Vaishnavakhanda 82
Vaiṣṇavakhaṇḍa 82
- Language
- Sanskrit
Contents
- 82.190 — 1 part
82.1
cha
karaṃdhama uvāca || || kecicchvaṃ samāśritya viṣṇumāśritya vedhasam || varṇayaṃti pare mokṣaṃ tvaṃ tu kasmāctu manyase
82.2
mahākāla
uvāca || || apāravaibhavā devāstrayo'pyate nararṣabha || yogīṃdrāṇāmapi tvatra ceto muhyati kiṃ mama
82.3
purā kilaivaṃ munayo naimiṣāraṇyavā
sinaḥ || saṃdihyāṃtaḥ śreṣṭhatāyāṃ brahmalokamupāgaman
82.4
tasminkṣaṇe viriṃco'pi ślokaṃ prahvo'bravītkila || anaṃtāya namastasmai yasyāṃto nopa
labhyate
82.5
maheśāya ca bhakte dvau kṛpāyetāṃ sadā mayi || tataḥ śreṣṭhaṃ ca taṃ matvā kṣīrodaṃ munayo yayuḥ
82.6
tatra yogeśvaraḥ ślokaṃ prabudhyannamum
bravīt || brahmāṇaṃ sarvabhūteṣu paramaṃ brahmarūpiṇam
82.7
sadāśivaṃ ca vaṃde tau bhavetāṃ maṃgalāya me || tataste vismitā viprā apasṛtya yayuḥ punaḥ
82.8
kailāse dahaśuḥ sthāṇuṃ vadaṃtaṃ girijāṃ prati || ekādaśyāṃ pranṛtyāni jāgare viṣṇusadmani
82.9
sadā tapasyāṃ carāmi prītyarthaṃ harive
dhasoḥ || śrutveti cāpasṛtyaiva khinnāste munayo'bruvan
82.10
yadvā devā na saṃyāṃti pāraṃ ye ca parasparam || tatsṛṣṭasṛṣṭasṛṣṭeṣu gaṇanā kā'smadā
diṣu
82.11
uttamādhamamadhyatvamamīṣāṃ varṇayaṃti ye || asatyavādinaḥ pāpāste yāṃti nirayaṃ dhruvam
82.12
evaṃ te niścayāmāsurnaimipeyā
stapasvinaḥ || satyametacca rājeṃdra mamāpīdaṃ mataṃ sphuṭam
82.13
jāpakānāṃ sahasrāṇi vaiṣṇavānāṃ tathaiva ca || śaivānāṃ ca vidhiṃ viṣṇuṃ sthāṇuṃ
cāpyanvamūsucan
82.14
tasmādyasya manorāgo yasmindeve bhavetsphuṭam || sa taṃ bhajedvipāpaḥ syānmamedaṃ matamuttamam
82.15
karaṃdhama
uvāca || || kāni pāpāni vipreṃdra yaistu saṃmūḍhacetasaḥ || na vedeṣu na dharmeṣu ratimāpyate manaḥ
82.16
mahākāla uvāca || || adharma
bhedā vijñeyāścittavṛttiprabhedataḥ || sthūlāḥ sūkṣmā asūkṣmāśca koṭibhedairanekaśaḥ
82.17
tatra ye pāpanicayāḥ sthūlā narakahetavaḥ || te samāsena
kathyaṃte manovākkāyasādhanāḥ
82.18
parastrīdravyasaṃkalpaścetasāniṣṭaciṃtanam || akāryābhiniveśaśca caturdhā karma mānasam
82.19
anibaddhapralā
pitvamasatyaṃ cāpriyaṃ ca yat || parāpavādapaiśunyaṃ caturdhā karma vācikam
82.20
abhakṣyabhakṣaṇaṃ hiṃsā stthitā kāmasya sevanam || parasvā
nāmupādānaṃ caturdhā karma kāyikam
82.21
ityetadvādaśavidhaṃ karma proktaṃ trisaṃbhavam || asya bhedānpunarvakṣye yeṣāṃ phalamanaṃtakam
82.22
ye dviṣaṃti mahādevaṃ saṃsārārṇavatārakam || sumahatpātakopetāste yāṃti narakāgniṣu
82.23
mahāṃti pātakānyāhurniraṃtaraphalāni ṣaṭ
nābhinaṃdaṃti ye dṛṣṭvā śaṃkaraṃ na stuvaṃti ye
82.24
yatheṣṭaceṣṭā niḥśaṃkāḥ saṃtiṣṭhaṃti ramaṃti ca || upacāravinirmuktāḥ śivasya gurusaṃ
nidhau
82.25
