Vaishnavakhanda 8
Vaiṣṇavakhaṇḍa 8
- Language
- Sanskrit
Contents
- 8.75 — 1 part
8.1
lomaśa uvāca || || viṣṇunoktaṃ
vacaḥ śrutvā dakṣo vacanamabravīt || vedānāmapramāṇaṃ ca kṛtaṃ te madhusūdana
8.3
vaidikaṃ karma cotsṛjya kathaṃ seśvaratāṃ vrajet || taducyatāṃ mahāviṣṇo
yena dharmaḥ pratiṣṭhitaḥ||2||dakṣeṇokto mahāviṣṇuruvāca parisāṃtvayan || traiguṇyaviṣayā vedāḥ saṃbhavaṃti na cānyathā
8.4
vedoditāni karmāṇi īśvareṇa
vinā katham || saphalāni bhaviṣyaṃti viphalānyeva tāni ca
8.5
tasmātsarvaprayatnena īśvaraṃ śaraṇaṃ vraja||evaṃ bruvati govinda āgataḥ sainyasāgaraḥ
vīrabhadreṇa sadṛśo dahaśustaṃ tadā surāḥ
8.6
iṃdropi prahasanviṣṇumātmavādarataṃ tadā || vajrapāṇiḥ suraiḥ sārddhaṃ yoddhukāmo'bhavattadā
8.7
bhṛguṇā
cāritaḥ śīghramuccāṭanapareṇa hi || tadā gaṇāḥ suraiḥ sārdhaṃ yuyudhuste gaṇānvitāḥ
8.8
śaratomaranārācairjaghnuste ca parasparam || neduḥśaṃkhāśca bahuśa
stasmintraṇamahotsave
8.9
tathā dundubhayo neduḥ paṭahā ḍiṃḍimādayaḥ || tena śabdena mahatā kṣāghyamānāstadā surāḥ || lokapālaiśca sahitā jaghnustā
ñchavakiṃkarān
8.10
khaḍgaiścāpi hatāḥ keciddābhiśca vipothitāḥ ||devaiḥ parājitāḥ sarve gaṇāḥ śatasahasraśaḥ
8.11
iṃdrādyairlokapālaiśca gaṇā
ste ca parāṅmukhāḥ || kṛtāśca tatkṣaṇādeva bhṛgormaṃtrabalena hi
8.12
uccāṭanaṃ kṛtaṃ teṣāṃ bhṛguṇā yajvinā tadā || yajanārthaṃ ca devānāṃ tuṣṭayarthaṃ dīkṣita
sya ca
8.13
tenaiva devā jayino jātāstatkṣaṇameva hi || svānāṃ parājayaṃ dṛṣṭvā vīrabhadro ruṣānvitaḥ
8.14
bhūtānpretānpiśācāṃśca kṛtvā tāneva
pṛṣṭhataḥ || vṛṣabhasthānpuraskṛtya svayaṃ caiva mahābalaḥ || tīkṣṇaṃ triśūlamādāya pātayāmāsa tānraṇe
8.15
devānyakṣānpiśācāṃśca guhyakānrākṣasāṃ
stathā || śūlacāptaiśca te sarve gaṇā devānprajaghnire
8.16
kecidvighākṛtāḥ khaḍgairmudgaraiścāpi pothitāḥ || paraśvadhaiḥ khaṃḍaśaśca kṛtāḥ kecidraṇājire
8.17
śūlairbhinnāśca śataśaḥ kecicca śakalīkṛtāḥ || evaṃ parājitāḥ sarve palāyanaparāyaṇāḥ
8.18
parasparaṃ pariṣvajya gatāstepi triviṣṭapam
kevalaṃ lokapālāśca iṃdrādyāstasthurutsukāḥ ||bṛhaspatiṃ pṛcchamānāḥ kutosmākaṃ jayo bhavet
8.19
bṛhaspatiruvācedaṃ sureṃdraṃ tvaritastadā || || bṛhaspati
ruvāca || || yaduktaṃ viṣṇunā pūrvaṃ tatsatyaṃ jātamadya vai
8.20
asti cedīśvaraḥ kaścitphalarūpyasya karmaṇaḥ || kartāraṃ bhajate sopi na hyakartuḥ
prabhurhisaḥ
8.21
na maṃtrauṣadhayaḥ sarve nābhicārā na laukikāḥ || na karmāṇi na vedāśca na mīmāṃsādyaṃ tathā
8.22
jñātumīśāḥ saṃbhavaṃti
bhaktyājñeyastvananyayā || śāṃtyā ca parayā tuṣṭyā jñātavyo hi sadāśivaḥ
8.23
tena sarve saṃbhavaṃti sukhaduḥkhātmakaṃ jagat || paraṃtu saṃvadiṣyāmi
kāryākāryavivakṣayā
8.24
tvamiṃdra bāliśo bhūtvā lokapālaiḥ sahāyya vai || āgato bāliśo bhūtvā idānīṃ kiṃ kariṣyasi
8.25
ete
rudrasahāyāśca gaṇāḥ paramaśobhanāḥ || kupitāśca mahābhāgā na tu śeṣaṃ prakurvate
