Vaishnavakhanda 73
Vaiṣṇavakhaṇḍa 73
- Language
- Sanskrit
73.1
cha
nārada uvāca || || śrutvaitaṃ saṃstavaṃ daityaḥ saṃguptaṃ devabaṃdibhiḥ || smāra brahmaṇo vākyaṃ vadhaṃ bālādupasthitam
73.2
śrutvā
sa kṣiprasarvāṃgo dvārasthaṃ rājā vaco'bravīt || amātyāndraṣṭumicchāmi śīghramānaya mā ciram
73.3
tataste rājavacanātkālanemi
sukhāgatāḥ || prāha tāṃstārako daityaḥ kimidaṃ vo viceṣṭitam
73.4
yaiḥ śatrusaṃbhavā vārtā kāpi na śrāvitastvaham || madirākāmama
ttānāṃ maṃtritvaṃ vo na yujyate || hitaṃ mantrayate rājñastena maṃtrī nigadyate
73.5
amātyā ūcuḥ || || ko jānāti surāndīnā
ndaityānāmiti no matiḥ
73.6
mā viṣīda mahārāja vayaṃ jeṣyāmahe surān || bālādapi bhayaṃ kiṃ vā lajjāyai ciṃtitaṃ tvidam
73.7
sarvametatsusādhyaṃ ca bherī saṃtāḍyatāṃ dṛḍham || tato daityendravacanātsaṃnāhajananī tadā
73.8
bhṛśaṃ saṃtāḍitā bherī kaṃpayāmāsa sā jagat
smaraṇāddaityarājasya parvatebhyo mahāsurāḥ
73.9
nimnagābhyaḥ samudrebhyaḥ pātālebhyo'varādapi || sahasā samanuprāptā yugāṃtānalasaprabhāḥ
73.10
koṭikoṭisahasrastu parārdhairdaśabhiḥ śataiḥ || senāpatiḥ kālanemiḥ śīghraṃ devānupāyayau
73.11
caturyojanavistīrṇe nānāścaryasamanvite
rathe sthito manāgdīnastārakaḥ samadṛśyata
73.12
etasminnaṃtare pārtha kuddhaiḥ skandasya pārṣadaiḥ || prākāraḥ pātitaḥ sarvo bhagnānyupavanāni ca
73.13
tataścacāla vasudhā devī savanakānanā || jajvāla khaṃ sanakṣatraṃ pramūḍhaṃ bhuvanaṃ bhṛśam
73.14
tamobhūtaṃ jagaccāsīdbhayairvyāptaṃ nabho'bhra
vat || tato nānāpraharaṇaṃ pralayāṃbudasannibham
73.15
kālanemimukhaṃ pārtha adṛśyata mahadbalam || taddhi ghoramasaṃkhyeyaṃ jagarja vividhā giraḥ
73.16
abhyadravadraṇe devānbhagavaṃtaṃ ca śaṃkaram || vinadadbhistato daityairdevānīkaṃ mahāyudhaiḥ
73.17
parvataiśca śataghnībhirāyasaiḥ parighairapi || kṣaṇena
drāvivaṃ sarvaṃ vimukhaṃ cāpyadṛśyata
73.18
asurairvadhyamāne tu pāvakairiva kānanam || apataddāvabhūmiṣṭhaṃ mahādrumavanaṃ yathā
73.19
te bhinnāsthiśi
rodehāḥ prādravaṃta divaukasaḥ || na nāthamadhyagacchaṃta vadhyamānā mahāsuraiḥ
73.20
atha taddrutaṃ sainyaṃ dṛṣṭvā devaḥ puraṃdaraḥ || āśvāsayannuvācedaṃ balavān
dānavārditam
73.21
bhayaṃ tyajata bhadraṃ vaḥ śūrāḥ śastrāṇi gṛhṇata || kurudhvaṃ vikrame buddhiṃ mā ca kācidvyathāstu vaḥ
73.22
eṣa kālānalaprakhyo
mayūraṃ samupasthitaḥ || rakṣitā vo mahāsenaḥ kathaṃ bhītistathāpi vaḥ
73.23
śakrasya vacanaṃ śrutvā samāśvastā divaukasaḥ || dānavānpratyayudhyaṃta śakraṃ
kṛtvā vyapāśrayam
