Pramāṇa · Search · About · API

Vaishnavakhanda 60

Vaiṣṇavakhaṇḍa 60

Language
Sanskrit

Contents

60.1

cha || || nārada uvāca || || kālanemī ruṣāviṣṭasteṣāṃ rūpaṃ na buddhvān || tato nimiṃ ca daityendraṃ matvā devaṃ mahājavaḥ

60.2

keśeṣu gṛhya taṃ vīraṃ cakarṣa ca nanāda ca || tato nimiruvācedaṃ kālanemiṃ mahābalam

60.3

ahaṃ nimiḥ kālaneme sutaṃ matvā vadhasva mā || bhavatā mohitenājau devānmatvāsurāḥ svakāḥ

60.4

suraiḥ sudurjayāḥ koṭyo nihatā
daśa viddhi tat || sarvāstravāraṇaṃ muñca brāhmamastraṃ tvarānvitaḥ

60.5

sa tena bodhito daityo sukkā taṃ saṃbhramākulaḥ || bāṇaṃ brahmāstravihitaṃ mumoca
tvarayānvitaḥ

60.6

brahmāstraṃ tatprajajvāla tataḥ khe sumahādbhutam || devānāṃ cābhavatsainyaṃ sarvameva bhayākulam

60.7

śaṃbarāstraṃ tataḥ śāṃtaṃ brāhmapratihataṃ tadā || tasminpratihate hyastre saṃkruddho bhāskaraḥ prabhuḥ

60.8

maheṃdrajālamāsthāya cake stvāṃ bhīṣaṇāṃ tanum || visphūrjatkarasaṃghātasamākrāṃtajagattrayaḥ

60.9

tatāpadānavānīkaṃ galanmajjāṅgiśoṇitam || cakṣūṃṣi dānavendrāṇāṃ cakārāṃdhāni sa prabhuḥ

60.10

gajānāmagalanmedaḥ petuścāpi
rathā bhuvi || turaṃgamāḥ śvasaṃtaśca varmārtā rathino'pi ca

60.11

itaścetaśca salilaṃ prārthayaṃtastṛṣāturāḥ || giridroṇīśca pādāṃśca girīṇāṃ gahanāni
ca

60.12

teṣāṃ prārthayatāṃ śīghramanyonyaṃ ca visarpiṇām || dāvāgnirajvalattīvro ghoro nirdagdhapādapaḥ

60.12-2

toyārthinaḥ puro dṛṣṭvā toyaṃ kaccho
lamālitam || puraḥsthitamapi prāhryaṃ na śekurupasāditum

60.14

aprāpya salilaṃ bhūmāvabhyāśe drutameva te || tatra tatra vyadṛśyanta mṛtā daityeśvarā
bhuvi

60.15

rathā gajāśca patitāsturaṃgāśca śramānvitāḥ || sthitā vamaṃto dhāvaṃto galadrutavasāmrajaḥ

60.16

dānavānāṃ koṭikoṭi vyadṛśyata
mṛtaṃ tadā || evaṃ kṣayo dānavānāṃ tasminmahati vartite

60.17

prakopoddhūtatāmrākṣaḥ kālanemī ruṣāturaḥ || babhūva kālameghābhaḥ sphuradromaśatahradaḥ

60.18

gaṃbhīrāsphoṭanirhrādajagaddhṛdayakaṃpanaḥ || pracchādya gaganaṃ sūryaprabhāṃ sarvāṃ vyanāśayat

60.19

vavarṣa śītaṃ ca jalaṃ dānavendrabalaṃ prati
daityāstāṃ vṛṣṭimāsādya samāśvastāstataḥ kramāt

60.20

bījāṃkurā iva mlānāḥ prāpya vṛṣṭiṃ dharātale || tataḥ sa megharūpeṇa kālanemirmahāsuraḥ

