Vaishnavakhanda 66
Vaiṣṇavakhaṇḍa 66
- Language
- Sanskrit
Contents
- 66.136 — 1 part
66.1
cha || || arjuna uvāca || || devarṣe varṇyate ceyaṃ kathā pīyūṣasodarā || punaretanmune brūhi yadā vetti maheśvaraḥ
66.2
bhagavānsvāṃ satīṃ bhāryāṃ vadhārthaṃ cāpi tārakam || satyāśca virahāttepyandadāha kimasau smaram
66.3
tvayaivoktaṃ sa virahātsatyāstapyati vai tapaḥ
himādrimāsthito devastasyāḥ saṃgamavāṃchayā
66.4
nārada uvāca || || satyametatpurā pārtha bhavasyedaṃ manīṣitam || atastattapasā yogo
na kartavyo mayā'nayā
66.5
tapo vinā śuddhadeho na kathaṃcana jāyate || aśuddhadehena samaṃ saṃyogo naiva daihikaḥ
66.6
mahatkarmāṇi yānīha teṣāṃ
mūlaṃ sadā tapaḥ || nātastattapasāṃ siddhirmahatkarmāṇi yāṃti vai
66.7
etasmātkāraṇādevo darpitaṃ taṃ dadāha tu || tato dagdhe smare cāpi pārvatīmapi
trīḍitām
66.8
vihāya sagaṇo devaḥ kailāsaṃ samapadyata || devī ca paramodvignā praskhalaṃtī padepade
66.9
jīvitaṃ svaṃ viniṃdaṃtī babhrāmetastataśca
sā || himādrirapi sve śṛṃge rudatīṃ pṛṣṭvāvātratim
66.10
kāsi kasyāsi kalyāṇi kimarthaṃ cāpi rodiṣi || pṛṣṭhā sā ca ratiḥ sarvaṃ yathāvṛttaṃ nyave
dayat
66.11
nivedite tathā ratyā śailaḥ saṃbhrāṃtamānasaḥ || prāpya svāṃ tam̐nayāṃ pāṇāvādāyāgātsvakaṃ puram
66.12
sā tatra pitarau prāha sakhīnāṃ
vadanena ca || durbhagena śarīreṇa kimanena hi kāraṇam
66.13
dehavāsaṃ parityakṣye prāpsye vābhimataṃ patim || asādhyaṃ cāpyabhīṣṭaṃ ca kathaṃ
prāpyaṃ tapo vinā
66.14
niyamairvividhaistasmācchoṣayiṣye kalevaram || anujānīta māṃ tatra yadi vaḥ karuṇā mayi
66.15
śrutveti vacanaṃ
mātā pitā ca prāha tāṃ śubhām || oṃ meti capale putri na kṣamaṃ tāvakaṃ vapuḥ
66.16
soḍhuṃ keśātmarūpasya tapasaḥ saumyadarśane || bhāvīnyapyani
vāryāṇi vastūni ca sadaiva tu
66.17
bhāvinorthā bhavaṃtyeva narasyānicchatopi hi || tasmānna tapasā te'sti bāle kiṃcitprayojanam
66.18
śrīdevyuvāca || yadidaṃ bhavato vākyaṃ na samyagiti me matiḥ || kevalaṃ na hi daivena prāptumartho hi śakyate
66.19
tkiṃcidaivādyaṭhātkiṃci
tkiṃcideva svabhāvataḥ || puruṣaḥ phalamāpnoti caturthaṃ nātra kāraṇam
66.20
brahmaṇā cāpi brahmatvaṃ prāptaṃ kila tapobalāt || anyairapi ca yallabdhaṃ tanna
saṃkhyātumutsahe
66.21
adhuveṇa śarīreṇa yadyabhīṣṭaṃ na sādhyate || paścātsa śocyate maṃdaḥ patite'smiñcharīrake
66.22
yasya dehasya dharmo'yaṃ
kacijjāyetkacinmriyet || kacidgarbhagataṃ naśyejjātamātraṃ kacittathā
66.23
bālye ca yauvane cāpi vārdhakye'pi vinaśyati || tena caṃcaladehena
