Pramāṇa · Search · About · API

Vaishnavakhanda 61

Vaiṣṇavakhaṇḍa 61

Language
Sanskrit

Contents

61.1

cha || || nārada uvāca || || taṃ dṛṣṭvā
dānavāḥ sarve kruddhāḥ svaiḥsvairbalairvṛtāḥ || saraghā iva mākṣikaṃ rurudhuḥ sarvatastataḥ

61.2

parvatābhe gaje bhīme madasrāviiṇi durdame || sitacitrapatāke
tu prabhinnakaraṭāmukhe

61.3

svarṇavarṇāṃcite yadvange dāvāgnisaṃvṛte || āruhyājau nimirdaityo hariṃ pratyuyayau balī

61.4

tasyāsandānavā
raudrā gajasya parirakṣiṇaḥ || saptaviṃśatikodyaśca kirīṭakavacojvalāḥ

61.5

aśvamāruhya śailābhaṃ mathano harimādravat || paṃcayojanapragrīva
muṣṭimāsthāya jaṃbhakaḥ

61.6

śumbho meghaṃ samāruhyābrajaddvādaśayojanam || apare dānavendrāśca yattā nānāstrapāṇayaḥ

61.7

ājagamuḥ samare kruddhā
viṣṇumakliṣṭakāriṇam || parigheṇa nimirdetyo mathano mudgareṇa ca

61.8

śumbhaḥ śūlena tīkṣṇena prāsena asanastathā || cakreṇa kathanaḥ kruddho jaṃbhaḥ
śaktyā mahāraṇe

61.9

jambunārāyaṇaṃ śeṣā viśikhairmarmamabhedibhiḥ || tānyastrāṇi prayuktāni viviśuḥ puruṣottamam

61.10

upadeśā guroryadvatsacchiṣyaṃ
bahudheritāḥ || tataḥ kruddho harirgṛhya dhanurbāṇāṃśca puṣkalān

61.11

mamarda daityasenāṃ tadvarmavarthavaco yathā || nimiṃ vivyādha viṃśatyā bāṇairanalavarcasaiḥ

61.12

mathanaṃ daśabhiścaiva śumbhaṃ paṃcabhireva ca || śatena mahiṣaṃ kruddho vivyādhorasi mādhavaḥ

61.13

jaṃbhaṃ dvādaśabhistīkṣṇaiḥ sarvāṃścaikaika
śoḍaśabhiḥ || tasya tadghāghavaṃ dṛṣṭvā dānavāḥ krodhamūrcchitāḥ

61.14

cakrurgāḍhataraṃ yatnamāvṛṇvānā hariṃ śaraiḥ || cicchedātha dhanurjyāṃ ca nimirbhacchena
dānavaḥ

61.15

hastāccāpaṃ ca saṃraṃbhācciccheda mahiṣāsuraḥ || pīḍayāmāsa garuḍaṃ jaṃbho bāṇāyutaistribhiḥ

61.16

bhujāvasya ca vivyādha śuṃbho
bāṇāyutena vai || tato vismitacittastu gadāṃ jagrāha mādhavaḥ

61.17

tāṃ prāhiṇotsa vegena mathanāya mahāhave || tāmaprāptāṃ nimirbāṇairmuśalābhaiḥ
sahasraśaḥ

61.18

āhatya pātayāmāsa vinadankālameghavat || tato'tarikṣe hāheti bhūtānāṃ jajñire kathāḥ

61.19

naitadasti balaṃ vyaktaṃ yatrāśī
ryata sā gadā || tāṃ hariḥ patitāṃ dṛṣṭvā asthāne prārthanāmiva

61.20

jagrāha mudgaraṃ ghoraṃ divyaratnapariṣkṛtam || taṃ mumocātivegena nimimuddiśya dāna
vam

61.21

tamāyāṃtaṃ viyatyeva trayo daityā hyavārayan || gadayā jaṃbhadaityastu asanaḥ paṭṭiśena tu

61.22

śaktyā ca mahiṣo daityo vinadaṃto mahāra
vam || nirākṛtaṃ tamālokya durjanaiḥ sujanaṃ yathā

61.23

jagrāha śaktimugrogrāṃ śataghaṃṭāmahāsvanām || jaṃbhāya tāṃ samuddiśya prāhiṇodrīṣaṇe
raṇe

