Vaishnavakhanda 88
Vaiṣṇavakhaṇḍa 88
- Language
- Sanskrit
Contents
- 88.168 — 1 part
88.1
cha || || nārada uvāca || bahūdakasya kuṃḍasya tīrasthaṃ
liṃgamuttamam || kapileśvaramabhyarcya naṃdabhadrastataḥ sudhīḥ
88.2
praṇamya cāgratastasthau prabaddhakarasaṃpuṭaḥ || saṃsāracaritaiḥ kiṃciduḥkhī gāthāṃ vyagā
yata
88.3
sraṣṭāramasya jagataścetpaśyāmi sadāśivam || nānāpṛcchābhiraṃtha taṃ kuryāṃ nāthaṃ vilajjitam
88.4
apūryamāṇaṃ tava kiṃ jagatsaṃsṛjanaṃ
vinā || nirīha bahudhā yatte sṛṣṭaṃ bhārgavavajjagat
88.5
sacetanena śuddhena rāgādirahitena ca || atha kasmādātmasadṛśaṃ na sṛṣṭaṃ nirmitaṃ jaḍam
88.6
nirvaireṇa samenātha sukhaduḥkhabhavābhavaiḥ || brahmādikīṭaparyantaṃ kimevaṃ kriśyate jagat
88.7
kāṃścitsvargetha narake pātayastvaṃ sadāśiva
kiṃ phalaṃ samavāpnoṣi kimevaṃ kuruṣe vada
88.8
iṣṭaiḥ putrādibhirnātha viyuktā mānavā bhramī || kraṃdaṃti karuṇāsāra kiṃ ghṛṇāpi bhavenna te
88.9
atīva nocitaṃ sarvametadīśvara sarvathā || yatte bhaktāḥ samaṃ pāpairmajjaṃte duḥkhasāgare
88.10
evaṃvidhena saṃsāracāriṇena vimohitāḥ || sthānāṃ
taraṃ na yāsyāmi bhokṣye pāsyāmi nodakam
88.11
maraṇāṃtameva yāsyāmi sthāsye saṃciṃtayannadaḥ || sa evaṃ vimṛśanneva naṃdabhadraḥ svayaṃ
sthitaḥ
88.12
tataścaturthe divase bahūdakataṭe śubhe || kaściddālaḥ saptavarṣaḥ pīḍāpīḍita āyayau
88.13
kuśotīva galatkuṣṭī pramuhyaṃśca padepade || naṃdabhadramuvācedaṃ kṛcchrātsaṃstabhya bālakaḥ
88.14
aho surūpasarvāṃga kasmādduḥkhī bhavānapi || tatosya kāraṇaṃ sarvaṃ vyācaṣṭa naṃdabhadrakaḥ
88.15
śrutvā tatkāraṇaṃ sarvaṃ bālo dīnamanā bravīt || aho hā kaṣṭamatyugraṃ budhānāṃ yadbuddhitā
88.16
saṃpūrṇeṃdriya gātrā yanmartumicchaṃti vai vṛthā || muhūrtādyatra khaḍgāṃgo mokṣamārgamupāgataḥ
88.17
tadho bhārataṃ khaṃḍaṃ satyāyuṣi tyajeddhi kaḥ || ahameva haḍho manye pitṛbhyāṃ yo vivarjitaḥ
88.18
aśaktaścalituṃ vāpi martumicchāmi nāpi ca || sarve lābhāḥ sātimānā iti satyā bata śrutiḥ
88.19
saṃtoṣo'pyucitastubhyaṃ dehaṃ yasya haḍhaṃ tvidam || śarīraṃ nīrujaṃ cenme bhavedapi kathaṃcana
88.20
kṣaṇekṣaṇe ca tatkuryāṃ bhujyate yadyugeyuge || iṃdriyāṇi vaśe yasya śarīraṃ ca haḍhaṃ bhavet
88.21
so'pyanyadicchate cecca ko'nyastasmādacetanaḥ || śokasthānasahasrāṇi harṣasthānaśatāni ca