ko'rthaḥ svārtho na cedbhavet
66.24
ityuktā svasakhīyuktā pitṛbhyāṃ sāśru vīkṣitā || śṛṃgaṃ himavataḥ puṇyaṃ nānāścaryaṃ jagāma sā
66.25
tatrāṃ
varāṇi saṃtyajya bhūṣaṇāni ca śailajā || saṃvītā valkalairdivyaistapo'tapyata saṃyatā
66.26
īśvaraṃ hṛdi saṃsthāpya praṇavābhyasanāhatā || munīnāmapya
bhūnmānyā tadānīṃ pārtha pārvatī
66.27
trirātrā pāṭalāpatrabhakṣakābhūcchataṃ samāḥ || śataṃ ca bilvapatreṇa śīrṇena kṛtabhojanā
66.28
jalabhakṣā śataṃ
cābhūcchataṃ vai vāyubhojanā || tato niyamamādāya pādāṃguṣṭhasthitābhavat
66.29
nirāhārā tatastāpaṃ prāpustattapaso janāḥ || tato jagatsamālokya
tadīyatapasorjitam
66.30
harastatrāyayau sākṣādbrahmacārivapurdharaḥ || vasāno valkalaṃ divyaṃ rauravājinasaṃvṛtaḥ
66.32
sulakṣaṇāṣāḍhadharaḥ sadvṛttaḥ pratibhānavān || tatastaṃ pūjayāmāsustatsakhyo bahumānataḥ ||31||vaktumicchuḥ śailaputrīṃ sakhībhiriti coditaḥ || brahmastriyaṃ mahābhāgā gṛhītaniyamā śubhā
66.33
muhūrtapaṃcamātreṇa niyamo'syāḥ samāpyate || tatpratīkṣasva taṃ kālaṃ paścādasmatsakhīsamam
66.34
nānāvidhā dharmavārtāḥ prakariṣyasi brāhmaṇa
ityuktā vijayādyāstā devīcāritavarṇanaiḥ
66.35
aśrumukhyo dvijasyāgre ninyuḥ kālaṃ ca taṃ tadā || tataḥ kāle kiṃcidūne brahmacārī mahāmatiḥ
66.36
vilokanamiṣeṇāgādāśramopasthitaṃ hradam || nipapāta ca tatrāsau cukrośātitarāṃ tataḥ
66.37
ahamatra nimajjāmi ko'pi māmuddhareta bhoḥ
iti tāreṇa krośaṃtaṃ śrutvā taṃ vijayādikāḥ
66.38
ājagamustvarayā yuktā dadustasmai karaṃ ca tāḥ || sa cukrośa tato gāḍhaṃ dūredūre punaḥpunaḥ
66.39
nāhaṃ spṛśāmyasaṃsiddhāṃ striye vā nānṛtaṃ tvidam || tataḥ samānaniyamā pārvatī svayamāyayau
66.40
savyaṃ karaṃ dadāvasya taṃ cāsau
nābhyanandata || bhadre yacchuci naiva syādyaivāvajñayā kṛtam
66.41
sadoṣeṇa kṛtaṃ yacca tadādyānna karhicit || savyaṃ cāśuci te hastaṃ nāvalaṃ
bāmi karhicit
66.42
ityuktā pārvatī prāha nāhaṃ dattaṃ ca dakṣiṇam || dadāmi kasyacidvipra devadevāya kalpitam
66.43
dakṣiṇaṃ me karaṃ devo
gṛhītā bhava eva ca || śīryate cogratapasā satyametanmayoditam
66.44
vipra uvāca || || yadyevamavalepaste gamanaṃ kena vāryate || yathā tava
pratijñeyaṃ mamāpīyaṃ tathācalā
66.45
rudrasyāpi vayaṃ mānyāḥ kīdṛśaṃ te tapo vada || viṣamasthaṃ yatra vipraṃ mriyamāṇamupekṣasi
66.46
avajā
nāsi viprāṃstvaṃ tacchīghraṃ vraja darśanāt || yadi vā manyase pūjyāṃstato'bhyuddhara nānyathā
66.47
tato vicārya bahudhā iti ceti ca sā
śubhā || viprasyoddharaṇaṃ sarvadharmebhyo'manyatādhikam
66.48
