Pramāṇa · Search · About · API

Vaishnavakhanda 86

Vaiṣṇavakhaṇḍa 86

Language
Sanskrit

Contents

86.1

cha || || arjuna uvāca || || divyaprākāramicchāmi śrotuṃ cāhaṃ munīśvara || kathaṃ kāryāṇi kānīha sphuṭaṃ yaiḥ puṇyapāpakam

86.2

nārada uvāca || || śapathāḥ kośaghaṭakau viṣāgnī tattamāṣakau || phalaṃ ca taṃdulaṃ caiva divyānyaṣṭau vidurbudhāḥ

86.3

asākṣikeṣu
cārtheṣu mitho vivadamānayoḥ || rājadrohābhiśāpeṣu sāhaseṣu tathaiva ca

86.4

avidastattvataḥ satyaṃ śapathenābhilaṃghayet || maharṣibhiśca devaiśca
satyārthāḥ śapathāḥ kṛtāḥ

86.5

javano nṛpatiḥ kṣīṇo mithyāśapathamācaret || vasiṣṭhāgre varṣamadhye sānvayaḥ kila bhārata

86.6

aṃdhaḥ
śatrugṛhaṃ gaccheyo mithyāśapathāṃścaret || rauravasya svayaṃ dvāramudghāṭayati durmatiḥ

86.7

manyaṃte vai pāpakṛto na kaścitpaśyatīti naḥ
tāṃśca devāḥ prapaśyaṃti svasyaivāṃtarapauruṣāḥ

86.8

ādityacaṃdrāvanilo'nalaśca dyaurbhūmirāpo hṛdayaṃ yamaśca || ahaśca rātriśca ubhe ca saṃdhye
dharmo hi jānāti narasya vṛttam

86.9

evaṃ tasmādabhijñāya satyārthaśapathāṃścaret || vṛthā hi śapathānkurvanpretya ceha vinaśyati

86.10

idaṃ satyaṃ vadāmīti bruvansākṣī bhavānyataḥ || śubhāśubhaphalaṃ dehi śuciḥ pādau raveḥ spṛśet

86.11

atha śāstrasya virodhe'pi śāstrasyāpi
ca kṣatriyaḥ || māṃ saṃspṛśaṃstathā vaiśyaḥ śūdraḥ svagurumeva ca

86.12

mātaraṃ pitaraṃ pūjyaṃ spṛśetsādhāraṇaṃ tvidam || kośasya rūpaṃ pūrvaṃ te
vyākhyātaṃ pāṃḍunaṃdana

86.13

vipravarjyaṃ tathā kośaṃ varṇināṃ dāpayennṛpaḥ || yo yo yadevatābhaktaḥ pāyayettasya taṃ naram

86.14

samabhaktaṃ ca
devānāmādityasyaiva pāyayet || sarveṣāṃ cogyadevānāṃ snāpayedāyudhāśrakam

86.15

snānodakaṃ vā saṃkalpaṃ gṛhītvā pāyayennavam || trisaptarātramadhye
ca phalaṃ kośasya nirdiśet

86.16

ataḥ paraṃ mahādivyavidhānaṃ śṛṇu yadbhavet || saṃśayacchedi sarveṣāṃ ṣāṣṭarcāttaddivyameva ca

86.17

saśiraskaṃ
pradātavyamiti brahmā purābravīt || mahogrāṇāṃ ca dātavyamaśiraskamapi sphuṭam

86.18

sādhūnāṃ varṇināṃ rājā na śiraskaṃ pradāpayet || na pravāte
ghaṭaṃ deyaṃ noṣṇakāle hutāśanam

86.19

varṇināṃ ca tathā kālaṃ taṃdulaṃ mukharogiṇām

86.20

kuṣṭhapittārditānāṃ ca brāhmaṇānāṃ ca no viṣam
tattamāṣakamarhaṃti sarve dharmyaṃ niratyayam

86.21

na vyādhisurake deśe śapathānkośameva ca || divyānyāsurakairmantraiḥ staṃbhayaṃtīha kecana

86.22

pratighātavidasteṣāṃ yojayeddharmavatsalān || divyānāṃ staṃbhakāñjñātvā pāpātrityaṃ mahīpatiḥ

86.23

vivāsayetsvakādrāṣṭrātte hi lokasya kaṃṭa
kāḥ || teṣāmanveṣaṇe yatnaṃ rājā nityaṃ samācaret

86.24

te hi pāpasamācārāstaskarebhyo'pi taskarāḥ || prāghaṣṭadoṣānsvaleṣu divyeṣu vini
yojayet

86.25

mahatsvapi na cārtheṣu dharmajñāndharmavatsalān || na mithyāvacanaṃ yeṣāṃ janmaprabhṛti vidyate

86.26

śraddhayātpārthivasteṣāṃ vacanā
deva bhārata || jñātvā dharmiṣṭhatāṃ rājā puruṣasya vicakṣaṇaḥ

86.27

krodhācchobhātkārayaṃśca svayameva praduṣyati || tasmātpāviṣu divyaṃ syāttrādau
procyate ghaṭe

