Pramāṇa · Search · About · API

Vaishnavakhanda 73

Vaiṣṇavakhaṇḍa 73

Language
Sanskrit

73.1

cha
nārada uvāca || || śrutvaitaṃ saṃstavaṃ daityaḥ saṃguptaṃ devabaṃdibhiḥ || smāra brahmaṇo vākyaṃ vadhaṃ bālādupasthitam

73.2

śrutvā
sa kṣiprasarvāṃgo dvārasthaṃ rājā vaco'bravīt || amātyāndraṣṭumicchāmi śīghramānaya mā ciram

73.3

tataste rājavacanātkālanemi
sukhāgatāḥ || prāha tāṃstārako daityaḥ kimidaṃ vo viceṣṭitam

73.4

yaiḥ śatrusaṃbhavā vārtā kāpi na śrāvitastvaham || madirākāmama
ttānāṃ maṃtritvaṃ vo na yujyate || hitaṃ mantrayate rājñastena maṃtrī nigadyate

73.5

amātyā ūcuḥ || || ko jānāti surāndīnā
ndaityānāmiti no matiḥ

73.6

mā viṣīda mahārāja vayaṃ jeṣyāmahe surān || bālādapi bhayaṃ kiṃ vā lajjāyai ciṃtitaṃ tvidam

73.7

sarvametatsusādhyaṃ ca bherī saṃtāḍyatāṃ dṛḍham || tato daityendravacanātsaṃnāhajananī tadā

73.8

bhṛśaṃ saṃtāḍitā bherī kaṃpayāmāsa sā jagat
smaraṇāddaityarājasya parvatebhyo mahāsurāḥ

73.9

nimnagābhyaḥ samudrebhyaḥ pātālebhyo'varādapi || sahasā samanuprāptā yugāṃtānalasaprabhāḥ

73.10

koṭikoṭisahasrastu parārdhairdaśabhiḥ śataiḥ || senāpatiḥ kālanemiḥ śīghraṃ devānupāyayau

73.11

caturyojanavistīrṇe nānāścaryasamanvite
rathe sthito manāgdīnastārakaḥ samadṛśyata

73.12

etasminnaṃtare pārtha kuddhaiḥ skandasya pārṣadaiḥ || prākāraḥ pātitaḥ sarvo bhagnānyupavanāni ca

73.13

tataścacāla vasudhā devī savanakānanā || jajvāla khaṃ sanakṣatraṃ pramūḍhaṃ bhuvanaṃ bhṛśam

73.14

tamobhūtaṃ jagaccāsīdbhayairvyāptaṃ nabho'bhra
vat || tato nānāpraharaṇaṃ pralayāṃbudasannibham

73.15

kālanemimukhaṃ pārtha adṛśyata mahadbalam || taddhi ghoramasaṃkhyeyaṃ jagarja vividhā giraḥ

73.16

abhyadravadraṇe devānbhagavaṃtaṃ ca śaṃkaram || vinadadbhistato daityairdevānīkaṃ mahāyudhaiḥ

73.17

parvataiśca śataghnībhirāyasaiḥ parighairapi || kṣaṇena
drāvivaṃ sarvaṃ vimukhaṃ cāpyadṛśyata

73.18

asurairvadhyamāne tu pāvakairiva kānanam || apataddāvabhūmiṣṭhaṃ mahādrumavanaṃ yathā

73.19

te bhinnāsthiśi
rodehāḥ prādravaṃta divaukasaḥ || na nāthamadhyagacchaṃta vadhyamānā mahāsuraiḥ

73.20

atha taddrutaṃ sainyaṃ dṛṣṭvā devaḥ puraṃdaraḥ || āśvāsayannuvācedaṃ balavān
dānavārditam

73.21

bhayaṃ tyajata bhadraṃ vaḥ śūrāḥ śastrāṇi gṛhṇata || kurudhvaṃ vikrame buddhiṃ mā ca kācidvyathāstu vaḥ

73.22

eṣa kālānalaprakhyo
mayūraṃ samupasthitaḥ || rakṣitā vo mahāsenaḥ kathaṃ bhītistathāpi vaḥ