śivācāraṃ na manyaṃte śivabhaktāndviṣaṃti ye || gurumārttamaśaktaṃ vā videśaprasthitaṃ tathā
82.26
aribhiḥ paribhūtaṃ
vā yastyajati sa pāpakṛt || tadvāryāputramitreṣu yaścāvajñāṃ karoti vā
82.27
ityetatpātakaṃ jñeyaṃ guruniṃdāsamaṃ mahat || brahmaghnaśca surā
paśca steyī ca gurutalpagaḥ
82.28
mahāpātakinastvete tatsaṃsargī ca paṃcamaḥ || krodhādveṣādryācchobhādbrāhmaṇasya vadaṃti ye
82.29
samāṃtikaṃ
mahādoṣaṃ brahmaghnaḥ sa prakīrtitaḥ || brāhmaṇaṃ yaḥ samāhūya yācamānamakiṃcanam
82.30
paścānnāstīti yo brūyātsa ca vai brahmahā smṛtaḥ
yaśca vidyābhimānena nistejayati sadvijam
82.31
udāsīnaḥ sabhāmadhye brahmahā sa prakīrtitaḥ || mithyāguṇaiḥ svamātmānaṃ nayatyutkarṣatāṃ
balāt
82.32
viruddhaṃ gurubhiḥ sādhaṃ brahmaghnaḥ sa prakīrtitaḥ || kṣuttṛṣṇātantadehānāṃ dvijānāṃ bhoktumicchatām
82.33
yaḥ samācarate vighnaṃ tamāhurbra
hmaghātakam || piśunaḥ sarvalokānāṃ chidrānveṣaṇatatparaḥ
82.34
udvegajananaḥ krūraḥ sa cai vai brahmahā smṛtaḥ || gavāṃ tṛṣābhibhūtānāṃ jalārthamupa
sarpatām
82.35
yaḥ samācarate vighnaṃ tamāhurbrahmaghātakam || paradoṣaṃ parijñāya nṛpakarṇe japeta yaḥ
82.36
pāpīyānpiśunaḥ krūrastamāhurbrahmaghāta
kam || nyāyenopārjitaṃ vipraistadravyaharaṇaṃ ca yat
82.37
chadmanā vā balādyāpi brahmahatyāsamaṃ matam || adhītya yaśca śāstrāṇi parityajati mūḍhadhīḥ
82.38
surāpānasamaṃ jñeyaṃ jīvanāyaiva vā paṭhet || agnihotraparityāgaḥ paṃcayajñopakarmaṇām
82.39
mātṛpitṛparityāgaḥ kūṭasākṣī suhṛddhaḥ
abhakṣyabhakṣaṇaṃ vanyajaṃtūnāṃ kāmyayā vadhaḥ
82.40
grāmaṃ vanaṃ gavāvāsaṃ yaśca krodhena dīpayet || iti ghorāṇi pāpāni surāpānasamāni ca
82.41
dīnasarvasvaharaṇaṃ narastrīgajavājinām || gobhūratnasuvarṇānāmauṣadhīnāṃ rasasya ca
82.42
caṃdanāgarukarpūrakastūrīpaṭṭavāsasām || hastanyāsāpaharaṇaṃ
rukmasteyasamaṃ smṛtam
82.43
kanyānāṃ varayogyānāmadānaṃ sahaśe vare || putramitrakalatreṣu gamanaṃ bhaginīṣu ca
82.44
kumārīsāhasaṃ ghoramaṃtya
jantrīniṣevaṇam || savarṇāyāśca gamanaṃ gurutalpasamaṃ smṛtam
82.45
dvijāyārthaṃ pratiśrutya na prayacchati yaḥ punaḥ || na ca smārayate vipraṃ tulyaṃ
tadupapātakam
82.46
abhimānotikopaśca dāṃbhikatvaṃ kṛtaghnatā || atyaṃtaviṣayāsaktiḥ kārpaṇyaṃ śāṭhyamatsaram
82.47
bhṛtyānāṃ ca parityāgaḥ
sādhubaṃdhutapasvinām || gavāṃ kṣatriyavaiśyānāṃ strīśūdrāṇāṃ ca tāḍanam
82.48
śivāśramatarūṇāṃ ca puṣpārāmavināśanam || ayājyānāṃ yājanaṃ
cāpyayācyānāṃ ca yācanam
82.49
yajñārāmataḍāgādidārāpatyasya vikrayaḥ || tīrthayātropavāsānāṃ vratāyatanakarmaṇām
82.50
strīdhanānyupajīvaṃti strībhiratyaṃtanirjitāḥ || arakṣaṇaṃ ca nārīṇāṃ madyapastrīniṣevaṇam
82.51
ṛṇānāmapradānaṃ ca mithyāvṛddhupajīvanam || niṃditānāṃ dhanādānaṃ sādhvīkanyoktidūṣaṇam
