Vayupurana 1.14: adhyāyaḥ 14
Vāyupurāṇa 1.14
- Language
- Sanskrit
adhyāyaḥ 14
1.14.1
.. vāyuruvāca ..
1.14.2
na caivamāgato jñānādrāgāt karmma samācaret.
rājasaṃ tāmasaṃ vāpi bhuktvā tatraiva yujyate .. 14.1 ..
1.14.3
tathā sukṛtakarmmā tu phalaṃ svarge samaśrute.
tasmāt sthānāt punarbhraṣṭo mānuṣyamanupadyate .. 14.2 ..
1.14.4
tasmādbrahma paraṃ sūkṣmaṃ brahma śāśvatamucyate.
brahma eva hi seveta brahmaiva paramaṃ sukham .. 14.3 ..
1.14.5
pariśramastu yajñānāṃ mahatārthena varttate.
bhūyo mṛtyuvaśaṃ yāti tasmānmokṣaḥ paraṃ sukham .. 14.4 ..
1.14.6
atha vai dhyānasaṃyukto brahmayajñaparāyaṇaḥ .
na sa syād vyāpituṃ śakyo manvantaraśatairapi .. 14.5 ..
1.14.7
dṛṣṭvā tu puruṣaṃ divyaṃ viśvākhyaṃ viśvarūpiṇam.
viśvapāda śirogrīvaṃ viśveśaṃ viśvabhāvanam.
viśvagandhaṃ viśvamālyaṃ viśvāmbaradharaṃ prabhum .. 14.6 ..
1.14.8
gobhirmahī saṃyatate patatriṇaṃ mahātmānaṃ paramamatiṃ vareṇyam.
kaviṃ purāṇamanuśāsitāraṃ sūkṣmācca sūkṣmaṃ mahato mahāntam.
yogena paśyanti na cakṣuṣā taṃ nirindriyaṃ puruṣaṃ rukmavarṇam .. 14.7 ..
1.14.9
aliṅginaṃ puruṣaṃ rukmavarṇaṃ saliṅginaṃ nirguṇaṃ cetanaṃ ca.
nityaṃ sadā sarvagatantu śaucaṃ paśyanti yuktyā hyacalaṃ prakāśam .. 14.8 ..
1.14.10
tadbhāvitastejasā dīpyamānaḥ apāṇipādodarapārśvajihvaḥ.
atīndriyo'dyāpi susūkṣma ekaḥ paśyatyacakṣuḥ sa śrṛṇotyakarṇaḥ .. 14.9 ..
1.14.11
nāsyāstyabuddhaṃ na ca buddhirasti sa veda sarvaṃ na ca vedavedyaḥ.
tamāhuragryaṃ puruṣaṃ mahāntaṃ sacetanaṃ sarvvagataṃ susūkṣmam .. 14.10 ..
1.14.12
tāmāhurmunayaḥ sarvve loke prasavadharmiṇīm.
prakṛtiṃ sarvvabhūtānāṃ yuktāḥ paśyanti cetasā .. 14.11 ..
1.14.13
sarvvataḥ pāṇipādāntaṃ sarvvato'kṣiśiromukham.
sarvvataḥ śruti (ma) mām̐lloke sarvvamāvṛtya tiṣṭhati .. 14.12 ..
1.14.14
yuktā yogena ceśānaṃ sarvvataśca sanātanam.
puruṣaṃ sarvvabhūtānāṃ tasmāddhyātā na muhyate .. 14.13 ..
1.14.15
bhūtātmānaṃ mahātmānaṃ paramātmānamavyayam.
sarvvātmānaṃ paraṃ brahma tadvai dhyātvā na muhyati .. 14.14 ..
1.14.16
pavano hi yathā grāhyo vicaran sarvvamūrtiṣu.
puri śete tathābhre ca tasmāt puruṣa ucyate.
atha celluptadharmmāttu saviśeṣaiśca karmmābhiḥ .. 14.15 ..
1.14.17
tatastu brahma yonyāṃ vai śukraśoṇitasaṃyutam.
strīpumāṃsaprayogeṇa jāyate hi punaḥ punaḥ .. 14.16 ..
1.14.18
tatastu garbhakāle tu kalanaṃ nāma jāyate.
kālena kalanañcāpi budbudaśca prajāyate .. 14.17 ..
1.14.19
mṛtpiṇḍastu yathā cakre cakravātena pīḍitaḥ.
hastābhyāṃ kriyamāṇastu viśvatvamupagacchati .. 14.18 ..
1.14.20
evamātmāsthisaṃyukto vāyunā samudīritaḥ.
jāyate mānuṣastatra yathā rūpaṃ tathā manaḥ .. 14.19 ..
