Pramāṇa · Search · About · API

Vaishnavakhanda 81

Vaiṣṇavakhaṇḍa 81

Language
Sanskrit

Contents

81.1

cha || || arjuna uvāca || || mahākālastvasau kaśca kathaṃ siddhimupāgataḥ || asmistīrthe muniśreṣṭha mahadāścarya
maṃtra me

81.2

sarvametatsamākhyāhi śraddhānāya pṛcchate

81.3

nārada uvāca || || namaskṛtya mahākālaṃ varadaṃ sthāṇumavyayam
śaktitaścaritaṃ tasya vakṣye pāṃḍukulodvaha

81.4

vārāṇasyāṃ puri purā babhūva japatāṃ varaḥ || rudrajāpī mahābhāgo māṃṭirnāma mahāyaśāḥ

81.5

tasyāputrasya putrārthe rudrānsaṃjapataḥ kila || gataṃ varṣaśataṃ tuṣṭastatastaṃ prāha śaṃkaraḥ

81.6

māṃṭe tava suto dhīmānmatprabhāvapa
rākramaḥ || vaṃśasya tava sarvasya samuddhartā bhaviṣyati

81.7

iti śrutvā rudravaco māṃṭirharṣaṃ paraṃ gataḥ || tataḥ kāle kiyanmātre patnī
māṃṭermahātmanaḥ

81.8

dadhāra garbhaṃ caṭikā tapomūrtidharā yathā || tasya garbhasya varṣāṇi catvāri kila saṃyayuḥ

81.9

na punarmāturudaraṃ
tyaktvā nirgacchate bahiḥ || tato māṃṭirupāmaṃtrya sāmabhistamavocata

81.10

vatsa sāmānyaputro'pi pitroḥ sukhakaraḥ sadā || śuddhāyāṃ mātari bhavo
mattaḥ kiṃ pīḍayasyalam

81.11

vatsa mānuṣyavāsasya spṛhā tubhyaṃ kathaṃ na hi || yatra dharmārthakāmānāṃ mokṣasyāpi ca saṃtatiḥ

81.12

kadā
manuṣyā jāyema pūjā yatra mahāphalā || pitṝṇāṃ devatānāṃ ca nānādharmāśca yatra hi

81.13

iti bhūtāni śocaṃti nānāyonigatānyapi || tattvaṃ
mānuṣyamatulaṃ spṛhaṇīyaṃ divaukasām || anāddatya kathaṃ brūhi sthitaścodara eva ca

81.14

garbha uvāca || || tāta jānāmyahaṃ sarvametatparama
durlabham || kiṃ tu bibhemi cātimātraṃ kālamārgasya nityaśaḥ

81.15

dvau mārgau kila vedeṣu proktau kālorcireva ca || arciṣā mokṣamāyāṃti
kālamārgeṇa karmaṇi

81.16

svarge vā narake vāpi kālamārgagato hyayam || na śarma labhate kvāpi vyādhaviddhamṛgo yathā

81.17

tasyaiva hetoḥ
prayatetkovido yanna duḥkhavit || kālena ghorarūpeṇa gaṃbhīreṇa samāhitaḥ

81.18

taccenmama manastāta nānādoṣairna mohyate || tato'haṃ durlabhaṃ janma
mānuṣyaṃ śīghramāpnuyām

81.19

tatastasya pitā pārtha kāṃdiśīko maheśvaram || jagāma śaraṇaṃ devaṃ trāhitrahi maheśvara

81.20

tvāṃ vinā ko'paro
deva putrasyābhīṣṭado'sti me || svayaiva dattastvaṃ cāsuṃ janma prāpaya me sutam

81.21

tatastasyātibhaktyāsau prāha tuṣṭo maheśvaraḥ || vibhūtīḥ svām̐
dharmajñānavairāgyaiśvaryameva ca

81.22

viparītaśca śīghraṃ bho māṃṭiputraḥ prabodhyatām || tatastā dyotayaṃtyaśca vibhūtyo garbhamūcire

81.23

mahāmate
māṃṭiputra na dhāryaṃ te bhayaṃ hṛdi || catvārastvāṃ hi dharmādyā manastyakṣyāmahe na te

81.24

tato'parāstvadharmādyāḥ procurnaiva tathā vayam || bhaviṣyāmo
manastubhyamasmattava bhayaṃ na hi

81.25

ityukte sa vibhūtībhiḥ śīghrameva kumārakaḥ || niḥsasāra bahirjātaścakaṃpetiruroda ca

81.26

tato vibhū
tayaḥ prāhurmāṭe tava sutastvasau || adyāpi kālamārgasya bhītaḥ kampati roditi

