Vaishnavakhanda 67
Vaiṣṇavakhaṇḍa 67
- Language
- Sanskrit
Contents
- 67.96 — 1 part
67.1
cha || || nārada uvāca || || atha brahmā mahādevamabhivādya kṛtāṃjaliḥ || udvāhaḥ kriyatāṃ deva ityuvāca maheśvaram
67.2
tasya tadvacanaṃ śrutvā prāhedaṃ bhagavānharaḥ || parādhīnā vayaṃ brahmannimādrestava cāpi yat
67.3
yadyuktaṃ kriyatāṃ taddhi vayaṃ yuṣmadvaśe'dhunā || tato brahmā svayaṃ divyaṃ puraṃ ratnamayaṃ śubham
67.4
udvāhārthaṃ maheśasya tatkṣaṇātsamakalpayat || śatayojanavistīrṇaṃ prāsādaśataśobhitam
67.5
pure tasminmahādevaḥ svayameva vyatiṣṭhata || tataḥ saptamunīndevarṣiṃtitābhyāgatānpuraḥ
67.6
prāhiṇodaṃbikāyāśca sthirapatnyarthamīśvaraḥ || sāruṃdhatīkāste
tatra hrādayaṃto himācalam
67.7
sabhāryamīśvaraguṇaiḥ sthirapattrāṇi cāddhuḥ || tataḥ saṃpūjitāstena punarāgamya te'calāt
67.8
nyavedayaṃsryaṃbakāya sa ca tānabhyanaṃdata || udghāhārthaṃ tato devo viśvaṃ sarvaṃ nyamaṃtrayat
67.9
samāgataṃ ca tatsava vinā daityairdurātmabhiḥ || sthāvaraṃ jaṃgamaṃ yacca viśvaṃ viṣṇupurogamam
67.10
sannaddhakaṃ purārātermahimānamavardhayat || tatastaṃ vidhirāhedaṃ gandhamādanaparvate
67.11
pure sthitaṃ vivāhasya deva kālaḥ pravartate || tatastasya jaṭājūṭe caṃdrakhaṃḍaṃ pitāmahaḥ
67.12
babaṃdha praṇayodāravisphāritavilocanaḥ || kapardaṃ śobhanaṃ viṣṇuḥ svaya cakre'sya harṣataḥ
67.13
kapālamālāṃ vipulāṃ cāmuṇḍā mūrdhnyabaṃdhata || uvāca cāpi giriśaṃ putraṃ janaya śaṃkara
67.14
yo daityeṃdrakulaṃ hatvā māṃ rakte starpayiṣyati || sūryo jvalacchikhāraktaṃ bhābhāsitajagattrayam
67.15
babaṃdha devadevasya svayameva pramodataḥ || śeṣavāsukimukhyāśca jvalaṃtastejasā śubhāḥ
67.16
ātmānaṃ bhūṣaṇasthāne svayaṃ te cakrurīśvaraṃ || vāyavaśca tatastīkṣṇaśṛṃgaṃ himagiriprabham
67.17
vṛṣaṃ vibhūṣayāmāsurnānāratnopapa ttibhiḥ || śakro gajājinaṃ gṛhya svayamagye vyavasthitaḥ
67.18
vinā bhasma samādhāya kapāle rajataprabham || manujāsthimayīṃ mālāṃ pretanāthaśca vandanam
67.19
vahnistejomayaṃ divyamajinaṃ pradadau sthitaḥ || evaṃ vibhūṣitaḥ sarvairbhūtyairīśo babhau bhṛśam
67.20
tato himādreḥ puruṣā vīrakaṃ procire vacaḥ || mā bhūtkālātyayaḥ śīghraṃ bhavasyaitannivedyatām
67.21
tato devaṃ praṇasyāha vīrakaḥ karasaṃpuṭī || tvarayaṃti maheśānaṃ himādreḥ puruṣā stvamī
67.22
iti śrutvā vaco devaḥ śīghramityeva cābravīt || sapta vāridhayastasya cakṣurdarpaṇadarśanam
67.23
tatraikṣata mahādevaḥ svarūpaṃ sa jaga nmayam || tato baddhāṃjalirdhīmānsthāṇuṃ provāca keśavaḥ
67.24
devadeva mahādeva tripurāṃtaka śaṃkara || śobhase'nena rūpeṇa jagadānaṃdadāyinā
67.25
maheśvara yathā sākṣādaparastvaṃ maheśvaraḥ || tataḥ smayanmahādevo jayeti bhuvane śrutaḥ