88.22
divase divase mūḍhamāviśaṃti na paṃḍitam || na hi jñānaviruddheṣu bahvapāyeṣu karmasu
88.23
mūlaghātiṣu sajjaṃte buddhimaṃto bhavadvidhāḥ || aṣṭāṃgāṃ buddhimāhuryāṃ sarvāśreyovighātinīm
88.24
śrutismṛtyaviruddhā sā buddhistvayyasti nirmalā || atha kṛcchreṣu durgeṣu vyāpatsu svajanasya ca
88.25
śārīramānasairduḥkhairna sīdaṃti bhavadvidhāḥ || nāprāpyamabhivāṃchaṃti naṣṭaṃ necchaṃti śocitum
88.26
āpatsu ca na muhyaṃti narāḥ paṃḍitabuddhayaḥ || manodehasamutthābhyāṃ duḥkhābhyāmarpitaṃ jagat
88.27
tayornyāsamasamāsābhyāṃ śamopāyamimaṃ śṛṇu || vyādheraniṣṭasaṃsparśācchramādiṣṭavisarjanāt
88.28
caturbhiḥ kāraṇairduḥkhaṃ śārīraṃ mānasaṃ ca yat || mānasaṃ cāpyapriyasya saṃyogaḥ priyavarjanam
88.29
dviprakāraṃ mahākaṣṭaṃ dvayoretadudāhṛtam || mānasena hi duḥkhena śarīramupatapyate
88.30
ayaḥpiṃḍena taptena kuṃbhasaṃsthamivodakam || tadāśu prati kārācca satataṃ ca vivarjanāt
88.31
vyādherādheśca praśamaḥ kriyāyogadvayena tu || mānasaṃ śamayettasmājjñānenāgnimivāṃbunā
88.32
praśāṃte mānase hyasya śarīramupaśāmyati || manaso duḥkhamūlaṃ tu sneha ityupalabhyate
88.33
snehācca sajjano nityaṃ janturduḥkhamupaiti ca || snehamūlāni duḥkhāni snehajāni bhayāni ca
88.34
śokaharṣau tathāyāsaḥ sarvaṃ snehātpravartate
88.35
snehātkaraṇarāgaśca prajajñe vaiṣayastathā || aśreyaskāgrabhāvato pūrva statra guruḥ smṛtaḥ
88.36
tyāgī tasmānna duḥkhī syānnirvairo niravagrahaḥ || atyāgī janmamaraṇe prāpnotīha punaḥpunaḥ
88.37
tasmātsnehaṃ na
lipseta mitrebhyo dhanasaṃcayāt || svaśarīrasamutthaṃ ca jñānena vinivartayet
88.38
jñānānviteṣu siddheṣu śāstrajñeṣu kṛtātmasu || na teṣu sajjate snehaḥ
padmapatreṣvivodakam
88.39
rāgābhibhūtaḥ puruṣaḥ kāmena parikṛṣyate || icchā saṃjāyate cāsya tatastṛṣṇā pravardhate
88.40
tṛṣṇā hi sarvapāpiṣṭhā
nityodvegakarī matā || adharmabahulā caiva corarūpānubaṃdhinī
88.41
yā dustyajā durmatibhiryā na jīryati jīryataḥ || yāsau prāṇāṃtiko rogastāṃ
tṛṣṇāṃ tyajataḥ sukham
88.42
anādyaṃtā tu sā tṛṣṇā hyaṃtardehagatā nṛṇām || vināśayati saṃbhūtā lohaṃ lohamalo yathā
88.43
yathaivaidhaḥ
saṃmutthena vahninā nāśamṛcchati || tathā'kṛtātmā lobhena svotpannena vinaśyati
88.44
tasmāllobho na kartavyaḥ śarīre cātmabaṃdhuṣu || prāṇeṣu vā