60.21

śastravṛṣṭiṃ vavarṣogrāṃ devānīkeṣu durjayaḥ || tayā vṛṣṭyā pīḍyamānā daityairanyaiśca devatāḥ

60.22

gatiṃ kāṃcinna paśyanti gāvaḥ
śītārditā iva || parasparaṃ vyalīyaṃta gajeṣu turageṣu ca || ratheṣu ca bhayatrastāstatratatra nililyire

60.23

evaṃ te līyamānāśca nihatāḥ kālane
minā || dṛśyaṃte patitā devāḥ śastrabhinnāṃgasaṃdhayaḥ

60.24

vibhinnā bhinnamūrdhānastathā bhinnorujānavaḥ || viparyastaṃ rathāṃgaiśca patitaṃ dhvajaśa
kribhiḥ

60.25

turaṃgāṇāṃ sahasrāṇi gajānāmayutāni ca || raktena teṣāṃ ghoreṇa dustarā cābhavanmahī

60.26

evamājau mahādaityaḥ kālanemirma
hāsuraḥ || jaghne muhūrtamātreṇa gaṃdharvāṇāṃ daśāyutam

60.27

yakṣāṇāṃ paṃcalakṣāṇi kiṃnarāṇāṃ tathaiva ca || jaghne piśācamukhyānāṃ saptalakṣāṇi nirbhayaḥ

60.28

itareṣāṃ na saṃkhyāsti surajātinikāyinām || jaghne sa koṭiśaḥ kruddhaḥ kālanemirmadotkaṭaḥ

60.29

evaṃ pratibhaye bhīme tadāmara
mahākṣaye || saṃkruddhāviśvinau vīrau citrāsrakavacojvalau

60.30

jaghnatustau raṇe daityamekaikaṃ ṣaṣṭibhiḥ śaraiḥ || nirbhidya te³ mahādaityaṃ sapuṃkhā vivi
śurmahīm

60.31

tābhyāṃ bāṇaprahāraistu kiṃcitso'vāptacetanaḥ || jagrāha cakraṃ lakṣāraṃ tailadhautaṃ raṇe'dhikam

60.32

tena cakreṇa sośvibhyāṃ
ciccheda rathakūbaram || jagrāhātha dhanurdaityaḥ śarāṃścāśīviṣopamān

60.33

vavarṣa bhiṣajormūrdhni saṃchādyākāśagocaram || tāvapyastraiḥ smṛtaiḥ sarvāṃśche
rdaturdaityasāyakān

60.34

tacca karma tayorhṛṣṭā vismitaḥ kopamāviśat || jagrāha mudgaraṃ bhīmaṃ kāladaṃḍavibhīṣaṇam

60.35

sa tamudrāmya vegena
cikṣepāsya rathaṃ prati || taṃ tu mudgaramāyāṃtamālokyāṃbaragocare

60.36

muktvā rathāvubhau vegādāplutau tarasāśvinau || tau rathau sa tu niṣpiṣya
mudgaro'calasaṃnibhaḥ

60.37

dārayāmāsa dharaṇīṃ hemajālapariṣkṛtaḥ || tasya karmārtha taddṛṣṭvā bhiṣajau citrayodhinau

60.38

vajrāstraṃ ca prakurvāṇau
dānaveṃdramudhyatām || ghoravajraprahāraistu dānavaḥ sa parikṣataḥ

60.39

ratho dhvajo dhanuścaiva chatraṃ ca kavacaṃ tathā || kṣaṇena śatadhā bhūtaṃ sarvasainyasya
paśyataḥ

60.40

taddṛṣṭvā duṣkaraṃ karma so'śvibhyāṃ bhīmavikramaḥ || nārāyaṇāstraṃ balavānsamoca raṇamūrdhani

60.41

tataḥ śaśāma vajrāstraṃ kālane
mistato ruṣā || jīvayāhaṃ grāhayitumaśvinau tau pracakrame

