Pramāṇa · Search · About · API

Vaishnavakhanda 66

Vaiṣṇavakhaṇḍa 66

Language
Sanskrit

Contents

66.1

cha || || arjuna uvāca || || devarṣe varṇyate ceyaṃ kathā pīyūṣasodarā || punaretanmune brūhi yadā vetti maheśvaraḥ

66.2

bhagavānsvāṃ satīṃ bhāryāṃ vadhārthaṃ cāpi tārakam || satyāśca virahāttepyandadāha kimasau smaram

66.3

tvayaivoktaṃ sa virahātsatyāstapyati vai tapaḥ
himādrimāsthito devastasyāḥ saṃgamavāṃchayā

66.4

nārada uvāca || || satyametatpurā pārtha bhavasyedaṃ manīṣitam || atastattapasā yogo
na kartavyo mayā'nayā

66.5

tapo vinā śuddhadeho na kathaṃcana jāyate || aśuddhadehena samaṃ saṃyogo naiva daihikaḥ

66.6

mahatkarmāṇi yānīha teṣāṃ
mūlaṃ sadā tapaḥ || nātastattapasāṃ siddhirmahatkarmāṇi yāṃti vai

66.7

etasmātkāraṇādevo darpitaṃ taṃ dadāha tu || tato dagdhe smare cāpi pārvatīmapi
trīḍitām

66.8

vihāya sagaṇo devaḥ kailāsaṃ samapadyata || devī ca paramodvignā praskhalaṃtī padepade

66.9

jīvitaṃ svaṃ viniṃdaṃtī babhrāmetastataśca
sā || himādrirapi sve śṛṃge rudatīṃ pṛṣṭvāvātratim

66.10

kāsi kasyāsi kalyāṇi kimarthaṃ cāpi rodiṣi || pṛṣṭhā sā ca ratiḥ sarvaṃ yathāvṛttaṃ nyave
dayat

66.11

nivedite tathā ratyā śailaḥ saṃbhrāṃtamānasaḥ || prāpya svāṃ tam̐nayāṃ pāṇāvādāyāgātsvakaṃ puram

66.12

sā tatra pitarau prāha sakhīnāṃ
vadanena ca || durbhagena śarīreṇa kimanena hi kāraṇam

66.13

dehavāsaṃ parityakṣye prāpsye vābhimataṃ patim || asādhyaṃ cāpyabhīṣṭaṃ ca kathaṃ
prāpyaṃ tapo vinā

66.14

niyamairvividhaistasmācchoṣayiṣye kalevaram || anujānīta māṃ tatra yadi vaḥ karuṇā mayi

66.15

śrutveti vacanaṃ
mātā pitā ca prāha tāṃ śubhām || oṃ meti capale putri na kṣamaṃ tāvakaṃ vapuḥ

66.16

soḍhuṃ keśātmarūpasya tapasaḥ saumyadarśane || bhāvīnyapyani
vāryāṇi vastūni ca sadaiva tu

66.17

bhāvinorthā bhavaṃtyeva narasyānicchatopi hi || tasmānna tapasā te'sti bāle kiṃcitprayojanam

66.18

śrīdevyuvāca || yadidaṃ bhavato vākyaṃ na samyagiti me matiḥ || kevalaṃ na hi daivena prāptumartho hi śakyate

66.19

tkiṃcidaivādyaṭhātkiṃci
tkiṃcideva svabhāvataḥ || puruṣaḥ phalamāpnoti caturthaṃ nātra kāraṇam

66.20

brahmaṇā cāpi brahmatvaṃ prāptaṃ kila tapobalāt || anyairapi ca yallabdhaṃ tanna
saṃkhyātumutsahe

66.21

adhuveṇa śarīreṇa yadyabhīṣṭaṃ na sādhyate || paścātsa śocyate maṃdaḥ patite'smiñcharīrake

66.22

yasya dehasya dharmo'yaṃ
kacijjāyetkacinmriyet || kacidgarbhagataṃ naśyejjātamātraṃ kacittathā

