<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana) › [Vayupurana](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu) › 1.1

# Vayupurana 1.1

Vāyupurāṇa 1.1

- **Language:** Sanskrit

### [1.1.1](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.1)

śrīgaṇeśāya namaḥ ..

### [1.1.2](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.2)

nārāyaṇaṃ namaskṛtya narañcaiva narottamam.  
devīṃ sarasvatīṃ caiva tato jayamudīrayet..

### [1.1.3](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.3)

jayati parāśarasūnuḥ satyavatīhṛdayanandano vyāsaḥ.  
yasyāsyakamalagalitaṃ vāṅmayamamṛtaṃ jagat pibati..

### [1.1.4](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.4)

prapadye devamīśānaṃ śāśvataṃ dhruvamavyayam.  
mahādevaṃ mahātmānaṃ sarvasya jagataḥ patim ..1..

### [1.1.5](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.5)

brahmāṇaṃ lokakarttāraṃ sarvajñamaparājitam.  
prabhuṃ bhūtabhaviṣyasya sāmpratasya ca satpatim ..2..

### [1.1.6](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.6)

jñānamapratimaṃ yasya vairāgyaṃ ca jagatpateḥ.  
aiśvaryañcaiva dharmaśca sahasiddhicatuṣṭayaḥ ..3..

### [1.1.7](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.7)

ya imān paśyate bhāvānnityaṃ sadasadātmakān.  
āviśanti punastaṃ vai kriyābhāvārthamīśvaram ..4..

### [1.1.8](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.8)

lokakṛllokatattvajño yogamāsthāya tattvavit.  
asṛjat sarvabhūtāni sthāvarāṇi carāṇi ca ..5..

### [1.1.9](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.9)

tamajaṃ viśvakarmāṇaṃ citpatiṃ lokasākṣiṇam.  
purāṇākhyānajijñāsurvrajāmi śaraṇaṃ prabhum ..6..

### [1.1.10](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.10)

brahmavāyumahendrebhyo namaskṛtya samāhitaḥ.  
ṛṣīṇāñca variṣṭhāya vasiṣṭhāya mahātmane ..7..

### [1.1.11](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.11)

tannapttre cātiyaśase jātūkarṇāya carṣaye.  
vasiṣṭhāya ca śucaye kṛṣṇadvaipāyanāya ca ..8..

### [1.1.12](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.12)

purāṇaṃ sampravakṣyāmi brahmoktaṃ vedasammitam.  
dharmārthanyāyasaṃyuktairāgamaiḥ suvibhūṣitam ..9..

### [1.1.13](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.13)

asīmakṛṣṇe vikrānte rājanye'nupamatviṣi.  
praśāsatīmāṃ dharmeṇa bhūmiṃ bhūmipasattame ..10..

### [1.1.14](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.14)

ṛṣayaḥ saṃśitātmānaḥ satyavrataparāyaṇāḥ.  
ṛjavo naṣṭarajasaḥ śāntā dāntā jitendriyāḥ ..11..

### [1.1.15](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.15)

dharmakṣetre kurukṣetre dīrghasatrantu ījire.  
nadyāstīre dṛṣadvatyāḥ puṇyāyāḥ śucirodhasaḥ.  
dīkṣitāste yathāśāstraṃ naimiṣāraṇyagocarāḥ ..12..

### [1.1.16](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.16)

draṣṭuṃ tān sa mahābuddhiḥ sūtaḥ paurāṇikottamaḥ.  
lomāni harṣayāñcakre śrotrūṇāṃ yat subhāṣitaiḥ.  
karmaṇā prathitastena loke'smim̐llomaharṣaṇaḥ ..13..

### [1.1.17](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.17)

tapaḥśrutācāranidhervedavyāsasya dhīmataḥ.  
śiṣyo babhūva medhāvī triṣu lokeṣu viśrutaḥ ..14..

### [1.1.18](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.18)

purāṇa vedo hyakhilo yasmin samyak pratiṣṭhitaḥ.  
bhāratī caiva vipulā mahābhāratavarddhinī ..15..

### [1.1.19](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.19)

dharmārthakāmamokṣārthāḥ kathā yasmin pratiṣṭhitāḥ.  
sūktāḥ suparibhāṣāśca bhūmāvoṣadhayo yathā ..16..

