Vaishnavakhanda 68
Vaiṣṇavakhaṇḍa 68
- Language
- Sanskrit
Contents
- 68.84 — 1 part
68.1
cha || || nārada
uvāca || || tato nirupamaṃ divyaṃ sarvaratnamayaṃ śubham || īśānanirmitaṃ sākṣātsaha devyāviśadgṛham
68.2
tatrāsau maṃdaragirau saha devyā bhagākṣahā
prāsāde tatra codyāne reme saṃhṛṣṭamānasaḥ
68.3
etasminnaṃtare devāstārakeṇātipīḍitāḥ || srotsāhitena cātyarthaṃ mayā kalicikīrṣuṇā
68.4
āsādya te bhavaṃ devaṃ tuṣṭuvurbahudhā stavaiḥ || etasminnaṃtare devī proddhartayata gātrakam
68.5
udvartanamalenātha naraṃ cakre gajānanam || devānāṃ
saṃstavaiḥ puṇyaiḥ kṛpayābhipariplutā
68.6
putretyuvāca taṃ devī tataḥ saṃhṛṣṭamānasā || etasminnaṃtare śarvastatrāgatya vaco'bravīt
68.7
putrastavāyaṃ
girije śṛṇu yāhagbhaviṣyati || vikrameṇa ca vīryeṇa kṛpayā sahaśo mayā
68.8
yathāhaṃ tādṛśaścāsau putraste bhavitā guṇaiḥ || ye ca pāpā durācārā
vedāndharmaṃ dviṣaṃti ca
68.9
teṣāmāmaraṇāṃtāni vighnānyeṣa kariṣyati || ye ca māṃ naiva manyaṃte viṣṇuṃ vāpi jagadgurum
68.10
vighnitā vighnarājena
te yāsyaṃti mahattamaḥ || teṣāṃ gṛheṣu kalahaḥ sadā naivopaśāmyati
68.11
putrasya tava vighnena samūlaṃ tasya naśyati || yeṣāṃ na pūjyāḥ pūjyaṃte
krodhāsatyaparāśca ye
68.12
raudrasāhasikā ye ca teṣāṃ vighnaṃ kariṣyati || śrutidharmānjñātidharmānpālayaṃti gurūṃśca ye
68.13
kṛpālavo
gatakrodhāsteṣāṃ vighnaṃ hariṣyati || sarve dharmāśca karmāṇi tathā nānāvidhāni ca
68.14
savighnāni bhaviṣyaṃti pūjayāsya vinā śubhe || evaṃ śrutvā
umā prāha evamastviti śaṃkaram
68.15
tato bṛhattanuḥ so'bhūttejasā dyotayandiśaḥ || tato gaṇeḥ samaṃ śarvaḥ surāṇāṃ pradadau ca tam || yāvattāra
kahaṃtā vo bhavettāvadayaṃ prabhuḥ
68.16
tato vighnapatirdevaiḥ saṃstutaḥ praṇatārtihā || cakāra teṣāṃ kṛtyāni vighnāni ditijanmanām
68.17
pārvatī ca punardevī putratve parikalpya ca || aśokasyāṃkuraṃ vābhiravardhayata svāhvataiḥ
68.18
saptarṣīnatha cāhūya saṃskāramaṃgalaṃ taroḥ || kārayā
māsa tanvaṃgī tatastāṃ munayo'bruvan
68.19
tvayaiva darśite mārge maryādāṃ kartumarhasi || kiṃ phalaṃ bhavitā devi kalpitaistaruputrakaiḥ
68.20
devyuvāca || || yo vai nirudake grāme kūpaṃ kārayate budhaḥ || yāvattoyaṃ bhavetkūpe tāvatsvarge sa modate
68.21
daśakūpasamā
vāpī daśavāpī samaṃ saraḥ || daśasaraḥsamā kanyā daśakanyāsamaḥ kratuḥ
68.22
daśakratusamaḥ putro daśaputrasamo drumaḥ
68.23
eṣaiva mama maryādā niyatā lokabhāvinī || jīrṇoddhāre kṛte vāpi phalaṃ tadviguṇaṃ matam
68.24
iti gaṇeśotpattiḥ || || tataḥ
kadācidgavānumayā saha maṃdare || maṃdire harṣajanane kaladhautamaye śubhe
68.25
prakīrṇakusumāmodamahālikulakūjite || kiṃnarodgītasaṃgīta
pratiśabditamadhyake
68.26
krīḍāmayūrairhaṃsaiśca śutaiścaivābhinādite || mauktikairvividha ratnairvinirmitagavākṣake
68.27
tatra puṇyakathābhiśca krīḍato
rubhayostayoḥ || prādurabhūnmahāñchabdaḥ pūritāṃvaragocaraḥ
68.28
taṃ śrutvā kautukādevī kimetaditi śaṃkaram || paryapṛcchacchubhatanurharaṃ vismayapūrvaṃ
kam
68.29
tāmāha devīṃ giriśo dṛṣṭapūrvāstu te tvayā || ete gaṇā me krīḍaṃti śaile'smiṃssattvapriyāḥ śubhe
68.30
tapasā brahmacaryeṇa kleśena