81.27

kālabhītiriti khyātastasmādeṣa bhaviṣyati || iti dattvā
varaṃ tāśca mahādevāṃtikaṃ yayuḥ

81.28

so'pi bālaḥ pravavṛdhe śuklapakṣa ivoḍupaḥ || saṃskṛtaḥ sa ca saṃskārairdhīmānpaśupativratī

81.29

paṃcamaṃtrā
aparcchuddhastīrthayātrāparo'bhavat || rudrakṣetreṣu sarvo sa japanmantrāṃśca bhārata

81.30

kālabhītirguptakṣetraguṇāñchutvābhyupāyayau || snātvā tato
mahītoye japtvā mantrāṃśca koṭiśaḥ

81.21-2

nivṛtto nātidūretha bilvavṛkṣaṃ dadarśa saḥ || dṛṣṭvā taṃ tasya cādhastācchaṃkṣamekaṃ jajāpa saḥ

81.32

japa
tastasya viprasya iṃdriyāṇi layaṃ yayuḥ || kevalaṃ paramānaṃdasvarūpo'sāvabhūtkṣaṇāt

81.33

tasyānaṃdasya naupamyaṃ svargādīnāṃ bhavetkacit || gaṃgodaka
syeva mānaṃ kevalaṃ so'pyasāvapi

81.34

tatra līno muhūrtena punaścābhūdyathā purā || tato visiṣmiye pārtha kālabhītiruvāca ha

81.35

nāyaṃ mama
mahānando vārāṇasyāṃ na nimiṣe || na prabhāse na kedāre na cāpyamarakaṇṭake

81.36

śrīparvate na cānyatra yāhaśodya pravarttate || nirvikārāṇi svacchāni
gaṃgābhāṃsīvakhāni me

81.37

bhūteṣu paramā prītistrijagaddyotate sphuṭam || dharmamekaṃ paraṃ mahyaṃ cetaścāpyavagacchati

81.38

aho sthānaprabhāvo'yaṃ
sphuṭaṃ cāpyatra procyate || nirdoṣaṃ yacchuci sthāna sarvopadravavarjitam

81.39

tatra sthitasya dharmārthastaddvūyātsahasradhā || tadasmācca prabhāvāddhi jānā
mītaḥ svacetasi

81.40

viśiṣṭaṃ kāśimukhyebhyastīrthebhyaḥ sthānakaṃ tvidam || tasmādatraiva saṃsthohaṃ tapastapsyāmi puṣkalam

81.41

idaṃ cedaṃ
tīrthamiti sadā yastṛṣitaścaret || na sa siddhimavāpnoti kleśenaiva mriyeta saḥ

81.42

iti saṃcintya bilvasya vṛkṣasyādho vyavasthitaḥ || jajāpa
mantrābrahmasya aṃguṣṭhāgreṇa dhiṣṭhitaḥ

81.43

gṛhītvā niyamaṃ toyabiṃduṃ varṣaśate'gnivat || tato varṣaśate yāte japatastasya bhārata

81.44

kaścitto
yabhṛtaṃ kumbhaṃ gṛhītvā nara ātrajat || sa taṃ praṇamya prāhedaṃ kālabhītiṃ praharṣataḥ

81.45

adya te niyamaḥ pūrṇastoyametanmahāmate || gṛhāṇa saphalaṃ
mahyaṃ śramaṃ kartumihārhasi

81.46

kālabhītiruvāca || || ko bhavānvarṇato brūhi kimācāraśca tattvataḥ || janmācārau viditvā te grahī
pyāmyanyathā na hi

81.47

nara uvāca || || na jāne pitarau strīyau naṣṭau vā sarvathā na hi || evamevāpi paśyāmi sarvadāhaṃ sa eva ca

81.48

ācāraiścāpi dharmaiśca na kāryaṃ mama kiṃcana || tasmādvakṣyāmi nāpyetanna cāpyasmi samācare

81.49

kālabhītiruvāca
yadyevaṃ nodakaṃ tubhyaṃ grahīṣyāmyasmim̐ karhicit|| śṛṇuṣvātra vaco yanme gururāha śrutīritam

81.50

na jñāyate kulaṃ yasya bījaśuddhiṃ vinā tataḥ || tasya
khādannipavanvāpi sādhuḥ sīdati tatkṣaṇāt

81.51

śvaśca rudraṃ na jānāti rudrabhaktaśca yo nahi || annodakaṃ tasya bhuñjanpātakī syānna saṃśayaḥ

81.52

ajñātvā yaḥ śivaṃ bhuṃkte kathyate so'tra brahmahā || mārṣṭiṃ ca brahmahātrāde tasmāttasya na bhakṣayet