tataḥ sā dakṣiṇaṃ dattvā karaṃ taṃ projjhahāra ca || naraṃ nārī proddharati sajjantaṃ
bhavavāridhau || etatsandarśanārthāya tathā cakre bhavodravaḥ
66.49
proddhṛtya ca tataḥ snātvā baddhvā yogāsanaṃ sthitā
66.50
brahmacārī tataḥ
prāha prahasannidamidaṃ śubhe || kartukāmāsi tanvaṃgi dṛḍhayogāsanasthitā
66.51
devī prāha jvālayiṣye śarīraṃ yogavahninā || mahādevakṛtamatiru
cchidyādahaṃ yato'bhavam
66.52
brahmacārī tataḥ prāha kāścidbrāhmaṇakāmyayā || kṛtvā vārtāstataḥ svīyamabhīṣṭaṃ kuru pārvati
66.53
nopahanyām̐
kadāciddhi sādhubhirviprakāmanā || dharmamenaṃ manyase cenmuhūrtaṃ brūhi pārvati
66.54
devī prāha brūhi vipra muhūrtaṃ saṃsthitā tvaham || tataḥ svayaṃ vratī
prāha devīṃ tāṃ svasakhīyutām
66.55
kimarthamiti rambhoru nave vayasi duścaram || tapastvayā samārabdhaṃ nānurūpaṃ vibhāti me
66.56
durlabhaṃ prāpya
mānuṣyaṃ girirājagṛhe'dhunā || bhogāṃśca durlabhāndevi tyaktvā kiṃ kliśyate vapuḥ
66.57
atīva dūye vīkṣya tvāṃ sukumāratarākṛtim || atyugratapasā
kliṣṭā padminīva himārditā
66.58
idaṃ cānyattava śubhe śiraso rogadaṃ mama || yadvehaṃ tyaktakāmā tvaṃ prabuddhā nāsi bālike
66.59
vāmaḥ kāmo
manuṣyeṣu satyametadvaco yataḥ || spṛhaṇīyāsi sarveṣāmevaṃ pīḍyase vapuḥ
66.60
avijñātānvayo nagnaḥ śūlī bhūtagaṇādhipaḥ || śmaśānilayo
bhasmoddhūlano vṛṣavāhanaḥ
66.61
gajājino dvijihvādyalaṃkṛtāṃgo jaṭādharaḥ || virūpākṣaḥ kathaṃkāraṃ nirguṇaḥ syāttavocitaḥ
66.62
guṇā ye kulaśīlādyā varāṇāmuditā budhaiḥ || teṣāmeko'pi naivāsti tasmiṃstannocitaḥ sa te
66.63
śocanīyatamā pūrvamāsītpārvati kaumudī
tvaṃ saṃvṛttā dvitīyāsi tasyāstatsaṃgamāśayā
66.64
tapodhanāḥ sarvasamā vayaṃ yadyapi pārvati || dunotyeva tavāraṃbhaḥ śūlāyāṃ yūpasatkriyā
66.65
vṛṣabhārohaṇaṃ vāsaḥ śmaśāne pāṇisaṃgrahaḥ || savyālapāṇinā kṣaumagajatvagbaṃdhanaḥ katham
66.66
janahāsyakaraṃ sarvaṃ tvayārabdhamasāṃpratam
strībhāvādbhūtisaṃparkaḥ kathaṃ cābhimatastava
66.67
nivartaya manastasmādasmātsarvavirodhinaḥ || mṛgākṣi madanārāterbhaktakaṭākṣasya prārthanāt
66.68
viruddhavādinaṃ caivaṃ brahmacāriṇamīśvaram || niśamya kupitā devī prāha vācā sagadgadam
66.69
mā mā brāhmaṇa bhāṣiṣṭhā viruddhamiti śaṃkare
mahattamo yāti pumāndevadevasya niṃdayā
66.70
na samyagabhijānāsi tasya devasya cedvitam || śṛṇu brāhmaṇa tvaṃ pāpādyathāsyātparimucyate
66.71
sa ādiḥ sarvajagatāṃ kosya vedānvayaṃ tataḥ || sarvaṃ jagadyasya rūpaṃ digvāsāḥ kīrtyate tataḥ
66.72
guṇatrayamayaṃ śūlaṃ śūlī yasmādvibharti saḥ