61.24

tāmāyāntīmathālokya jaṃbho'nyasya rathāttvarāt || āplutya līlayā gṛhnankāminīṃ kāmuko yathā

61.25

tayaiva garuḍaṃ mūrdhni jaghne sa
prahasanbalī || tato bhūyo rathaṃ prāpya dhanurgṛhyābhyayojayat

61.26

vicetāścābhavadyuddhe garuḍaḥ śaktipīḍitaḥ || tataḥ prahasya taṃ viṣṇuḥ sādhusādhviti
bhārata

61.27

karasparśena kṛtavānvimohaṃ vinatātmajam || samāśvāsya ca taṃ vāgbhiḥ śaktiṃ dṛṣṭvā ca niṣphalām

61.28

kubhāryasya yathā puṃsaḥ sarva
syācciṃtitaṃ vṛthā || haḍhasāramahāmaurvīmanyāṃ saṃyojayattataḥ

61.29

kṛtvā ca talanirghoṣaṃ raudramasraṃ mumoca saḥ||tato'sratejasā sarvamākāśaṃ naiva dṛśyate

61.30

bhūmirdiśaśca vidiśo bāṇajālamayā babhuḥ || dṛṣṭvā tadsramāhātmyaṃ senānīryasano'suraḥ

61.31

brāhmamasraṃ cakārāśu sarvāsravinivāraṇam
tena tatpraśamaṃ yātaṃ raudrāsraṃ lokabhīṣaṇam

61.32

astre pratihate tasminviṣṇurdānavasūdanaḥ || kāladaṃḍāsramakarotsarvalokabhayaṃkaram

61.33

saṃdhīyamānestre tasminmārutaḥ puruṣo vavau || cakaṃpe ca mahī devī bhinnāścāṃbudhayo'bhavan

61.34

tadastramugraṃ dṛṣṭvā tu dānavā yuddhadurmadāḥ || cakrurastrāṇi
divyāni nānārūpāṇi saṃyuge

61.35

nārāyaṇāstraṃ asanastu cakre tvāṣṭraṃ nimiścāstravaraṃ mumoca || aiṣīkamastraṃ ca cakāra jaṃbho yuddhasya daṇḍāstra
nivāraṇāya

61.36

yāvacca saṃdhānavaśaṃ prayāṃti nārāyaṇādīni nivāraṇāya || tāvatkṣaṇenaiva jaghāna koṭīṃdaityeśvarāṇāṃ kila kāladaṃḍaḥ

61.37

anaṃtaraṃ śāṃtabhayaṃ tadastraṃ daityāstrayogena ca kāladaṇḍam || śāṃtaṃ tadālokya hariḥ svamastraṃ kopena kālānalatulyamūrtiḥ

61.38

jaghrāha cakraṃ tapanā
yutaprabhambāramātmānamiva dvitīyam || cikṣepa senāpataye jvalaṃtaṃ caturbhujaḥ saṃyati saṃpragṛhya

61.39

tadātrajaccakramatho vilokya sarvātmanā daitya
varāḥ svavīryāt || nāśaknuvanvārayituṃ pracaṃḍaṃ daivaṃ yathā pūrvamivopapannam

61.40

tadapratarkyaṃ navahetitulyaṃ cakraṃ papāta asanasya kaṇṭhe || tadkradhārā
ruṇaghoranābhi jagāma bhūyopi karaṃ murāreḥ

61.41

cakrāhataḥ saṃyati dānavaśca papāta bhūmau pramamāra cāpi || daityāśca śeṣā bhṛśaśokamāpuḥ krodhaṃ ca
kecitpipiṣurbhujāṃśca

61.42

tato vinihate daitye asane balanāyake || nirmaryādamayudhyaṃta hariṇā saha dānavāḥ

61.43

paṭṭiśairmuśalaiḥ prāsairga
dābhiḥ kaṇapairapi || tīkṣṇānanaiśca nārācaiścakraiḥ śaktibhireva ca

61.44

tadsrajālaṃ tairmuktaṃ labdhalakṣo janārdanaḥ || ekaikaṃ śatadhā cakre bāṇairagni
śikhopamaiḥ

61.45

jaghāna teṣāṃ saṃkruddhaḥ koṭikoṭiṃ janārdanaḥ || tataste sahasā bhūtvā nyapatankeśavopari