81.53

gaṃgodakumbhaḥ syādvadvattanmadhye madya
biṃdunā || aśivajñasya yo bhuṃkte śivajño'pi tathaiva saḥ

81.54

hīnavarṇaśca yaḥ syāddhi śivabhakto'pi naiva saḥ || pratigṛhyau guṇau tasmāddhilokyau
dvau pratigrahe

81.55

nara uvāca || || etena tava vākyena hāsyaṃ saṃjāyate mama || aho mugdho'si mithyā tvamapasmārī jaḍo'pi ca

81.56

sadā sarveṣu bhūteṣu śivo vasati nityaśaḥ || sādhvaṃsādhu tato vākyaṃ naiva nindā śivasya sā

81.57

ātmanaśca parasyāpi yaḥ karotyaṃtaro
haram || tasya bhinnahṛśo mṛtyurvidadhe bhayamulbaṇam

81.58

athavā kā hi pānīye bhedaśucitā vada || mṛttikodravaikumbho'yaṃ pāvakenāpi
pācitaḥ

81.59

pūrṇaśca payasā kasminneṣāmaśucitā kutaḥ

81.60

atha cenmama saṃsargādaśucitvaṃ ca mīyate || tadasyāṃ saṃsthitaḥ pṛthvyāmahaṃ
tvaṃ ca kuto vada

81.61

kutaḥ pṛthivyāṃ carasi khe tvaṃ naiva carasyuta || evaṃ vicāryamāṇe te sāpitaṃ mugdhavadbhavet

81.62

kālarśītiruvāca
sarvabhūteṣu cedevaṃ śiva eveti cocyate || nāstikāṃ mṛttikā kasmādvakṣyaṃti nabhasyake

81.63

śuddhyarthaṃ tena viśvasya sthāpitā
saṃsthitiryathā || phalena pālitā sā ca nānyathā tāṃ śṛṇuṣva ca

81.64

sasarjeti purā dhātā rūpātmakamidaṃ jagat || tacca nāmaprapañcena baddhaṃ
dāmnā ca gauryathā

81.65

sa ca nāmaprapañcastu caturddhā bhidyate kila || dhvanirvarṇāḥ padaṃ vākyamityāspadacatuṣṭayam

81.66

tatra dhvanirnā
damayo varṇāścākārapūrvakāḥ || padaṃ 'śa vam̐mi' ti proktaṃ vākyaṃ ceti 'śivaṃ' bhajet

81.67

taccāpi vākyaṃ trividhaṃ bhavediti śrutermatam || prabhu
sammatamekaṃ ca suhṛtsaṃmatameva ca

81.68

kāṃtāsaṃmatamevāpi vākyaṃ hi trividhaṃ viduḥ || prabhuḥ svāmī yathā bhṛtyamādiśatyetadācara

81.69

tathā śrutismṛtī cobhe prāhuḥ prabhusaṃmatam || itihāsapurāṇādi suhṛtsaṃmatamucyate

81.70

suhṛdvatpratibodhyainaṃ pravartayati tattvataḥ
kāvyālāpādikaṃ yacca kāṃtāsaṃmatamucyate

81.71

prabhuvākyaṃ snṛtaṃ yacca sabāhyābhyaṃtaraṃ śuci || suhṛdvākyaṃ tathā śaucaṃ pāla
yetsvargakāṃkṣayā

81.72

tadetatpālanīyaṃ syādbhūmijānāṃ śrutirvedet || tvayā nāstikyavākyena cedetadabhidhīyate

81.73

etena śrutiśāstrā
ṇi purāṇaṃ ca vṛthaiva kim || agre saptarṣipūrvā ye brāhmaṇāḥ kṣatriyā abhavan

81.74

mugdhāḥ sarveṃ'bhavandakṣā ye hi vedaṃ gatā śruta || tathā vedāṃtavacanaṃ
sattvasthā ūrdhvagāminaḥ

81.75

tiṣṭhaṃti rājasā madhye hyadho gacchaṃti tāmasāḥ || sattvāhāraiḥ sattvavṛttyā svargagāmī bhavettataḥ

81.76

na caitadapya
sūyāmo yajñateṣu śivo na hi || astyeva sarvabhūteṣu śṛṇvannāpyupamānakam

81.77

yathā suvarṇajātāni bhūṣaṇāni bahūni ca || kānicicchuddharūpāṇi
hīnarūpāṇi kānicit

81.78

svarṇaṃ sarveṣu cāstyeva tathaiva sa sadāśivaḥ || hīnarūpaṃ śodhitaṃ sacchuddhimeti na caikatām