kṣetrasādhanaiḥ || yairahaṃ toṣitaḥ pṛthvyāṃ ta ete manujottamāḥ
68.31
matsamīpamanuprāptā mama lokaṃ varānane || carācarasya jagataḥ sṛṣṭisaṃhāraṇakṣamāḥ
68.32
vinaitānnaiva me prītirnaibhirvirahito rame || ete ahamahaṃ caite tānetānpaśya pārvati
68.33
ityuktā vismitā devī dahaśe tāngavākṣake
sthitā padmapalāśākṣī mahādevena bhāṣitā
68.34
kecitkṛśā hrasvadīrghāḥ kecitsthūlamahodarāḥ || vyāghrabhameṣājamukhā nānāprāṇimahāsukhāḥ
68.35
vyāghracarmaparīdhānā nagnā jvālāmukhāḥ pare || gokarṇā gajakarṇāśca bahupādamukhekṣaṇāḥ
68.36
vicitravāhanāścaiva nānāyudhadharāstathā
gītavāditratattvajñāḥ sattvagītarasapriyāḥ
68.37
tāndṛṣṭvā pārvatī prāha katisaṃkhyābhidhāstvamī
68.38
śrīśaṃkara uvāca || || asaṃkhye
yāstvamī devi asaṃkhyeyābhidhāstathā || jagadāpūritaṃ sarvametairbhīmairmahābalaiḥ
68.39
siddhakṣetreṣu rathyāsu jīrṇodyāneṣu veśmasu || dānavānāṃ śarīreṣu
vālepūnmattakeṣu ca
68.40
ete viśaṃti muditā nānāhāravihāriṇaḥ || ūṣmapāḥ phenapāścaiva dhūmrapā madhupāyinaḥ || madāhārāḥ sarvabhakṣyāsta
thānye cāpyabhojanāḥ
68.41
gītanṛtyopahārāśca nānāvādyaravapriyāḥ || anaṃtatvādamīṣāṃ ca vaktuṃ śakyā na vai guṇāḥ
68.42
śrīdevyuvāca || || manaḥśilena kalkena ya eṣa cchuritānalaḥ || tejasā bhāskarākāro hṛdena sahaśastava
68.43
ākarṇyākarṇya te deva gaṇairgī
tānmahāguṇān || muhurnṛtyati hāsyaṃ ca vidadhāti muhurmuhuḥ
68.44
sadāśivaśivetyevaṃ vihvalo vakti yo muhuḥ || dhanyo'yamīhaśī yasya
bhaktistvayi maheśvare
68.45
enaṃ vijñātumicchāmi kiṃnāmāsau gaṇastava || || śrīśaṃkara uvāca || || sa eṣa vīrako devi sadā medbhite priyaḥ
68.46
nānāścaryaguṇādhāraḥ pratīhāro mato'bike || || devyuvāca || || īdṛśasya sutasyāpi mamotkaṃṭhā purāṃtaka
68.47
kadāhamīdṛśaṃ putraṃ
lapsyāmyānaṃdadāyakam || || śarva uvāca || || eṣa eva sutastestu yāvadīdṛkparo bhavet
68.48
ityuktā vijayāṃ prāha śīghramānaya vīra
kam || vijayā ca tato gatvā vīrakaṃ vākyamabravīt
68.49
ehi vīraka te devī girijā toṣitā śubhā || tvāmāhvayati sā devī bhavasyānumate
svayam
68.50
ityuktaḥ saṃbhramayuto mukhaṃ saṃmārjya pāṇinā || devyāḥ samīpamāgacchajjayayā'nugataḥ śanaiḥ
68.51
taṃ dṛṣṭvā girijā prāha girā
madhuravarṇayā || ehyehi putra dattastvaṃ bhavena sama putrakaḥ
68.62
ityukto daṃḍavaddevīṃ praṇamyāvasthitaḥ puraḥ || mātā tatastamāliṃgya kṛtvotsaṃge ca vīra
kam
68.63
cucuṃba ca kapole taṃ gātrāṇi ca pramārjayat || bhūṣayāmāsa divyaistaṃ svayaṃ nānāvibhūṣaṇaiḥ
68.65
evaṃ saṃkalpya taṃ putraṃ lālayitvā umā
ciram || uvāca putra krīḍeti gaccha sārdhaṃ gaṇairiti||64||tataścikrīḍa madhye sa gaṇānāṃ pārvatīsutaḥ || muhurmuhuḥ svamanasi stuvanbhaktiṃ sa śāṃkarīm
68.66
praṇamya sarvabhūtāni prārthayāsyasmi duṣkaram || bhaktyā bhajadhvamīśānaṃ yasyā bhakteridaṃ phalam
68.67
krīḍituṃ vīrake yāte tato devī ca pārvatī
nānākathābhiścikrīḍa punareva jaṭābhṛtā
68.68
tato girisutākaṇṭhe kṣiptabāhurmaheśvaraḥ || tapasastu viśeṣārthaṃ narma devī kilābravīt
68.69
sa hi gauratanuḥ śarvo viśeṣācchaśiśobhitaḥ || raṃjitā ca vibhāvaryā devī nīlotpalacchaviḥ
68.60
śarva uvāca || śarīre mama tanvaṃgī site