67.26
karamālaṃbya viṣṇośca vṛṣabhaṃ ruruhe śanaiḥ || tataśca vasavo devāḥ śūlaṃ tasya nyavedayan
67.27
dhanado nidhibhiryuktaḥ samīpasthastato'bhavat || sa śūlapāṇirviśvātmā saṃcacāla tato haraḥ
67.28
devaduṃdubhinādaiśca puṣpāsāraiśca gītakaiḥ || nṛtyadbhirapsarobhiśca jayeti ca mahāsvanaiḥ
67.29
savyadakṣiṇasaṃsthānau brahmaviṣṇū tu jagmatuḥ || haṃsaṃ ca garuḍaṃ caiva samāruhya mahāprabho
67.30
athāditirditiḥ sā ca danuḥ kadrūḥ suparṇajā || paulomī surasā caiva siṃhikā
surabhirmuniḥ
67.31
siddhirmāyā kṣamā durgā devī svāhā svadhā sudhā || sāvitrī caiva gāyatrī lakṣmīḥ sā dakṣiṇā dyutiḥ
67.32
spṛhā
matirdhṛtirbuddhirmathirūrdhviḥ sarasvatī || rākā kuhūḥ sinīvālī devī bhānumatī tathā
67.33
dharaṇī dhāraṇī velā rājñī cāpi ca rohiṇī
ityetāścānyadevānāṃ mātaraḥ patnayastathā
67.34
udghāhaṃ devadevasya jagumuḥ sarvā mudānvitāḥ || uragā garuḍā yakṣā gaṃdharvāḥ kiṃnarā narāḥ
67.35
sāgarā girayo meghā māsāḥ saṃvatsarāstathā || vedā maṃtrāstathā yajñāḥ śrautā dharmāśca sarvaśaḥ
67.36
huṃkārāḥ praṇavāścaiva itihāsāḥ
sahasraśaḥ || koṭiśaśca tathā devā maheṃdrādyāḥ savāhanāḥ
67.37
anujagmurmahādevaṃ koṭiśo'rbudaśaśca hi || gaṇāśca pṛṣṭhato jagmuḥ śaṃkhavarṇāśca
koṭiśaḥ
67.38
daśabhiḥ kekarākhyāśca vidyuto'ṣṭābhireva ca || catuḥṣaṣṭacā viśākhāśca navabhiḥ pāriyātrikāḥ
67.39
ṣaḍbhiḥ sarvātakaḥ
śrīmāṃstathaiva vikṛtānanaḥ || jvālākeśo dvādaśabhiḥ koṭibhiḥ saṃvṛto yayau
67.40
saptabhiḥ samudaḥ śrīmānduṃdubhoṣṭhābhireva ca || paṃcabhiśca
kapālīśaḥ ṣaḍbhiḥ saṃhrādakaḥ śubhaḥ
67.41
koṭikoṭibhirevaikaḥ kuṃḍakaḥ kuṃbhakastathā || viṣṭaṃbho'ṣṭābhireveha gaṇapaḥ sarvasattamaḥ
67.42
pippa
laśca sahasreṇa sannādaśca tathā balī || āveśanastathāṣṭābhiḥ saptabhiścaṃdratāpanaḥ
67.43
mahākeśaḥ sahasreṇa naṃdirdvādaśabhistathā || nagaṃḥ kālaḥ
karālaśca mahākālaḥ śatena ca
67.44
agnikaḥ śatakoṭyā vai koṭayāgnimukha eva ca || ādityamūrdhā kovyā ca kovyā caiva dhanāvahaḥ
67.45
sannāgaśca śatenaiva kusudaḥ koṭibhistribhiḥ || amoghaḥ kokilaścaiva koṭikovyā sumaṃtrakaḥ
67.46
kākapādastathā ṣaṣṭyā ṣaṣṭyā saṃtānako
gaṇaḥ || mahābalaśca navabhirmadhupiṃgaśca piṃgalaḥ
67.47
nīlo navatyā saptatyā caturvaktraśca pūrvapāt || vīrabhadraścatuḥṣaṣṭyā karaṇo bālaka
stathā
67.48
paṃcākṣaḥ śatamanyuśca meghamanyuśca viṃśatiḥ || kām̐ṣṭhakoṭiścatuḥṣaṣṭyā sukośo vṛṣabhastathā
67.49
viśvarūpastālaketuḥ paṃcā
śca sitānanaḥ || īśāno vṛddhadevaśca dīptātmā mṛtyuhā tathā
67.50
viṣādo yamahā caiva gaṇo bhṛṃgāriṭistathā || aśanī hāsakaścaiva catuḥṣaṣṭyā
sahasrapāt
67.51
ete cānye ca gaṇapā asaṃkhyātā mahābalāḥ || sarve sahasrahastāśca jaṭāmukuṭadhāriṇaḥ
67.52