61.46

garuḍaṃ jagṛhuḥ kecitpādayoḥ
śataśo'surāḥ || lalaṃbire ca pakṣābhyāṃ mukhe cānye lalaṃbire

61.47

keśavasyāpi dhanuṣi bhujayoḥ śīrṣa eva ca || lalaṃbire mahādaityā ninadaṃto muhurmuhuḥ

61.48

tadadbhutaṃ mahadṛṣṭvā siddhacāraṇavārtikāḥ || hāheti mumucurnādamaṃbare cāstuvanharim

61.49

tato harirvinirdhūya pātayāmāsa
tānbhuvi || yathā prabuddhaḥ puruṣo doṣānsaṃsārasaṃbhavān

61.50

vikośaṃ ca tataḥ kṛtvā naṃdakaṃ khaḍgamuttamam || carma cāpyamalaṃ viṣṇuḥ padātistāna
dhāvata

61.51

tato muhūrtamātreṇa padmāni daśa keśavaḥ || cakarta mārge bahubhirvicarandaityasattamān

61.52

tato nimiprabhṛtayo vinaṣyāsurasa
tamāḥ || adhāvaṃta maheṣvāsāḥ keśavaṃ pādacāriṇam

61.53

garutmāṃścābhyayāccūrṇamāruroha ca taṃ hariḥ || uvāca ca garutmaṃtaṃ tasmiṃśca tumule raṇe

61.54

aśrāṃto yadi tākryāṃsi mathanaṃ prati tadraja || śrāṃtaścecca muhūrtaṃ tvaṃ raṇādapasṛto bhava

61.55

tākrya uvāca || || na me śramo'sti
lokeśa kiṃcitsaṃsmarataśca me || yanme sutānvāhanatvaṃ kalpayāmāsa tārakaḥ

61.56

iti bruvanraṇe daityaṃ mathanaṃ prati so'gamat || daityastavabhimukhaṃ dṛṣṭvā
śaṃkhacakragadādharam

61.57

jaghāna bhiṃdipālena śitadhāreṇa vakṣasi || taṃ prahāramaciṃtyaiva viṣṇustasminmahāhave

61.58

jaghāna paṃcabhirbāṇairgirīṃ
drasyāpi bhedakaiḥ || ākarṇakṛṣṭairdaśabhiḥ punarviddhaḥ stanāṃtare

61.59

vicetano muhūrtātsa saṃstabhya mathanaḥ punaḥ || gṛhītvā parighaṃ
mūrdhni janārdanamatāḍayat

61.60

viṣṇustena prahāreṇa kiṃcidāghūrṇito'bhavat || tataḥ kopavivṛttākṣo gadāṃ jagrāha mādhavaḥ

61.61

tayā saṃtāḍayāmāsa mathanaṃ hṛdaye hṛdam || sa papāta tathā bhūmau cūrṇitāṃgo samāra ca

61.62

tasminnipatite bhūmau mathane
mathite bhṛśam || avasādaṃ yayurdaityāḥ sarve te yuddhamaṇḍale

61.63

tatasteṣu viṣaṇṇeṣu dānaveṣvatimāniṣu || cukopa raktanayano mahiṣo
dānaveśvaraḥ

61.64

pratyudyayau hariṃ raudraḥ svabāhubalamāśritaḥ || tīkṣṇadhāreṇa śūlena mahiṣo harimardayan

61.65

śattyā ca garuḍaṃ
vīro hṛdaye'bhyahanaddṛḍham || tato vivṛtya vadanaṃ mahācalaguhānibham

61.66

grastumaicchadraṇe daityaḥ sagarutmaṃtamacyutam || athācyuto'pi
vijñāya dānavasya cikīrṣitam

61.67

vadanaṃ pūrayāmāsa divyairastrairmahābalaḥ || sa tairbāṇairabhihato mahiṣo'calasaṃnibhaḥ

61.68

parivartitakāyārdhaḥ
papātātha samāra ca || mahiṣaṃ patitaṃ dṛṣṭvā jīvayitvā punarhariḥ

61.69

mahiṣaṃ prāha mattastvaṃ vadhaṃ nārhasi dānava || yoṣiddhyaḥ puroktastvaṃ sākṣā
tkamalayoninā

61.70

uttiṣṭha gaccha manmukto drutamasmānmahāraṇāt || ityukto hariṇā tasmādeśādapagato'suraḥ