na hṛṣyeta nāśe vāpi na śocayet
88.45
naṃdabhadra uvāca
aho bāla na bālastvaṃ mato me tvāṃ namāmyaham || tvadvākyairatitṛpto'haṃ
tvāṃ tu prakṣyāmi kiṃcana
88.46
kāmakrodhāvahaṃkāramiṃdriyāṇi ca mānavāḥ || niṃdaṃti tatra me nityaṃ vivakṣeyaṃ prajāyate
88.47
ahameṣa samedaṃ
ca kāryamīdaśakastvaham || ityādi cātmavijñānamahaṃkāra iti smṛtaḥ
88.48
parihāryaḥ sa cettaṃ ca vinonmattaḥ prakīrtyate || kāmo'bhilāṣa
ityuktaḥ sa cetpuṃsā vivarjyate
88.49
kathaṃ svargo mumukṣā vā sādhyate hṛṣadā yathā || krodho vā yadi saṃtyājyastataḥ śatrukṣayaḥ katham
88.50
bāhyānāmāṃtarāṇāṃ
vā vinā taṃ tṛṇavadviduḥ || iṃdriyāṇi nigṛhyaiva duṣṭānīti nipīḍayet
88.51
kathaṃ syāddharmaśravaṇaṃ kathaṃ vā jīvanaṃ bhavet || etasminme mano viddhaṃ
khidyate'jñānasaṃkaṭe
88.52
tathā kasmādidaṃ sṛṣṭaṃ jaḍaṃ viśvaṃ cidātmanā || evaṃ yadbahudhā kleśaiḥ pīḍyate hā kutastvidam
88.53
bāla uvāca
samyagetadyathā pṛṣṭaṃ yatra muhyaṃti jaṃtavaḥ || śṛṇvekāgramanā bhūtvā jñātaṃ dvaipāyanānmayā
88.54
prakṛtiḥ puruṣaścaiva anādī śṛṇumaḥ purā || sādhyenāvatiṣṭhate sṛṣṭeḥ prāgajarāmarau
88.55
tataḥ kālasvabhāvābhyāṃ preritā prakṛtiḥ purā || puṃsaḥ saṃyogamaicchatsā tadabhāvātprakupyata
88.56
tata
stamomayī sā ca līlayā devavīkṣitā || rājasī samabhūddhṛṣṭā sāttvikī samajāyata
88.57
evaṃ triguṇatāṃ yātā prakṛtirdevadarśanāt || tāṃ sasā
sthāya paramabrahmamūrtiḥ samajāyata
88.58
tasyāḥ proccāraṇārthaṃ ca pravṛttaḥ svāṃśatastataḥ || asūyata mahattattvaṃ triguṇaṃ tadvidurbudhāḥ
88.59
ahaṃkāra
tato jātaḥ sattvarājasatāmasaḥ || tamo rajastvamāpadya rajaḥ sattvaguṇaṃ nayet
88.60
śuddhasattve tato mokṣaṃ pravadaṃti manīṣiṇaḥ || tamaso rajasasta
smātsaṃśuddhacarthaṃ ca sarvaśaḥ
88.61
jīvātmasaṃjñānsvīyāṃśānbhajatparameśvaraḥ || tāvaṃtaste ca kṣetrajñā dehā yāvaṃta eva hi
88.62
niḥsaraṃti
yathā lohāttaptiṃgātsphuliṃgakāḥ || tanmātrabhūtasargoyamahaṃkārāctu tāmasāt
88.63
iṃdriyāṇāṃ sāttvikāśca triguṇāni ca tānyapi || etaiḥ
saṃsiddhyaṃtreṇa saccidānandavīkṣaṇāt
88.64
rajastamaśca śodhyaṃte sattvenaiva mumukṣubhiḥ || tasmātkāmaṃ ca krodhaṃ ca iṃdriyāṇāṃ pravartanam
88.65
ahaṃkāraṃ ca saṃsevya sāttvikīṃ siddhimaśnute || rājasāstāmasāścaiva tyājyāḥ kāmādayastvamī
88.66