caṃdralekhāvataṃsāśca nīlakaṃṭhā
trilocanāḥ || hārakuṃḍalakeyūramukuṭādyairalaṃkṛtāḥ
67.53
aṇimādiguṇairyuktāḥ śaktāḥ śāpaprasādayoḥ || sūryakoṭipratīkāśāstatrājagmu
gaṇeśvarāḥ
67.54
pātālāṃbarabhūmisthāḥ sarvalokanivāsinaḥ || tuṃbururnārado hāhā hūhūścaiva tu sāmagāḥ
67.56
taṃtrīmādāya vādyāṃ
śrādvādyañchaṃkarotsave || ṛṣayaḥ kṛtsnaśaścaiva vedagītāstapodhanāḥ
67.56-2
puṇyānvaivāhikānmaṃtrānjepuḥ saṃhṛṣṭamānasāḥ || evaṃ pratasthe
giriśo vījyamānaśca gaṃgayā
67.57
tathā yamunayā cāpāṃpatinā dhṛtacchatrayā || strībhirnānāvidhālāpairjābhiścānumoditaḥ
67.58
mahotsavena deveśo giristhānaṃ viveśa saḥ || prabhāsatsvarṇakalaśaṃ toraṇānāṃ śatairyutam
67.59
vaiḍūryabaddhabhūmisthaṃ ratnajaiśca gṛhairyutam
tatpraviśya stūyamāno dvāramabhyāsasāda ha
67.60
tato himācalastatra dṛśyate vyākulākulaḥ || ādiśadātmabhṛtyānāṃ mahādeva upasthite
67.61
tato brahmāṇamacalo gurutve prārthayattadā || kṛtyānāṃ sarvabhāreṣu vāsudevaṃ ca buddhimān
67.62
pratyāha ca vivāhe'sminkumārībhrātaraṃ
vinā || bhaviṣyati kathaṃ viṣṇo lājahomādikarmasu
67.63
suto hi mama mainākaḥ sa praviṣṭo'rṇave sthitaḥ || iti ciṃtāviṣaṇṇaṃ taṃ viṣṇurāha
mahāmatiḥ
67.64
atra ciṃtā na kartavyā girirāja kathaṃcana || ahaṃ bhrātā jaganmāturetadevaṃ ca nānyathā
67.65
tataḥ pramuditaḥ śailaḥ pārvatīṃ
ca svalaṃkṛtām || sakhībhiḥ koṭisaṃkhyābhirvṛtāṃ prāveśayatsadaḥ
67.66
tato nīlamayastaṃbhaṃ jvalatkāṃcanakuḍmimam || muktājālapariṣkāraṃ jvalitau
padhidīpitam
67.67
ratnāsanasahasrāḍhyaṃ śatayojanavistṛtam || vivāhamaṃḍapaṃ śarvo viveśānucarāvṛtaḥ
67.68
tataḥ śailaḥ sapatnīkaḥ pādau
prakṣālya harṣitaḥ || bhavasya tena toyena siṣice svaṃ jagattathā
67.69
pādyamācamanaṃ dattvā madhuparkaṃ ca gāṃ tathā || pradānasya prayogaṃ ca saṃciṃtayaṃti
brāhmaṇāḥ
67.70
dauhitrīṃ kavyavāhānāṃ dadhni putrīṃ svakāmaham || ityuktā tasthivāñchailo na jānāti harasya saḥ
67.71
tataḥ sarvānapṛcchatsa
kulaṃ ko'pi na veda tat || tato viṣṇuridaṃ prāha pṛcchayaṃte'nye kimarthataḥ
67.72
ajñātakulatāṃ tasya pṛcchayatāmayameva ca || ahireva aheḥ pādānvetti
nānyo himācala
67.73
svagotraṃ yadi na brūte na deyā bhaginī mama || tato hāsastadā jajñe sarveṣāṃ sumahāsvanaḥ
67.74
nivṛttaśca kṣaṇādvyaḥ
kiṃ vakṣyati harastivati || tato vimṛśya bahudhā kiṃcidrītānato yathā
67.75
lajjājaḍaḥ smitaṃ cake tataḥ pārtha sa vai haraḥ || tato viśiṣṭā bruvati
śīghraṃ kālo'tivartate
67.76
hāriḥ prāha maheśānaṃ vibhyadāveddyahaṃ tava || mātāmahaṃ ca pitaraṃ prayogaṃ śṛṇu bhūdhara
67.77
ātmaputrāya te śaṃbho
ātmadauhitrakāya te || ityukte viṣṇunā sarve sādhusādhviti te jaguḥ
67.78
devo'pyudāharedbuddhiṃ sarvebhyo'pyadhikāṃ varām || tataḥ śailastathā