73.23

śakrasya vacanaṃ śrutvā samāśvastā divaukasaḥ || dānavānpratyayudhyaṃta śakraṃ
kṛtvā vyapāśrayam

73.24

kālanemirmahendreṇa saṃyuge samayujyata || sahasrākṣauhiṇīyukto jaṃbhakaḥ śaṃkareṇa ca

73.26

kujaṃbho viṣṇunā caiva tāvatya
kṣauhiṇīvṛtaḥ || anye ca tridaśāḥ sarve marutaśca mahābalāḥ||25||pratyayudhyaṃta daityeṃdraiḥ sādhyāśca vasubhiḥ saha || tato bahuvidhaṃ yuddhaṃ kālanemirvidhāya
ca

73.27

utsṛjya sahasā pārtha airāvaṇaśiraḥsthitaḥ || sa tu pādaprahāreṇa muṣṭinā caiva taṃ gajam

73.28

śakraṃ ca jaghne vinadanpetatustāvubhau bhuvi
tataḥ śakraṃ samādāya kālanemirvicetasam

73.29

rathamāśritya bhūyopi tārakābhimukho yayau || atha kruddhaṃ tadā devaiḥ sahasā cāṃtakādibhiḥ

73.30

hiyate hiyate rājā trātā ko'pi na vidyate || etasminnaṃtare śarvaḥ pinākadhanuṣaścyutaiḥ

73.31

bāṇaiḥ sasainyaṃ kṛtvā ca jaṃbhakaṃ gṛdhramodanam
kālanemiṃ samāgamya rathastho vākyamabravīt

73.32

kimetena mahendreṇa mayā yudhyasva dānava || vīramanya sudurbuddhe tato jñāsyasi vīratām

73.35

kālanemiruvāca || || nagnena saha ko yudhyedbhatenāpi ca yena vā||śaṃsatsu daityavīrāṇāmupahāsaḥ prajāyate||33||ātmanastu samaṃ kiṃcidvilokaya
sudurmate||tadākarṇya ca sāvajñaṃ vacaḥ śarvo visiṣmiye||34||tataḥ kumāraḥ sahasā mayūrastho'bhyadhāvata || kujaṃbhaṃ sānugaṃ hatvā vāsudevo'pyadhāvata

73.36

tato hariḥ skaṃdamāha kimetena tava prabho || daityādhamena pāpena muhūrtaṃ paśya me balam

73.37

evamuktvā nivāryainaṃ keśavo garuḍasthitaḥ || śārṅgako
daṃḍanirmuktairbāṇairdaityamavākirat

73.38

sa tairbāṇaistāḍyamāno vajrairiva mahāsuraḥ || vimucya vāsavaṃ kruddho bāṇāṃstānyadhamaccharaiḥ

73.39

yānyā
nbāṇānharirdivyānastrāṇi ca mumoca ha || nivārayati daityastānprahasam̐llīlayaiva ca

73.40

tataḥ kaumodakīṃ gṛhya kṣiprakārī janārdanaḥ || mumoca
sainyanāthāya sārathiṃ ca vyacūrṇayat

73.41

tato rathādavaplutya vivṛtya vadanaṃ mahat || garuḍaṃ caṃcunādāya sa viṣṇuṃ kṣiptavānmukhe

73.42

tato'
bhūtasarvadevānāṃ vimoho jagatāmapi || cacāla vasudhā celuḥ parvatāḥ sapta cārṇavāḥ

73.43

kālanemirnadaṃścaiva prānṛtyata mahāraṇe || asaṃmūḍhastato
viṣṇustvarākāla upasthite

73.44

kukṣiṃ vidārya cakreṇa bhāskaro'bhādivoditaḥ || bahirbhūto hariścainaṃ mohayitvā svanindayā

73.45

pātā
lasya talaṃ ninye tatra śiśye sa kāṣṭhavat || tataścakreṇa daityānāṃ nihatā daśakoṭayaḥ

73.46

pramoditāstathā devā vimohāstatkṣaṇādbhuḥ || tataḥ
śarvastamāliṃgya sādhusādhu janārdana

73.47

tvayā yaddhitaṃ karma tatkartānyo na vidyate || mahiṣādyāḥ sudurjeyā detyā ye vinipatitāḥ