81.79

tathedaṃ śodhi
taṃ dehaṃ śuddhaṃ divi vrajetsphuṭam || tasmātsarvātmanā hīnānna grāhyaṃ bata dhīmatā

81.80

cedidaṃ śodhayeddehaṃ naiva grāhyaṃ samaṃtataḥ || sarvato yaḥ prati
grāhī nihārāhārayorna ca

81.81

śuciḥ syādalpadivasātpāṣāṇo'sau bhavetsphuṭam || tasmātsarvātmanā naiva grahīṣyehaṃ jalaṃ sphuṭam

81.82

sādhu
vāpyathavā'sādhu pramāṇaṃ naḥ śrutiḥ parā || evamukte sa ca naraḥ grahasandakṣiṇena ca

81.83

aṃguṣṭhena likhanbhūmiṃ cakre gartaṃ mahottamam || tatra cikṣepa
tattoyaṃ tena gartaḥ sma pūritaḥ

81.84

atyaricyata toyaṃ ca cakre pādena saṃlikhan || cakre saraḥ pūritaṃ cāpyatiriktajalena tat

81.85

tad
drutaṃ mahaddhvā naiva vipro visiṣmiye || yato bahuvidhaṃ citraṃ bhavedbhūtādyupāsiṣu

81.86

taccitreṇa na jahyāca śrutimārgaṃ sanātanam

81.87

‒|| nara uvāca || || atimūrkho'si vipra tvaṃ prajñāvādāṃśca bhāṣase || kiṃ na śrutastvayā ślokaḥ purāvidbhirudīritaḥ || kūponyasya ghaṭo
'nyasya rajjuranyasya bhārata

81.88

pāyayaṃtyanye pibaṃtyanye sarve te samabhāginaḥ || tajjalaṃ mama kasmāttvaṃ dharmajño na pibasyasiṃ

81.89

nārada uvāca || || tato vimṛśe śloko bahudhā samabhāginām || aniścayādvicāryāsau ghaṭādyaiḥ samabhāgitā

81.90

bahupotadravyakṣepaḥ
sarvaiḥ sā samabhāgitā || evaṃ kartuḥ phalaiḥ sarvaiḥ samaṃ syācca punaḥpunaḥ

81.91

yaḥ śuciśca śivaṃ dhyāyanprāsādakūpakartāri || jalapratiyahābhāvā
tpibato'sya samaṃ phalam

81.92

iti niścitya provāca kālabhītirnaraṃ ca tam || satyametatkiṃ tu kuṃbhapayasā gartapūraṇe

81.93

dṛṣṭvā pratyakṣato
māhakkathaṃ pibati bho vada || sādhu vāpyathavā'sādhu na pibeyaṃ kathaṃcana

81.94

evaṃ viniścayaṃ dṛṣṭvāsya sthiraṃ kurunaṃdana || puruṣo'sau prahasyaiva kṣaṇā
daṃtardadhe tataḥ

81.95

kālabhītiśca paramaṃ vismayaṃ samupāgataḥ || vṛttāṃtaḥ koyamityeva ciṃtayāmāsa bhūyasā

81.96

tataściṃtayatastasya bilvādha
stātsuśobhanam || ucchritaṃ sumahāliṃgaṃ pṛthivyā dyotayaddiśaḥ

81.97

prādurbhāve tatastasya mahāliṃgasya bhārata || nanarta khepsarovṛṃdaṃ gaṃdharvā
lalitaṃ jaguḥ

81.98

pārijātamayīṃ puṣpavṛṣṭimiṃdro sumoca ha || jayeti devā munayastuṣṭuvurvividhaiḥ stavaiḥ

81.99

tasminmahati kauravya
vartamāne mahotsave || kālabhītiḥ pramuditaḥ praṇamya stotramairayat

81.100

pāpasya kālaṃ bhavapaṃkakālaṃ kalākalaṃ kālamārgasya kālam || devaṃ
mahākālamahaṃ prapadye śrīkālakaṃṭhaṃ bhavakālarūpam

81.101

īśānavakraṃ praṇamāmi tvāhaṃ stauti śrutiḥ sarvavidyeśvarastvam || bhūteśvarastvaṃ prapitā
mahastvaṃ tasmai namastestu maheśvarāya

81.102

yaṃ stauti vedastamahaṃ prapadye tatpuruṣasaṃjñaṃ śaraṇaṃ dvitīyam || tvāṃ vidmahe tacca nastvaṃ pradehi śrīrudra
deveśa namonamaste

81.103

aghoravakraṃ tritayaṃ prapadye atharvajuṣṭaṃ tava rūpakāṇi || aghoraghorāṇi ca ghoraghorāṇyahaṃ sadā naumi bhūtāni tubhyam