73.24
kālanemirmahendreṇa saṃyuge samayujyata || sahasrākṣauhiṇīyukto jaṃbhakaḥ śaṃkareṇa ca
73.26
kujaṃbho viṣṇunā caiva tāvatya
kṣauhiṇīvṛtaḥ || anye ca tridaśāḥ sarve marutaśca mahābalāḥ||25||pratyayudhyaṃta daityeṃdraiḥ sādhyāśca vasubhiḥ saha || tato bahuvidhaṃ yuddhaṃ kālanemirvidhāya
ca
73.27
utsṛjya sahasā pārtha airāvaṇaśiraḥsthitaḥ || sa tu pādaprahāreṇa muṣṭinā caiva taṃ gajam
73.28
śakraṃ ca jaghne vinadanpetatustāvubhau bhuvi
tataḥ śakraṃ samādāya kālanemirvicetasam
73.29
rathamāśritya bhūyopi tārakābhimukho yayau || atha kruddhaṃ tadā devaiḥ sahasā cāṃtakādibhiḥ
73.30
hiyate hiyate rājā trātā ko'pi na vidyate || etasminnaṃtare śarvaḥ pinākadhanuṣaścyutaiḥ
73.31
bāṇaiḥ sasainyaṃ kṛtvā ca jaṃbhakaṃ gṛdhramodanam
kālanemiṃ samāgamya rathastho vākyamabravīt
73.32
kimetena mahendreṇa mayā yudhyasva dānava || vīramanya sudurbuddhe tato jñāsyasi vīratām
73.35
kālanemiruvāca || || nagnena saha ko yudhyedbhatenāpi ca yena vā||śaṃsatsu daityavīrāṇāmupahāsaḥ prajāyate||33||ātmanastu samaṃ kiṃcidvilokaya
sudurmate||tadākarṇya ca sāvajñaṃ vacaḥ śarvo visiṣmiye||34||tataḥ kumāraḥ sahasā mayūrastho'bhyadhāvata || kujaṃbhaṃ sānugaṃ hatvā vāsudevo'pyadhāvata
73.36
tato hariḥ skaṃdamāha kimetena tava prabho || daityādhamena pāpena muhūrtaṃ paśya me balam
73.37
evamuktvā nivāryainaṃ keśavo garuḍasthitaḥ || śārṅgako
daṃḍanirmuktairbāṇairdaityamavākirat
73.38
sa tairbāṇaistāḍyamāno vajrairiva mahāsuraḥ || vimucya vāsavaṃ kruddho bāṇāṃstānyadhamaccharaiḥ
73.39
yānyā
nbāṇānharirdivyānastrāṇi ca mumoca ha || nivārayati daityastānprahasam̐llīlayaiva ca
73.40
tataḥ kaumodakīṃ gṛhya kṣiprakārī janārdanaḥ || mumoca
sainyanāthāya sārathiṃ ca vyacūrṇayat
73.41
tato rathādavaplutya vivṛtya vadanaṃ mahat || garuḍaṃ caṃcunādāya sa viṣṇuṃ kṣiptavānmukhe
73.42
tato'
bhūtasarvadevānāṃ vimoho jagatāmapi || cacāla vasudhā celuḥ parvatāḥ sapta cārṇavāḥ
73.43
kālanemirnadaṃścaiva prānṛtyata mahāraṇe || asaṃmūḍhastato
viṣṇustvarākāla upasthite
73.44
kukṣiṃ vidārya cakreṇa bhāskaro'bhādivoditaḥ || bahirbhūto hariścainaṃ mohayitvā svanindayā
73.45
pātā
lasya talaṃ ninye tatra śiśye sa kāṣṭhavat || tataścakreṇa daityānāṃ nihatā daśakoṭayaḥ
73.46
pramoditāstathā devā vimohāstatkṣaṇādbhuḥ || tataḥ
śarvastamāliṃgya sādhusādhu janārdana
73.47
tvayā yaddhitaṃ karma tatkartānyo na vidyate || mahiṣādyāḥ sudurjeyā detyā ye vinipatitāḥ
73.48