73.48

teṣāmatibalo hyeṣa tvayā viṣṇo vinirjitaḥ || tārakānmayasaṃgrāme vadhyastesau janārdana

73.49

kaṃsarūpaḥ punaste'yaṃ haṃtavyo'ṣṭamajanmani
evaṃ praśaṃsamānāste vāsudevaṃ jagadgurum

73.50

śastrajālairbandhasaṃjñāndaityasainyānyanāśayat || tāni daityaśarīrāṇi jarjarāṇi mahāyudhaiḥ

73.61

apatanbhūtale pārtha cchinnābhrāṇīva sarvaśaḥ || tatastaddānavaṃ sainyaṃ hatanāthamabhūttadā

73.62

devaiḥ skaṃdānugaiścaiva kṛtaṃ śabdaiḥ parāṅmukham || atho
kruddhaṃ tadā hṛṣṭaiḥ sarvairdevairudāyutaiḥ

73.63

saṃhatāni ca sarvāṇi tadā tūryāṇyavādayan || atha bhagnaṃ balaṃ prekṣya hatavīraṃ mahāraṇe

73.64

devānāṃ
ca mahāmodaṃ tārakaḥ prāha sārathim || sārathe paśya sainyāni drāvyamāṇāni me suraiḥ

73.65

yesmābhistṛṇavaddhāḥ paśya kālasya citratām
tanme vāhaya śīghraṃ tvaṃ rathamenaṃ surānprati

73.66

paśyaṃtu me balaṃ bāhvordravaṃtu ca surādhamāḥ || bruvannevaṃ sārathiṃ sa vidhunvansumahaddhanuḥ

73.67

krodha
raktekṣaṇo rājā devasainyaṃ samāviśat || āgacchamānaṃ taṃ dṛṣṭvā hariḥ skaṃdamathābravīt

73.68

kumāra paśya daityeṃdraṃ kālaṃ yadvugātyaye || ayaṃ
sa yena tapasā ghoreṇārādhitaḥ śivaḥ

73.69

ayaṃ sa yena śakrādyāḥ kṛtā markāḥ samārbudam || ayaṃ sa sarvaśastraughairyo'smābhirna jito raṇe

73.60

nāvajñayā pradraṣṭavyastārako'yaṃ mahāsuraḥ || saptamaṃ hi dinaṃ te'dya madhyāhno'yaṃ ca vartate

73.61-2

arvāgastamanādenaṃ jahi vadhyo'nyathā
na hi || evamuktā sa śakrādīstvaritaḥ keśavo'bravīt

73.62-2

āyāsyata daityeṃdraṃ sukhavadhyo yathā bhavet || tataste viṣṇuvacanādvinadanto divau
kasaḥ

73.63-2

tamāsādya śaravrātairmuditāḥ samavākiran || prahasanniva devāṃstāndrāvayāmāsa tārakaḥ

73.64-2

yathā nāstikadurvṛtto nānāśāstropadeśakān || soḍhuṃ śaktā na te vīraṃ mahati syaṃdane sthitam

73.65-2

mahāpasmārasaṃkāṃtaṃ yathaivāpriyavādinam || vidhūya sakalāndevānkṣaṇamātreṇa
tārakaḥ

73.66-2

ājagāma kumārāya vidhuvansa mahādhanuḥ || āgacchamānaṃ taṃ dṛṣṭvā skaṃdaḥ pratyudyayau tataḥ

73.67-2

tasyārakṣadravaḥ pārśvaṃ
dakṣiṇaṃ caiva taṃ hariḥ || pṛṣṭhe ca pārṣadāstasya koṭiśo'rbudaśastathā

73.68-2

tatastau sumahāyuddhe saṃsaktau devadaityayoḥ || dharmādharmavivodyau
jagadāścaryakārakau

73.69-2

tataḥ kumāramāsādya līlayā tārako'bravīt || aho bālātibālastvaṃ yattvaṃ gīrvāṇavākyataḥ

73.70

āsādayasi
māṃ yuddhe pataṃga iva pāvakam || vaṃghena tava ko lābho mama mukto'si bālaka