8.26
evaṃ bṛhaspatervākyaṃ śrutvā te'pi divaukasaḥ || ciṃtāmāpedire
sarve lokapālā maheśvarāḥ
8.27
tato 'bravīdvīrabhadro gaṇaiḥ parivṛto bhṛśam || sarve yūyaṃ bāliśatvādavadānārthamāgatāḥ
8.28
avadānāni
dāsyāmi tṛpyarthaṃ bhavatāṃ tvaran || evamuktvā śitairbāṇairjaghānātha ruṣānvitaḥ
8.29
tairbāṇairnihatāḥ sarve jagmuste ca diśo daśa
8.30
gateṣu lokapāleṣu vidruteṣu sureṣu ca || yajñavāṭe samāyāto vīrabhadro gaṇānvitaḥ
8.31
tadā ta ṛṣayaḥ sarve sarvameveśvareśvaram| vijñaptukāmāḥ sahasā
ūcurevaṃ janārdanam
8.32
rakṣa yajñaṃ hi dakṣasya yajñosi tvaṃ na saṃśayaḥ||etacchrutvā tu vacanamṛṣīṇāṃ vai janārdanaḥ
8.33
yoddhukāmaḥ sthito yuddhe viṣṇur
dhyātmadīpakaḥ || vīrabhadro mahābāhuḥ keśavaṃ vākyamabravīt
8.34
atra tvayāgataṃ kasmādviṣṇo vetrā mahābalam || dakṣasya pakṣamāśritya kathaṃ jeṣyasi
tadvad
8.35
dākṣāyaṇyā kṛtaṃ yacca na dṛṣṭaṃ kiṃ tvayānagha || tvaṃ cāpi yajñe dakṣasya avadānārthamāgataḥ || avadānaṃ prayacchāmi tava cāpi mahābhuja
8.36
evamuktvā praṇamyādau viṣṇuṃ sahasraśūrpiṇam || vīrabhadro'grato bhūtvā viṣṇuṃ vākyamathābravīt
8.37
yathā śaṃbhustathā tvaṃ hi mama
nāstyatra saṃśayaḥ || tathāpi tvaṃ mahābāho yoddhukāmo'grataḥ sthitaḥ || neṣyāmyapunarāvṛttiṃ yadi tiṣṭhestvamātmanā
8.38
tasya tadvacanaṃ śrutvā
vīrabhadrasya dhīmataḥ ||uvāca prahasandevo viṣṇuḥ sarveśvareśvaraḥ
8.39
viṣṇuruvāca || || rudratejaḥprasūtosi pavitro'si mahāmate || anena prārthitaḥ
pūrvaṃ yajñārthaṃ ca punaḥpunaḥ
8.40
ahaṃ bhaktaparādhīnastathā so'pi maheśvaraḥ || tenaiva kāraṇenātra dakṣasya yajanaṃ prati
8.41
āgato'haṃ vīrabhadra
rudrakopasamudbhava || ahaṃ nivārayāmi tvāṃ tvaṃ vā māṃ vinivāraya
8.42
ityuktavati goviṃde prahasya sa mahābhujaḥ || praśrayāvanato bhūtvā idamāha
janārdanam
8.43
yathā śivastathā tvaṃ hi yathā tvaṃ ca tathā śivaḥ || sevakāśca vayaṃ sarve tava vā śaṃkarasya ca
8.44
tacchrutvā vacanaṃ tasya
so'cyutaḥ saṃprahasya ca || idaṃ viṣṇurmahāvākyaṃ jagāda parameśvaraḥ
8.45
yodhayasva mahābāho mayā sārdhamaśaṃkitaḥ || tavāśreḥ pūryamāṇo'haṃ gacchāmi
bhavanaṃ svakam
8.46
tathetyuktvā tu vīro'sau vīrabhadro mahābalaḥ || gṛhītvā paramāstrāṇi siṃhanādairjagarja ha
8.47
viṣṇuścāpi mahāghoṣaṃ
śaṃkhanādaṃ cakāra saḥ || tacchrutvā ye gatā devā raṇaṃ hitvā''yayuḥ punaḥ
8.48
vyūhaṃ cakrustadā sarve lokapālāḥ savāsavāḥ || tadendreṇa hato naṃdī
vajreṇa śataparvaṇā
8.49
naṃdinā ca hataḥ śakraściśūlena stanāṃtare || vāyunā ca hato bhṛṃgī bhṛṃgiṇā vāyurāhataḥ
8.50
śūlena sitadhāreṇa saṃnaddho
daṇḍadhāriṇā || yamena saha saṃgrāmaṃ mahākālo balānvitaḥ
8.51
kubereṇa ca saṃgamya kūṣmāṃḍānāṃ patiḥ svayam || varuṇena samaṃ yuddhaṃ muṇḍaścaiva mahā
balaḥ
8.52
yuyudhe paramāśaktyā trailokyaṃ vismayanniva || nairṛtena samāgamya caṃḍaśca balavattaraḥ