sāttvikāḥ sarvadā sevyāḥ saṃsāravijigīṣubhiḥ || guṇatrayasya vakṣyāmi saṃkṣepācchrakṣaṇaṃ tava
88.67
śāstrābhyāsastato jñānaṃ śaucamiṃdriyanigrahaḥ || dharmakriyātmaciṃtā ca sāttvikaṃ guṇalakṣaṇam
88.68
anyāyena dhanādānaṃ taṃdrī nāstikyameva ca || krauryaṃ ca yācakādyaṃ ca tāmasaṃ guṇalakṣaṇam
88.69
tasmādbuddhimukhaistaistaiḥ sāttvikairdevatāṃ bhajet || rājasairmānavatvaṃ ca tāmasaiḥ sthāṇuyonitā
88.70
buddhyādyaireva muktiḥ syādetaireva ca yātanā
88.71
amīṣāṃ cāpya bhāve vai na kiṃcidupapadyate || kalādo hi kalādīnāṃ suvarṇaṃ śodhayedyathā
88.72
tathā rajastamaścaiva saṃśodhye sāttvikairguṇaiḥ || asmādeva guṇānāṃ ca samavāyādanādijāt
88.73
sukhino duḥkhinaścaiva prāṇinaḥ śāstradarśinaḥ || aṣṭāviṃśatilakṣaiśca guṇamekaikamīśvaraḥ
88.74
vyabhajaccaturaśītilakṣāstā jīvayonayaḥ || sakāśānmanasastadvadātmanaḥ prabhavaṃti hi
88.75
īśvarāṃśāśca te sarve mohitāḥ prākṛtairguṇaiḥ || keśānāsādyaṃtyeva yathaivādhikṛtā vibhoḥ
88.76
annānāṃ payasāṃ cāpi jīvānāṃ cātha śreyase || mānuṣyamāhustattvajñāḥ śivabhāvena bhāvitam
88.77
naṃdabhadra uvāca || || evametattkiṃ tu bhūyaḥ prakṣyāmyetanmahāmate || īśvarāḥ sarvadātāraḥ pūjyaṃte yaiśca devatāḥ
88.78
svabhaktāṃstānna duḥkhebhyaḥ kasmādrakṣaṃti mānavān || viśeṣātke'pi dṛśyaṃte duḥkhamagnāḥ surātratāḥ
88.79
iti me muhyate buddhistvaṃ vā kiṃ bāla manyase
88.80
bāla uvāca || || aśuciśca śuciścāpi devabhakto dvidhā smṛtaḥ || karmaṇā manasā vācā tadvato bhakta ucyate
88.81
aśucirdevatāścaiva yadā pūjayate naraḥ || tadā bhūtānyā viśaṃti sa ca muhyati tatkṣaṇāt
88.82
vimūḍhaścāpyakāryāṇi tāni tāni niṣevate || tato vinaśyati kṣipraṃ nāśuciḥ pūjayettataḥ || śucirvā bhyarcayedyaśca tasya cedaśubhaṃ bhavet
88.83
tasya pūrvakṛtaṃ vyaktaṃ karmaṇāṃ koṭi mucyate || maheśvaro brahmahatyābhayādyatra tatastataḥ
88.84
sasnau tīrtheṣu kasmācca itaro mucyate katham || ambarīṣasutāṃ hatvā parvatānnāradāttathā
88.85
sītāpahāramāpede rāmo'nyo mucyate katham || brahmāpi
śiraśchedaṃ kāmayitvā sutāmagāt
88.86
iṃdracaṃdraviviṣṇupramukhāḥ prāpuyuḥ kṛtam || tasmādavaśyaṃ ca kṛtaṃ bhojyameva naraiḥ sadā
88.87
mucyate ko'pi svakṛtānnaiveti śrutinirṇayaḥ || kiṃ tu devaprasādena labhyamekaṃ suvatraiḥ
88.88
bahubhirjanmabhirbhojyaṃ bhujyataikena janmanā || tajja