### [1.1.20](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.20)

sa tān nyāyena sudhiyo nyāyavinmunipuṅgavān.  
abhigamyopasaṃsṛtya namaskṛtya kṛtāñjaliḥ.  
toṣayāmāsa medhāvī praṇipātena tānṛṣīn ..17..

### [1.1.21](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.21)

te cāpi sartriṇaḥ prītāḥ sasadasyā mahaujasaḥ.  
tasmai sāma ca pūjāñca yathāvat pratipedire ..18..

### [1.1.22](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.22)

atha teṣāṃ purāṇasya śuśrūṣā samapadyata.  
dṛṣṭvā tamātiviśvastaṃ vidvāṃsaṃ lomaharṣaṇam ..19..

### [1.1.23](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.23)

tasmin satre gṛhapatiḥ sarvaśāstraviśāradaḥ.  
iṅgitairbhāvamālakṣya teṣāṃ sūtamanodayat ..20..

### [1.1.24](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.24)

tvayā sūta mahābuddhirbhagavān brahmavittamaḥ.  
itihāsapurāṇārthaṃ vyāsaḥ samyagupāsitaḥ.  
dudoha vai matiṃ tasya tvaṃ purāṇāśrayāṃ kathām ..21..

### [1.1.25](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.25)

eṣāñca ṛṣimukhyānāṃ purāṇaṃ prati dhīmatām.  
śuśrūṣāsti mahābuddhe tacchrāvayitumarhasi ..22..

### [1.1.26](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.26)

sarve hīme mahātmāno nānā gotrāḥ samāgatāḥ.  
svān svān vaṃśān purāṇaistu śrṛṇuyurbrahmavādinaḥ ..23..

### [1.1.27](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.27)

saputrān dīrghasatre'smiñchravayethā munīnatha.  
dīkṣiṣyamāṇairasmābhi stena prāgasi saṃsmṛtaḥ ..24..

### [1.1.28](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.28)

iti sannoditaḥ sūtastaireva munibhiḥ purā.  
purāṇārthaṃ purāṇajñaiḥ satyavrataparāyaṇaiḥ ..25..

### [1.1.29](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.29)

svadharma eṣa sūtasya sadbhirdṛṣṭaḥ purātanaiḥ.  
devatānāmṛṣīṇāñca rājñāñcāmitatejasām ..26..

### [1.1.30](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.30)

vaṃśānāṃ dhāraṇaṃ kāryaṃ śrutānāñca mahātmanām.  
itihāsapurāṇeṣu diṣṭā ye brahmavādibhiḥ ..27..

### [1.1.31](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.31)

na hi vedeṣvadhikāraḥ kaśvit sūtasya dṛśyate.  
vainyasya hi pṛthoryajñe varttamāne mahātmanaḥ.  
sutyāyāmabhavat sūtaḥ prathamaṃ varṇavaikṛtaḥ ..28..

### [1.1.32](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.32)

aindreṇa haviṣā tatra haviḥ pṛktaṃ bṛhaspateḥ.  
juhāvendrāya devāya tataḥ sūto vyajāyata.  
pramādāttatra sañjajñe prāyaścittañca karmasu ..29..

### [1.1.33](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.33)

śiṣyahavyena yat pṛktamabhibhūtaṃ gurorhaviḥ.  
adharottaracāreṇa jajñe tadvarṇavaikṛtaḥ ..30..

### [1.1.34](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.34)

yacca kṣatrāt samabhavadbrāhmaṇā'varayonitaḥ.  
tataḥ pūrveṇa sādharmyāttulyadharmā prakīrttitaḥ ..31..

### [1.1.35](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.35)

madhyamo hyeṣa sūtasya dharmaḥ kṣatropajīvanam.  
rathanāgāśvacaritaṃ jaghanyañca cikitsitam ..32..

### [1.1.36](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.36)

tat svadharmamahaṃ pṛṣṭo bhavadbhirbrahmavādibhiḥ.  
kasmāt samyaṅna vibrūyāṃ purāṇamṛṣipūjitam ..33..

### [1.1.37](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.37)

pitṝṇāṃ mānasī kanyā vāsavī samapadyata.  
apadhyātā ca pitṛbhirmatsyayonau babhūva sā ..34..

### [1.1.38](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.38)

araṇīva hutāśasya nimittaṃ yasya janmanaḥ.  
tasyāṃ jāto mahāyogī vyāso vedavidāṃ varaḥ ..35..