teṣāmatibalo hyeṣa tvayā viṣṇo vinirjitaḥ || tārakānmayasaṃgrāme vadhyastesau janārdana
73.49
kaṃsarūpaḥ punaste'yaṃ haṃtavyo'ṣṭamajanmani
evaṃ praśaṃsamānāste vāsudevaṃ jagadgurum
73.50
śastrajālairbandhasaṃjñāndaityasainyānyanāśayat || tāni daityaśarīrāṇi jarjarāṇi mahāyudhaiḥ
73.61
apatanbhūtale pārtha cchinnābhrāṇīva sarvaśaḥ || tatastaddānavaṃ sainyaṃ hatanāthamabhūttadā
73.62
devaiḥ skaṃdānugaiścaiva kṛtaṃ śabdaiḥ parāṅmukham || atho
kruddhaṃ tadā hṛṣṭaiḥ sarvairdevairudāyutaiḥ
73.63
saṃhatāni ca sarvāṇi tadā tūryāṇyavādayan || atha bhagnaṃ balaṃ prekṣya hatavīraṃ mahāraṇe
73.64
devānāṃ
ca mahāmodaṃ tārakaḥ prāha sārathim || sārathe paśya sainyāni drāvyamāṇāni me suraiḥ
73.65
yesmābhistṛṇavaddhāḥ paśya kālasya citratām
tanme vāhaya śīghraṃ tvaṃ rathamenaṃ surānprati
73.66
paśyaṃtu me balaṃ bāhvordravaṃtu ca surādhamāḥ || bruvannevaṃ sārathiṃ sa vidhunvansumahaddhanuḥ
73.67
krodha
raktekṣaṇo rājā devasainyaṃ samāviśat || āgacchamānaṃ taṃ dṛṣṭvā hariḥ skaṃdamathābravīt
73.68
kumāra paśya daityeṃdraṃ kālaṃ yadvugātyaye || ayaṃ
sa yena tapasā ghoreṇārādhitaḥ śivaḥ
73.69
ayaṃ sa yena śakrādyāḥ kṛtā markāḥ samārbudam || ayaṃ sa sarvaśastraughairyo'smābhirna jito raṇe
73.60
nāvajñayā pradraṣṭavyastārako'yaṃ mahāsuraḥ || saptamaṃ hi dinaṃ te'dya madhyāhno'yaṃ ca vartate
73.61-2
arvāgastamanādenaṃ jahi vadhyo'nyathā
na hi || evamuktā sa śakrādīstvaritaḥ keśavo'bravīt
73.62-2
āyāsyata daityeṃdraṃ sukhavadhyo yathā bhavet || tataste viṣṇuvacanādvinadanto divau
kasaḥ
73.63-2
tamāsādya śaravrātairmuditāḥ samavākiran || prahasanniva devāṃstāndrāvayāmāsa tārakaḥ
73.64-2
yathā nāstikadurvṛtto nānāśāstropadeśakān || soḍhuṃ śaktā na te vīraṃ mahati syaṃdane sthitam
73.65-2
mahāpasmārasaṃkāṃtaṃ yathaivāpriyavādinam || vidhūya sakalāndevānkṣaṇamātreṇa
tārakaḥ
73.66-2
ājagāma kumārāya vidhuvansa mahādhanuḥ || āgacchamānaṃ taṃ dṛṣṭvā skaṃdaḥ pratyudyayau tataḥ
73.67-2
tasyārakṣadravaḥ pārśvaṃ
dakṣiṇaṃ caiva taṃ hariḥ || pṛṣṭhe ca pārṣadāstasya koṭiśo'rbudaśastathā
73.68-2
tatastau sumahāyuddhe saṃsaktau devadaityayoḥ || dharmādharmavivodyau
jagadāścaryakārakau
73.69-2
tataḥ kumāramāsādya līlayā tārako'bravīt || aho bālātibālastvaṃ yattvaṃ gīrvāṇavākyataḥ
73.70
āsādayasi
māṃ yuddhe pataṃga iva pāvakam || vaṃghena tava ko lābho mama mukto'si bālaka
73.71
piba kṣīraṃ gṛhāṇemaṃ kaṃdukaṃ krīḍa līlayā || evamuktaḥ prahasyāha
tārakaṃ yogināṃ guruḥ
73.72