82.52
viṣamāraṇayaṃtrāṇāṃ prayogo mūlakarmaṇām || uccāṭanābhicārāśca rāgavidveṣaṇakriyā
82.53
jihvākāmopabho
gārthaṃ yasyāraṃbhaḥ svakarmasu|| mūlyenādhyāpayedyastu mūlyenādhīyate ca ye
82.54
vrātyatā vratasaṃtyāgaḥ sarvāhāraniṣevaṇam || asacchāstrābhigamanaṃ śuṣkatarkāvalaṃbanam
82.55
devāgnigurusādhūnāṃ niṃdā gotrāhmaṇasya ca || pratyakṣaṃ vā parokṣaṃ vā rājñāṃ maṃḍalināmapi
82.56
utsannapitṛdevejyāḥ svakarmatyāginaśca ye
duḥśīlā nāstikāḥ pāpā na sadā satyavādinaḥ
82.57
parvakāle divā cāpsu viyonau paśuyoniṣu || rajasvalāsvayonau ca methunaṃ yaḥ samācaret
82.58
strīputramitrasuhṛdāmāśācchedakarāśca ye || janasyāpriyavaktāraḥ krūrāḥ samayabhedinaḥ
82.59
bhettā taḍāgakūpānāṃ saṃkramāṇāṃ rasasya ca || ekapaṃktisthitānāṃ ca pākabhedaṃ karoti yaḥ
82.60
ityetaiśca narāḥ pāpairupapātakinaḥ smṛtāḥ || yukkāstadūnakaiḥ pāpaiḥ pāpinastā ścibodha me
82.61
ye gotrāhmaṇakanyānāṃ svāmimitratapasvinām || antaraṃ yāṃti kāryeṣu te smṛtāḥ pāpino narāḥ
82.62
parastriyābhipryaṃte hīnāṃ sevaṃti ye striyām || paṃktyarthaṃ ye na kurvaṃti dānayajñādikāḥ kriyāḥ
82.63
goṣṭhāgnijalarathyāsu tarucchāyānageṣu ca || tyajaṃti ye purīṣādyamārāmāyataneṣu ca
82.64
gītavādyaratā nityā mattāḥ kilakilāparāḥ || kūṭaveṣakriyācārāḥ kūṭasaṃvyavahāriṇaḥ
82.65
kūṭaśāsana kartāraḥ kūṭayuddhakarāśca ye || nirdayo'tīva bhṛtyeṣu paśūnāṃ damanaśca yaḥ
82.66
mithyāprasādito vākyamākarṇayati yaḥ śanaiḥ || capalaścāpi māyāvī śaṭho mithyāvinītakaḥ
82.67
yo bhāryāputramitrāṇi bālavṛddhakṛśāturān || bhṛtyānatithibaṃdhūṃśca tyaktvāśnāti bubhukṣitān
82.68
yaḥ svayaṃ mṛṣṭamaśnāti viprāyānyatprayacchati || vṛthāpākaḥ sa vijñeyo brahmavādivigarhitaḥ
82.69
niyamānsvayamādāya ye tyajaṃtyajiteṃdriyāḥ || ye tāḍayaṃti gāṃ nityaṃ vāhayaṃti muhurmuhuḥ
82.70
durbalānveva puṣṇaṃti praṇaṣṭārthā dviṣaṃti ca || pīḍayantyabhicāreṇa sakṣatānvāhayaṃti ca
82.71
teṣā madattvā cāśnaṃti cikitsaṃti na rogiṇaḥ || ajāviko māhiṣikaḥ samudrī vṛṣalīpatiḥ
82.72
hīnavarṇātmavṛttiśca vaidyo dharmadhvajī ca yaḥ || yaśca śāstramatikramya svecchayaivāharetkramam
82.73
sadā daṇḍaruciryaśca yo vā daṇḍarucirna hi || utkocakairadhikṛtaistaskaraiśca prapīḍayate
82.74
yasya rājñaḥ prajā rāṣṭre pacyate narakeṣu saḥ || acauraṃ cauravatpaśyeccauraṃ vā'caurarūpiṇam
82.75
ālasyopahato rājā vyasanī narakaṃ vrajet || evamādīni cānyāni pāpānyāhuḥ purāvidaḥ
82.76
yadvātadvā paradravyamapi sarṣapamātrakam || apahatya naraḥ pāpo nārakī nātra saṃśayaḥ
82.77
evamādyairnaraḥ pāpairutkrāntaiḥ samanaṃtaram || śarīraṃ yātanārthāya pūrvākāramavāpnuyāt
82.78
tasmāttrividhamapyetannārakīyaṃ vivarjayet || sadāśivaṃ