coktā dattvā devīṃ ca sodakam
67.79
ātmānaṃ cāpi devāya pradadau sodakaṃ nagaḥ || tataḥ sarve tuṣṭuvustaṃ vivāhaṃ vismayānvitāḥ
67.80
dātā
mahībhṛtāṃ nātho hotā devaścaturmukhaḥ || varaḥ paśupatiḥ sākṣātkanyā viśvāraṇistathā
67.81
tataḥ stuvatsu muniṣu puṣpavarṣaṃ mahatyapi || nadatsu
devatūryeṣu karaṃ jagrāha tryambakaḥ
67.82
devo devīṃ samālokya salajjāṃ himaśailajām || na tṛpyati na cāhlādatsā ca devaṃ vṛṣadhvajam
67.83
tatra
brahmādimunayo devīmadbhutarūpiṇīm || paśyaṃtaḥ śaraṇaṃ jagmurmanasā parameśvaram
67.84
mā muhyatāṃ pārvatīṃ ca yathā nāradaparvatau || tatastathaiva taccakre
sarveṣāmīpsitaṃ vacaḥ
67.85
tato devaiśca munibhiḥ saṃstutaḥ parameśvaraḥ || praviveśa śubhāṃ vediṃ mūrtimajjvalanāśritām
67.86
vedhāḥ śrutīritairmaṃ
trairmūrtimadbhirupasthitaiḥ || mūrtamagniṃ juhāva triḥ parikramya ca taṃ haraḥ
67.87
lājāhoma umāśritā prāha taṃ sasmitaṃ hariḥ || bahavo militāḥ saṃti
lokāḥ samarda īśvara
67.88
sāvadhānena rakṣyāṇi bhūṣaṇāni tvayā hara || tato haraśca taṃ prāha svajane mā'tigopaya
67.89
kiṃcitprārthaya
dāsyāmi prāha viṣṇustato varam || tvayi bhaktirdṛḍhā me'stu sa ca taddurlabhaṃ dadau
67.90
dadatuḥ sṛṣṭisaṃrakṣāṃ brahmaṇe dakṣiṇāmubhau || agnaye
yajñabhāgāṃśca prītau harajanārdanau
67.91
bhṛgvādīnāṃ tato dattvā śrutirakṣaṇadakṣiṇām || tato gītaiśca nṛtyaiśca bhojanaiśca yathepsitaiḥ
67.92
mahotsavairanekaiśca vismayaṃ samapadyata || visṛjya lokaṃ taṃ sarvaṃ kimicchādānakairbhavaḥ
67.93
sarasvatyā ca pitarau devyāśvāśvāsya duḥkhitau
āmaṃtrya himaśaileṃdraṃ brāhmaṇaṃ ca sakeśavam
67.94
jagāma maṃdaragiriṃ giriṇā sānugorcitaḥ
67.95
tato gate bhagavati nīlalohite sahomayā
girimalaṃ hi bhūdharaḥ || sabāṃdhavo ruditi hi kasya no mano visaṃṣṭhulaṃ jagati hi kanyakāpituḥ
67.96
imaṃ vivāhaṃ girirājaputryāḥ śṛṇoti
cādhyeti ca yo naraḥ śuciḥ || viśeṣataścāpi vivāhamaṃgale sa maṃgalaṃ vṛddhimavāpnute ciram
67.96.p1
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe kumāreśamāhātmye haragaurīvivāhavarṇanaṃnāma ṣaḍiṃśo'dhyāyaḥ
Linked texts (12)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Liṅgapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Padmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Matsyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Brahmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Kumārikākhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārakhaṇḍa — Sanskrit
- Māheśvarakhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārīkākhaṇḍa — Sanskrit
- Liṅga — Sanskrit
- Liṅgapurāṇa — Ativīrarāma Pāṇṭiyar 1500, Sanskrit
- Matsya — Sanskrit