66.23

bālye ca yauvane cāpi vārdhakye'pi vinaśyati || tena caṃcaladehena
ko'rthaḥ svārtho na cedbhavet

66.24

ityuktā svasakhīyuktā pitṛbhyāṃ sāśru vīkṣitā || śṛṃgaṃ himavataḥ puṇyaṃ nānāścaryaṃ jagāma sā

66.25

tatrāṃ
varāṇi saṃtyajya bhūṣaṇāni ca śailajā || saṃvītā valkalairdivyaistapo'tapyata saṃyatā

66.26

īśvaraṃ hṛdi saṃsthāpya praṇavābhyasanāhatā || munīnāmapya
bhūnmānyā tadānīṃ pārtha pārvatī

66.27

trirātrā pāṭalāpatrabhakṣakābhūcchataṃ samāḥ || śataṃ ca bilvapatreṇa śīrṇena kṛtabhojanā

66.28

jalabhakṣā śataṃ
cābhūcchataṃ vai vāyubhojanā || tato niyamamādāya pādāṃguṣṭhasthitābhavat

66.29

nirāhārā tatastāpaṃ prāpustattapaso janāḥ || tato jagatsamālokya
tadīyatapasorjitam

66.30

harastatrāyayau sākṣādbrahmacārivapurdharaḥ || vasāno valkalaṃ divyaṃ rauravājinasaṃvṛtaḥ

66.32

sulakṣaṇāṣāḍhadharaḥ sadvṛttaḥ pratibhānavān || tatastaṃ pūjayāmāsustatsakhyo bahumānataḥ ||31||vaktumicchuḥ śailaputrīṃ sakhībhiriti coditaḥ || brahmastriyaṃ mahābhāgā gṛhītaniyamā śubhā

66.33

muhūrtapaṃcamātreṇa niyamo'syāḥ samāpyate || tatpratīkṣasva taṃ kālaṃ paścādasmatsakhīsamam

66.34

nānāvidhā dharmavārtāḥ prakariṣyasi brāhmaṇa
ityuktā vijayādyāstā devīcāritavarṇanaiḥ

66.35

aśrumukhyo dvijasyāgre ninyuḥ kālaṃ ca taṃ tadā || tataḥ kāle kiṃcidūne brahmacārī mahāmatiḥ

66.36

vilokanamiṣeṇāgādāśramopasthitaṃ hradam || nipapāta ca tatrāsau cukrośātitarāṃ tataḥ

66.37

ahamatra nimajjāmi ko'pi māmuddhareta bhoḥ
iti tāreṇa krośaṃtaṃ śrutvā taṃ vijayādikāḥ

66.38

ājagamustvarayā yuktā dadustasmai karaṃ ca tāḥ || sa cukrośa tato gāḍhaṃ dūredūre punaḥpunaḥ

66.39

nāhaṃ spṛśāmyasaṃsiddhāṃ striye vā nānṛtaṃ tvidam || tataḥ samānaniyamā pārvatī svayamāyayau

66.40

savyaṃ karaṃ dadāvasya taṃ cāsau
nābhyanandata || bhadre yacchuci naiva syādyaivāvajñayā kṛtam

66.41

sadoṣeṇa kṛtaṃ yacca tadādyānna karhicit || savyaṃ cāśuci te hastaṃ nāvalaṃ
bāmi karhicit

66.42

ityuktā pārvatī prāha nāhaṃ dattaṃ ca dakṣiṇam || dadāmi kasyacidvipra devadevāya kalpitam

66.43

dakṣiṇaṃ me karaṃ devo
gṛhītā bhava eva ca || śīryate cogratapasā satyametanmayoditam

66.44

vipra uvāca || || yadyevamavalepaste gamanaṃ kena vāryate || yathā tava
pratijñeyaṃ mamāpīyaṃ tathācalā

66.45

rudrasyāpi vayaṃ mānyāḥ kīdṛśaṃ te tapo vada || viṣamasthaṃ yatra vipraṃ mriyamāṇamupekṣasi

66.46

avajā
nāsi viprāṃstvaṃ tacchīghraṃ vraja darśanāt || yadi vā manyase pūjyāṃstato'bhyuddhara nānyathā