śiśutvaṃ māvamaṃsthā me śiśuḥ kaṣṭo bhujaṃgamaḥ || duṣprekṣyo bhāskaro bālo duḥsparśo'lpo'pi pāvakaḥ
73.73
alpākṣaro na maṃtraḥ kiṃ saṃsphuro daitya dṛśyate || evamuktā daityamuktaṃ gṛhītvā kaṃdukaṃ ca tam
73.74
tasmiñchaktayastramādāya daityāya prasumoca ha
tasyai tena prahāreṇa rathaścūrṇīkṛto'bhavat
73.75
caturyojanamātro yo nānāścaryasamanvitaḥ || garuḍasya sutā ye ca śīryamāṇe rathottame
73.76
muktāḥ kathaṃcidutpatya sāgarāṃtaramāviśan || tataḥ kruddhastārakaśca mudgaraṃ kṣiptavānguhe
73.77
viṃdhyādrimiva taṃ skaṃdo gṛhītvā taṃ vyatāḍayat
sthire tasyorasi vyūḍhe mudgaraḥ śatadhā'gamat
73.78
mene ca durjayaṃ daityastadā ṣaḍvadanaṃ raṇe || ciṃtayāmāsa buddhvā ca prāptaṃ tadvadhaṇo vacaḥ
73.79
taṃ bhītamiva cālakṣya daityavīrāśca koṭiśaḥ || nadaṃto'timahāsenaṃ nānāśastrairavākiran
73.80
kruddhasteṣu tataḥ skaṃdaḥ śaktiṃ ghorāmathādade
abhyasyamāne śattyastre skaṃdenāmitatejasā
73.81
ulkājālaṃ mahāghoraṃ papāta vasudhātale || cālyamānā tathā śaktiḥ sughorā bhavasūnunā
73.82
tataḥ koṭyo viniṣpetuḥ śaktīnāṃ bharatarṣabha || sa śaktyastreṇa balavānkarasthenāhanatprabhuḥ
73.83
aṣṭau padmāni daityānāṃ daśakoṭi
śatāni ca || tathā niyutasāhasraṃ vāhanaṃ koṭireva ca
73.84
hṛṃdodaraṃ ca daityeṃdraṃ nikharvairdeśabhirvṛtam || tatrākurvansutumulaṃ nādaṃ vadhyeṣu śatruṣu
73.85
kumārānucarāḥ pārtha pūrayaṃto diśo daśa || śaktyastrasyārciḥsaṃbhūtaśaktibhiḥ ke'pi sūditāḥ
73.86
patākayāvadhūtāśca hatāḥ kecitsahasraśaḥ
kecidvaṃṭāravatrastāśchinnabhinnahrado'patan
73.87
kecinmayūrapakṣābhyāṃ caraṇābhyāṃ ca sūditāḥ || koṭiśastāmracūḍena vidāryaiva ca bhakṣitāḥ
73.88
pārṣadairmātṛbhiḥ sārdhaṃ pañcaśo nihatāḥ pare || evaṃ nihanyamāneṣu dānaveṣu guhādibhiḥ
73.89
abhāgyairiva lokeṣu tārakaḥ skaṃdamāyayā || jagrāha
ca gadāṃ divyāṃ lakṣaghaṃṭādurāsadām
73.90
tayā mayūramājaghne mayūro vimukho'bhavat || dṛṣṭvā parāṅmukhaṃ skaṃdaṃ vāsudevo'bravīttvaran
73.91
devasenāpate śīghraṃ śaktiṃ muṃca mahāsure || pratijñāmātmanaḥ pāhi laṃbate ravimaṃḍalam
73.92
skaṃda uvāca || || tvayaiva rudrabhakto'yaṃ
janārdana mameritam || vadhārthaṃ rudrabhaktasya bāhuḥ śaktiṃ suṃcati
73.93
nārudraḥ pūjayedrudraṃ bhaktarūpasya yo haraḥ || rudrarūpamasuṃ hatvā kīdṛśaṃ janma
no bhavet
73.94
tiraskṛtā vipralabdhāḥ śatāḥ kṣitāḥ prapīḍitāḥ || rudrabhaktāḥ kulaṃ sarvaṃ nirdahaṃti hatāḥ kimu
73.95
eṣa cedvaṃti tadvad
hanyatāmeṣa māṃ raṇe || rudrabhakte punarviṣṇo nāhaṃ śastramupādade