61.71

tasminparāṅmukhe daitye
mahiṣe śuṃbhadānavaḥ || saṃdaṣṭoṣṭhapuṭāṭopo bhrukuṭīkuṭilānanaḥ

61.72

nirmathya pāṇinā pāṇiṃ dhanurādāya bhairavam || sajjīkṛtya mahāghorānmumoca
śataśaḥ śarān

61.73

sa citrayodhī dṛḍhamuṣṭipātastataśca viṣṇuṃ garuḍaṃ ca daityaḥ || bāṇairjvaladbhihutāśanikāśaiḥ kṣiptairasaṃkhyaiḥ pratighātahīnaiḥ

61.74

viṣṇuśca daityeṃdraśarārdito bhṛśaṃ bhuśuṃḍimādāya kṛtāṃtatulyām || tayā mukhaṃ cāsya pipeṣa saṃkhye śuṃbhasya jatruṃ ca dharādharābham

61.75

tatastribhiḥ
śuṃbhabhujaṃ dvipaṣṭyā sūtasya śīrṣaṃ daśabhiśca ketum || viṣṇurvikṛṣṭeḥ śravaṇāvasānaṃ daityasya bāṇairjvalanārkavarṇaiḥ

61.76

sa taiśca viddho vyathito
babhūva daityeśvaro visrutaśoṇitāktaḥ || tato'sya kiṃciccalitasya dhairyāduvāca śaṃkhābjaśārṅgapāṇiḥ

61.77

yoṣitsuvadhyo'si raṇaṃ vimuṃca śuṃbhā
'śubha svalpatarairahobhiḥ || matto'si tvaṃ na vṛthaiva mūḍha tato'payātaḥ sa ca śuṃbhadānavaḥ

61.78

jambho'tha tadviṣṇumukhānniśamya jagarja coccaiḥ kṛtasiṃha
nādaḥ || provāca vākyaṃ ca salīlamājau mahāṭṭahāsena jagadvikampya

61.79

kimebhiste jalāvāsa daityairhīnaparākramaiḥ || māmāsādya yuddhe'sminyadi te pauruṣaṃ kacit

61.80

yatte pūrvaṃ hatā daityā hiraṇyākṣamukhāḥ kila || jaṃbhastadābhavannaiva paśya māmadya saṃsthitam

61.81

paśya tālapratī
kāśau bhujāvetau hare mama || vakṣo vā vajrakaṭhinaṃ mayi prahara tatsukham

61.82

ityuktaḥ keśavastena sūkkiṇī saṃlihanniṣā || mumoca parivaṃcoraṃ
girīṇāmapi dāraṇam

61.83

tatastasyāpyanupadaṃ kālāyasamayaṃ dṛḍham || mumoca mudgaraṃ viṣṇurdvitīyaṃ parvataṃ yathā

61.84

tadāyudhadvayaṃ dṛṣṭvā jaṃbho
nyasya rathe dhanuḥ || āplutya parighaṃ gṛhya garuḍaṃ tena jaghnivān

61.85

dvitīyaṃ mudgaraṃ cāpyu gṛhītvā vinadanraṇe || sarvaprāṇena goviṃdaṃ tena mūrdhni
jaghāna saḥ

61.86

tābhyāṃ cātiprahārābhyāmubhau garuḍakeśavau || mohāviṣṭau vicetasko mṛtakalpāvivāsatām

61.87

tadadbhutaṃ mahaddṛṣṭvā jagarju
daityasattamāḥ || naitānharṣamadodbhūtānidaṃ sehe jagatpadā

61.88

siṃhanādaistalonnādairdhanurnādaiśca bāṇajaiḥ || jaṃbhaṃ te harṣayāmāsurvāsāṃsyādudhuśca te

61.89

śaṃkhāṃśca pūrayāmāsuścikṣipurdevatā bhṛśam

61.90

saṃgrāmavāpyātha mahāraṇe hariḥ sarvenateyaḥ parirabhya jaṃbham || parāṅmukhaḥ saṃyugādpradhṛṣyāplāyanaṃ vega
paraścakāra

61.90.p1

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṃḍe daityaiḥ saha viṣṇoryuddhavarṇanaṃnāma viṃśo dhyāyaḥ

Linked texts (7)