66.47

tato vicārya bahudhā iti ceti ca sā
śubhā || viprasyoddharaṇaṃ sarvadharmebhyo'manyatādhikam

66.48

tataḥ sā dakṣiṇaṃ dattvā karaṃ taṃ projjhahāra ca || naraṃ nārī proddharati sajjantaṃ
bhavavāridhau || etatsandarśanārthāya tathā cakre bhavodravaḥ

66.49

proddhṛtya ca tataḥ snātvā baddhvā yogāsanaṃ sthitā

66.50

brahmacārī tataḥ
prāha prahasannidamidaṃ śubhe || kartukāmāsi tanvaṃgi dṛḍhayogāsanasthitā

66.51

devī prāha jvālayiṣye śarīraṃ yogavahninā || mahādevakṛtamatiru
cchidyādahaṃ yato'bhavam

66.52

brahmacārī tataḥ prāha kāścidbrāhmaṇakāmyayā || kṛtvā vārtāstataḥ svīyamabhīṣṭaṃ kuru pārvati

66.53

nopahanyām̐
kadāciddhi sādhubhirviprakāmanā || dharmamenaṃ manyase cenmuhūrtaṃ brūhi pārvati

66.54

devī prāha brūhi vipra muhūrtaṃ saṃsthitā tvaham || tataḥ svayaṃ vratī
prāha devīṃ tāṃ svasakhīyutām

66.55

kimarthamiti rambhoru nave vayasi duścaram || tapastvayā samārabdhaṃ nānurūpaṃ vibhāti me

66.56

durlabhaṃ prāpya
mānuṣyaṃ girirājagṛhe'dhunā || bhogāṃśca durlabhāndevi tyaktvā kiṃ kliśyate vapuḥ

66.57

atīva dūye vīkṣya tvāṃ sukumāratarākṛtim || atyugratapasā
kliṣṭā padminīva himārditā

66.58

idaṃ cānyattava śubhe śiraso rogadaṃ mama || yadvehaṃ tyaktakāmā tvaṃ prabuddhā nāsi bālike

66.59

vāmaḥ kāmo
manuṣyeṣu satyametadvaco yataḥ || spṛhaṇīyāsi sarveṣāmevaṃ pīḍyase vapuḥ

66.60

avijñātānvayo nagnaḥ śūlī bhūtagaṇādhipaḥ || śmaśānilayo
bhasmoddhūlano vṛṣavāhanaḥ

66.61

gajājino dvijihvādyalaṃkṛtāṃgo jaṭādharaḥ || virūpākṣaḥ kathaṃkāraṃ nirguṇaḥ syāttavocitaḥ

66.62

guṇā ye kulaśīlādyā varāṇāmuditā budhaiḥ || teṣāmeko'pi naivāsti tasmiṃstannocitaḥ sa te

66.63

śocanīyatamā pūrvamāsītpārvati kaumudī
tvaṃ saṃvṛttā dvitīyāsi tasyāstatsaṃgamāśayā

66.64

tapodhanāḥ sarvasamā vayaṃ yadyapi pārvati || dunotyeva tavāraṃbhaḥ śūlāyāṃ yūpasatkriyā

66.65

vṛṣabhārohaṇaṃ vāsaḥ śmaśāne pāṇisaṃgrahaḥ || savyālapāṇinā kṣaumagajatvagbaṃdhanaḥ katham

66.66

janahāsyakaraṃ sarvaṃ tvayārabdhamasāṃpratam
strībhāvādbhūtisaṃparkaḥ kathaṃ cābhimatastava

66.67

nivartaya manastasmādasmātsarvavirodhinaḥ || mṛgākṣi madanārāterbhaktakaṭākṣasya prārthanāt

66.68

viruddhavādinaṃ caivaṃ brahmacāriṇamīśvaram || niśamya kupitā devī prāha vācā sagadgadam

66.69

mā mā brāhmaṇa bhāṣiṣṭhā viruddhamiti śaṃkare
mahattamo yāti pumāndevadevasya niṃdayā