bhuktāta tastvairtho bhavediti viniścayaḥ
88.89
ye tapyaṃte gataiḥ pāpaiḥ śucayo devatāvratāḥ || iha te putrapautraiśca modaṃte'mutra ceha ca
88.90
tasmā
devāḥ sadā pūjyāḥ śucibhiḥ śraddhayānvitaiḥ || prakṛtiḥ śodhanīyā ca svavarṇoditakarmabhiḥ
88.91
svanuṣṭhito'pi dharmaḥ syātkleśāyaiva vinā
śivam || durācārasya devopi prāheti bhagavānharaḥ
88.92
bhoktavyaṃ svakṛtaṃ tasmātpūjanīyaḥ sadāśivaḥ || svācāreṇa parityājyau rāgadveṣāvidaṃ
param
88.93
nandabhadra uvāca || || śuddhaprajña kimetacca pāpino'pi narā yadā || modamānāḥ prahṛṣyante dārairapi dhanairapi
88.94
bāla uvāca || || vyaktaṃ taistamasā dattaṃ dānaṃ pūrveṣu janmasu || rajasā pūjitaḥ śaṃsustatprāptaṃ svakṛtaṃ ca taiḥ
88.95
kiṃ tu yattamasā karma
kṛtaṃ tasya prabhāvataḥ || dharmāya na ratirbhūyāttatatasteṣāṃ vidāṃvara
88.96
bhuktvā puṇyaphalaṃ yāti narakaṃ nātra saṃśayaḥ || asmiśca saṃśaye proktaṃ mārkaṇḍe
yena śrayate
88.97
ihaivaikasya nāmutra amutraikasya no iha || iha cāmutra caikasya nāmutraikasya no iha
88.98
pūrvopāttaṃ bhavetpuṇyaṃ bhuktirnaivārjaya
ntyapi || iha bhogaḥ sa vai prokto durbhagasyālpamedhasaḥ
88.99
pūrvopāttaṃ yasya nāsti tapobhiścārjayatyapi || paraloke tasya bhogo dhīmataḥ sa kriyā
sphuṭam
88.100
pūrvopāttaṃ yasya nāsti puṇyaṃ cehāpi nārjayet || tataścehāmutra vāpi bho dhikkaṃ ca narādhamam
88.101
iti jñātvā mahābhāga tyaktvā śalyāni kṛtsnaśaḥ || bhaja rudraṃ varṇadharmaṃ pālayāsmātparaṃ na hi
88.102
yo hi naṣṭeṣvabhīṣṭeṣu prāteṣvapi ca śocati || tṛpyeta vā bhavedvanyo niścitaṃ so'nyajanmanaḥ
88.103
nandabhadra uvāca || || namastubhyamabālāya bālarūpāya dhīmate || ko bhavāṃstvato vettumicchāmi tvāṃ śucismitam
88.104
bahavo'pi mayā vṛddhā dṛṣṭāścopāsitāḥ sadā || teṣāmīdṛśakā buddhirna dṛṣṭā na śrutā mayā
88.105
yena me janmasaṃdehā nāśitā līlayaiva ca || tasmātsāmānyarūpastvaṃ niścitaṃ na mataṃ mama
88.106
bāla uvāca || mahadetatsamākhyeyamekāgraḥ śṛṇu tattvataḥ || itaḥ saptādhike cāpi saptame janmani tvaham
88.107
vaidiśe nagare vipro nāmnā'''saṃ dharmajālikaḥ || vedavedāṃgatattvajñaḥ smṛtiśāstrārthavidgaraḥ
88.108
vyākhyātā dharmaśāstrāṇāṃ yathā sākṣādbṛhaspatiḥ || kiṃ tvahaṃ vividhāndharmāṃllokānāṃ
varṇaye bhṛśam
88.109