abaddhāḥ sarvato muktā bhūtā eva ca tatpatiḥ
66.73
śmaśānaṃ cāpi saṃsārastaddāsī kṛpayārthinām || bhūtayaḥ kathitā bhūtistāṃ bibharti sa bhūtibhṛt
66.74
vṛṣo dharma iti proktastamāruḍhastato vṛṣī || sarpāśca doṣāḥ krodhādyāstānbibharti jaganmayaḥ
66.75
nānāvidhāḥ karmayogā jaṭārūpā
bibharti saḥ || vedatrayī trinetrāṇi tripuraṃ triguṇaṃ vapuḥ
66.76
bhasmīkaroti taddevastripuraghnastataḥ smṛtaḥ || evaṃvidha mahādevaṃ vidurye sūkṣmadarśinaḥ
66.77
kathaṃkāraṃ hi te nāma bhajaṃte naiva taṃ haram || atha vā bhītasaṃsārā sarve vipra yato janāḥ
66.78
vimṛśya kurvate sarvaṃ vimṛśyetanmayā kṛtam || śubhaṃ vāpyaśubhaṃ vāstu tvamapyenaṃ prapūjaya
66.79
iti bruvaṃtyāṃ tasyāṃ tu kiṃcitprasphuritādharam || vijñāya tāṃ sakhīmāha kimapyeṣa vibrukaḥ
66.80
vāryatāmiti vipro'yaṃ mahādūṣaṇabhāṣakaḥ || na kevalaṃ pāpabhāgī śrotā vai syānna saṃśayaḥ
66.81
atha vā kiṃ ca naḥ kāryaṃ vādena saha brāhmaṇaiḥ || karṇau pidhāya yāsyāmo yathā yaḥ syāttathāstu saḥ
66.82
ityuktvotthāya gacchaṃtyāṃ vidhāya śravaṇāvubhau || svarūpaṃ samupāśritya jagṛhe vasanaṃ haraḥ
66.83
tato nirīkṣya taṃ devaṃ saṃbhrāṃtā parameśvarī || praṇipatya maheśānaṃ tuṣṭāvāvanatā umā
66.84
prāha tāṃ ca mahādevo dāso'smi tava śobhane || tapodrvyeṇa krītaśca samādiśa yathepsitam
66.85
devyuvāca || manasastvaṃ prabhuḥ śaṃbho dattaṃ tacca mayā tava || vapupaḥ pitarāvīśau tau sammānayitumarhasi
66.86
mahādeva uvāca || pitrā hi te parijñātaṃ dṛṣṭvā tvāṃ rūpaśālinīm || bālāṃ svayaṃvaraṃ putrī mahaṃ dāsyāmi nānyathā
66.87
tattasya sarvamevāstu vacanaṃ tvaṃ himācalam || svayaṃvarārthaṃ suśroṇi preraya tvāṃ vṛṇe tataḥ
66.88
ityuktā tāṃ mahādevaḥ śuciḥ śuciṣado vibhuḥ || jagāmeṣṭaṃ tadā deśaṃ svapuraṃ prayayau ca sā
66.89
dṛṣṭvā devīṃ tadā hṛṣṭo menayā sahito'calaḥ
66.90
ārliṃgyāya papraccha sarvaṃ sā ca nyavedayat || duhiturdevadevena ājñaptaṃ tu himācalaḥ
66.91
svayaṃvaraṃ prajuditaḥ sarvalokeṣvaghoṣayat || aśvinau dvādaśādityā gandharvagaruḍoragāḥ
66.92
yakṣāḥ siddhāstathā sādhyā daityāḥ kiṃpuruṣā nagāḥ || samudrādyāśca ye kecitrailokyapravarāśca ye
66.93
trayastriṃśatsahasrāṇi trayastriṃśacchatāni ca || trayastriṃśacca ye devāstrayastriṃśacca koṭayaḥ
66.126
jagmurgirau
66.94
indrapucyāstu svayaṃvaramanuttamam || āmaṃtritastathā viṣṇurmerumāha hasanniva
66.95
tātāsmākaṃ caiṃ sā devī mero gaccha namāmi tām
atha śailasutā devī haimamāruhya śobhanam
66.96
vimānaṃ sarvatobhadraṃ sarvaratnairalaṃkṛtam || apsarobhiḥ pranṛtyadbhiḥ sarvābharaṇabhūṣitā