ca śaraṇaṃ vrajetsacchraddhayā yutaḥ
82.79
namaskāraḥ stutiḥ pūjā nāmasaṃkīrtanaṃ tathā || saṃparkātkautukāllobhānna tasya viphalaṃ bhavet
82.80
karaṃdhama uvāca || || saṃkṣepācchivapūjāyā vidhānaṃ vaktumarhasi || kṛtena yena manujaḥ śivapūjāphalaṃ labhet
82.81
mahākāla
uvāca || || prātarmadhyāhnasāyāhne śaṃkaraṃ sarvadā bhajet || darśanātsparśanānmartyaḥ kṛtakṛtyo bhavetsphuṭam
82.82
ādau snānaṃ prakurvīta
bhasmasnānamathāpi vā || āpadgataḥ kaṇṭhasnānaṃ mantrasnānamathāpi vā
82.83
āvikaṃ paridhāya ca tato vāsaḥ sitaṃ ca vā || dhātura
kramatho navyaṃ malinaṃ saṃdhitaṃ na ca
82.84
uttarīyaṃ ca saṃdadhyādvinā tanniṣphalārcanam || bhasmatripuṇḍradhārī ca lalāṭe hṛdi cāṃsa
yoḥ
82.85
pūjayedyo mahādevaṃ prītaḥ paśyati taṃ muhuḥ || sarvadoṣānbahiḥ kṣipya śivāyatanamāviśet
82.86
praviśya ca praṇamyeśaṃ tato
garbhagṛhaṃ viśet || pāṇī prakṣālya taccitto nirmālyamavaropayet
82.87
yena rudrāyane bhaktyā kurute mārjanakriyām || tasmānmārjayate tvevaṃ
sthāṇunaitatparasparam
82.88
rudrabhaktyā ca saṃtiṣṭhenmālinyaṃ mārjayettataḥ || bhaktirdevasya tiṣṭhenna mālinyaṃ mārjataḥ sadā
82.89
gaḍukānpūrayetpaścānnirmalena jalena vai || gaḍukāstu samāḥ sarve sarve ca śubhadarśanāḥ
82.90
nirvṛṇāḥ saumyarūpāśca sarve codakapūritāḥ || vastrapūtajalaiḥ pūrṇā
gandhadhūpaiśca vāsitāḥ
82.91
kṣālitāḥ pūritā nītāḥ ṣaḍakṣarajapena ca || gaḍukāṣṭairśataṃ kuryādathavāpyaṣṭaviṃśatiḥ
82.92
aṣṭādaśāpi caturastato
nyūnaṃ na kārayet || payo dadhi ghṛtaṃ caiva kṣaudramiśrurasaṃ tathā
82.93
evaṃ sarvaṃ ca taddravyaṃ vāmataḥ saṃnyasedvaśāt || tato bahirviniṣkramya pūjayetpra
tihārakān
82.94
sarveṣāṃ vācakā mantrāḥ kathyante'taḥ paraṃ kramāt
82.95
oṃ gaṃ gaṇapataye namaḥ || oṃ kṣāṃ kṣetrapālāya namaḥ || oṃ gurubhyo namaḥ
iti ākāśe || oṃ kauṃ kuladevyai namaḥ || oṃ naṃdine namaḥ || oṃ mahākālāya namaḥ || oṃ dhātre vidhātre namaḥ || tataḥ praviśya liṃgācca kiñciddakṣiṇataḥ
śuciḥ || udaṅmukhaḥ kṣaṇaṃ dhyāyetsamakāyāsanasthitaḥ
82.96
darbhādibhiḥ parivṛtaṃ madhyapadmārkamaṃḍalam || somamaṇḍalamadhyasthaṃ dhyāyedvahnimaṃḍalam
82.97
tanmadhye viśvarūpaṃ ca vāmādyaṣṭādiśaktikam || paṃcavaktraṃ daśabhujaṃ trinetraṃ caṃdrabhūṣitam
82.98
vāmāṃkagirijaṃ devaṃ dhyāyetsiddhaiḥ stutaṃ muhuḥ || tataḥ pūrvaṃ
pradadyācca pādyārghaṃ śaṃbhave nṛpa
82.99
pānīyamakṣatā darbhā gaṃdhapuṣpaṃ sasarpiṣam || kṣīraṃ dadhi madhu punarnavāṃgo'rghaḥ prakīrtitaḥ
82.100
tataḥ śraddhārdracittasya
snānaṃ liṃgasya cācaret || gṛhītvā gaḍukaṃ pūrvaṃ malasnānaṃ samācaret
82.101
arddhena snāpayetpūrvaṃ kuryācca malagharṣaṇam || sarveṇa snāpayetpaścātpūjaye
tatsnāpayettataḥ
82.102