svayaṃ cātidurācāraḥ pāpināmapi pāparāṭ || māṃsāśī madyasevī ca paradārarataḥ sadā
88.110
asatyabhāṣī dambhī
ca sadā dharmadhvajī khalaḥ || lobhī durātmā kathako na kartā kahīṃcitkacit
88.111
yasmājjālikavajjālaṃ lokebhyo'haṃ kṣipāmi ca
tattvajñā māṃ tataḥ prāhurdharmajālika ityuta
88.112
so'haṃ tairbahubhiścīrṇaiḥ pātakairaṃta āgate || mṛto gato yamasthānaṃ pātitaḥ kūṭaśā
lmalīm
88.113
yamadūtaistataḥ kṛṣṭaḥ smāryamāṇaḥ svaceṣṭitam || khaḍgaiśca kṛtyamāno'haṃ jīvāmi pramiyāmi ca
88.114
ātmānaṃ bahudhā niṃda
ṛchāśvatīrnyavasaṃ samāḥ || narake yā matirbhūyāddharmaṃ prati prapīḍataḥ
88.115
sā cenmuhūrtamātraṃ syādapi dhanyastataḥ pumān || namonamaḥ karmabhūmyai
sukṛtaṃ duṣkṛtaṃ ca vā
88.116
yasyāṃ muhūrtamātreṇa yugairapi na naśyati || tato vipaścijjanako mokṣayāmāsa nārakāt
88.117
taiḥ sahāhaṃ
pramuktaśca kathaṃcidapīḍitaḥ || sthāṇutvamanubhūyātha kreṃśānāsādya bhūriśaḥ
88.118
kīṭohamabhavaṃ paścāttīre sārasvate śubhe || tatra mārge sukhamiva
saṃpratohaṃ yadṛcchayā
88.119
āgacchato rathasyāsya śabdamaśrauṣamunnatam || taṃ meghaninadaṃ śrutvā bhītohaṃ sahasā javāt
88.120
mārgasu
tsūjya dūreṇa prapalāyanamācaram || etasminnaṃtare vyāsastatra prāpto yadṛcchayā
88.121
sa māmapaśyatreṃstaṃ ca kṛpayā saṃyuto muniḥ || yanmayā
sarvalokānāṃ nānādharmāḥ prakīrtitāḥ
88.122
viprajanmani tasyaiva prabhāvādyāsasaṃgamaḥ || tataḥ sarvarutajño māṃ prāhāścaryaḥ kīṭabhāṣayā
88.123
kimevaṃ naśyase kīṭa kasmānmṛtyorbibheṣi ca || aho sucitā bhītirmanuṣyasya kutastava
88.124
ityukto matimānpūrvapuṇyādyāsaṃ
tadocivān || na me bhayaṃ jagadvaṃdya mṛtyorasmātkathaṃcana
88.125
etadeva bhayaṃ mānya gaccheyamadhamāṃ gatim || asyā api kuyoneśca saṃtyanyāḥ ko
ṭiśo'dhamāḥ
88.126
tāsu garbhādikakkeśabhītastrasto'smi nānyathā
88.127
vyāsa uvāca || || mā bhaiyaṃ kuru sarvābhyo yoni
bhyaśca cirādiva || mokṣayiṣyāmi brāhmaṇyaṃ prāpayiṣyāmi niścitam
88.128
ityuktohaṃ kaॉliyena taṃ praṇamya jagadgurum || mārgamāgatya cakreṇa
pīḍito mṛtyumāgamam
88.129
tataḥ kākaśrṛgālādiyoniṣvasmi yadā'bhavam || tadātadā samāgamya vyāso māṃ smārayacca tat
88.130
tato
bahuvidhā yonīḥ parikramyāsmi karśitaḥ || brāhmaṇasya ca gehesyāṃ yonau jāto'tiduḥkhitaḥ
88.131
tato janmaprabhṛtyasmi pitṛbhyāṃ pariva