60.42

tāvabhiprāyamālakṣya satyajya samarāṃgaṇam || padātī vepamānāṃgau pradrutau vāsavo
yataḥ

60.43

tayoranugato daityaḥ kālanemirnadanmuhuḥ || prāpyeṃdrasya balaṃ krūro daityānīkapadānugaḥ

60.44

sa kāla iva kalpāṃte yadā vāsava
mādrutaḥ || taṃ dṛṣṭvā sarvabhūtāni viviśurvihvalāni tu

60.45

hāhārāvaṃ prakurvāṇāstadā devāśca menire || parājayaṃ maheṃdrasya sarvalokakṣayāvaham

60.46

celuḥ śikhariṇo mukhyāḥ peturulkā nabhastalāt || jagarjurjaladā dikṣu saṃbhūtaśca mahāravaḥ

60.47

tāṃ bhūtavikṛtiṃ dṛṣṭvā devāḥ seṃdrā
bhayāvahāḥ || manasā śaraṇaṃ jagmurvāsudevaṃ jagatpatim

60.48

namo brahmaṇyadevāya gobrāhmaṇahitāya ca || jagaddhitāya kṛṣṇāya goviṃdāya namonamaḥ

60.49

sa no rakṣatu goviṃdo bhayārtāste jaguḥ surāḥ || surāṇāṃ ciṃtitaṃ jñātvā bhagavāngaruḍadhvajaḥ

60.50

vibudhyaiva ca paryaṃkādyoga
nidrāṃ vihāya saḥ || lakṣmīkarayugāṃbhojalālitāṃghrisaroruhaḥ

60.51

śāradāṃbaranīrābjakāṃtidehacchaviḥ prabhuḥ || kaustubhodbhāsihṛdayaḥ
kāṃtakeyūrabhāskaraḥ

60.52

vimṛśya surasaṃkṣobhaṃ vainateyamathāhvayat || āhūte'vasthitetasmingaruḍe duḥkhite bhṛśam

60.53

divya
nānāstratīkṣṇārcirāruhyāgātsurāhvayam || tatrāpaśyata deveṃdraṃ bhayabhītamabhidrutam

60.54

dānaveṃdrairnavāṃbhodasacchāyaiḥ sarvathotkaṭaiḥ || yathā hi puruṣaṃ
ghorairabhāgyairarthakāṃkṣibhiḥ

60.55

tatrāṇāyāvrajadviṣṇuḥ stūyamāno muhuḥ suraiḥ || abhāgyebhyaḥ paritrātuṃ sukṛtaṃ nirmalaṃ yathā

60.56

athāpaśyata
daityeṃdro viyati dyutimaṃḍalam || sphuraṃtamudayācchīghraṃ kāṃtaṃ sūryaśataṃ yathā

60.57

prabhavaṃ jñātumicchato dānavāstasya tejasaḥ || garuḍaṃ tamathā
paśyankalpāṃtānalabhairavam

60.58

tatra sthitaṃ caturbāhuṃ hariṃ cānupamadyutim || tamālokyāsureṃdrāstu harṣasaṃpūrṇamānasāḥ

60.59

ayaṃ sa devaḥ
sarveṣāṃ śaraṇaṃ keśavo'rihā || asmiñjite jitāḥ sarvā devatā nātra saṃśayaḥ

60.60

enamāśritya lokeśā yajñabhāgabhujo'marāḥ || ityuktā te
samāgamya sarva eva tatastataḥ

60.61

taṃ jaghnurvividhaiḥ śastraiḥ parivārya samaṃtataḥ || kālanemiprabhṛtayo daśa daityamahārathāḥ

60.62

ṣaṣṭhyā vivyādha
vāṇānāṃ kālanemirjanārdanam || nimiḥ śatena vāṇānāṃ mathano'śītibhiḥ śaraiḥ

60.63

jaṃbhakaścaiva saptatyā śuṃbho daśabhireva ca || śeṣā daitye
śvarāḥ sarve viṣṇumekaikaśaḥ śaraiḥ