### [1.1.39](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.39)

tasmai bhagavate kṛtvā namo vyāsāya vedhase..

### [1.1.40](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.40)

puruṣāya purāṇāya bhṛguvākyapravarttine.  
mānuṣacchadmarūpāya viṣṇave prabhaviṣṇave ..36..

### [1.1.41](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.41)

jātamātrañca yaṃ veda upatasthe sasaṅgrahaḥ.  
dharmameva puraskṛtya jātūkarṇādavāpa tam ..37..

### [1.1.42](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.42)

matiṃ manthānamāvidhya yenāsau śrutisāgarāt.  
prakāśaṃ janito loke mahābhāratacandramāḥ ..38..

### [1.1.43](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.43)

vedadrumaśca yaṃ prāpya saśākhaḥ samapadyata.  
bhūmikālaguṇān prāpya bahuśākho yathā drumaḥ ..39..

### [1.1.44](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.44)

tasmādahamupaśrutya purāṇaṃ brahmavādinaḥ.  
sarvajñātsarvavedeṣu pūjitāddīptatejasaḥ ..40..

### [1.1.45](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.45)

purāṇaṃ sampravakṣyāmi yaduktaṃ mātariśvanā.  
pṛṣṭena munibhiḥ pūrvaṃ naimiṣīyairmahātmabhiḥ ..41..

### [1.1.46](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.46)

maheśvaraḥ paro'vyaktaścaturbāhuścaturmukhaḥ.  
acintyaścāprameyaśca svayambhūrheturīśvaraḥ ..42..

### [1.1.47](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.47)

avyaktaṃ kāraṇaṃ yadyannityaṃ sadasadātmakam.  
mahadādiviśeṣāntaṃ sṛjatīti viniścayaḥ ..43..

### [1.1.48](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.48)

aṇḍaṃ hiraṇmayañcaiva babhūvāpratimaṃ tataḥ.  
aṇḍasyāvaraṇañcādbhirapāmapi ca tejasā ..44..

### [1.1.49](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.49)

vāyunā tasya nabhasā nabho bhūtādinā vṛtam.  
bhūtādirmahatā caiva avyaktenāvṛto mahān ..45..

### [1.1.50](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.50)

ato'tra viśvadevānāmṛṣīṇāñcopavarṇitam.  
nadīnāṃ parvatānāñca prādurbhāvo'tra śasyate ..46..

### [1.1.51](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.51)

manvantarāṇāṃ sarveṣāṃ kalpānāñcopavarṇanam.  
kīrttanaṃ brahmakṣatrasya brahma janma ca kīrttyate ..47..

### [1.1.52](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.52)

ato brahmaṇi sraṣṭṛtvaṃ prajāsargopavarṇanam.  
avasthāścātra kīrttyante brahmaṇo'vyaktajanmanaḥ ..48..

### [1.1.53](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.53)

kalpānāṃ vatsarāścaiva jagataḥ sthāpanantathā.  
śayanañca hareratra pṛthivyuddharaṇantathā ..49..

### [1.1.54](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.54)

sanniveśaḥ purādīnāṃ varṇāśramavibhāgaśaḥ.  
vṛkṣāṇāṃ gṛhasaṃsthānāṃ siddhānāñcavināśanam ..50..

### [1.1.55](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.55)

yojanānāṃ pathāñcaiva sañcaro bahuvistaraḥ.  
svarge sthānavibhāgaśca marttyānāṃ bhuvicāriṇām ..51..

### [1.1.56](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.56)

vṛkṣāṇāmoṣadhīnāñca vīrudhāñca prakīrttanam.  
vṛkṣanārakikīṭatvaṃ marttyānāṃ parikīrttitam ..52..

### [1.1.57](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.57)

devatānāmṛṣīṇāñca dve sṛtī parikīrttite.  
annādīnāṃ tanūnāñca sarjanantyajanantathā ..53..

### [1.1.58](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.58)

prathamaṃ sarvaśāstrāṇāṃ purāṇaṃ brahmaṇā smṛtam.  
anantarañca vakrebhyo vedāstasya viniḥsṛtāḥ ..54..

### [1.1.59](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.59)

aṅgāni dharmaśāstrañca vratāni niyamāstathā.  
paśūnāṃ puruṣāṇāñca sambhavaḥ parikīrtitaḥ ..55..