66.97
gaṃdharvasaṃghairvividhaiḥ kiṃnaraiśca suśobhanaiḥ || baṃdibhiḥ stūyamānā ca vīrakāṃsyadharā sthitā
66.98
sitātapatraratnāṃśumiśritaṃ cāvahattadā || śālinī
nāma pārvatyāḥ saṃdhyāpūrṇeṃdumaṃḍalā
66.99
cāmarāsaktahastābhirdivyastrībhiśca saṃvṛtā || mālāṃ pragṛhya sā tasthau suradrumasamudbhavām
66.100
evaṃ
tasyāṃ sthitāyāṃ tu sthite lokatraye tadā || śiśurbhūtvā mahādevaḥ krīḍārthaṃ vṛṣabhadhvajaḥ
66.101
utsaṃgatalasaṃsuto babhūva bhagavānbhavaḥ || jayeti yatpadaṃ
khyātaṃ tasya satyārthamīśvaram
66.102
atha dṛṣṭvā śiśuṃ devāstasya utsaṃgavartinaḥ || koyamatreti saṃmaṃtrya cukuśurbhṛśaroṣitāḥ
66.103
vajramā
hārayattasya bāhumudyamya vṛtrahā || sa bāhurudyatastasya tathaiva samatiṣṭhata
66.104
staṃbhitaḥ śiśurūpeṇa devadevena līlayā || vajraṃ kṣetuṃ na śaknoti
bāhuṃ cālayituṃ tadā
66.105
vahniḥ śaktiṃ tadā kṣetuṃ na śaśāka tathotthitaḥ || yamo'pi daṃḍaṃ khaḍgaṃ ca nirṛtistaṃ śiśuṃ prati
66.106
pāśaṃ ca varuṇo rājā dhvajayaṣṭiṃ samīraṇaḥ || somo guḍaṃ dhaneśaśca gadāṃ mumahatīṃ dṛḍhām
66.107
nānāyudhāni cādityā musalaṃ vasavastathā
mahāghorāṇi śastrāṇi tārakādyāśca dānavāḥ
66.108
staṃbhitā devadevena tathānye bhuvaneṣu ye || pūṣā daṃtāndaśandairbālamaikṣata mohitaḥ
66.109
tasyāpi daśanāḥ peturdṛṣṭamātrasya śaṃbhunā || bhagaśca netre vikṛte cakāra sphuṭite ca te
66.110
balaṃ tejaśca yogāṃśca sarveṣāṃ jagṛhe prabhuḥ || atha
teṣu sthiteṣveva manyumatsu sureṣvapi
66.111
brahmā dhyānamupāśritya bubodha haraceṣṭitam || so'bhigamya mahādevaṃ tuṣṭāva prayato vidhiḥ
66.112
paurāṇaiḥ sāmasaṃgītairvaidikairguhyanāmabhiḥ || namastubhyaṃ mahādeva mahādevyai namo namaḥ
66.113
prasādāttava buddhvāhijagadetatpravartate || mūḍhāśca devatāḥ
sarvā nainaṃ budhyata śaṃkaram
66.114
mahādevamihāyātaṃ sarvadevanamaskṛtam || gacchadhvaṃ śaraṇaṃ śīghraṃ yadi jīvitumicchata
66.115
tataḥ saṃbhrama
saṃpannāstuṣṭuvuḥ praṇatāḥ surāḥ || namonamo mahādeva prāhipāhi jagatpate
66.116
durācārānśravānasmānātmadrohaparāyaṇān || aho paśyata no mau
ḍhyaṃ jānaṃtastava bhāvinīm
66.117
bhāryāsumāṃ mahādevīṃ tathāpyatra samāgatāḥ || yuktametadyadasmākaṃ rājyaṃ gṛhyeta cāsuraiḥ
66.118
yeṣāmevaṃvidhā
buddhirasmābhiḥ kiṃ kṛtaṃ tvidam || atha vā no na doṣo'sti paśavo hi vayaṃ yataḥ
66.119
tvayaiva preritāḥ sarve preritāḥ kurmahe vibho || īśvaraḥ sarva
bhūtānāṃ patistvaṃ parameśvaraḥ
66.120
bhrāmayasyakhilaṃ viśvaṃ yantrārūḍhaṃ svamāyayā || yena vimohitā mūḍhāḥ samāyātāḥ svayaṃvaram