1.14.21
vāyuḥ sambhavate teṣāṃ vātāt sañjāyate jalam.
jalātsaṃbhavati prāṇaḥ prāṇācchukraṃ vivarddhate .. 14.20 ..
1.14.22
raktabhāgāstrayastriṃśacchukra bhāgāścaturddaśa.
bhāgato'rddhapalaṃ kṛtvā tato garbhe niṣevate .. 14.21 ..
1.14.23
tatastu garbhasaṃyuktaḥ pañcabhirvāyubhirvṛtaḥ.
pituḥ śarīrāt pratyaṅgarūpamasyopajāyate .. 14.22 ..
1.14.24
tato'sya māturāhārāt pītalīḍhapraveśitam.
nābhi srotaḥpraveśena prāṇādhāro hi dehinām .. 14.23 ..
1.14.25
navamāsān parikliṣṭaḥ saṃveṣṭitaśirodharaḥ .
veṣṭitaḥ sarvvagātraiśca aparyyāyakramāgataḥ.
navamāsoṣitaścaiva yonicchidrādavāṅmukhaḥ .. 14.24 ..
1.14.26
tatastu karmmabhiḥ pāpairnirayaṃ pratipadyate.
asipatravanañcaiva śālmalīcchedabhedayoḥ .. 14.25 ..
1.14.27
tatra nirbhartsanañcaiva tathā śoṇitabhojanam .
etāstu yātan ghorāḥ kumbhīpākasuduḥsahāḥ .. 14.26 ..
1.14.28
yathā hyāpastu vicchinnāḥ svarūpamupayānti vai .
tasmācchinnāśca bhinnāśca yātanāsthānamāgataḥ .. 14.27 ..
1.14.29
evaṃ jīvastu taiḥ pāpaistapyamānaḥ svayaṃ kṛtaiḥ .
prāpnuyāt karmmabhirduḥkhaṃ śeṣaṃ vā yādi cetaram .. 14.28 ..
1.14.30
ekenaiva tu gantavyaṃ sarvvamṛtyuniveśanam.
ekanaiva ca bhoktavyaṃ tasmāt sukṛtamācaret .. 14.29 ..
1.14.31
na hyenaṃ prasthitaṃ kaścidgacchantamanugacchati.
yadanena kṛtaṃ karmma tadenamanugacchati .. 14.30 ..
1.14.32
te nityaṃ yamaviṣaye vibhinnadehāḥ krośantaḥ satatamaniṣṭasaṃprayogaiḥ.
śuṣyante parigatavedanāśarīrāḥ bahvībhiḥ subhṛśamadharmmayātanābhiḥ .. 14.31 ..
1.14.33
karmaṇāḥ manasā vācā yadabhīṣṭaṃ niṣevyate.
tat prasadya haret pāpaṃ tasmāt sukṛtamācaret .. 14.32 ..
1.14.34
yādṛg jātāni pāpāni pūrvvaṃ karmmāṇi dehinaḥ.
saṃsāraṃ tāmasaṃ tādṛk ṣahvidhaṃ pratipadyate .. 14.33 ..
1.14.35
mānuṣyaṃ paśubhāvañca paśubhāvānmṛgo bhavet.
mṛgatvāt pakṣibhāvantu tasmāccaiva sarīsṛpaḥ .. 14.34 ..
1.14.36
sarīsṛpatvādgacchoddhi.
sthāvaratvanna saṃśayaḥ.
sthāvaratvaṃ punaḥ prāpto
yāvadunmiṣate naraḥ.
kulālacakavadbhāntastatraivaparikīrtitaḥ .. 14.35 ..
1.14.37
ityevaṃ hi manuṣyādiḥ saṃsāre sthāvarāntake.
vijñeyastāmaso nāma tatraiva parivarttate .. 14.36 ..
1.14.38
sāttvikaścāpi saṃsāro brahmādiḥ parikīrttitaḥ.
piśācāntaḥ savijñeyaḥ svargasthāneṣu dehinām .. 14.37 ..
1.14.39
brāhme tu kevalaṃ sattvaṃ sthāvare kevalaṃ tamaḥ.
caturddaśānāṃ sthānānāṃ madhye viṣṭambhakaṃ rajaḥ.
marmasu cchidyamāneṣu vedanārttasya dehinaḥ .. 14.38 ..
1.14.40
tatastu paramaṃ brahma kathaṃ vipraḥ smariṣyati .
saṃskārāt pūrvadharmasya bhāvanāyāṃ praṇoditaḥ.
mānuṣyaṃ bhajate nityaṃ tasmānnityaṃ samādadhet .. 14.39 ..
1.14.41
iti śrīmahāpurāṇe vāyuprokte pāśupatayogo nāma caturddaśo'dhyāyaḥ .. 14 ..
Linked texts (1)
- Prakriyāpāda — Sanskrit