### [1.1.60](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.60)

tathā nirvacanaṃ proktaṃ kalpasya ca parigrahaḥ.  
nava sargāḥ punaḥ proktā brahmaṇo buddhipūrvakāḥ ..56..

### [1.1.61](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.61)

trayo'nye buddhipūrvāstu tato lokānakalpayat.  
brahmaṇo'vayavebhyaśca dharmādīnāṃ samudbhavaḥ ..57..

### [1.1.62](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.62)

ye dvādaśa prasūyante prajāḥ kalpe punaḥ punaḥ.  
kalpayorantaraṃ proktaṃ pratisandhiśca yastayoḥ ..58..

### [1.1.63](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.63)

tamomātrāvṛtatvācca brahmaṇo'dharmasambhavaḥ.  
tathaiva śatarūpāyāḥ sambhavaśca tataḥ param ..59..

### [1.1.64](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.64)

priyavratottānapādau prasūtyākūtayaśca tāḥ.  
kīrttyante dhūtapāpmāno yeṣu lokāḥ pratiṣṭhitāḥ ..60..

### [1.1.65](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.65)

ruceḥ prajāpateścordvamākūtyāṃ mitunodbhavaḥ.  
prasūtyāmapi dakṣasya kanyānāṃ prabhavastataḥ ..61..

### [1.1.66](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.66)

dākṣāyaṇīṣu cāpyūrddhvaṃ śraddhādyāsu mahātmanām.  
dharmasya kīrttyate sargaḥ sāttvikasya sukhodayaḥ ..62..

### [1.1.67](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.67)

tathā'dharmmasya hiṃsāyāṃ tāmaso'śubhalakṣaṇaḥ.  
maheśvarasya satyāñca prajāsargaḥ prakīrtitaḥ ..63..

### [1.1.68](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.68)

nirāmayañca brahmāṇaṃ tādṛśaṃ kīrttitaṃ punaḥ.  
yogaṃ yoganidhiḥ prāha dvijānāṃ muktikāṃkṣiṇām ..64..

### [1.1.69](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.69)

avatāraśca rudrasya mahābhāgyaṃ tathaiva ca.  
traivedikāṃ kathāñcāpi saṃvādaḥ paramo mahān ..65..

### [1.1.70](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.70)

brahmanārāyaṇābhyāñca yatra stotraṃ prakīrttitam.  
stutastābhyāṃ sa deveśastutoṣa bhagavān śivaḥ ..66..

### [1.1.71](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.71)

prādurbhāvo'tha rudrasya brahmaṇo'ṅge mahātmanaḥ.  
kīrttyate nāma hetuśca yathā'rodīnmahāmanāḥ ..67..

### [1.1.72](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.72)

rudrādīni yathā hyaṣṭau nāmānyāpnot svayambhuvaḥ.  
yathā ca tairvyāpratamidaṃ trailokyaṃ sacarācaram ..68..

### [1.1.73](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.73)

bhṛgvādīnāmṛṣīṇāñca prajāsargopavarṇanam.  
vasiṣṭhasya ca brahmarṣeryatra gotrānukīrttanam ..69..

### [1.1.74](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.74)

agneḥ prajāyāḥ sambhūtiḥ svāhāyāṃ yatra kīrttitā.  
pitṝṇāṃ dviprakārāṇāṃ svadhāyāstadanantaram ..70..

### [1.1.75](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.75)

pitṛvaṃśaprasaṅgena kīrtyate ca maheśvarāt.  
dakṣasya śāpaḥ satyarthe bhṛgvādīnāñca dhīmatām ..71..

### [1.1.76](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.76)

pratiśāpaśca rudrasya dakṣādadbhutakarmaṇaḥ.  
pratiṣedhaśca vairasya kīrtyate yatra vistarāt ..72..

### [1.1.77](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.77)

teṣāṃ niyogo dvīpeṣu deśeṣu ca pṛthak pṛthak.  
svāyambhuvasya sargasya tataścāpyanukīrttanam ..73..

### [1.1.78](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.78)

ukto nābhernisargaśca rajasaśca mahātmanaḥ.  
dvīpānāṃ sasamudrāṇāṃ parvatānāñca kīrttanam ..74..