66.70

na samyagabhijānāsi tasya devasya cedvitam || śṛṇu brāhmaṇa tvaṃ pāpādyathāsyātparimucyate

66.71

sa ādiḥ sarvajagatāṃ kosya vedānvayaṃ tataḥ || sarvaṃ jagadyasya rūpaṃ digvāsāḥ kīrtyate tataḥ

66.72

guṇatrayamayaṃ śūlaṃ śūlī yasmādvibharti saḥ
abaddhāḥ sarvato muktā bhūtā eva ca tatpatiḥ

66.73

śmaśānaṃ cāpi saṃsārastaddāsī kṛpayārthinām || bhūtayaḥ kathitā bhūtistāṃ bibharti sa bhūtibhṛt

66.74

vṛṣo dharma iti proktastamāruḍhastato vṛṣī || sarpāśca doṣāḥ krodhādyāstānbibharti jaganmayaḥ

66.75

nānāvidhāḥ karmayogā jaṭārūpā
bibharti saḥ || vedatrayī trinetrāṇi tripuraṃ triguṇaṃ vapuḥ

66.76

bhasmīkaroti taddevastripuraghnastataḥ smṛtaḥ || evaṃvidha mahādevaṃ vidurye sūkṣmadarśinaḥ

66.77

kathaṃkāraṃ hi te nāma bhajaṃte naiva taṃ haram || atha vā bhītasaṃsārā sarve vipra yato janāḥ

66.78

vimṛśya kurvate sarvaṃ vimṛśyetanmayā kṛtam || śubhaṃ vāpyaśubhaṃ vāstu tvamapyenaṃ prapūjaya

66.79

iti bruvaṃtyāṃ tasyāṃ tu kiṃcitprasphuritādharam || vijñāya tāṃ sakhīmāha kimapyeṣa vibrukaḥ

66.80

vāryatāmiti vipro'yaṃ mahādūṣaṇabhāṣakaḥ || na kevalaṃ pāpabhāgī śrotā vai syānna saṃśayaḥ

66.81

atha vā kiṃ ca naḥ kāryaṃ vādena saha brāhmaṇaiḥ || karṇau pidhāya yāsyāmo yathā yaḥ syāttathāstu saḥ

66.82

ityuktvotthāya gacchaṃtyāṃ vidhāya śravaṇāvubhau || svarūpaṃ samupāśritya jagṛhe vasanaṃ haraḥ

66.83

tato nirīkṣya taṃ devaṃ saṃbhrāṃtā parameśvarī || praṇipatya maheśānaṃ tuṣṭāvāvanatā umā

66.84

prāha tāṃ ca mahādevo dāso'smi tava śobhane || tapodrvyeṇa krītaśca samādiśa yathepsitam

66.85

devyuvāca || manasastvaṃ prabhuḥ śaṃbho dattaṃ tacca mayā tava || vapupaḥ pitarāvīśau tau sammānayitumarhasi

66.86

mahādeva uvāca || pitrā hi te parijñātaṃ dṛṣṭvā tvāṃ rūpaśālinīm || bālāṃ svayaṃvaraṃ putrī mahaṃ dāsyāmi nānyathā

66.87

tattasya sarvamevāstu vacanaṃ tvaṃ himācalam || svayaṃvarārthaṃ suśroṇi preraya tvāṃ vṛṇe tataḥ

66.88

ityuktā tāṃ mahādevaḥ śuciḥ śuciṣado vibhuḥ || jagāmeṣṭaṃ tadā deśaṃ svapuraṃ prayayau ca sā

66.89

dṛṣṭvā devīṃ tadā hṛṣṭo menayā sahito'calaḥ

66.90

ārliṃgyāya papraccha sarvaṃ sā ca nyavedayat || duhiturdevadevena ājñaptaṃ tu himācalaḥ

66.91

svayaṃvaraṃ prajuditaḥ sarvalokeṣvaghoṣayat || aśvinau dvādaśādityā gandharvagaruḍoragāḥ