praṇamya ca tato bhaktyā snāpayenmūlamaṃtrataḥ || oṃ hūṃ viśvamūrtaye śivāya nama || iti dvādaśākṣaro mūlamaṃtraḥ
82.103
vāri
kṣīradadhikṣaudraghṛtenekṣurasena ca || snāpayenmūlamantreṇa jaladhūpārcanātpṛthak
82.104
gaḍukaiḥ snāpayetsarvaiḥ snātaṃ gandhairvilepayet
82.105
viliptaṃ tataḥ
snāpya śrīkhaṇḍena vilepayet || pūjayedvividhaiḥ puṣpairvidhinā yena tacchṛṇu
82.106
āgneyapāde || oṃ dharmāya namaḥ || nairṛtake || oṃ jñānāya namaḥ
vāyavye || oṃ vairāgyāya namaḥ || īśānapāde || oṃ aiśvaryāya namaḥ || pūrvapāde || oṃ adharmāya namaḥ || dakṣiṇe || oṃ ajñānāya namaḥ || paścime || oṃ a
vairāgyāya namaḥ || uttare || oṃ anaiśvaryāya namaḥ || oṃ anantāya namaḥ || oṃ padmāya namaḥ || oṃ arkamaṇḍalāya namaḥ || oṃ somamaṇḍalāya namaḥ
oṃ vahnimaṇḍalāya namaḥ || oṃ vāmājyeṣṭhādipaṃcamantraśaktibhyo namaḥ || oṃ paramaprakṛtyai devyai namaḥ || oṃ īśānatatpuruṣāghoravāmadevasadyojātapañcabra
hmaṇe ...
ktrāya rudrasādhyavasvādityaviśvedevādidevaviśvarūpāya aṇḍajasvedajodbhijjarāyujarūpasthāvarajaṅgamamūrtaye parameśvarāya oṃ hūṃ viśvamūrtaye śivāya namaści
śūladhanuḥkhaḍgakapāladaṇḍakuṭhārebhyaḥ
82.107
tato jalādhāramukhe caṇḍīśvarāya namaḥ || evaṃ saṃpūjya vidhivattato'rghyaṃ saṃniveśayet
82.108
pānī
yamakṣatāḥ puṣpametairyuktaṃ phalottamaiḥ || gṛhāṇārghyaṃ mahādeva pūjāsaṃpūrtihetave
82.109
arghādanantaraṃ śaktaḥ pūjayedvasupūjayā || dhūpaṃ dīpaṃ ca naivedyaṃ kramā
tpaścānnivedayet
82.110
ghaṇṭāṃ ca vādayettatra tato nīrājanaṃ caret || bhrāmayeddevadevasya śaṃkhavādyaniḥsvanaiḥ
82.111
nīrājanaṃ ca yaḥ paśye
devadevasya śūlinaḥ || sa mucyetpātakaiḥ sarvaiḥ kiṃ punaryaḥ kariṣyati
82.112
nṛtyaṃ gītaṃ ca vādyaṃ ca alīkamapi yaścaret || tasya tuṣyedanantaṃ
hi gītavādyaphalaṃ yataḥ
82.113
stotraistataśca saṃstūya daṇḍavatpraṇamedbhuvi || kṣamāpayecca deveśaṃ sukṛtaṃ duṣkṛtaṃ kṣama
82.114
ya evaṃ yajate rudrama
smim̐lliṃge viśeṣataḥ || pitaraṃ pitāmahaṃ caiva tathaiva prapitāmaham
82.115
sarvātpāpātsamuttārya rudraloke vasecciram || evaṃ māheśvaro bhūtvā sadācā
ravratasthitaḥ
82.116
paśupāśavimokṣārthaṃ pūjayettanmanā yadi || ya evaṃ yajate rudraṃ tenaitattarpitaṃ jagat
82.117
kiṃ tvetatsaphalaṃ rājannācāra
yo na laṃghayet || ācārātphalate dharmo hyācārātsvargamaśnute
82.118
ācārālbhate hyāyurācāro haṃtyalakṣaṇam || yajñadānatapāṃsīha puruṣasya na
bhūtaye
82.119
bhavanti yaḥ sadācāraṃ samullaṃghya pravartate || tasya kiṃcitsamuddeśaṃ vakṣye taṃ śṛṇu pārthiva
82.120
trivargasādhane yatnaḥ kartavyo
gṛhamedhinā || tatsaṃsiddhau gṛhasthasya siddhiratra paratra ca
82.121
brāhme muhūrte budhyeta dharmārthau cāpi cintayet || samutthāya
tathācamya daṃtadhāvanapūrvakam
82.122