81.104

caturthavakraṃ ca sadā prapadye sadyobhijātāya namonamaste || bhavebhavenādibhavo bhavasva bhavodravo māṃ śiva tantatanta

81.105

namostu te vāmadevāya jyeṣṭharudrāya
kālāya kalāvikāriṇe || balaṃkarāyāpi balapramāthine bhūtāni haṃtre ca manonmanāya

81.106

triyaṃbakaṃ tvāṃ ca yajāmahe vayaṃ supuṇyagaṃdhaiḥ śivapuṣṭivardha
nam || urvārukaṃ pakkamivoyabaṃdhanādrakṣasva māṃ yaṃbaka mṛtyumārgāt

81.107

ṣaḍakṣaraṃ maṃtravaraṃ taveśa japaṃti ye munayo vītarāgāḥ || teṣāṃ prasanno'si japāmahe
taṃ tvoṃkārapūrvaṃ ca namaḥ śivāya

81.108

evaṃ stuto mahādevo liṃgānniḥsṛtya bhārata || trijagaddyotayanbhāsā pratyakṣaḥ prāha ca dvijam

81.109

yattvayātra
mahātīrthe bhṛśamārādhito dvija || tenāti tuṣṭaste vatsa neśaḥ kālaḥ kathaṃcana

81.110

ahaṃ ca nararūpī yo dṛṣṭvā te dharmasaṃsthitim || dhanyastaddharma
mārgo'yaṃ pālyate yadbhavadvidhaiḥ

81.111

sarvatīrthodakairgartaḥ pūrito me sarastathā || jalametanmahāpuṇyaṃ tvadarthaṃ me samāhṛtam

81.112

saptamaṃtrarahasyaṃ
ca yatkṛtaṃ stavanaṃ mama || anena paṭhyamānena saptamaṃtraphalaṃ bhavet

81.113

abhīṣṭaṃ ca varaṃ matto vṛṇīṣva manasepsitam || tvayātitopito hyasmi
nādeyaṃ vidyate tava

81.114

kālabhītiruvāca || || dhanyo'smyanugṛhīto'smi yattvaṃ tuṣṭo'si śaṃkara || tvattoṣātsaphalā dharmāḥ śramāyaivānyathā
matāḥ

81.115

yadi tuṣṭo'si sāṃnidhyaṃ liṃge'tra kriyatāṃ sadā || akṣayaṃ tatkṛtaṃ cāstu yalliṃge kriyate'tra ca

81.116

japato yatphalaṃ deva
paṃcamaṃtrāyutena ca || tatphalaṃ jāyatāṃ nṝṇāmasya liṃgasya darśane

81.117

kālamārgādahaṃ yasmānmocito'haṃ maheśvara || mahākālamiti khyātaṃ liṃgaṃ
tasmādvavatvidam

81.118

asmiṃśca kūpe yo martyaḥ snātvā tarpayate pitṝn || sarvatīrthaphalaṃ cāstu pitṝṇāmakṣayā gatiḥ

81.119

iti tasya
vacaḥ śrutvā prītastaṃ śaṃkaro'bravīt || svayaṃbhuvaṃ yatra liṃgaṃ tatra nityaṃ vasāmyaham

81.120

svayaṃbhubāṇaratnotthadhātupāṣāṇalohajam || liṃgaṃ
krameṇa phaladamaṃtyātpūrvaṃ daśottaram

81.121

ākāśe tārakāliṃgaṃ pātāle hāṭakeśvaram || svāyaṃbhuvaṃ dharāpṛṣṭhe tadetattritayaṃ samam

81.122

viśeṣā
tprārthitaṃ yacca tacca sarvaṃ bhaviṣyati || atra puṣpaṃ phalaṃ pūjā naivedyaṃ stavanakriyā

81.123

dānaṃ vānyacca yatkiṃcidakṣayaṃ tadbhaviṣyati || māghāsitacatu
rdaśyāṃ śivayoge ca putraka

81.124

liṃgācca pūrvataḥ kūpe snātvā yastarpayetpitṝn || sarvatīrthaphalāvāptiḥ pitṝṇāṃ cākṣayā gatiḥ

81.125

tasyāṃ rātrau
mahākālaṃ yāmeyāme prapūjayet || yaḥ kṣipetsarvaliṃgeṣu sa jāgaraphalaṃ labhet

81.126

jiteṃdriyaśca yo nityaṃ māṃ liṃgetra prapūjayet || muktimuktī na
dūrasthe tasya nityaṃ dvijottama