73.96
śrībhagavānuvāca || || naitattavocitaṃ skaṃda rudrabhakto yathā śṛṇu || dve tanū
girijābhartuvedajñā munayo viduḥ
73.97
ekā jīvātmikā tatra pratyakṣā ca tathāparā || drogdhā bhūteṣu bhaktaśca rudrabhakto na sa smṛtaḥ
73.98
bhakto
rudre kṛpāvāṃśca jaṃtuṣveva haravrataḥ || tadenaṃ bhūtamatryeṣu drogdhāraṃ tvaṃ pinākinaḥ
73.99
jahi naivātra paśyāmi doṣaṃ kaṃcana te prabho || atveti vācaṃ
goviṃdātsatyārthāmapi bhārata
73.10-2
haṃtuṃ na kurute buddhiṃ rudrabhakta iti smaran || tārakastu tataḥ kruddho yayau vegena keśavam
73.101
prāha caivaṃ sudurbuddhe hanmi tvāṃ paśya me balam || devānāṃ cāpi dharmāṇāṃ mūlaṃ matimatāṃ tathā || hatvā tvāmadya sarvāṃstāṃśchetsye paśyādya me balam
73.102
viṣṇuruvāca || || daityeṃdra tava cāsmābhiḥ kimaho śrṛṇu satyatām
73.103
rathe ya eṣa śarvo'yaṃ hate'sminsakalaṃ hatam
śrutveti tārakaḥ kuddhastūrṇaṃ rudrarathaṃ yayau
73.104
abhisṛtya sa jagrāha rudrasya rathakūbaram || yadā sa kūbaraṃ kuddhastārakaḥ sahasāgrahīt
73.105
resatū rodasī tūrṇaṃ mumuhuśca maharṣayaḥ || dhyanadaṃśca mahākāyā daityā jaladharopamāḥ
73.106
āsīcca niścitaṃ teṣāṃ jitamasmābhirityuta || tārakasyāpyabhiprāyaṃ bhagavānvīkṣya śaṃkaraḥ
73.107
umayā saha saṃtyaktvā rathaṃ vṛṣabhamāvahat || omityatha japanbrahmā ākāśaṃ sahasāśritaḥ
73.108
tatastaṃ śartasiṃhaṃ ca rathaṃ rudreṇa nirmitam || utkṣipya pṛthvyāmāsphoṭya cūrṇayāmāsa tārakaḥ
73.109
śūlapāśupatādīni sahasopasthitāni ca || vārayāmāsa giriśo bhavaḥ sādhya iti bruvan
73.110
tataḥ svavyaṃcitaṃ jñātvā rudreṇātmānamīrghyayā || vinadansahasā'dhāvadvṛṣabhasthaṃ maheśvaram
73.111
tato janārdano'dhāvaccakramudyamya vegataḥ || vajramiṃdrastathodyamya daṃḍaṃ cāpi yamo nadan
73.112
gadāṃ dhaneśvaraḥ kuddhaḥ pāśaṃ ca varuṇo nadan || vāyurmahāṃkuśaṃ ghoraṃ śaktiṃ vahnirmahāprabhām
73.113
nirṛtirniśitaṃ khaḍgaṃ rudrāḥ śūlāni kopitāḥ || dhanūṃṣi sādhyā devāśca parighānvasavastathā
73.114
viśvedevāśca musalaṃ caṃdrārkau svaprabhāmapi || oṣadhīścāśvinau devau nāgāśca jvalitaṃ viṣam
73.115
himādripramukhāścāpi samudyamya mahīdharān || bhṛśamunnadato devāndhāvato vīkṣya tārakaḥ
73.116
nivṛttaḥ sahasā pārtha mahāgaja ivonnadan || sa vajramuṣṭināhatya bhuje śakramapātayat
73.117
daṃḍaṃ yamādupādāya mūrdhnyāhatya nyapātayat || urasāhatya sagadaṃ dhanadaṃ bhuvyapātayat
73.118
varuṇā tvāśamādāya tena baddhvā nyapātayat || mahāṃkuśena vāyuṃ ca ciraṃ mūrdhni jaghāna saḥ
73.119