sandhyāmupāsīta budhaḥ saṃśāṃtaḥ prayataḥ śuciḥ || pūrvāṃ sandhyāṃ sanakṣatrāṃ paścimāṃ sadivāka
rām
82.123
upāsīta yathānyāyaṃ naināṃ jahyādanāpadi || varjayedanṛtaṃ cāsatpralāpaṃ paruṣaṃ tathā
82.124
asatsevāṃ hyasadvādaṃ
hyasacchāstraṃ ca pārthiva || ādarśadarśanaṃ daṃtadhāvanaṃ keśasādhanam
82.125
devārcanaṃ ca pūrvāhṇe kāryāṇyāhurmaharṣayaḥ || pālāśamāsanaṃ
caiva pāduke daṃtadhāvanam || varjayedāsanaṃ caiva padā nākarpayedbudhaḥ
82.126
jalamagniṃ ca ninayedyugapanna vicakṣaṇaḥ
82.127
pādau prasārayennaiva
gurudevāgnisaṃmukhau || catuṣpathaṃ caityataruṃ devāgāraṃ tathā yaṃtim
82.128
vidyādhikaṃ guruṃ vṛddhaṃ kuryādetānpradakṣiṇān
82.129
āhāranīhāravi
hārayogāḥ susaṃvṛtā dharmavidānukāryāḥ || vāgbuddhivīryāṇi tapastathaiva vārtāyuṣī guptatame ca kārye
82.130
ubhe mūtrapurīṣe tu divā kuryādudaṅmukhaḥ
dakṣiṇābhimukho rātrau hyevamāyurna riṣyate
82.131
pratyaggina prati sūryaṃ ca prati gāṃ bratinaṃ prati || prati somodakaṃ sandhyāṃ prajñā naśyati mehataḥ
82.132
bhojane śayane sthāne utsarge malamūtrayoḥ || rathyācaṃkramaṇe cārdrapañcakaścācametsadā
82.133
na nadyāṃ mehanaṃ kuryānna śmaśāne na
bhasmani || na gomaye na kṛṣṭe ca naivālūne na śādvale
82.134
udvṛttābhistathādbhistu śaucaṃ kuryādvicakṣaṇaḥ || aṃtarjalāddevakulādvalmīkānmūṣaka
sthalāt
82.135
apaviddhāpaśaucāśca varjayetpaṃca mṛttikāḥ || gandhalepāpaharaṇaṃ śaucaṃ kuryāttathā budhaḥ
82.136
nātmānaṃ tāḍayennaiva dadyāddhebhya eva ca
ubhābhyāmapi pāṇibhyāṃ kaṇḍūyennātmanaḥ śiraḥ
82.137
rakṣeddārāṃstyajedīrṣyāṃ tāsu niṣkāraṇaṃ budhaḥ || sūryāstaṃ na vinā
kāścitkriyā naivācarettathā
82.138
adroheṇaiva bhūtānāmalpadroheṇa vā punaḥ || śivacittorjayedvittaṃ na cātikṛpaṇo bhavet
82.139
nerṣyuḥ
syānna kṛtaghnaḥ syānna paradrohakarmadhīḥ || na pāṇipādacapalo na netracapalo'nṛjuḥ
82.140
na ca vāgaṅgacapalo na cāśiṣṭasya gocaraḥ || na śuṣka
vādaṃ kurvīta śuṣkavairaṃ tathaiva ca
82.141
upāyaiḥ sādhayedarthāndaṇḍastvagatikā gatiḥ || bhinnāśanaṃ bhinnaśayyāṃ varjayeddvinnabhājanam
82.142
aṃtareṇa na gaccheta dvayorjvalanaliṃgayoḥ || nāgnyorna viprayoścaiva na daṃpatyornṛpottama
82.143
na sūryagyomayornaiva harasya vṛṣabhasya ca || eteṣāmaṃtaraṃ
kurvanyataḥ pāpamavāpnuyāt
82.144
naikavastraśca bhuṃjīta nāgnau homamathācaret || na cārcayedvijānnaiva kuryādevārcanaṃ budhaḥ
82.145
khaṃḍanaṃ
peṣaṇaṃ mārji jalasaṃśodhanaṃ tathā || raṃdhanaṃ bhojanaṃ snāpa utthānaṃ gamanaṃ kṣutam
82.146
kāryāraṃbhaṃ samāptiṃ ca vacaḥ procya tathā priyam || piba
jhighranspṛśañchṛṇvannivakṣurmaithunaṃ tathā
82.147
śucitvaṃ ca japaṃ sthāṇuṃ yaḥ kuryādiṃśatiṃ tathā || māheśvaraḥ sa vijñeyaḥ śeṣonyo nāmadhārakaḥ
