Pramāṇa · Search · About · API

Vaishnavakhanda 91

Vaiṣṇavakhaṇḍa 91

Language
Sanskrit

Contents

91.1

cha || || arjuna uvāca || || atyadbhutāni tīrthāni
liṃgāni ca mahāmune || śrutvā tava mukhāṃbhojāddṛśaṃ me hṛṣyate manaḥ

91.2

mahīnagarakasyāpi sthāpitasya tvayā mune || yāni tīrthāni
mukhyāni tāni varṇaya me prabho

91.3

nārada uvāca || || śrīmanmahīnagarake yāni tīrthāni phālguna || tāni vakṣyāmi yatrāste jayā
dityo raviḥ prabhuḥ

91.4

jayādityasya yo nāma kīrtayediha mānavaḥ || sarvarogavinirmukto labhetso'pi hṛdīpsitam

91.5

yasya saṃdarśanādeva
kalyāṇairapi pūyate || mucyate cāpyakalyāṇaiḥ śraddhāvānpārtha mānavaḥ

91.6

tasya devasya cotpattiṃ śṛṇu pārtha vadāmi te || śṛṇvanvā kīrtayanvāpi
prasādaṃ bhāskarāṅgabhet

91.7

ahaṃ saṃsthāpya saṃsthānametatkālena kenacit || prayāto bhāskaraṃ lokaṃ darśanārthī yadracchayā

91.8

sa māṃ praṇatamā
sīnamabhyarcyārgheṇa bhāskaraḥ || prahasanniva prāhedaṃ devo madhurayā girā

91.9

kuta āgamyate vipra ka ca vā pratigamyate || ka cāyaṃ nāradamune
kālaste vihato'bhavat

91.10

nārada uvāca || || evamukto bhāskareṇa taṃ tadā prātravaṃ vacaḥ || bhārate vihataḥ khaṇḍe mahīnagarakādapi
darśanārthaṃ tava vibho samāyāto'smi bhāskara

91.11

raviruvāca || || yattvayā sthāpitaṃ sthānaṃ tatra ye saṃti brāhmaṇāḥ || teṣāṃ guṇānnam
brūhi kiṃguṇā nanu te dvijāḥ

91.12

nārada uvāca || || evaṃ pṛṣṭo bhagavatā punarevābravaṃ vacaḥ

91.13

yadi tānbhoḥ praśaṃsāmi svīyā
nstautīti vācyatā || niṃdāmyanarhānkasmādvā kaṣṭamevobhayatra ca

91.14

athavāpāramāhātmye sati teṣāṃ mahātmanām || alpe kṛte varṇane syā
doṣa eva mahānmama

91.15

madarcitadvijeṃdrāṇāṃ yadi syācchravaṇepsitā || tataḥ svayaṃ vilokyāste gatvedaṃ me mataṃ rave

91.16

iti śrutvā mama
vaco ravirāsītsuvismitaḥ || svayaṃ drakṣyāmi covāca punaḥpunaraharpatiḥ

91.17

so'tha vipratanuṃ kṛtvā māṃ visarjyaiva bhāskaraḥ || pratapandivi
yogācca prayātorṇavarodhasi

91.18

jaṭāṃ triṣavaṇasnānapiṃgalāṃ dhārayannatha || vṛddhadvijo mahātejā dahaśe brāhmaṇairmama

91.19

tato hārītapramukhāḥ
praharṣotphullalocanāḥ || utthāya brahmaśālāyāste dvijā dvijamādravan

91.20

namaskṛtya dvijāgryaṃ te praharṣādidamabruvan

91.20-2

adya no divasaḥ puṇyaḥ
sthānamadyottamaṃ tvidam || yattvayā viprapravara svayamāgamanaṃ kṛtam

91.22

dhanyasya hi gṛhasthasya kṛpayaiva dvijottamāḥ || ātithyaveṣeṇāyāṃti
pāvanārthaṃ na saṃśayaḥ

91.23

tattvaṃ gehāni cāsmākaṃ pādacaṃkramaṇena ca || darśanādbhojanātsthānādasmābhiḥ saha pāvaya