### [1.1.79](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.79)

varṣāṇāñca nadīnāñca tadbhedānāñca sarvaśaḥ.  
dvīpabhedasahasrāṇāmantarbhedaśca saptasu ..75..

### [1.1.80](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.80)

vistarān maṇḍalāccaiva jambūd‌vīpasamudrayoḥ.  
pramāṇaṃ yojanāgreṇa kīrttyate parvataiḥ saha ..76..

### [1.1.81](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.81)

himavān hemakūṭastu niṣadho merureva ca.  
nīlaḥ śvetaḥ śṛṅgavāṃśca kīrttyante varṣaparvatāḥ ..77..

### [1.1.82](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.82)

teṣāmantaraviṣkambhā ucchrāyāyāmavistarāḥ.  
kīrttyante yojanāgreṇa ye ca tatra nivāsinaḥ ..78..

### [1.1.83](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.83)

bhāratādīni varṣāṇi nadībhiḥ parvataistathā.  
bhūtaiścopaniviṣṭāni gatimadbhirdhruvaistathā ..79..

### [1.1.84](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.84)

jambūdvīpādayo dvīpāḥ samudraiḥ saptabhirvṛtāḥ.  
tataścāpyammayī bhūmirlokālokaśca kīrttyate ..80..

### [1.1.85](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.85)

aṇḍasyāntastvime lokāḥ saptadvīpā ca medinī.  
bhūrādayaśca kīrttyante varaṇaiḥ prākṛtaiḥ saha ..81..

### [1.1.86](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.86)

sarvañca tat‌pradhānasya parimāṇaikadeśikam.  
savyāsaparimāṇañca saṃkṣepeṇaiva kīrttyate ..82..

### [1.1.87](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.87)

sūryācandramasoścaiva pṛthivyāścāpyaśeṣataḥ.  
pramāṇaṃ yojanāgreṇa sāmpratairabhimānibhiḥ.  
mahendrādyāḥ sabhāḥ puṇyā mānasottaramūrddhani ..83..

### [1.1.88](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.88)

ata ūrddhvaṃ gatiścoktā svargasyālātacakravat.  
nāgavīthyajavīthyośca lakṣaṇaṃ parikīrttyate ..84..

### [1.1.89](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.89)

kāṣṭhayorlekhayoścaiva maṇḍalānāñca yojanaiḥ.  
lokālokasya sandhyāyā ahno viṣuvatastathā ..85..

### [1.1.90](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.90)

lokapālāḥ sthitāścorddhvaṃ kīrttyante ye caturdiśam.  
pitrūṇāṃ devatānāṃ ca panthānau dakṣiṇottarau ..86..

### [1.1.91](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.91)

gṛhiṇāṃ nyāsināñcoktau rajaḥsattvasamāśrayāt.  
kīrttyate ca padaṃ viṣṇordharmādyā yatra dhiṣṭhitāḥ ..87..

### [1.1.92](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.92)

sūryācandramasoścāro grahāṇāṃ jyotiṣāṃ tathā.  
kīrttyate dhruvasāmarthyāt prajānāṃ ca śubhāśubham ..88..

### [1.1.93](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.93)

brahmaṇā nirmitaḥ sauraḥ syandano'rthavaśāt svayam.  
kīrttyate bhagavān yena prasarpati divi svayam ..89..

### [1.1.94](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.94)

sa ratho'dhiṣṭhito devairādityaiḥ ṛṣibhistathā.  
gandharvairapsarobhiśca grāmaṇīsarparākṣasaiḥ ..90..

### [1.1.95](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.95)

apāṃ sāramayasyendoḥ kīrtyate ca rathastathā.  
vṛddhikṣayau ca saumasya kīrttyete sūryakāritau ..91..

### [1.1.96](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.96)

sūryādīnāṃ syandanānāṃ dhruvādeva prakīrttanam.  
kīrttyate śiśumāraśca yasya pucche dhruvaḥ sthitaḥ ..92..

### [1.1.97](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.97)

tārārūpāṇi sarvāṇi nakṣatrāṇi grahaiḥ saha.  
nivāsā yatra kīrttyante devānāṃ puṇyakāriṇām ..93..

### [1.1.98](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.98)

sūryaraśmisahasre ca varṣaśītoṣṇaniḥsravaḥ.  
pravibhāgaśca raśmīnāṃ nāmataḥ karmato'rthataḥ ..94..