81.127

māghe caturdaśyaṣṭamyāṃ somavāre ca parvaṇi || snātvā sarasi yo'bhyarcya liṃgametacchivaṃ vrajet

81.128

dānaṃ tapo rudrajāpaḥ sarvamakṣayameva ca || tvaṃ ca nandī dvitīyo me pratīhāro bhaviṣyasi

81.129

kālamārgajayādvatsa mahākālā
bhidhaściram || karaṃdhamo'tra rājarṣiracirādāgamiṣyati

81.130

tasya procya bhavāndharmāṃstato mallokamāvraja || ityuktvā bhagavānrudro
liṃgamadhye nyalīyata

81.131

mahākālo'pi muditastatra tepe mahattapaḥ

81.132

iti mahākālaprādurbhāvaḥ || || nārada uvāca || atha
kenāpi kālena pārtha rājā karaṃdhamaḥ || viśeṣamicchurdharmeṣu śrutvā tīrthamahāguṇān

81.133

mahākālacaritraṃ ca tatraiva samupāyayau || mahīsāgara
toye'sau snātvā liṃgānyathārcayat

81.134

mahākālamanuprāpya paramāṃ prītimāgataḥ || sa paśyansumahāliṃgaṃ nātṛpyata janeśvaraḥ

81.135

yathā daridraḥ kṛpaṇo nidhikumbhamavāpya ca || saphalaṃ jīvitaṃ mene mahākālaṃ nirīkṣya saḥ

81.136

paṃcamaṃtrāyutajapaphalaṃ yasyeha darśanāt || tataḥ
saparyāyābhyarcya mahatyāsau praṇamya ca

81.137

śrutvā ca liṃgapravaraṃ mahākālamupāsadat || tato rudravacaḥ smṛtvā mahākālaḥ smayanniva

81.138

pratyudgamya nṛpaṃ pūjāmarghaṃ ca pratyapādayat || tataḥ kuśalapraśnādi kṛtvā śāṃtamukhaṃ nṛpaḥ

81.139

mahākālamupāmaṃtrya kathāṃte vākyamabravīt
bhagavansaṃśayo mahyaṃ sadā'yaṃ parivartate

81.140

yadidaṃ tarpaṇaṃnāma pitṝṇāṃ kriyate nṛbhiḥ || jalamadhye jalaṃ yāti kathaṃ tṛpyaṃti pūrvajāḥ

81.141

evaṃ piṃḍādipūjā ca sarvamatraiva dṛśyate || kathamevaṃ sma manyāmaḥ pitrādyairupabhujyate

81.142

na caitadasti yatteṣāṃ nopatiṣṭhati kiṃcana || svapne yathā
kṣamya naraṃ dṛśyaṃte yācakāśca te

81.143

devānāṃ cāpi dṛśyaṃte pratyakṣāḥ pratyayā sadā || tatkathaṃ pratigṛhṇanti mano me'tra pramuhyati

81.144

mahākāla uvāca || || yonirevaṃvidhā teṣāṃ pitṛṇāṃ ca divaukasām || dūrokaṃ dūrapūjā ca dūrastutirathāpi yat

81.145

bhavyaṃ bhūtaṃ bhaviṣyacca sarvaṃ jānaṃti yāṃti ca || paṃcatanmātrarūpaṃ ca manobuddhirahaṃjaḍāḥ

81.146

navatattvamayaṃ dehaṃ daśamaḥ puruṣo mataḥ || tasmāddhūpena tṛpyaṃti rasattvena te tathā

81.147

śabdatattvena tuṣyaṃti sparśatattvaṃ ca gṛhṇate || śuci dṛṣṭvā ca tuṣyaṃti nātra rājanbhavennṛṣā

81.148

yathā tṛṇaṃ paśūnāṃ ca narā ṇāmannamucyate || evaṃ daivatayonīnāmannasārasya bhojanam

81.149

śaktyaḥ sarvabhāvānāmarcityā jñānagocarāḥ || tasmāttattvaṃ pragṛhṇanti śeṣamatraiva dṛśyate

81.150

karaṃdhama uvāca || || pitṛbhyo dīyate śrāddhaṃ svakarmavaśagāśca te || svargasthā narakasthā vā kathaṃ tairupabhujyate

81.151

atha svarge'tha narake sthitāḥ karmābhiyaṃtritāḥ || śaknuvaṃti varānetāndātuṃ te ceśvarāḥ katham

81.152

āyuḥ prajāṃ dhanaṃ vidyāṃ svargaṃ mokṣaṃ sukhāni ca || prayacchantu tathā rājyaṃ prītā nṛṇāṃ pitāmahāḥ