91.24

atithiruvāca
bhojanaṃ dvividhaṃ viprā prākṛtaṃ paramaṃ tathā || tadahaṃ samyagicchāmi dattaṃ paramabhojanam

91.25

ityetadatitheḥ śrutvā hārītaḥ putramabravīt || aṣṭarṣaṃ tu
kamaṭhaṃ vetsi putra dvijoditam

91.26

kamaṭha uvāca || || tāta praṇamya tvāṃ vakṣye tādṛkparamabhojanam || dvijaṃ ca tarpayiṣyāmi dattvā paramabhojanam

91.27

sutena kila jātena jāyate cānṛṇaḥ pitā || satyaṃ kariṣye tadvākyaṃ saṃtarpyātithimuttamam

91.28

bhojanaṃ dviprakāraṃ ca pravibhāgastayorayam || prākṛtaṃ procyate tvevamanyatparamabhojanam

91.29

tatra yatprākṛtaṃ nāma prakṛtipramukhasya tat || caturviṃśatitattvānāṃ gaṇasyoktaṃ hi tarpaṇam

91.30

ṣaḍrasaṃ
bhojanaṃ tacca paṃcabhedaṃ vadaṃti ca || yena bhuktena tṛtaṃ syātkṣetraṃ yaddehalakṣaṇam

91.31

yathāparaṃparanāma proktaṃ paramabhojanam || paramaḥ procyate cātmā
tasya tadbhojanaṃ bhavet

91.32

tato nānāprakārasya dharmasya śravaṇaṃ hi yat || tadannaṃ procyate bhoktā kṣetrajñaḥ śravaṇau mukham

91.33

tadvāsyāmi
dvijāgryāya pṛccha vipra yadicchasi || śaktitastarpayiṣyāmi tvāmahaṃ viprasaṃsadi

91.34

nārada uvāca || || kamaṭhasyaitadākarṇya so'tithi
rvacanaṃ mahat || manasaiva praśasyāmuṃ praśnamenamathākarot

91.35

kathaṃ saṃjāyate jaṃtuḥ kathaṃ cāpi pralīyate || bhasmatāmatha saṃprāpya ka cāyaṃ prati
padyate

91.36

kamaṭha uvāca || || gurave prāṅmaskṛtya dharmāya tadanaṃtaram || chaṃdogītamasuṃ praśnaṃ śaktyā vakṣyāmi te dvija

91.37

janane trividhaṃ karma heturjantorbhavetkila || puṇyaṃ pāpaṃ ca miśraṃ ca sattvarājasatāmasam

91.38

tatra yaḥ sāttviko nāma sa svargaṃ pratipadyate || svargātkālaparibhraṣṭo dhanī dharmī sukhī bhavet

91.39

tathā yastāmaso nāma narakaṃ pratipadyate || bhuktvā bahvīryātanāśca sthāvaratvaṃ prapadyate

91.40

maha
tāṃ darśanasparśairupabhogasahāsanaiḥ || mahatā kālayogena saṃsaranmānavo bhavet

91.41

so'pi duḥkhadaridrādyairveṣṭito vikaleṃdriyaḥ || pratyakṣaḥ sarvalokānāṃ pāpasyaitaddhi lakṣaṇam

91.42

atha yo miśrakarmā syāttiryaktvaṃ pratipadyate || mahatāmeva saṃsargātsaṃsaranmānavo bhavet

91.43

yasya puṇyaṃ pṛthutaraṃ pāpamalpaṃ hi jāyate || sa pūrvaṃ duḥkhito bhūtvā paścātsaukhyānvito bhavet

91.44

pāpaṃ pṛthutaraṃ yasya puṇyamalpataraṃ bhavet || pūrvaṃ sukhī tato duḥkhī miśrasyaitaddhi lakṣaṇam

91.45

tatra mānuṣasaṃbhūtiṃ śṛṇu yāhagasau bhavet || puruṣasya striyāścaiva śukraśoṇitasaṃgame

91.46

sarvadoṣavinirmukto jīvaḥ saṃsarate sphuṭam || guṇānvitaṃmanobuddhiśubhāśubhasamanvitaḥ