73.71

piba kṣīraṃ gṛhāṇemaṃ kaṃdukaṃ krīḍa līlayā || evamuktaḥ prahasyāha
tārakaṃ yogināṃ guruḥ

73.72

śiśutvaṃ māvamaṃsthā me śiśuḥ kaṣṭo bhujaṃgamaḥ || duṣprekṣyo bhāskaro bālo duḥsparśo'lpo'pi pāvakaḥ

73.73

alpākṣaro na maṃtraḥ kiṃ saṃsphuro daitya dṛśyate || evamuktā daityamuktaṃ gṛhītvā kaṃdukaṃ ca tam

73.74

tasmiñchaktayastramādāya daityāya prasumoca ha
tasyai tena prahāreṇa rathaścūrṇīkṛto'bhavat

73.75

caturyojanamātro yo nānāścaryasamanvitaḥ || garuḍasya sutā ye ca śīryamāṇe rathottame

73.76

muktāḥ kathaṃcidutpatya sāgarāṃtaramāviśan || tataḥ kruddhastārakaśca mudgaraṃ kṣiptavānguhe

73.77

viṃdhyādrimiva taṃ skaṃdo gṛhītvā taṃ vyatāḍayat
sthire tasyorasi vyūḍhe mudgaraḥ śatadhā'gamat

73.78

mene ca durjayaṃ daityastadā ṣaḍvadanaṃ raṇe || ciṃtayāmāsa buddhvā ca prāptaṃ tadvadhaṇo vacaḥ

73.79

taṃ bhītamiva cālakṣya daityavīrāśca koṭiśaḥ || nadaṃto'timahāsenaṃ nānāśastrairavākiran

73.80

kruddhasteṣu tataḥ skaṃdaḥ śaktiṃ ghorāmathādade
abhyasyamāne śattyastre skaṃdenāmitatejasā

73.81

ulkājālaṃ mahāghoraṃ papāta vasudhātale || cālyamānā tathā śaktiḥ sughorā bhavasūnunā

73.82

tataḥ koṭyo viniṣpetuḥ śaktīnāṃ bharatarṣabha || sa śaktyastreṇa balavānkarasthenāhanatprabhuḥ

73.83

aṣṭau padmāni daityānāṃ daśakoṭi
śatāni ca || tathā niyutasāhasraṃ vāhanaṃ koṭireva ca

73.84

hṛṃdodaraṃ ca daityeṃdraṃ nikharvairdeśabhirvṛtam || tatrākurvansutumulaṃ nādaṃ vadhyeṣu śatruṣu

73.85

kumārānucarāḥ pārtha pūrayaṃto diśo daśa || śaktyastrasyārciḥsaṃbhūtaśaktibhiḥ ke'pi sūditāḥ

73.86

patākayāvadhūtāśca hatāḥ kecitsahasraśaḥ
kecidvaṃṭāravatrastāśchinnabhinnahrado'patan

73.87

kecinmayūrapakṣābhyāṃ caraṇābhyāṃ ca sūditāḥ || koṭiśastāmracūḍena vidāryaiva ca bhakṣitāḥ

73.88

pārṣadairmātṛbhiḥ sārdhaṃ pañcaśo nihatāḥ pare || evaṃ nihanyamāneṣu dānaveṣu guhādibhiḥ

73.89

abhāgyairiva lokeṣu tārakaḥ skaṃdamāyayā || jagrāha
ca gadāṃ divyāṃ lakṣaghaṃṭādurāsadām

73.90

tayā mayūramājaghne mayūro vimukho'bhavat || dṛṣṭvā parāṅmukhaṃ skaṃdaṃ vāsudevo'bravīttvaran

73.91

devasenāpate śīghraṃ śaktiṃ muṃca mahāsure || pratijñāmātmanaḥ pāhi laṃbate ravimaṃḍalam

73.92

skaṃda uvāca || || tvayaiva rudrabhakto'yaṃ
janārdana mameritam || vadhārthaṃ rudrabhaktasya bāhuḥ śaktiṃ suṃcati

73.93

nārudraḥ pūjayedrudraṃ bhaktarūpasya yo haraḥ || rudrarūpamasuṃ hatvā kīdṛśaṃ janma
no bhavet