### [1.1.99](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.99)

parimāṇagatī cokte grahāṇāṃ sūryasaṃśrayāt.  
yathā cāśu viṣāt prāptā śambhoḥ kaṇṭhasya nīlatā ..95..

### [1.1.100](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.100)

brahmaprasāditasyāśu viṣādaḥ śūlapāṇinaḥ.  
stūyamānaḥ surairviṣṇuḥ stauti devaṃ maheśvaram ..96..

### [1.1.101](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.101)

liṅgodbhavakathā puṇyā sarvapāpapraṇāśinī.  
viśvarūpāt pradhānasya pariṇāmo'yamadbhutaḥ ..97..

### [1.1.102](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.102)

purūravasa ailasya māhātmyānuprakīrttanam.  
pitṝṇāṃ dviprakārāṇāṃ tarpaṇaṃ cāmṛtasya vai ..98..

### [1.1.103](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.103)

tataḥ parvāṇi kīrttyante parvaṇāñcaiva sandhayaḥ.  
svarga lokagatānāṃ ca prāptānāñcāpyadhogatim.  
pitṝṇāṃ dviprakārāṇāṃ śrāddhenānugraho mahān ..99..

### [1.1.104](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.104)

yugasaṃkhyāpramāṇaṃ ca kīrtyate ca kṛte yuge.  
tretāyuge cāpakarṣādvārtāyāḥ saṃpravarttanam ..100..

### [1.1.105](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.105)

varṇānāmāśramāṇāñca saṃkhyānañca pravarttanam.  
varṇānāmāśramāṇāñca saṃsthitirdharmatastathā ..101..

### [1.1.106](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.106)

yajñapravarttanañcaiva saṃvādo yatra kīrtyate.  
ṛṣīṇāṃ vasunā sārddhaṃ vasoścādhaḥ punargatiḥ ..102..

### [1.1.107](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.107)

praśnānāṃ durvacatvaṃ ca svāyambhuvamṛte manum.  
praśaṃsā tapasaścoktā yugāvasthāśca kṛtsnaśaḥ.  
dvāparasya kaleścātra saṅkṣepeṇa prakīrtanam ..103..

### [1.1.108](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.108)

devatiryaṅmanuṣyāṇāṃ pramāṇāni yugeyuge.  
kīrtyante yugasāmarthyāt pariṇāhocchrayāyuṣaḥ ..104..

### [1.1.109](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.109)

śiṣṭādīnāṃ ca nirdeśaḥ prādurbhāvaśca kīrtyate.  
vedasya tadvijātānāṃ maṃtrāṇāṃ ca prakīrtanam ..105..

### [1.1.110](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.110)

śākhānāṃ parimāṇaṃ ca vedavyāsādiśabdanam.  
manvantarāṇāṃ saṃhāraḥ saṃhārānte ca sambhavaḥ ..106..

### [1.1.111](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.111)

devatānāmṛṣīṇāṃ ca manoḥ pitṛgaṇasya ca.  
na śakyaṃ vistarādvaktumityuktaṃ ca samāsataḥ ..107..

### [1.1.112](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.112)

manvantarasya saṃkhyā ca mānuṣeṇa prakīrtitā.  
manvantarāṇāṃ sarveṣāmetadeva ca lakṣaṇam ..108..

### [1.1.113](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.113)

atītānāgatānāṃ ca varttamānena kīrttyate.  
tathā manvantarāṇāṃ ca pratisandhānalakṣaṇam ..109..

### [1.1.114](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.114)

atītānāgatānāṃ ca proktaṃ svāyambhuve'ntare.  
manvantaratrayaṃ caiva kālajñānaṃ ca kīrttyate ..110..

### [1.1.115](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.115)

manvantareṣu devānāṃ prajeśānāṃ ca kīrttanam.  
dakṣasya cāpi dauhitrāḥ priyāyā duhituḥ sutāḥ ..

### [1.1.116](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.116)

brahmādibhiste janitā dakṣeṇaiva ca dhīmatā ..111..

### [1.1.117](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.117)

sāvarṇādyāśca kīrttyante manavo merumāśritāḥ.  
dhruvasyottānapādasya prajāsargopavarṇanam ..112..