phūtkārairuddhataṃ vahniṃ śamayāmāsa tārakaḥ || nirṛtiṃ khaḍgamādāya hatvā tena nyapātayat
73.120
śūlaireva tathā rudrāḥ sādhyāśca dhanuṣārditāḥ || parighaireva vasavo muśalaireva viśvakāḥ
73.121
reṇunācchādya caṃdrārkau valmīkasthāvivekṣitau || mahogrāścauṣadhīstālairaśvibhyāṃ so'bhyavartayat
73.122
saviṣāśca kṛtā nāgā nirviṣāḥ pādakuṭṭanaiḥ || parvatāḥ parvataireva nirucchvāsā bhṛśaṃ kṛtāḥ
73.123
evaṃ tadvedhasainyaṃ ca hāhābhūtamacetanam || kṛtvā muhūrtādādhāvaccakrapāṇiṃ tamunnadan
73.124
tataścāṃtardadhe sadyaḥ prahasanniva keśavaḥ || kuyogina iva svāmī sadā buddhimatāṃ varaḥ
73.125
apaśyaṃstārako viṣṇuṃ punarvṛṣabhavā
hanam || adhāvatkupito daityo muṣṭimudyamya vegataḥ
73.126
acirāṃśurivālakṣyo lakṣyotha bhagavānhariḥ || ābabhāṣe tato devānbāhumudyamya
coccakaiḥ
73.127
palāyadhvamaho devāḥ śaktiścedvaḥ palāyitum || vimūḍhā hi vayaṃ sarve ye bālavacasāgatāḥ
73.128
kiṃ na śrutaḥ purā gītaḥ
ślokaḥ svāyaṃbhuvena yaḥ || yathā bāleṣu nikṣiptāḥ strīṣu paṃḍitakeṣu ca || apasmāriṣu caivāpi sarve te saṃśayaṃ gatāḥ
73.129
pratyakṣaṃ tadidaṃ sarvamadhunā
cātra dṛśyate
73.130
ajñāsiṣma puraivaitadvadhrabhaktaṃ na haṃtyasau || yatpratijñāṃ nākariṣyanna syānnaḥ kadanaṃ mahat
73.131
athaiṣa yadi daityendraṃ na nihaṃti kubuddhimān || mā bhayaṃ vo mahābhāgā nihaniṣyāmi vo ripūn
73.132
adya me vipulaṃ bāhvorbalaṃ paśyata devatāḥ || daityādhamaṃ nāśayāmi muṣṭinaikena paśyata
73.133
mayā hi dakṣiṇo bāhurdattaśca bhavatāṃ sadā || ripūnvā nihaniṣyāmi satyaṃ tatparipālaye
73.134
ye'mbare ye ca pātāle bhuvi ye ca mahāsurāḥ || kṣaṇāttānnāśayiṣyāmi mahāvāto ghanāniva
73.135
evamukkā jagannātho muṣṭimudyamya dakṣiṇam || nirāyudhastārkṣyapṛṣṭhādavaplutyābhyadhāvata
73.136
tasmindhāvati goviṃde cacāla bhuvanatrayam || vimūrcchitamabhūddhiśvaṃ devā bhītiṃ parāṃ yayuḥ
73.137
dhāvataścāpi kalpāṃtaṃ rudrakalpasya tasya yāḥ || subā tsamudyayurjvālāstābhiḥ kharvaśataṃ hatam
73.138
tato'tarikṣe vācaśca procuḥ siddhāḥ svayaṃ tadā || jahi kopaṃ vāsudeva tvayi kuddhe ka vai jagat
73.139
anāhatyeva tadvākyaṃ bruvannānyatkaromyaham || āhvayaṃśca mahādaityaṃ kuddho hariradhāvata
73.140
uvāca vācaṃ sādhūṃśca yannātpālayatāṃ phalam || duṣṭāninigratāṃ caiva tatphalaṃ mama jāyatām
73.141
athāpaśyanmahāseno rudraṃ yāṃtaṃ ca tārakam || tārakaṃ cānvadhāvantaṃ purāṇapuruṣaṃ harim
73.142
jagacca kṣubdhamatyarthaṃ svāṃ pratijñāṃḥ purā kṛtām || paścimāṃ pratilaṃbaṃtaṃ bhāskaraṃ cāpi lohitam