66.92

yakṣāḥ siddhāstathā sādhyā daityāḥ kiṃpuruṣā nagāḥ || samudrādyāśca ye kecitrailokyapravarāśca ye

66.93

trayastriṃśatsahasrāṇi trayastriṃśacchatāni ca || trayastriṃśacca ye devāstrayastriṃśacca koṭayaḥ

66.126

jagmurgirau

66.94

indrapucyāstu svayaṃvaramanuttamam || āmaṃtritastathā viṣṇurmerumāha hasanniva

66.95

tātāsmākaṃ caiṃ sā devī mero gaccha namāmi tām
atha śailasutā devī haimamāruhya śobhanam

66.96

vimānaṃ sarvatobhadraṃ sarvaratnairalaṃkṛtam || apsarobhiḥ pranṛtyadbhiḥ sarvābharaṇabhūṣitā

66.97

gaṃdharvasaṃghairvividhaiḥ kiṃnaraiśca suśobhanaiḥ || baṃdibhiḥ stūyamānā ca vīrakāṃsyadharā sthitā

66.98

sitātapatraratnāṃśumiśritaṃ cāvahattadā || śālinī
nāma pārvatyāḥ saṃdhyāpūrṇeṃdumaṃḍalā

66.99

cāmarāsaktahastābhirdivyastrībhiśca saṃvṛtā || mālāṃ pragṛhya sā tasthau suradrumasamudbhavām

66.100

evaṃ
tasyāṃ sthitāyāṃ tu sthite lokatraye tadā || śiśurbhūtvā mahādevaḥ krīḍārthaṃ vṛṣabhadhvajaḥ

66.101

utsaṃgatalasaṃsuto babhūva bhagavānbhavaḥ || jayeti yatpadaṃ
khyātaṃ tasya satyārthamīśvaram

66.102

atha dṛṣṭvā śiśuṃ devāstasya utsaṃgavartinaḥ || koyamatreti saṃmaṃtrya cukuśurbhṛśaroṣitāḥ

66.103

vajramā
hārayattasya bāhumudyamya vṛtrahā || sa bāhurudyatastasya tathaiva samatiṣṭhata

66.104

staṃbhitaḥ śiśurūpeṇa devadevena līlayā || vajraṃ kṣetuṃ na śaknoti
bāhuṃ cālayituṃ tadā

66.105

vahniḥ śaktiṃ tadā kṣetuṃ na śaśāka tathotthitaḥ || yamo'pi daṃḍaṃ khaḍgaṃ ca nirṛtistaṃ śiśuṃ prati

66.106

pāśaṃ ca varuṇo rājā dhvajayaṣṭiṃ samīraṇaḥ || somo guḍaṃ dhaneśaśca gadāṃ mumahatīṃ dṛḍhām

66.107

nānāyudhāni cādityā musalaṃ vasavastathā
mahāghorāṇi śastrāṇi tārakādyāśca dānavāḥ

66.108

staṃbhitā devadevena tathānye bhuvaneṣu ye || pūṣā daṃtāndaśandairbālamaikṣata mohitaḥ

66.109

tasyāpi daśanāḥ peturdṛṣṭamātrasya śaṃbhunā || bhagaśca netre vikṛte cakāra sphuṭite ca te

66.110

balaṃ tejaśca yogāṃśca sarveṣāṃ jagṛhe prabhuḥ || atha
teṣu sthiteṣveva manyumatsu sureṣvapi

66.111

brahmā dhyānamupāśritya bubodha haraceṣṭitam || so'bhigamya mahādevaṃ tuṣṭāva prayato vidhiḥ

66.112

paurāṇaiḥ sāmasaṃgītairvaidikairguhyanāmabhiḥ || namastubhyaṃ mahādeva mahādevyai namo namaḥ

66.113

prasādāttava buddhvāhijagadetatpravartate || mūḍhāśca devatāḥ
sarvā nainaṃ budhyata śaṃkaram

66.114

mahādevamihāyātaṃ sarvadevanamaskṛtam || gacchadhvaṃ śaraṇaṃ śīghraṃ yadi jīvitumicchata

