<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.16 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana) › [Vayupurana](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu) › 1.16

# Vayupurana 1.16: adhyāyaḥ 16

Vāyupurāṇa 1.16

- **Language:** Sanskrit

### adhyāyaḥ 16

### [1.16.1](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.16.1)

.. vāyuruvāca ..

### [1.16.2](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.16.2)

ata ūddhvaṃ pravakṣyāmi śaucācārasya lakṣaṇam.  
yadanuṣṭhāya śuddhātmā pretya svargaṃ hi cāpnuyāt .. 16.1 ..

### [1.16.3](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.16.3)

udakārthī tu śaucānāṃ munīnāmuttamaṃ padam .  
yastu teṣvapramattaḥ syāt sa munirnnāvasīdati .. 16.2 ..

### [1.16.4](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.16.4)

mānāvamānau dvovetau tāvevāhurviṣāmṛte .  
avamānaṃ viṣaṃ tatra mānantvamṛtamucyate .. 16.3 ..

### [1.16.5](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.16.5)

yastu teṣvapramattaḥ syāt sa munirnnāvasīdati .  
guroḥ priyahite yuktaḥ sa tu saṃvatsaraṃ vaset .. 16.4 ..

### [1.16.6](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.16.6)

niyameṣvapramattastu yameṣu ca sadā bhavet .  
prāpyānujñāntataścaiva jñānāgamanamuttamam.  
avirodhena dharmasya vicaret pṛthivīmimām .. 16.5 ..

### [1.16.7](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.16.7)

cakṣuḥ pūtaṃ vrajenmārgaṃ vastrapūtaṃ jalaṃ pibet.  
satyapūtāṃ vadedvāṇīmiti dharmānuśāsanam .. 16.6 ..

### [1.16.8](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.16.8)

ātithyaṃ śrāddhayajñeṣu na gacchedyogavit vkacit.  
evaṃ hyahiṃsako yogī bhavediti vicāraṇā .. 16.7 ..

### [1.16.9](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.16.9)

vahnau vidhūme vyaṅgāre sarvṛsmin bhuktavajjane.  
vicarenmatimān yogī na tu teṣveva nityaśaḥ .. 16.8 ..

### [1.16.10](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.16.10)

yathaivamavamanyante yathā paribhavanti ca.  
yuktastathā caredbhaikṣaṃ satāṃ dharmamadūṣayan .. 16.9 ..

### [1.16.11](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.16.11)

bhaikṣaṃ caredgṛhastheṣu yathācāragṛheṣu ca.  
śreṣṭhā tu paramā ceyaṃ vṛttirasyopadiśyate .. 16.10 ..

### [1.16.12](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.16.12)

ata ūrddhvaṃ gṛhastheṣu śālīneṣu cared‌dvijaḥ.  
śraddadhāneṣu dānteṣu śrotriyeṣu mahātmasu .. 16.11 ..

### [1.16.13](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.16.13)

ata ūrddhvaṃ punaścāpi aduṣṭapatiteṣu ca.  
bhaikṣacaryā vivarṇeṣu jaghanyā vṛttirucyate .. 16.12 ..

### [1.16.14](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.16.14)

bhaikṣaṃ yavāgūṃ takraṃ vā payo yāvakameva ca.  
phaḻamūlaṃ vipavkaṃ vā piṇyākaṃ śaktitopi vā .. 16.13 ..

### [1.16.15](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.16.15)

ityete vai mayā proktā yogināṃ siddhivarddhanāḥ.  
āhārāsteṣu siddheṣu śreṣṭhaṃ bhaikṣamiti smṛtam .. 16.14 ..

### [1.16.16](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.16.16)

abbinduṃ yaḥ kuśāgreṇa māse māse samaśnute.  
nyāyato yastu bhikṣeta sa pūrvoktādviśiṣyate .. 16.15 ..

### [1.16.17](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.16.17)

yogināṃ caiva sarveṣāṃ śreṣṭhaṃ cāndrāyaṇaṃ smṛtam .  
ekaṃ dve trīṇi catvāri śaktito vā samācaret .. 16.16 ..

### [1.16.18](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.16.18)

asteyaṃ brahmacaryañca alobhastyāga eva ca.  
vratāni caiva bhikṣūṇāmahiṃsā paramārthitā .. 16.17 ..

### [1.16.19](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.16.19)

akrodho guruśuśrūṣā śaucamāhāralāghavam.  
nityaṃsvādhyāya ityete niyamāḥ parikīrtitāḥ .. 16.18 ..

### [1.16.20](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.16.20)

bīcayonirguṇavapurbaddhaḥ karmabhireva ca.  
yathā dvipa ivāraṇye manuṣyāṇāṃ vidhīyate .. 16.19 ..

### [1.16.21](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.16.21)

prāpyate vācirādevāṅkuśeneva nivāritaḥ.  
evaṃ jñānena śuddhena dagdhabīco hyakalmaṣaḥ.  
vimuktabandhaḥ śānto'sau mukta ityabhidhīyate .. 16.20 ..

### [1.16.22](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.16.22)

vedaistutyā sarvayajñakriyāstu yajñe japyaṃ jñānināmāhuragrayam.  
jñānāddhayānaṃ saṅgarāgavyapetaṃ tasmin prāpte śāśvatasyopalabdhiḥ .. 16.21 ..

### [1.16.23](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.16.23)

damaḥ śamaḥ satyamakalmaṣatvaṃ maunaṃ ca bhūteṣvakhileṣvathārjjavam.  
atīndriyajñānamidaṃ tathārjjavaṃ prāhustathā jñānaviśuddhasattvāḥ .. 16.22 ..

### [1.16.24](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.16.24)

samāhito brahmaparo'pramādī śucistathaivātmaratirjītendriyaḥ.  
samāpnuyuryogamimaṃ mahādhiyo maharṣayaścaivamaninditāmalāḥ .. 16.23 ..

### [1.16.25](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.16.25)

iti śrīmahāpurāṇe vāyu prokte śaucācāralakṣaṇaṃ nāma ṣoḍaśo'dhyāyaḥ .. 16 ..

## Linked texts (4)

- [Yogacintāmaṇi (Śivānanda Sarasvatī)](https://indike.org/pramana/in.darsana.yoga.yogacintamani-sivananda-sarasvati.3.814) — Śivānanda Sarasvatī 1650, Sanskrit
- [Prakriyāpāda](https://indike.org/pramana/in.purana.prakriyapada.16.1) — Sanskrit
- [Subhāṣitaratnabhāṇḍāgāra](https://indike.org/pramana/in.lit.subhasita.subhasita.adhunika.subhasitaratnabhandagara.8.1429) — Kāśīnātha Pāṇḍuraṅga Paraba 1886, Sanskrit
- [The Social and Military Position of the Ruling Caste in Ancient India, as Represented by the Sanskrit Epic](https://indike.org/pramana/ins.polity.hopkins-1889.c2.s5.402) — E. W. Hopkins, English

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.16](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.16) · Pramāṇa