73.94

tiraskṛtā vipralabdhāḥ śatāḥ kṣitāḥ prapīḍitāḥ || rudrabhaktāḥ kulaṃ sarvaṃ nirdahaṃti hatāḥ kimu

73.95

eṣa cedvaṃti tadvad
hanyatāmeṣa māṃ raṇe || rudrabhakte punarviṣṇo nāhaṃ śastramupādade

73.96

śrībhagavānuvāca || || naitattavocitaṃ skaṃda rudrabhakto yathā śṛṇu || dve tanū
girijābhartuvedajñā munayo viduḥ

73.97

ekā jīvātmikā tatra pratyakṣā ca tathāparā || drogdhā bhūteṣu bhaktaśca rudrabhakto na sa smṛtaḥ

73.98

bhakto
rudre kṛpāvāṃśca jaṃtuṣveva haravrataḥ || tadenaṃ bhūtamatryeṣu drogdhāraṃ tvaṃ pinākinaḥ

73.99

jahi naivātra paśyāmi doṣaṃ kaṃcana te prabho || atveti vācaṃ
goviṃdātsatyārthāmapi bhārata

73.10-2

haṃtuṃ na kurute buddhiṃ rudrabhakta iti smaran || tārakastu tataḥ kruddho yayau vegena keśavam

73.101

prāha caivaṃ sudurbuddhe hanmi tvāṃ paśya me balam || devānāṃ cāpi dharmāṇāṃ mūlaṃ matimatāṃ tathā || hatvā tvāmadya sarvāṃstāṃśchetsye paśyādya me balam

73.102

viṣṇuruvāca || || daityeṃdra tava cāsmābhiḥ kimaho śrṛṇu satyatām

73.103

rathe ya eṣa śarvo'yaṃ hate'sminsakalaṃ hatam
śrutveti tārakaḥ kuddhastūrṇaṃ rudrarathaṃ yayau

73.104

abhisṛtya sa jagrāha rudrasya rathakūbaram || yadā sa kūbaraṃ kuddhastārakaḥ sahasāgrahīt

73.105

resatū rodasī tūrṇaṃ mumuhuśca maharṣayaḥ || dhyanadaṃśca mahākāyā daityā jaladharopamāḥ

73.106

āsīcca niścitaṃ teṣāṃ jitamasmābhirityuta || tārakasyāpyabhiprāyaṃ bhagavānvīkṣya śaṃkaraḥ

73.107

umayā saha saṃtyaktvā rathaṃ vṛṣabhamāvahat || omityatha japanbrahmā ākāśaṃ sahasāśritaḥ

73.108

tatastaṃ śartasiṃhaṃ ca rathaṃ rudreṇa nirmitam || utkṣipya pṛthvyāmāsphoṭya cūrṇayāmāsa tārakaḥ

73.109

śūlapāśupatādīni sahasopasthitāni ca || vārayāmāsa giriśo bhavaḥ sādhya iti bruvan

73.110

tataḥ svavyaṃcitaṃ jñātvā rudreṇātmānamīrghyayā || vinadansahasā'dhāvadvṛṣabhasthaṃ maheśvaram

73.111

tato janārdano'dhāvaccakramudyamya vegataḥ || vajramiṃdrastathodyamya daṃḍaṃ cāpi yamo nadan

73.112

gadāṃ dhaneśvaraḥ kuddhaḥ pāśaṃ ca varuṇo nadan || vāyurmahāṃkuśaṃ ghoraṃ śaktiṃ vahnirmahāprabhām

73.113

nirṛtirniśitaṃ khaḍgaṃ rudrāḥ śūlāni kopitāḥ || dhanūṃṣi sādhyā devāśca parighānvasavastathā

73.114

viśvedevāśca musalaṃ caṃdrārkau svaprabhāmapi || oṣadhīścāśvinau devau nāgāśca jvalitaṃ viṣam

73.115

himādripramukhāścāpi samudyamya mahīdharān || bhṛśamunnadato devāndhāvato vīkṣya tārakaḥ

73.116

nivṛttaḥ sahasā pārtha mahāgaja ivonnadan || sa vajramuṣṭināhatya bhuje śakramapātayat