bhāsyasitadyutiḥ || bhujaṃgīvāsitā śubhre saṃśliṣṭā candrane tarau
68.61
caṃdrajyotsnābhisaṃpṛktā tāmasī rajanī yathā || rajanī vā site pakṣe hidvidoṣaṃ
dadāsi me
68.62-2
ityuktā girijā tena kaṇṭhaṃ śarvādvimucya sā || uvāca koparaktākṣī bhrukuṭīvikṛtānanā
68.63-2
svakṛtena janaḥ sarvo janena
paribhūyate || avaśyamarthī pnoti khaṇḍanāṃ śaśikhaṃḍabhṛt
68.64
tapobhirdīkṣācaritairyattvāṃ prārthitavatyaham || tasya me niyamasyaivamavasānaḥ padepade
68.65-2
naivāhaṃ kuṭilā śarva viṣamā na ca bhūrjaṭe || svadoṣaistvaṃ gataḥ kṣāṃtiṃ tathā doṣākaraśriyaḥ
68.66-2
nāhaṃ muṣṇāmi nayane netrahaṃtā bhavānbhava || agastatte vijānāti tathaivedaṃ jagattrayam
68.67-2
mūrdhi śūlaṃ janayase svairdoṣairmāmadhikṣipan || yattvaṃ māmāha kṛṣṇeti mahākālo'si
viśrutaḥ
68.68-2
yāsyāmyahaṃ parityaktumātmānaṃ tapasā girim || jīvaṃtyā nāsti me kṛtyaṃ dhūrtena paribhūtayā
68.69-2
niśamya tasyā vacanaṃ
kopatīkṣṇākṣaraṃ bhavaḥ || uvācātha ca saṃbhrāṃto durjñeyacarito haraḥ
68.70
na tattvajñāsi girije nāhaṃ niṃdāparastava || cāṭūktikuddhacā kṛtavāṃsta
vāhaṃ narmakīrtanam
68.71
vikalpaḥ svacchacitteti girijaiṣā mama priyā || prāyeṇa bhūtiliptānāmanyathā ciṃtitā hṛdi
68.72
asmāddaśānāṃ
kṛṣṇāṃgi pravartate'nyathā giraḥ || yadyevaṃ kupitā bhīru na te vakṣyāmyahaṃ punaḥ
68.73
narmavādī bhaviṣyāmi jahi kopaṃ śucismite || śirasā
praṇataste'haṃ racitaste mayāñjaliḥ
68.74
dīnenāpyapamānena niṃdito naimi vikriyām || varamasmina vinamro'pi na tvaṃ devi guṇānvitā
68.75
ityanekeśvāṭuvākyaiḥ sūktairdevena bodhitā || kopaṃ tīvraṃ na tatyāja satī marmaṇi ghaṭṭitā
68.76
avaṣṭambhāvatha kṣiptvā pādau śaṃkarapāṇinā
viparyastālakā vegādvantumaicchata śailajā
68.77
tasyāṃ vrajantyāṃ kopena punarāha purāṃtakaḥ || satyaṃ sarvairavayavaiḥ suteti sadṛśī pituḥ
68.78
himācalasya śṛṃgaistairmeghamālākulairmanaḥ || tathā duravagāhyo'sau hṛdayebhyastavāśayaḥ
68.79
kāṭhinyaṃ kaṣṭamasmiste vanebhyo bahudhā gatam
kuṭilatvaṃ nadībhyaste duḥsevyatvaṃ himādapi
68.80
saṃkrāṃtaṃ sarvamevaitattava devi himācalāt || ityuktā sā punaḥ prāha giriśaṃ śailajā tadā
68.81
kopakaṃpitadhūmrāsyā prasphuradṛśanacchadā || mā sarvātmopamānena niṃda tvaṃ guṇino janān
68.82
tavāpi duṣṭasaṃparkātsaṃkrāṃtaṃ sarvameva
hi || vyālebhyo'nekajihvatvaṃ bhasmanaḥ snehavandhyatā
68.83
hṛtkāluṣyaṃ śaśāṃkātte durbodhatvaṃ vṛṣādapi || athavā bahunoktena alaṃ vācā śrameṇa me
68.84
śmaśānavāsa āsīstvaṃ nagnatvānna tava trapā || nirghṛṇatvaṃ kapālitvādevaṃ kaḥ śaknuyāttave
68.84.p1
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśī tisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe kumāreśvaramāhātmye pārvatīprakopavarṇanaṃnāma saptaviṃśo'dhyāyaḥ
Linked texts (8)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Matsyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Padmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Kumārikākhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārakhaṇḍa — Sanskrit
- Māheśvarakhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārīkākhaṇḍa — Sanskrit
- Matsya — Sanskrit