jitaḥ || galatkuṣṭhī mahāpīḍāsetāṃ yo'nubhavāmi ca
88.132
tato māṃ paṃcame varṣe vyāsa āgatya jatavān || karṇe sārasvataṃ maṃtraṃ tenāhaṃ saṃsma
rāmi ca
88.133
anadhītāni śāstrāṇi vedāndharmāṃśca kṛtsnaśaḥ || uktaṃ vyāsena cedaṃ me gaccha kṣetraṃ guhasya ca || tatra tvaṃ naṃdabhadraṃ ca āśvāsaya
mahāmatim
88.134
tyatktvā bahūdake prāṇānasthikṣepaṃ mahījale || kāryādya tvaṃ tato bhāvī maitreya iti sanmuniḥ
88.135
gamiṣyasi
tato mokṣamiti māṃ vyāsa uktavān || āgataśca tataścātra vāhīkebhyo'tikleśataḥ
88.136
iti te kathitaṃ sarvamātmanaścaritaṃ mayā
pāpamevaṃvidhaṃ kaṣṭaṃ naṃdabhadra sadā tyaja
88.137
naṃdabhadra uvāca || || aho mahādbhutaṃ tubhyaṃ caritaṃ yena me hṛdi || bhūyaḥ śataguṇaṃ jātaṃ dharmāya
dṛḍhamānasam
88.138
kiṃ tu tvayoktadharmasya kartukāmo'smi niṣkṛtim || dharmaṃ smara bhavāṃstasmātkicidādiśa niścitam
88.139
bāla uvāca || || atra tīrthe ca satāhaṃ nirāhārastvahaṃ sthitaḥ || sūryamaṃtrājamiṣyāmi tyakṣyāmi ca tatastvasūn
88.140
tato
varkarikātīrthe dagdhagyohaṃ tvayā taṭe || asthīni sāgare cāpi mama kṣepyāṇi cātra hi
88.141
yadi sāpahnavaṃ cittaṃ mayyetīva tavāsti cet
tattastvāṃ gurukāryārthamādekṣyāmi śṛṇuṣva tat
88.142
asminbahūdake tīrthe yatra prāṇāṃstyajāmyaham || tatra mannāmacihnaste saṃsthāpyo bhāskaro
vibhuḥ
88.143
ārogyaṃ dhanadhānyaṃ ca putradārādisaṃpadaḥ || bhāskaro bhagavāṃstuṣṭo dadyādetacchutervacaḥ
88.144
savitā paramo devaḥ sarvasvaṃ vā
dvijanmanām || vedavedāṃgagītaśca tvamapyenaṃ sadā bhaja
88.145
bahūdakamidaṃ kuṃḍaṃ saṃsevyaṃ ca sadā tvayā || māhātmyamasya vakṣyāmi saṃkṣepādyathāsa
sūcitam
88.146
bahūdake kuṃḍavare snāti yo vidhivannaraḥ || ārogyaṃ dhanadhānyādyaṃ tasya syātsarvajanmasu
88.147
bahūdake ca yaḥ snātvā
saptamyāṃ māghamāsake || dadyātpiṃḍaṃ pitṝṇāṃ ca te'kṣayyāṃ tṛptimāpnuyuḥ
88.148
bahūdakasya tīre yaḥ śuciryajati vai kratum || śatakratuphalaṃ tasya
nāsti kāṃcidvicāraṇā
88.149
atra yastyajati prāṇānbahūdakataṭe naraḥ || modate sūryaloke'sau dharmiṇāṃ ca suto bhavet
88.150
bahūdakasya
tīre ca yaḥ kuryānjapasādhanam || sarvaṃ lakṣaguṇaṃ proktaṃ japo homaśca pūjanam
88.151
bahūdakasya tīre ca dvijamekaṃ ca bhojayet || yo siṣṭānnena tasya
syādiprakoṭiśca sojitā
88.152