73.117

daṃḍaṃ yamādupādāya mūrdhnyāhatya nyapātayat || urasāhatya sagadaṃ dhanadaṃ bhuvyapātayat

73.118

varuṇā tvāśamādāya tena baddhvā nyapātayat || mahāṃkuśena vāyuṃ ca ciraṃ mūrdhni jaghāna saḥ

73.119

phūtkārairuddhataṃ vahniṃ śamayāmāsa tārakaḥ || nirṛtiṃ khaḍgamādāya hatvā tena nyapātayat

73.120

śūlaireva tathā rudrāḥ sādhyāśca dhanuṣārditāḥ || parighaireva vasavo muśalaireva viśvakāḥ

73.121

reṇunācchādya caṃdrārkau valmīkasthāvivekṣitau || mahogrāścauṣadhīstālairaśvibhyāṃ so'bhyavartayat

73.122

saviṣāśca kṛtā nāgā nirviṣāḥ pādakuṭṭanaiḥ || parvatāḥ parvataireva nirucchvāsā bhṛśaṃ kṛtāḥ

73.123

evaṃ tadvedhasainyaṃ ca hāhābhūtamacetanam || kṛtvā muhūrtādādhāvaccakrapāṇiṃ tamunnadan

73.124

tataścāṃtardadhe sadyaḥ prahasanniva keśavaḥ || kuyogina iva svāmī sadā buddhimatāṃ varaḥ

73.125

apaśyaṃstārako viṣṇuṃ punarvṛṣabhavā
hanam || adhāvatkupito daityo muṣṭimudyamya vegataḥ

73.126

acirāṃśurivālakṣyo lakṣyotha bhagavānhariḥ || ābabhāṣe tato devānbāhumudyamya
coccakaiḥ

73.127

palāyadhvamaho devāḥ śaktiścedvaḥ palāyitum || vimūḍhā hi vayaṃ sarve ye bālavacasāgatāḥ

73.128

kiṃ na śrutaḥ purā gītaḥ
ślokaḥ svāyaṃbhuvena yaḥ || yathā bāleṣu nikṣiptāḥ strīṣu paṃḍitakeṣu ca || apasmāriṣu caivāpi sarve te saṃśayaṃ gatāḥ

73.129

pratyakṣaṃ tadidaṃ sarvamadhunā
cātra dṛśyate

73.130

ajñāsiṣma puraivaitadvadhrabhaktaṃ na haṃtyasau || yatpratijñāṃ nākariṣyanna syānnaḥ kadanaṃ mahat

73.131

athaiṣa yadi daityendraṃ na nihaṃti kubuddhimān || mā bhayaṃ vo mahābhāgā nihaniṣyāmi vo ripūn

73.132

adya me vipulaṃ bāhvorbalaṃ paśyata devatāḥ || daityādhamaṃ nāśayāmi muṣṭinaikena paśyata

73.133

mayā hi dakṣiṇo bāhurdattaśca bhavatāṃ sadā || ripūnvā nihaniṣyāmi satyaṃ tatparipālaye

73.134

ye'mbare ye ca pātāle bhuvi ye ca mahāsurāḥ || kṣaṇāttānnāśayiṣyāmi mahāvāto ghanāniva

73.135

evamukkā jagannātho muṣṭimudyamya dakṣiṇam || nirāyudhastārkṣyapṛṣṭhādavaplutyābhyadhāvata

73.136

tasmindhāvati goviṃde cacāla bhuvanatrayam || vimūrcchitamabhūddhiśvaṃ devā bhītiṃ parāṃ yayuḥ

73.137

dhāvataścāpi kalpāṃtaṃ rudrakalpasya tasya yāḥ || subā tsamudyayurjvālāstābhiḥ kharvaśataṃ hatam

73.138

tato'tarikṣe vācaśca procuḥ siddhāḥ svayaṃ tadā || jahi kopaṃ vāsudeva tvayi kuddhe ka vai jagat

73.139

anāhatyeva tadvākyaṃ bruvannānyatkaromyaham || āhvayaṃśca mahādaityaṃ kuddho hariradhāvata