8.53
yuyudhe paramāstreṇa nairṛtyaṃ ca viḍaṃbayan
yoginīcakrasaṃyukto bhairavo nāyako mahān
8.54
vidārya devānakhilānpapau śoṇitamadbhutam || kṣetrapālāstathā cānye bhūtapramathaguhyakāḥ
8.55
śākinī ḍākinī raudrā navadurgāstathaiva ca || yoginyo yātudhānyaśca tathā kūṣmāṃḍakādayaḥ || neduḥ papuḥ śoṇitaṃ ca jubhujuḥ piśitaṃ bahu
8.56
akṣyamāṇaṃ tadā sainyaṃ vilokya surārāṭsvayam|| vihāya naṃdinaṃ paścādvīrabhadraṃ samākṣipat
8.57
vīrabhadro vihāyaiva viṣṇuṃ devendramāsthitaḥ
tayoryuddhamabhūdghoraṃ budhāṅgārakayoriva
8.58
vīrabhadraṃ yadā śakro hantukāmastvarānvitaḥ || tāvacchakraṃ gajasthaṃ hi pūrayāmāsa mārgaṇaiḥ
8.59
vīrabhadro ruṣāviṣṭo durnivāryo mahābalaḥ || tadeṃdreṇāhataḥ śīghraṃ vajreṇa śataparvaṇā
8.60
sagajaṃ ca savajraṃ ca vāsavaṃ yastumudyutaḥ || hāhākāro mahān
nāsīdbhūtānāṃ tatra paśyatām
8.61
vīrabhadraṃ tathābhūtaṃ hantukāmaṃ puraṃdaram || tvaramāṇastadā viṣṇurvīrabhadrāgrataḥ sthitaḥ
8.62
śakraṃ ca pṛṣṭhataḥ kṛtvā
yodhayāmāsa vai tadā || vīrabhadrasya viṣṇośca yuddhaṃ paramabhūttadā
8.63
śastrāstrairvividhākārairyodhayāmāsatustadā || punarnandinamālokya śakro yuddha
viśāradaḥ
8.64
dvaṃdvayuddhaṃ sutumulaṃ devānāṃ pramathaiḥ saha || pramathā mathitā devaiḥ sarve te prādravannatāt
8.65
gaṇānparāṅmukhāndṛṣṭvā sarve te vyādhayo
bhṛśam || rudrakopātsamudbhūtā devāścāpi pradudruvuḥ
8.66
jvaraistu pīḍitāndevāndṛṣṭvā viṣṇurhasanniva || jīvagrāheṇa jagrāha devāṃstāṃśca pṛthakpṛthak
8.67
devāśvino tadāhūya vyādhīnhantuṃ tadā bhṛtim || dadau tābhyāṃ prayatnena gaṇayitvā subuddhimān
8.68
jvarāṃśca sannipātāṃśca anye
bhūtadruhastadā || tānsarvānnigṛhītvātha aśvinau tau mudānvitau || vijvarānatha devāṃśca kṛtvā mumudatuściram
8.69
tairjitaṃ yoginīcakraṃ bhai
ravaṃ vyākulīkṛtam || tīkṣṇāgraiḥ pātayāmāsuḥ śarairbhūtagaṇānapi
8.70
surairvidrāvitaṃ sainyaṃ vilokya patitaṃ bhuvi || vīrabhadro ruṣāviṣṭo
viṣṇuṃ vacanamabravīt
8.71
tvaṃ śūrosi mahābāho devānāṃ pālako hyasi || yudhyasva māṃ prayatnena yadi te matirīdṛśī
8.72
ityuktvā taṃ
samāsādya viṣṇuṃ sarveśvareśvaram || vavarṣa niśitairbāṇairvīrabhadro mahābalaḥ
8.73
tadā cakreṇa bhagavānvīrabhadraṃ jaghāna saḥ || āyāṃtaṃ cakramālokya
grasitaṃ tatkṣaṇācca tat
8.74
grasitaṃ cakramālokya viṣṇuḥ parapuraṃjayaḥ || mukhaṃ tasya parāmṛśya viṣṇunoddilitaṃ punaḥ
8.75
svacakramādāya
mahānubhāvo divaṃ gato'tho bhuvanaikabhartā || jñātvā ca tatsarvamidaṃ ca viṣṇuḥ kṛtī kṛtaṃ duṣprasahaṃ pareṣām
8.75.p1
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekā śītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kedārakhaṃḍe vīrabhadrādīnāṃ viṣṇvādibhiḥ saha yuddhavarṇanaṃnāma caturtho'dhyāyaḥ
Linked texts (2)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Śivapurāṇa (complete text) — Sanskrit