86.28

susamāyāṃ pṛthivyāṃ ca digbhāge pūrvadakṣiṇe || yañciyasya tu vṛkṣasya sthāpyaṃ syānmuṃḍakadvayam

86.29

staṃbhakasya pramāṇaṃ ca
saptahastaṃ prakīrtitam || dvau hastau nikhanetkāṣṭhaṃ dṛśyaṃ syādvastapaṃcakam

86.30

aṃtaraṃ tu tayoḥ kāryaṃ tathā hastacatuṣṭayam || muṃḍekopari kāṣṭhaṃ
ca dṛḍhaṃ kuryādicakṣaṇaḥ

86.31

caturhastaṃ tulākāṣṭhamavraṇaṃ kārayetsthiram || khadirārjunavṛkṣāṇāṃ śiṃśapāśālajaṃ tvatha

86.32

tulākāṣṭhe tu
kartavyaṃ tathā vai śikyakadvayam || prāṅmukho niścalaḥ kāryaḥ śucau deśe ghaṭastathā

86.33

pāṣāṇasyāpi jāyeta staṃbheṣu ca ghaṭastathā || vaṇi
ksuvarṇakāro vā kuśalaḥ kāṃsyakārakaḥ

86.34

tulādhāradharaḥ kāryo ripau mitre ca yaḥ samaḥ || śrāvayetprāṅvivāko'pi tulādhāraṃ vicakṣaṇaḥ

86.35

brahmaghne ye smṛtā lokā ye ca strībālaghātake || tulādhārasya te lokāstulāṃ dhārayato mṛṣā

86.36

ekasmiṃstolayecchakye jñātaṃ sūpoṣitaṃ naram
dvitīye mṛttikāṃ śubhrāṃ gaurāṃ tu tulayedbudhaḥ

86.37

iṣṭikābhasmapāṣāṇakapālāsthīni varjayet || tolayitvā tataḥ pūrvaṃ tasmāttamavatārayet

86.38

mūrdhni patraṃ tato nyasya nyastapatraṃ niveśayet || patre maṃtrastvayaṃ lekhyo yaḥ puroktaḥ svayaṃbhuvā

86.39

brāhmaṇastvaṃ sutā devi tulānāmneti
kathyate || tukāro gaurave nityaṃ lakāro laghuni smṛtaḥ

86.40

gurulāghavasaṃyogāttulā tena nigadyase || saṃśayānmocayasvainamabhiśastaṃ naraṃ śubhe

86.41

bhūya āropayettaṃ tu naraṃ tasminsapatrakam || tulito yadi vardheta śuddho bhavati dharmataḥ

86.42

hīyamāno na śuddhaḥ syāditi dharmavido viduḥ
śikyacchede tulābhaṃge punarāropayennaram

86.43

evaṃ niḥsaṃśayaṃ jñānaṃ yaccānyāyaṃ na lopayet || etatsarvaṃ ravau vāre kāryaṃ saṃpūjya bhāskaram

86.44

athātaḥ saṃpravakṣyāmi viṣadivyaṃ śṛṇuṣva me

86.45

dviprakāraṃ ca tatproktaṃ ghaṭasarpaviṣaṃ tathā || śṛṃgiṇo vatsanābhasya himaśailabhavasya vā

86.46

yavāḥ sapta pradātavyā athavā ṣaḍghṛtaplutāḥ || mūrdhni vinyastapatrasya patre caivaṃ niveśayet

86.47

tvaṃ viṣa brāhmaṇaḥ putra satyadharme vyavasthitaḥ
trāyasvainaṃ naraṃ pāpātsatyenāsya bhavāmṛtam

86.48

yena vegairvinā jīrṇaṃ chardimūrcchāvivarjitam || taṃ tu śuddhaṃ vijānīyāditi dharmavido viduḥ

86.49

kṣudhitaṃ kṣudhitaḥ sarpaṃ ghaṭasthaṃ procya pūrvavat || saṃspṛśettālikāḥ sapta na daśecchudhyatīti saḥ

86.50

agnidivyaṃ yathā prāha viriṃci
stacchṛṇuṣva me || saptamaṃḍalakānkuryāddevasyāgre svastathā

86.51

maṃḍalānmaṃḍalaṃ kāryaṃ pūrveṇeti viniścayaḥ || ṣoḍaśāṃgulakaṃ kāryaṃ maṃḍalāttāvadaṃtaram

86.52

ārdravāsasamāhūya tathā caivāpyupoṣitam || kārayetsarvadivyāni devabrāhmaṇasaṃnidhau

86.53

pratyakṣaṃ kārayeddivyaṃ rājño vādhi
kṛtasya vā || brāhmaṇānāṃ śrutavatāṃ prakṛtīnāṃ tathaiva ca

86.54

paścime dinakāle hi prāṅmukhaḥ prāñjaliḥ śuciḥ || caturasre maṃḍale'nye kṛtvā caiva samau karau

86.55

lakṣayeyuḥ kṛtādīni hastayostasya hāriṇaḥ || satāśvatthasya patrāṇi badhnīyuḥ karayostataḥ

86.56

navena kṛtasūtreṇa kārpā
sena dṛḍhaṃ yathā || tatastu susamaṃ kṛtvā aṣṭāṃgulamathāyasam