73.140

uvāca vācaṃ sādhūṃśca yannātpālayatāṃ phalam || duṣṭāninigratāṃ caiva tatphalaṃ mama jāyatām

73.141

athāpaśyanmahāseno rudraṃ yāṃtaṃ ca tārakam || tārakaṃ cānvadhāvantaṃ purāṇapuruṣaṃ harim

73.142

jagacca kṣubdhamatyarthaṃ svāṃ pratijñāṃḥ purā kṛtām || paścimāṃ pratilaṃbaṃtaṃ bhāskaraṃ cāpi lohitam

73.143

ākāśavāṇīṃ śṛṇvaṃśca kiṃ skanda tvaṃ viṣīdasi || paścāttāpo yadi bhavetkṛtvā brahmavadhaṃ tvayi

73.144

sthāpayerliṃgamīśasya mokṣo hatyāśatairapi || āviveśa mahā
krodhaṃ didhakṣuriva medinīm

73.145

athotplutya mayūrātsa prahasanniva keśavam || bāhubhyāmapyupādāya provāca bhavanaṃdanaḥ

73.146

jānāmi tvāmahaṃ viṣṇo mahābuddhiparākramam || bhūtabhavyabhaviṣyāṃśca daityānhaṃsyapi hūṃkṛtaiḥ

73.147

tvameva haṃtā daityānāṃ devānāṃ paripālakaḥ || dharmasaṃsthāpakaśca tvameṣa te racito'ñjaliḥ

73.148

kṣaṇārdhaṃ paśya me vīryaṃ bhāskaro lohitāyate || evaṃ praṇamya skandena vāsudevaḥ prasāditaḥ

73.149

virodho'bhūtsamāliṃgya vacanaṃ keśavo'bravīt || sanāthastvadya dharmo'yaṃ surāścaiva tvayā guha

73.160

smarātmānaṃ yadarthaṃ tvamutpanno'si maheśva
rāt || sādhūnāṃ pālanārthāya duṣṭasaṃharaṇāya ca || suraviprakṛte janma jīvitaṃ ca mahātmanām

73.161

rudrasya devyā gaṃgāyāḥ kṛttikānāṃ ca
tejasā || svāhāvahneśca jātastvaṃ tattejaḥ saphalīkuru || sādhūnāṃ ca kṛte yasya dhanaṃ vīryaṃ ca saṃpadaḥ

73.162

saphalaṃ tasya tatsarvaṃ nānyathā
rudranaṃdana

73.163

adya dharmaśca devāśca gāvaḥ sādhyāśca brāhmaṇāḥ || naṃdaṃtu tava vīryeṇa pradarśāya nijaṃ balam

73.164

skanda uvāca || || yā
gatiḥ śivatyāgena tvattyāgena ca keśava || tāṃ gatiṃ prāpnuyāṃ kṣipraṃ hanmi cenna hi tārakam

73.165

yā gatiḥ śrutityāgena sādhvī
āryātipīḍanāt || sādhūnāṃ ca parityāgāṭṭathā jīvitasādhanāt || niṣṭhurasya gatiryā ca tāṃ gatiṃ yāmi keśava

73.166

ityukte sumahānnādaḥ saṃpra
jajñe divaukasām || praśaśaṃsurmuhuṃ kecitkecinnārāyaṇaṃ prabhum

73.167

tatastākṣyaṃ samāruhya haristasminmahāraṇe || tāmracūḍaṃ mahāsena
stārakaṃ cāpyadhāvatām

73.168

lohitāṃbarasaṃvīto lohitasragvibhūṣaṇaḥ || lohitākṣo mahābāhurhiraṇyakavacaḥ prabhuḥ

73.169

bhujena tola
yañchaktiṃ sarvabhūtāni kampayan || prāpya taṃ tārakaṃ prāha mahāseno hasanniva

73.160-2

tiṣṭhatiṣṭha sudurbuddhe jīvitaṃ te mayi sthitam || suhṛṣṭaḥ
kriyatāṃ loko durlabhaḥ sarvasiddhidaḥ

73.161-2

yatte suniṣṭhuratvaṃ ca dharme deveṣu goṣu ca || tasya te praharāmya smara śastraṃ suśikṣitam