73.143
ākāśavāṇīṃ śṛṇvaṃśca kiṃ skanda tvaṃ viṣīdasi || paścāttāpo yadi bhavetkṛtvā brahmavadhaṃ tvayi
73.144
sthāpayerliṃgamīśasya mokṣo hatyāśatairapi || āviveśa mahā
krodhaṃ didhakṣuriva medinīm
73.145
athotplutya mayūrātsa prahasanniva keśavam || bāhubhyāmapyupādāya provāca bhavanaṃdanaḥ
73.146
jānāmi tvāmahaṃ viṣṇo mahābuddhiparākramam || bhūtabhavyabhaviṣyāṃśca daityānhaṃsyapi hūṃkṛtaiḥ
73.147
tvameva haṃtā daityānāṃ devānāṃ paripālakaḥ || dharmasaṃsthāpakaśca tvameṣa te racito'ñjaliḥ
73.148
kṣaṇārdhaṃ paśya me vīryaṃ bhāskaro lohitāyate || evaṃ praṇamya skandena vāsudevaḥ prasāditaḥ
73.149
virodho'bhūtsamāliṃgya vacanaṃ keśavo'bravīt || sanāthastvadya dharmo'yaṃ surāścaiva tvayā guha
73.160
smarātmānaṃ yadarthaṃ tvamutpanno'si maheśva
rāt || sādhūnāṃ pālanārthāya duṣṭasaṃharaṇāya ca || suraviprakṛte janma jīvitaṃ ca mahātmanām
73.161
rudrasya devyā gaṃgāyāḥ kṛttikānāṃ ca
tejasā || svāhāvahneśca jātastvaṃ tattejaḥ saphalīkuru || sādhūnāṃ ca kṛte yasya dhanaṃ vīryaṃ ca saṃpadaḥ
73.162
saphalaṃ tasya tatsarvaṃ nānyathā
rudranaṃdana
73.163
adya dharmaśca devāśca gāvaḥ sādhyāśca brāhmaṇāḥ || naṃdaṃtu tava vīryeṇa pradarśāya nijaṃ balam
73.164
skanda uvāca || || yā
gatiḥ śivatyāgena tvattyāgena ca keśava || tāṃ gatiṃ prāpnuyāṃ kṣipraṃ hanmi cenna hi tārakam
73.165
yā gatiḥ śrutityāgena sādhvī
āryātipīḍanāt || sādhūnāṃ ca parityāgāṭṭathā jīvitasādhanāt || niṣṭhurasya gatiryā ca tāṃ gatiṃ yāmi keśava
73.166
ityukte sumahānnādaḥ saṃpra
jajñe divaukasām || praśaśaṃsurmuhuṃ kecitkecinnārāyaṇaṃ prabhum
73.167
tatastākṣyaṃ samāruhya haristasminmahāraṇe || tāmracūḍaṃ mahāsena
stārakaṃ cāpyadhāvatām
73.168
lohitāṃbarasaṃvīto lohitasragvibhūṣaṇaḥ || lohitākṣo mahābāhurhiraṇyakavacaḥ prabhuḥ
73.169
bhujena tola
yañchaktiṃ sarvabhūtāni kampayan || prāpya taṃ tārakaṃ prāha mahāseno hasanniva
73.160-2
tiṣṭhatiṣṭha sudurbuddhe jīvitaṃ te mayi sthitam || suhṛṣṭaḥ
kriyatāṃ loko durlabhaḥ sarvasiddhidaḥ
73.161-2
yatte suniṣṭhuratvaṃ ca dharme deveṣu goṣu ca || tasya te praharāmya smara śastraṃ suśikṣitam
73.162-2
evamukte guhenātha nivṛttasyāsya bhārata || tārakasya śirodeśātkāpi nārī viniryayau
73.163-2
tejasā bhāsayaṃtī tamatha ūrdhvaṃ diśo daśa
dṛṣṭvā nārīṃ guhaḥ prāha kāsi kasmācca nirgatā
73.164-2
nāryuvāca || || ahaṃ śaktirguhākhyātā bhūtaleṣu sadā sthitā || anena daityarājena
mahatā tapasārjitā
73.165-2