bahūdakasya tīre yā nārī gauriṇikāḥ śubhāḥ || saṃbhojayati tasyāśca kuryātsusvāgataṃ humā
88.153
bahū
dakasya tīre ca yaḥ kuryādyogasādhanam || ṣaṇmāsābhyantare siddhirbhavettasya na saṃśayaḥ
88.154
bahūdakasya tīre ca pretānuddiśya dīyate || yatki
cidakṣayaṃ tepāmupatiṣṭhenna cānyathā
88.155
snānaṃ dānaṃ japo homaḥ svādhyāyaḥ pitṛtarpaṇam || kṛtaṃ bahūdakataṭe sarvaṃ syātsumahatphalam
88.156
tvayaitaddhi saṃdhāryaṃ phalaṃ vyāsena sūcitam || bahūdakasya kuṃḍasya naṃdabhadra mahāmate
88.157
ityuktvā so'bhavanmaunī snātvā kuṃḍe tataḥ śuciḥ
tīre prastaramāśritya svayaṃ maṃtrājajāpa ha
88.158
śrīnārada uvāca || || tataḥ sa saptarātrāṃte jahau bālo nijāṃ tanūm || saṃskārito
yathoktaṃ ca naṃdabhadreṇa brāhmaṇaiḥ
88.159
yatra bālaḥ sa ca prāṇāñjahau japaparāyaṇaḥ || bālādityamiti khyātaṃ tatrāsthāpayata prabhum
88.160
bahūdake ca yaḥ snātvā bālādityaṃ prapūjayet || tasya syādbhāskarastuṣṭo mokṣopāyaṃ ca viṃdati
88.161
naṃdabhadro'pyathānyasyāṃ bhāryāyāmaparānsu
tān || utpādyātmasamāndhīmāñchivasūryaparāyaṇaḥ
88.162
rudradehaṃ yayau pārtha punarāvṛttidurlabham || evametanmahākuṃḍaṃ bahūdakamiti smṛtam
88.163
asya tīre svamaṃśaṃ ca vachīnāthaḥ pramokṣyati || dattātreyasya yo yogī hyavatāro bhaviṣyati
88.164
arcayitvā ca taṃ devaṃ yogasiddhimavāpnuyāt || paśūnāmaddhimāpnoti gośaraṇyo hyasau prabhuḥ
88.165
paścimāyāṃ budhasutastathā kṣetraṃ sa bhārataṃ || purūravādityamiti sthāpayā
māsa pārthivaḥ
88.166
sarvakāmapradaścāsau bhaḍādityasamo raviḥ || bahūdakakṣetrasamaṃ tasya kṣetraṃ ca bhārata
88.167
asya tīrthasya māhātmyaṃ japtavyaṃ karṇamūlake || putrasya vāpi śiṣyasya na kathaṃcana nāstikaḥ
88.168
śṛṇotīdaṃ śraddhayā yastasya tuṣyecca bhāskaraḥ || dhārayanhṛdaye mokṣaṃ
mucyate bhavasāgarāt
88.168.p1
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe bahūdakamāhātmya bālādityavṛttāntavarṇanaṃnāma ṣaṭcatvāriṃśo'dhyāyaḥ
Linked texts (7)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Kumārikākhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārakhaṇḍa — Sanskrit
- Māheśvarakhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārīkākhaṇḍa — Sanskrit
- Kṛtyakalpataru — Lakṣmīdhara Bhaṭṭa, Sanskrit
- Mokṣakāṇḍa — Lakṣmīdhara Bhaṭṭa, Sanskrit