82.148
sa vai rudramayo bhūtvā tataścānte śivaṃ vrajet || parastriyaṃ nābhibhāṣettathā saṃbhāṣayedyadi
82.149
mātaḥsvasaratho putri āryeti ca vadedrudhaḥ || ucchiṣṭo nālabhetkiṃcinna ca sūryaṃ vilokayet
82.150
nenduṃ na tārakāścaiva nādayennātmanaḥ śiraḥ || svasrā duhitrā mātrā vā naikāṃtāsana mācaret
82.151
durjayo hīṃdriyagrāmo muhyate paṃḍito'pi san || gurumabhyāgataṃ gehe svayamutthāya yatnataḥ
82.152
āsanaṃ kalpayettasya kuryā tpādābhivaṃdanam || nodavicharāḥ svapejjātu na ca pratyikacharā budhaḥ
82.153
śirasyagrasyamādhāya tathaiva ca puraṃdaram || udakyāda rśanaṃ sparśaṃ varjyaṃ saṃbhāṣaṇaṃ tathā
82.154
nāpsu mūtraṃ purīṣaṃ vā maithunaṃ vā samācaret || kṛtvā vibhavato devamanuṣyārṣisamarcanām
82.155
pitṝṇāṃ ca tataḥ śeṣaṃ bhoktuṃ māheśvaro rhati || vāgyataḥ śucirācāṃtaḥ prāṅmukhodaṅmukho'pi vā
82.156
antarjānuśca taccitto bhuṃjītānnamakutsayan || nopaghātaṃ vinā doṣānna tasyodāharedrudhaḥ
82.157
nagnasnānaṃ na kurvīta na śayīta vrajeta vā || duṣkṛtaṃ na gurorbrūyātkuddhaṃ cainaṃ prasādayet
82.158
parivādaṃ na śṛṇuyādanyeṣāmapi jalpatām || sadā ca karṇayedrmāṃstyaktā kṛtyaśatānyapi
82.159
nityaṃ nityaṃ hi saṃmārṣṭi gehadarpaṇayoriva || śuklāyāṃ ca caturdaśyāṃ naktabhojī sadā bhavet
82.160
tisro rātrīrna śakkaścedevaṃ māheśvaro bhavet || saṃyāvakkaśarāmāṃsaṃ nātmānamupasādhayet
82.161
sāyaṃprātaśca bhoktavyaṃ kṛtvā hyatithibhojanam || svādhyāyanabhojyāni saṃdhyayośca vivarjayet
82.162
bhuṃjānaḥ saṃdhyayormohādasurāvasatho bhavet || snāto na dhūnayetkeśānkṣute niṣṭhīvite 'dhvani
82.163
ālabheddakṣiṇaṃ karṇaṃ sarvabhūtāni kṣāmayet || na cāpi nīlīvāsāḥ syānna viparyastavastradhṛk
82.164
varjyaṃ ca malinaṃ vastraṃ daśābhiśca vivarjitam || prakṣālya mukhahastau ca pādau cāpyupaviśya ca
82.165
aṃtarjānuścirācāmedvirmukhaṃ parimārjayet || toyena sparśayetkhāni svamūrdhānaṃ tathaiva ca
82.166
ācamya punarācamya kriyāḥ kurvīta sarvaśaḥ || kṣute niṣṭhīvite caiva daṃtalagne tathaiva ca
82.167
patitānāṃ ca saṃbhāṣe kuryādācamanakriyām || adhyetavyā trayī nityaṃ bhavitavyaṃ vipaścitā
82.168
dharmato dhanamāhārya yaṣṭavyaṃ cāpi yatnataḥ || hīnebhyopi na yuṃjīta tvaṃkāraṃ karhicidbudhaḥ || tvaṃkāro vā vadho vāpi gurūṇāmubhayaṃ samam
82.169
satyaṃ vācyaṃ nityamaitreṇa bhāvyaṃ kāryaṃ tyājyaṃ
nityamāyāsakāri || loke'muṣminyaddinaṃ syāttathāsminnātmā yoge yojanīyo gabhīraiḥ
82.170
tīrthasnānaiḥ sopavāsairvrataiśca pātre dānairhomajapyaiśca
yajñaiḥ || bhavārcanairdevapūjāviśeṣairātmā nityaṃ śodhanīyo malāktaḥ
82.171
yatrāpi kurvato nātmā jugupsāmeti pārthiva || tatkartavyamasaṃgena yatra
gopyaṃ mahājane
82.172