81.153

mahākāla uvāca || || satyametatsvakarmasthāḥ pitaro yajñapottama || kiṃ tu devāsurāṇāṃ ca yakṣādīnāmamūrtakāḥ

81.154

mūrtāścaturṇāṃ varṇānāṃ pitaraḥ saptadhā smṛtāḥ || te hi sarve prayacchaṃti dātuṃ sarvaṃ yathepsitam

81.155

ekatriṃśadgaṇā yeṣāṃ pitṝṇāṃ prabalā nṛpa || kṛtaṃ ca tadidaṃ śrāddhaṃ tarpayettānparāvipitṝn

81.156

te tṛptāstarpayantyasya pūrvajānyatra saṃsthitān || evaṃ svānāṃ copatiṣṭhecchrāddhaṃ yacchaṃti te varān

81.157

rājovāca || || bhūtādibhyo yathā vipra nāmnā voddiśya dīyate || surādīnāṃ kathaṃ caiva saṃkṣepeṇa na dīyate

81.158

idaṃ pitṛbhyo devebhyo dvijebhyaḥ pāvakāya ca || evaṃ kasmādvistarāḥ sthūrmanaḥkāyādikaddāḥ

81.159

mahākāla uvāca || ucitā pratipattiśca kāryā sarveṣu nityaśaḥ || pratipattiṃ cocitāṃ te vinā gṛhṇanti naiva ca

81.160

yathā śvā gṛhadvārastho baliṃ gṛhṇāti kiṃ tathā || pradhānapuruṣo rājangṛhṇāti ca śunā samaḥ

81.161

evaṃ te bhūtavadevā na hi gṛhṇanti karhicit || śuci kāmaṃ juṣaṃte na
haviraścahnadhānataḥ

81.162

vinā maṃtraiśca yaddattaṃ na tadgṛhṇanti te'malāḥ || śrutirapyatra prāhedaṃ mantrāṇāṃ viṣaye nṛpa

81.163

"maṃtrā devatā yadyadvidvānmantravatkaroti devatābhireva tatkaroti yaddāti devatābhireva taddāti yatpratigṛhṇāti devatābhireva tatpratigṛhṇāti tasmānnāmantravatpratigṛhīyāt nāmantravatpratipadyate" iti

81.164

tasmānmantraiḥ sadā deyaṃ paurāṇairvaidikairapi || anyathā te na gṛhṇanti bhūtānāmupatiṣṭhati

81.165

rājo vāca || || darbhāṃstilānakṣatāṃśca toyaṃ caitaiḥ susaṃyutam || kasmātpradīyate dānaṃ jñātumicchāmi kāraṇam

81.166

mahākāla uvāca || || purā kila pradattāni bhūmerdānāni bhūriśaḥ || pratyagṛhṇanta daityāśca praviśyābhyantaraṃ balāt

81.167

tato devāśca pitaraḥ pratyūcuḥ padmasaṃbhavam

81.168

svāminnaḥ paśyatāmeva sarvaṃ daityaiḥ pragṛhyate || vidhehi rakṣāṃ teṣāṃ tvaṃ na naṣṭāḥ smo yathā vayam

81.169

tato vibhṛśyaiva vidhī rakṣo pāyamacīkarat || tilairyuktaṃ pitṝṇāṃ ca devānāmakṣataiḥ saha

81.170

toyaṃ darbhāṃśca sarvatra evaṃ gṛhṇanti nāsurāḥ || etānvinā pradattaṃ ya tphalaṃ daityaiḥ pragṛhyate

81.171

niḥśvasya pitaro devā yāṃti dātuḥ phalaṃ na hi || tasmādyuṃgeṣu sarveṣu dānamevaṃ pradīyate

81.172

karaṃdhama uvāca || || caturyugavyavasthānaṃ śrotumicchāmi tattvataḥ || mahatīyaṃ vivitsā me sadaiva parivartate

81.173

mahākāla uvāca || ādyaṃ kṛtayugaṃ viddhi tatastretāyugaṃ smṛtam || dvāparaṃ ca kaliśceti catvāraśca samāsataḥ

81.174

sattvaṃ kṛtaṃ rajastretā dvāparaṃ ca rajastamaḥ || kalistamastu vijñeyaṃ yugavṛttaṃ yugeṣu ca

81.175

dhyānaṃ paraṃ kṛtayuge tretāyāṃ yajña ucyate || vṛttaṃ ca dvāpare satyaṃ dānameva kalau yuge

81.176

kṛte tu mānasī sṛṣṭiḥ vṛttiḥ sākṣādsocchasā || tejomayyaḥ prajāstṛtāḥ sadānaṃdāśca bhoginaḥ