66.115

tataḥ saṃbhrama
saṃpannāstuṣṭuvuḥ praṇatāḥ surāḥ || namonamo mahādeva prāhipāhi jagatpate

66.116

durācārānśravānasmānātmadrohaparāyaṇān || aho paśyata no mau
ḍhyaṃ jānaṃtastava bhāvinīm

66.117

bhāryāsumāṃ mahādevīṃ tathāpyatra samāgatāḥ || yuktametadyadasmākaṃ rājyaṃ gṛhyeta cāsuraiḥ

66.118

yeṣāmevaṃvidhā
buddhirasmābhiḥ kiṃ kṛtaṃ tvidam || atha vā no na doṣo'sti paśavo hi vayaṃ yataḥ

66.119

tvayaiva preritāḥ sarve preritāḥ kurmahe vibho || īśvaraḥ sarva
bhūtānāṃ patistvaṃ parameśvaraḥ

66.120

bhrāmayasyakhilaṃ viśvaṃ yantrārūḍhaṃ svamāyayā || yena vimohitā mūḍhāḥ samāyātāḥ svayaṃvaram

66.121

tasmai paśūnāṃ pataye namastubhyaṃ prasīda naḥ || atha teṣāṃ prasanno'bhūdevadevastryaṃbakaḥ

66.122

yathāpūrvaṃ cakāraitānsaṃstavādbrahmaṇaḥ prabhuḥ || tārakasya sukhā daityāḥ saṃkruddhāstatra procire

66.123

koyamaṃga mahādevo na manyāmo vayaṃ ca tam || tataḥ prahasya bālo'sau huṃkāraṃ līlayā vyadhāt

66.124

huṃkāreṇaiva te daityāḥ svameva nagaraṃ gatāḥ || vismṛtaṃ sakalaṃ teṣāṃ svayaṃvarasukhaṃ ca tat

66.125

mahādevaprabhāvena daityānāṃ ghorakarmaṇām || evaṃ yasya prabhāvo hi devadaityeṣu phālguna

66.126-2

kathamīśvaravākyārthastasmādanyatra mucyate || asaṃśayaṃ vimūḍhāste paścāttāpaḥ purā mahān

66.127

īśvaraṃ bhuvanasyāsya ye bhajaṃte na tryaṃbakam || tataḥ saṃstūyamānaḥ sa suraiḥ padmabhuvādibhiḥ

66.128

vapuścakāra deveśastryaṃbakaḥ paramādbhutam
tejasā tasya devāste seṃdracaṃdradivākarāḥ

66.129

sabrahmakāḥ sasādhyāśca vasurviśve ca devatāḥ || sayamāśca sarudrāśca cakṣuraprārthayanprabhum

66.130

tebhyaḥ paratamaṃ cakṣuḥ svavapurdduṣmuttamam || dadāvambāpatiḥ śarvo bhavānyāścācalasya ca

66.131

labdhvā rudraprasādena divyaṃ cakṣuranuttamam || sabrahmakāstadā devāstamapaśyanmaheśvaram

66.132

tato jaguśca munayaḥ puṣpavṛṣṭiṃ ca khecarāḥ || mumucuśca tadā nedurdevaduṃdubhayo bhṛśam

66.133

jagurgaṃdharvamukhyāśca nanṛtuścāpsarogaṇāḥ || mumudurgaṇapāḥ sarve mumodāṃbā ca pārvatī

66.134

brahmādyā menire pūrṇāṃ bhavānīṃ ca girīśvaram || tasya devī tato hyaṣṭā samakṣaṃ tridivaukasām

66.135

pādayoḥ sthāpayāmāsa mālāṃ divyāṃ sugaṃdhinīm || sādhusādhviti saṃprocya tayā taṃ tatra carcitam

66.136

saha devyā namaścakruḥ śirobhirbhūtalāśritaiḥ || sarve sabrahmakā devā jayeti ca mudā jaguḥ

66.136.p1

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekā śītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe kumāreśvaramāhātmye śrīmahādevavevāhikotsāhavarṇanaṃnāma pañcaviṃśodhyāyaḥ

Linked texts (12)