91.47

jīvaḥ praviṣṭo garbhaṃ tu kalale pratitiṣṭhati || mūḍhaśca kalale tatra māsamātraṃ ca tiṣṭhati

91.48

dvitīyaṃ tu tathā māsaṃ ghanībhūtaḥ sa tiṣṭhati || tasyāvayavanirmāṇaṃ tṛtīye māsi jāyate

91.49

asthīni ca tathā māsi jāyaṃte ca caturthake || tvagjanma paṃcame māsi ṣaṣṭhe romṇāṃ samudbhavaḥ

91.50

saptame ca tathā māsi prabodhaścāsya jāyate || māturāhārapītaṃ ca saptame māsyupāśnute

91.51

aṣṭame navame māsi bhṛśamudvijate tataḥ || jarāyuṇā veṣṭitāṃgo mukhe baddhakarāṃguliḥ

91.52

madhye kṣībastu vāme strī dakṣiṇe puruṣastathā || tiṣṭhatyudarabhāge ca pṛṣṭharaśmimukhaḥ kila

91.53

yasyāṃ tiṣṭhatyasau yonau tāṃ ca vetti na saṃśayaḥ || sarvaṃ smarati vṛttāṃtaṃ bahūnāṃ janmanāmapi

91.54

aṃdhe tamasi kiṃham̐śyo gaṃdhānmohaṃ dṛḍhaṃ labhet || śīte mātrā jale pīte śītamuṣṇaṃ tayoṣṇake

91.55

vyāyāme labhate mātuḥ kleśaṃ vyādheśca vedanām || alakṣyāḥ pitṛmātṛbhyāṃ jāyaṃte vyādhayaḥ parāḥ

91.56

saukumāryādrujaṃ tīvrāṃ janayaṃti ca tasya te || svalpamapyatha taṃ kālaṃ vetti varṣaśatopamam

91.57

saṃtapyate bhṛśaṃ garbhe karmabhiśca purātanaiḥ || manorathāṃśca kurute sukṛtārthaṃ punaḥpunaḥ

91.58

janma cedahamāpsyāmi mānuṣye jīvitaṃ tathā || tatastatpkariṣyāmi yena mokṣo bhavetsphuṭam

91.59

evaṃ tu ciṃtayānasya sīmaṃtonnayanādanu || māsadvayaṃ tadbhajati pīḍatāntriyugākṛti

91.60

tataḥ svakāle saṃpūrṇe sūtimārutacālitaḥ || bhavatyavāṅmukho jaṃtuḥ pīḍāmanubhavanparām

91.61

adhomukhaḥ saṃkaṭena yonidvāreṇa niḥsaret || pīḍayā pīḍyamāno'pi carmotkartanatulyayā

91.62

karapatrasamasparśaṃ karasaṃsparśanā
dikam || asau jāto vijānāti māsamātraṃ vimohitaḥ

91.63

prākkarmavaśagasyāsya garbhajñānaṃ ca naśyati || tataḥ karoti karmāṇi śvetaraktā
sitāni ca

91.64

asthipaṅktulāstaṃbhannāyubaṃdhena yaṃtritam || raktamāṃsamṛdāliptaṃ viṇmūtradravyabhājanam

91.65

saptabhittisusaṃbaddhaṃ channaṃ roma
tṛṇairapi || vadanaikamahādvāraṃ gavākṣādhvibhūṣitam

91.66

oṣṭhadvayakapāṭaṃ ca daṃtārgalavimudritam || nāḍīsvedapravāhaṃ ca kaphapittapariplutam

91.67

jarāśokasamāviṣṭaṃ kālavakrānalasthitam || rāgadveṣādibhirbhrastaṃ ṣaḍgauśikaṃsamudbhavam

91.68

evaṃ saṃjāyate puṃso dehagehamidaṃ dvija
yasminvasati kṣetrajño gṛhastho buddhigehinī

91.69

mokṣaṃ svargaṃ ca narakamāste saṃsādhayannapi

91.69.p1

iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśīti sāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe kamaṭhasūryasaṃvāde jīvasya dehotpattivarṇanaṃnāmaikonapañcāśattamo'dhyāyaḥ

Linked texts (7)