iti te vai samuddeśaḥ kīrtitaḥ kiṃcideva ca || śeṣaḥ smṛtipurāṇebhyastvayā śrotavya eva ca
82.173
evamācarato
dharmaṃ maheśasya gṛhe sataḥ || dharmārthakāmasaṃprāptau paratreha ca śobhanam
82.174
evaṃ nānāvidhāndharmānmahākālasya phālguna || vadato dhvanirā
kāśe sumahānabhyajāyata
82.175
yāvatpaśyaṃti ye tatra samājagmuḥ śṛṇuṣva tān || brahmā viṣṇuḥ svayaṃ rudro devī rudragaṇāstathā
82.176
iṃdrādayastathā devā vasiṣṭhādyā munīśvarāḥ || tuṃbarupravarāścāpi gaṃdharvāpsarasāṃ gaṇāḥ
82.177
tānmaheśamukhānsarvānmahākālo mahāmatiḥ
arcayāmāsa bahudhā bhaktyudrekātipūritaḥ
82.178
tato brahmādibhirdevairvare ratnamayāsane || upaviṣṭo'bhiṣiktaśca mahīsāgarasaṃgame
82.179
tato
devyā samāliṃgya nītvotsaṃgaṃ svakaṃ mudā || putratve kalpitaḥ pārtha mahākālo mahāmatiḥ
82.180
uktvā ca yāvadbrahmāṇḍamidamāste śivavrata
tāvattiṣṭha śivasthāne śivavacchivabhaktitaḥ
82.181
devena ca varo dattastvaliṃgaṃ yo'rcayiṣyati || jitendriyaḥ śucirbhūtvā ūrdhvaṃ machokame
psyati
82.182
darśanaṃ stavanaṃ pūjā praṇāmaśca tato japaḥ || dānaṃ cātra kṛtaṃ liṃge mamātitṛptikāraṇam
82.183
ityukte vismitā devāḥ sādhu
sādhviti te jaguḥ || brahmaviṣṇumukhāścaiva mahākālaṃ pratuṣṭuvuḥ
82.184
tataḥ suraiḥstūyamāno vaṃdyamānaśca cāraṇaiḥ || nṛtyadbhirapsarobhiśca gītairgaṃdharvajaiḥ
śubhaiḥ
82.185
koṭikoṭigaṇaiścaiva stuvadbhiḥ sarvato vṛtaḥ
82.186
mahākālo rudrabhavanaṃ gato bhavapurassaraḥ || evametanmahāliṃgamutpannaṃ kuru
naṃdana
82.187
kūpaścāpi saraḥ puṇyaṃ mahākālasya siddhidam || atra ye manujāḥ pārtha liṃgasyārādhane ratāḥ
82.188
mahākālaḥ samāliṃgya
tāñchivāya nivedayet || etadatyadbhutaṃ liṃgaṃ triṣu lokeṣu viśrutam
82.189
dṛṣṭaṃ spṛṣṭaṃ pūjitaṃ ca gatāste bhavasaṅgha tat evametāni
liṃgāni sapta jātāni phālguna
82.190
ye śṛṇvaṃti gṛṇaṃtyetattepi dhanyā narottamāḥ
82.190.p1
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśīti sāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe śrīmahākālamāhātmye mahākālakaraṃdhamasaṃvāde śivapūjanavidhinityakartavyadharmanirū paṇapūrvakamahākālaśivalokaprāptivarṇanaṃnāmaikacatvāriṃśo'dhyāyaḥ
Linked texts (11)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Śivapurāṇa (complete text) — Sanskrit
- Mārkaṇḍeyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Brahmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Southern recension — Sanskrit
- Kumārikākhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārakhaṇḍa — Sanskrit
- Māheśvarakhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārīkākhaṇḍa — Sanskrit
- Vīramaheśvarācārasaṃgraha — Nīlakaṇṭha Nāganātha, Sanskrit
- Śivadharmottara (another edition) — Sanskrit