanaṃnāmaikonaviṃśo'dhyāyaḥ
Linked texts (7)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Matsyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Kumārikākhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārakhaṇḍa — Sanskrit
- Māheśvarakhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārīkākhaṇḍa — Sanskrit
- Matsya — Sanskrit