60.64

daśabhirdaśabhiḥ śalyairjaghnuḥ sagaruḍaṃ raṇe || teṣāmamṛṣyattatkarma viṣṇurdānavasūdanaḥ

60.65

ekaikaṃ dānavaṃ
jaghne pañciḥ pañcirajihmagaiḥ || ākarṇakṛṣṭairbhūyaśca kālanemistribhiḥ śaraiḥ

60.66

viṣṇuṃ vivyādha hṛdaye roṣādraktavilocanaḥ || tasyāśobhaṃta te
bāṇā hṛdaye taptakāṃcanāḥ

60.67

mayūkhā iva saṃdīptāḥ kaustubhasya sphurattviṣaḥ || tairbāṇaiḥ kiṃcidāyasto harirjagrāha mudgaram

60.68

sa tamu
drāhya vegena dānavāya mumoca vai || dānavendrastamaprāptaṃ viyatyeva śataiḥ śaraiḥ

60.69

ciccheda tilaśaḥ kruddho darśayanpāṇilāghavam || tato viṣṇuḥ
prakupitaḥ prāsaṃ jagrāha bhairavam

60.70

tena daityasya hṛdayaṃ tāḍayāmāsa vegataḥ || kṣaṇena labdhasaṃjñastu kālanemirmahāsuraḥ

60.71

śaktiṃ jagrāha
tīkṣṇāgrāṃ hemaghaṃṭāṭṭahāsinīm || tayā vāmaṃ bhujaṃ viṣṇorbibheda ditinaṃdanaḥ

60.72

bhinnaṃ śaktyā bhujaṃ tasya srutaśoṇitamābabhau || nīle balā
hake vidyudvidyotaṃtī yathā muhuḥ

60.73

tato viṣṇuḥ prakupito jagrāha vipulaṃ dhanuḥ || saptadaśa ca nārācāṃstīkṣṇāgrānmarmabhedinaḥ

60.74

daitya
sya hṛdayaṃ ṣaḍbhirvivyādha ca śaraistribhiḥ || caturbhiḥ sārathiṃ cāsya dhvajaṃ caikena patriṇā

60.75

dvābhyāṃ dhanurjyāṃ dhanuṣī bhujaṃ caikena patriṇā || sa
viddho hṛdaye gāḍhaṃ doṣairmūḍho yathā naraḥ

60.76

srutaraktāruṇaḥ prāṃśuḥ pīḍācalitamānasaḥ || cakaṃpe māruteneva coditaḥ kiṃśukadrumaḥ

60.77

tataḥ
kaṃpitamālakṣya gadāṃ jagrāha keśavaḥ || tāṃ ca vegena cikṣepa kālanemivadhaṃ prati

60.78

sā papāta śirasyugrā sahasā kālaneminaḥ || saṃcūrṇitottamāṃ
gastu niṣpiṣṭamukuṭosuraḥ

60.79

srutaraktaugharaṃdhraśca srutadhāturivācalaḥ || papāta sve rathe bhagno visaṃjñaḥ śiṣṭajīvanaḥ

60.80

patitasya rathopasthe
dānavasyācyuto'rihā || smitapūrvamuvācedaṃ vākyaṃ cakrāyudhaḥ prabhuḥ

60.81

gacchāsura vimukto'si sāṃprataṃ jīva nirvṛtaḥ || tataḥ svalpena kālena
ahameva tavāṃtakaḥ

60.82

evaṃ vacastasya niśamya viṣṇoḥ sarveśvarasyātha rathaṃ nimeṣāt || nināya dūraṃ kila kālanemino bhītastadā
sārathilokanāthāt

60.82.p1

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe devāsurasaṃgrāme kālanemikṛtayuddhasaṃmarde viṣṇunā saha kālanemiyuddhavarṇanaṃnāmaikonaviṃśo'dhyāyaḥ

Linked texts (7)