73.162-2

evamukte guhenātha nivṛttasyāsya bhārata || tārakasya śirodeśātkāpi nārī viniryayau

73.163-2

tejasā bhāsayaṃtī tamatha ūrdhvaṃ diśo daśa
dṛṣṭvā nārīṃ guhaḥ prāha kāsi kasmācca nirgatā

73.164-2

nāryuvāca || || ahaṃ śaktirguhākhyātā bhūtaleṣu sadā sthitā || anena daityarājena
mahatā tapasārjitā

73.165-2

sureṣu sarveṣu vasāmi cāhaṃ vipreṣu śāstrārtharateṣu cāham || sādhvīṣu nārīṣu tathā vasāmi vinā guṇānnāsmi vasāmi kutra
cit

73.166-2

tadasya puṇyasaṃghasya saṃprāptodyāvadhirguhaḥ || tadenaṃ tyajya yāsyāmi jahyenaṃ viśvahetave

73.167-2

tasyāṃ tato nirgatāyāṃ daityaśīrṣaṃ vyaka
mpayat || kaṃpitaṃ cāsya taddehaṃ gatavīryo'bhavatkṣaṇāt

73.168-2

etasminnaṃtare śaktiṃ so'kṣipadgirijātmajaḥ || ulkājvālā vibhurdhvaṃtīmatisūryā
dvisaptabhām

73.169-2

kalpāṃbhodhisamunnādāṃ didhakṣaṃtīṃ jagatyathā || tārakasyāṃtakālāya abhāgyasya daśāmiva

73.170

dāraṇīṃ parvatānāṃ ca sarva
sattvavalādhikām || utkṣipya tāṃ vinadyoccairuthkupito guhaḥ

73.171

dharmaścedralavām̐lloke dharmo jayati cetsadā || tena satyena daityoyaṃ pralayaṃ
yātvitīrayan

73.172

sā kumāramujotsṛṣṭā durnivāryā durāsadā || vibheda hṛdayaṃ cāsya bhittvā ca dharaṇiṃ gatā

73.173

niḥsṛtya jalakallo
lapūrviṃkā skaṃdamāyayau || sa ca saṃtāpitaḥ śaktyā vibhinnahṛdayosuraḥ || nādayanvasudhāṃ sarvāṃ papātādhomukho mṛtaḥ

73.174

evaṃ pratāpya trailokyaṃ
nirjitya bahuśaḥ surān || mahāraṇe kumāreṇa nihataḥ pārtha tārakaḥ

73.175

etasminnihate daitye praharṣaṃ viśvamāyayau

73.176

babhurvātāstathā
puṇyāḥ suprabhobhūddivākaraḥ || jajvaluścāgnayaḥ śāṃtāḥ śāṃtā digjanitasvanāḥ

73.177

tataḥ punaḥ skaṃdamāha prahṛṣṭaḥ keśavo'rihā || skaṃdaskaṃda
mahābāho bāṇonāma balātmajaḥ

73.178

krauṃcaparvatamādāya devasaṃghānprabādhate || so'dhunā te bhayādvīra palāyitvā nagaṃ gataḥ || jahi taṃ
pāpasaṃkalpaṃ krauṃcasthaṃ śaktivegataḥ

73.179

tataḥ krauṃcaṃ mahātejā nānāvyālavināditam || śaktyā bibheda bahubhirvṛkṣairjīviśva saṃkulam

73.180

tatra vyālasahasrāṇi daityakovyayutaṃ tathā || dadāha bāṇaṃ ca giriṃ bhittvā śaktirmahāravā

73.181

adyāpi chidraṃ tatpārtha krauṃcasya parivartate

73.182

yena haṃsāśca krauṃcāśca mānasāya prayāṃti ca || hatvā bāṇaṃ mahāśaktiḥ punaḥ skaṃdaṃ samāgatā || pratyāyāti manaḥ sādhorāhṛtaṃ grahitaṃ
tathā

73.183

tato harīṃdrapramukhāḥ pratuṣṭuburnanṛtuśca raṃbhāpramukhā varāṃganāḥ || vādyāni sarvāṇi ca vādayaṃtastaṃ sādhusādhityamarā jagurbhṛśam

Linked texts (8)