86.57

piṃḍaṃ hutāśasaṃtaptaṃ paṃcāśatpalikaṃ dṛḍham || ādau pūjāṃ raveḥ kṛtvā hutāśasyātha
kārayet

86.58

raktacaṃdanadhūpābhyāṃ raktapuṣpaistathaiva ca || abhiśastasya patraṃ ca badhnīyāccaiva mūrdhani

86.59

maṃtreṇānena saṃyuktaṃ brāhmaṇābhihi
tena ca || tvamagne vedāścatvārastvaṃ ca yajñeṣu hūyase

86.60

pāpaṃ punāsi vai yasmāttasmātpāvaka ucyase || tvaṃ mukhaṃ sarvadevānāṃ tvaṃ mukhaṃ brahmavādi
nām

86.61

jaṭharastho'si bhūtānāṃ tato vetsi śubhāśubham || pāpeṣu darśayātmānamarciṣmānbhava pāvaka

86.62

athavā śuddhabhāveṣu śīto bhava
mahābala || tato'bhiśastaḥ śanaikamaṃḍalāni parikramet

86.63

parikramya śanairjahyādyohapiṃḍaṃ tataḥ kṣitau || vipatrahastaṃ taṃ paścātkārayeddīhimardanam

86.64

nirvikāro karau dṛṣṭvā śuddho bhavati dharmataḥ || bhayādvā pātayedyastu tadadho vā vibhāvyate

86.69

punastvāhaurayedyohaṃ vidhireṣa prakīrtitaḥ
athātaḥ saṃpravakṣyāmi tanmāpavidhiṃ śṛṇu

86.66

kārayedāyasaṃ pātraṃ tāmraṃ vā ṣoḍaśāṃgulam || caturaṃgulakhātaṃ tu mṛnmayaṃ vāpi kārayet

86.67

pūrayedghṛtatailābhyāṃ palairviṃśatibhistataḥ || ghṛtate nikṣipettatra suvarṇasya tu māṣakam

86.68

vahnacuktaṃ vinyasenmaṃtramabhiśastasya mūrdhani
aṃguṣṭhāṃguliyogena tanmāpaṃ samuddharet

86.69-2

śuddhaṃ jñeyamasaṃdigdhaṃ visphoṭādivivarjitam || phālaśuddhiṃ pravakṣyāmi tāṃ śṛṇu tvaṃ dhanaṃjaya

86.70

āyasaṃ dvādaśapalaṃ ghaṭitaṃ phālamucyate || aṣṭāṃgulamadīrghaṃ ca caturaṃgulavistṛtam

86.71

vahnacuktaṃ vinyasenmaṃtramabhiśastasya mūrdhani || triḥ
parāvartayejihvāṃ lihannasmātṣaḍaṃgulam

86.72

gavāṃ kṣīraṃ pradātavyaṃ jihvāśodhanamuttamam || jihvāparīkṣaṇaṃ kuryādyadi cetra vimocyate

86.73

taṃ viśuddhaṃ vijānīyādyiśuddhā cettu jāyate || taṃḍulasyātha vakṣyāmi vidhidharmaṃ sanātanam

86.74

cauyeṃtu taṃḍulā
deyā na cānyatra kathaṃcana || taṃḍulāṃtudake sikkā rātrau tatraiva sthāpayet

86.75

prabhāte kāriṇe deyā bhakṣaṇāya na saṃśayaḥ || triḥkṛtvaḥ
prāṅmukhaścaiva patre niṣṭhīvayettataḥ

86.76

pippalasyātha bhūrjasya na tvanyasya kathaṃcana || tāṃstu vaiṃ kārayecchuddhāṃstaṃḍulānchālisaṃbha
vān

86.77

mṛnmaye bhājane kṛtvā savituḥ purataḥ sthitaḥ || tandulānmaṃtrayecchuddhānmantreṇānena dharmataḥ

86.78

dīyase dharmatattvajñairmānuṣāṇāṃ
viśodhanam || stutastandula satyena dharmatastrātumarhasi

86.79

niṣṭhīvane kṛte teṣāṃ savituḥ purataḥ sthite || śoṇitaṃ dṛśyate yasya tamaśuddhaṃ vinirdiśet

86.80

evamaṣṭavidhaṃ divyaṃ pāpasaṃśayacchedanam || bhaṭṭādityasya purato jāyate kurunaṃdana

86.81

jaladivyaṃ tathā prāhurdviprakāraṃ purāvidaḥ
jalahastaṃ smṛtaṃ caikaṃ majjanaṃ cāparaṃ viduḥ

86.82

bāṇakṣepastathādānaṃ yāvaddīryavatāḥkṛtam || tāvattaṃ majjayejjīvettathā tacchuddhimādiśet

86.83

evaṃvidhamidaṃ sthānaṃ bhaṭṭādityasya bhārata || mamaiva kṛpayā bhānorjātametanmahītale

86.83.p1

iti śrīskaṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe bhaṭṭādityamāhātmye divyavarṇananāma catuścatvāriṃśo'dhyāyaḥ

Linked texts (7)