sureṣu sarveṣu vasāmi cāhaṃ vipreṣu śāstrārtharateṣu cāham || sādhvīṣu nārīṣu tathā vasāmi vinā guṇānnāsmi vasāmi kutra
cit
73.166-2
tadasya puṇyasaṃghasya saṃprāptodyāvadhirguhaḥ || tadenaṃ tyajya yāsyāmi jahyenaṃ viśvahetave
73.167-2
tasyāṃ tato nirgatāyāṃ daityaśīrṣaṃ vyaka
mpayat || kaṃpitaṃ cāsya taddehaṃ gatavīryo'bhavatkṣaṇāt
73.168-2
etasminnaṃtare śaktiṃ so'kṣipadgirijātmajaḥ || ulkājvālā vibhurdhvaṃtīmatisūryā
dvisaptabhām
73.169-2
kalpāṃbhodhisamunnādāṃ didhakṣaṃtīṃ jagatyathā || tārakasyāṃtakālāya abhāgyasya daśāmiva
73.170
dāraṇīṃ parvatānāṃ ca sarva
sattvavalādhikām || utkṣipya tāṃ vinadyoccairuthkupito guhaḥ
73.171
dharmaścedralavām̐lloke dharmo jayati cetsadā || tena satyena daityoyaṃ pralayaṃ
yātvitīrayan
73.172
sā kumāramujotsṛṣṭā durnivāryā durāsadā || vibheda hṛdayaṃ cāsya bhittvā ca dharaṇiṃ gatā
73.173
niḥsṛtya jalakallo
lapūrviṃkā skaṃdamāyayau || sa ca saṃtāpitaḥ śaktyā vibhinnahṛdayosuraḥ || nādayanvasudhāṃ sarvāṃ papātādhomukho mṛtaḥ
73.174
evaṃ pratāpya trailokyaṃ
nirjitya bahuśaḥ surān || mahāraṇe kumāreṇa nihataḥ pārtha tārakaḥ
73.175
etasminnihate daitye praharṣaṃ viśvamāyayau
73.176
babhurvātāstathā
puṇyāḥ suprabhobhūddivākaraḥ || jajvaluścāgnayaḥ śāṃtāḥ śāṃtā digjanitasvanāḥ
73.177
tataḥ punaḥ skaṃdamāha prahṛṣṭaḥ keśavo'rihā || skaṃdaskaṃda
mahābāho bāṇonāma balātmajaḥ
73.178
krauṃcaparvatamādāya devasaṃghānprabādhate || so'dhunā te bhayādvīra palāyitvā nagaṃ gataḥ || jahi taṃ
pāpasaṃkalpaṃ krauṃcasthaṃ śaktivegataḥ
73.179
tataḥ krauṃcaṃ mahātejā nānāvyālavināditam || śaktyā bibheda bahubhirvṛkṣairjīviśva saṃkulam
73.180
tatra vyālasahasrāṇi daityakovyayutaṃ tathā || dadāha bāṇaṃ ca giriṃ bhittvā śaktirmahāravā
73.181
adyāpi chidraṃ tatpārtha krauṃcasya parivartate
73.182
yena haṃsāśca krauṃcāśca mānasāya prayāṃti ca || hatvā bāṇaṃ mahāśaktiḥ punaḥ skaṃdaṃ samāgatā || pratyāyāti manaḥ sādhorāhṛtaṃ grahitaṃ
tathā
73.183
tato harīṃdrapramukhāḥ pratuṣṭuburnanṛtuśca raṃbhāpramukhā varāṃganāḥ || vādyāni sarvāṇi ca vādayaṃtastaṃ sādhusādhityamarā jagurbhṛśam
Linked texts (8)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Southern recension — Sanskrit
- Padmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Māheśvarakhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārīkākhaṇḍa — Sanskrit
- Kumārikākhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārakhaṇḍa — Sanskrit
- Himavatkhaṇḍa — Sanskrit