66.121
tasmai paśūnāṃ pataye namastubhyaṃ prasīda naḥ || atha teṣāṃ prasanno'bhūdevadevastryaṃbakaḥ
66.122
yathāpūrvaṃ cakāraitānsaṃstavādbrahmaṇaḥ prabhuḥ || tārakasya sukhā daityāḥ saṃkruddhāstatra procire
66.123
koyamaṃga mahādevo na manyāmo vayaṃ ca tam || tataḥ prahasya bālo'sau huṃkāraṃ līlayā vyadhāt
66.124
huṃkāreṇaiva te daityāḥ svameva nagaraṃ gatāḥ || vismṛtaṃ sakalaṃ teṣāṃ svayaṃvarasukhaṃ ca tat
66.125
mahādevaprabhāvena daityānāṃ ghorakarmaṇām || evaṃ yasya prabhāvo hi devadaityeṣu phālguna
66.126-2
kathamīśvaravākyārthastasmādanyatra mucyate || asaṃśayaṃ vimūḍhāste paścāttāpaḥ purā mahān
66.127
īśvaraṃ bhuvanasyāsya ye bhajaṃte na tryaṃbakam || tataḥ saṃstūyamānaḥ sa suraiḥ padmabhuvādibhiḥ
66.128
vapuścakāra deveśastryaṃbakaḥ paramādbhutam
tejasā tasya devāste seṃdracaṃdradivākarāḥ
66.129
sabrahmakāḥ sasādhyāśca vasurviśve ca devatāḥ || sayamāśca sarudrāśca cakṣuraprārthayanprabhum
66.130
tebhyaḥ paratamaṃ cakṣuḥ svavapurdduṣmuttamam || dadāvambāpatiḥ śarvo bhavānyāścācalasya ca
66.131
labdhvā rudraprasādena divyaṃ cakṣuranuttamam || sabrahmakāstadā devāstamapaśyanmaheśvaram
66.132
tato jaguśca munayaḥ puṣpavṛṣṭiṃ ca khecarāḥ || mumucuśca tadā nedurdevaduṃdubhayo bhṛśam
66.133
jagurgaṃdharvamukhyāśca nanṛtuścāpsarogaṇāḥ || mumudurgaṇapāḥ sarve mumodāṃbā ca pārvatī
66.134
brahmādyā menire pūrṇāṃ bhavānīṃ ca girīśvaram || tasya devī tato hyaṣṭā samakṣaṃ tridivaukasām
66.135
pādayoḥ sthāpayāmāsa mālāṃ divyāṃ sugaṃdhinīm || sādhusādhviti saṃprocya tayā taṃ tatra carcitam
66.136
saha devyā namaścakruḥ śirobhirbhūtalāśritaiḥ || sarve sabrahmakā devā jayeti ca mudā jaguḥ
66.136.p1
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekā śītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe kumāreśvaramāhātmye śrīmahādevavevāhikotsāhavarṇanaṃnāma pañcaviṃśodhyāyaḥ
Linked texts (12)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Liṅgapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Padmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Matsyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Vulgate — Sanskrit
- Kumārikākhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārakhaṇḍa — Sanskrit
- Māheśvarakhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārīkākhaṇḍa — Sanskrit
- Liṅga — Sanskrit
- Liṅgapurāṇa — Ativīrarāma Pāṇṭiyar 1500, Sanskrit
- Matsya — Sanskrit