81.177

adhamottamo na tāsāṃ tā nirviśeṣāḥ prajāḥ śubhāḥ || tulya āyuḥ sukhaṃ rūpaṃ tāsāṃ tasminkṛte yuge

81.178

na cāprītirna ca dvaṃdvo na dveṣo nāpi ca kramaḥ || parvatodadhivāsinyo hyanukośapriyāstu tāḥ

81.179

varṇāśramavyavasthā ca tadāsīnna hi saṃkaraḥ || ekamanyaṃ na dhyāyaṃti paramaṃ te sadā śivam

81.180

caturthe ca tataḥ pāde naṣṭā sā'bhūdrasocchasā || prādurāsaṃstatastāsāṃ vṛkṣāśvagṛhasaṃjñitāḥ

81.181

vastrāṇi ca prasūyaṃte phalānyābharaṇāni ca || teṣveva jāyate tāsāṃ gaṃdhavarṇarasānvitam

81.182

sumākṣikaṃ mahāvīryaṃ puṭake puṭake madhu || tena tā vartayaṃti sma kṛtasyāṃte prajāstadā

81.183

hṛṣṭapuṣṭāstathā vṛddhāḥ prajā vai vigatajvarāḥ || tataḥ kālena kenāpi tāsāṃ vṛddhe raseṃdriye

81.184

yugabhāvāttathā dhyāne svalpībhūte śivasya ca || vṛkṣāṃstānparyagṛhṇaṃta madhu vā mākṣikaṃ
balāt

81.185

tāsāṃ tenopacāreṇa lobhadoṣakṛtena vai || pranaṣṭā madhunā sārdhaṃ kalpavṛkṣāḥ kacitkacit

81.186

tasyāṃ cāpyalpaśiṣṭāyāṃ
dvaṃdvānyabhyutthitāni vai || śītātapairmanoduḥkhaistatastā duḥkhitā bhṛśam

81.187

cakrurāvaraṇārthaṃ hi ketanāni tatastataḥ || tataḥ prādurbabhau
tāsāṃ siddhistretāyuge punaḥ

81.188

vṛṣṭacā babhūvurauṣadhyo grāmyāraṇyāścaturdaśa || akṛṣṭapacyāścānūptāstoyabhūmisamāgamāt

81.189

ṛtu
puṣpaphalaiścaiva vṛkṣagulmāśca jajñire || taiśca vṛttirabhūttāsāṃ dhānyaiḥ puṣpaiḥ phalaistathā

81.190

tataḥ punarabhūttāsāṃ rāgo lobhaśca sarvataḥ || kālavīryeṇa
vā gṛhya nadīkṣetrāṇi parvatān

81.191

vṛkṣagulmauṣadhīścaiva prasahyāśu yathābalam || viparyayeṇa cauṣadhyaḥ pranaṣṭāśca caturdaśa

81.192

natvā dharāṃ
praviṣṭāstā oṣadhyaḥ pīḍitāḥ prajāḥ || dudoha gāṃ pṛthurvainyaḥ sarvabhūtahitāya vai

81.193

tadāprabhṛti cauṣadhyaḥ phālakṛṣṭāḥ prajāstataḥ || vārttayā
vartayaṃti sma pālyamānāśca kṣatriyaiḥ

81.194

varṇāśramapratiṣṭhā ca yajñastretāsu cocyate||sadāśivadhyānamayaṃ tyaktvā mokṣamacetanāḥ

81.195

puṣpiṃtāṃ
vācamāśritya rāgātsvargamasādhayan || dvāpare ca pravartaṃte matibhedāstato nṛṇām

81.196

manasā karmaṇā vācā kṛcchrādvārtā prasidhyati || lobho
dhṛtiḥ śivaṃ tyaktvā dharmāṇāṃ saṃkarastathā

81.197

varṇāśramaparidhvaṃsāḥ pravartaṃte ca dvāpare || tadā vyāseścaturddhā ca vyasyate dvāparāttataḥ

81.198

eko vedaścatuṣpādaiḥ kriyate dvijahetave || itihāsapurāṇāni bhidyaṃte lokagauravāt

81.199

brāhmaṃ pādmaṃ vaiṣṇavaṃ ca śaivaṃ
bhāgavataṃ tathā || tathānyannāradīyaṃ ca mārkaṃḍeyaṃ ca saptamam

81.200

āgneyamaṣṭamaṃ proktaṃ bhaviṣyaṃ navamaṃ smṛtam || daśamaṃ brahmavaivartaṃ
laiṃgamekādaśaṃ tathā

First 200 of 277 passages. Read on

Linked texts (11)