### [1.1.118](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.118)

pṛthunāpi ca vainyena bhūmerddohapravarttanam.  
pātrāṇāṃ payasāṃ caiva vaṃśānāṃ ca viśeṣaṇam.  
brahmādibhiḥ pūrvameva dugdhā ceyaṃ vasundharā ..113..

### [1.1.119](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.119)

daśabhyastu pracetebhyo māriṣāyāṃ prajāpateḥ.  
dakṣasya kīrttyate janma somasyāṃśena dhīmataḥ ..114..

### [1.1.120](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.120)

bhūtabhavyabhaveśatvaṃ mahendrāṇāṃ ca kīrttyate.  
manvādikā bhaviṣyanti ākhyānairbahubhirvṛtāḥ ..115..

### [1.1.121](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.121)

vaivasvatasya ca manoḥ kīrttyate sargavistaraḥ.  
devasya mahato yajñe vāruṇīṃ bibhratastanum.  
brahmaśukrāt samutpattirbhṛgvādīnāṃ ca kīrtyate ..116..

### [1.1.122](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.122)

vinivṛtte prajāsarge cākṣuṣasya manoḥ śubhe.  
dakṣasya kīrttyate sargo dhyānādvaivasvatai'ntare ..117..

### [1.1.123](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.123)

nāradaḥ priyasaṃvādī dakṣaputrānmahābalān ..117..

### [1.1.124](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.124)

nāśayāmāsa śāpāya ātmano brahmaṇaḥ sutaḥ ..118..

### [1.1.125](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.125)

tato dakṣo'sṛjat kanyā vīriṇyāmeva viśrutāḥ.  
kīrttyate dharmasargaśca kāśyapasya ca dhīmataḥ ..119..

### [1.1.126](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.126)

ata ūrdhvaṃ brahmaṇaśca viṣṇoścaiva bhavasya ca.  
ekatvaṃ ca pṛthaktvaṃ ca viśeṣatvaṃ ca kīrtyate ..120..

### [1.1.127](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.127)

īśatvācca yathā śaptā jātā devāḥ svayambhuvā.  
marutprasādo marutāṃ dityā devāṃśasambhavāḥ ..121..

### [1.1.128](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.128)

kīrttyante marutāñcātha gaṇāste saptasaptakāḥ.  
devatvaṃ pitṛvākyena vāyuskandhena cāśrayaḥ ..122..

### [1.1.129](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.129)

daityānāṃ dānavānāñca gandharvoragarakṣasām.  
sarvabhūtapiśācānāṃ paśūnāṃ pakṣivīrudhām.  
utpattayaścāpsarasāṃ kīrttyante bahuvistarāt ..123..

### [1.1.130](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.130)

samudrasaṃyogakṛtaṃ janmairāvatahastinaḥ.  
vainateyasamutpattistathā cāsyābhiṣecanam ..124..

### [1.1.131](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.131)

bhṛgūṇāṃ vistaraścoktastathā cāṅgirasāmapi.  
kaśyapasya pulastyasya tathaivātrermmahātmanaḥ ..125..

### [1.1.132](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.132)

parāśarasya ca muneḥ prajānāṃ yatra vistaraḥ.  
devatānāmṛṣīṇāñca prajotpattistataḥ param ..126..

### [1.1.133](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.133)

tisraḥ kanyāḥ prakīrttyante yāsu lokāḥ pratiṣṭhitāḥ.  
pitṛdauhitranirddeśo devānāṃ janma cocyate ..127..

### [1.1.134](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.134)

vistaraste bhagavataḥ pañcānāṃ sumahātmanām.  
ilāyā vistaraścokta ādityasya tataḥ param ..128..

### [1.1.135](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.135)

vikukṣicaritañcoktaṃ dhundhoścaiva nibarhaṇam.  
bṛhadbalāntasaṃkṣepādikṣvākvādyāḥ prakīrttitāḥ ..129..

### [1.1.136](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.136)

nimyādīnāṃ kṣitīśānāṃ yāvajjahugaṇāditi.  
kīrttyate vistaro yaśca yayāterapi bhūpateḥ ..130..

### [1.1.137](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.137)

yaduvaṃśasamuddeśo haihayasya ca vistaraḥ.  
kroṣṭoranantaraṃ coktastathā vaṃśasya vistaraḥ ..131..

### [1.1.138](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.138)

jyāmaghasya ca māhātmyaṃ prajāsargaśca kīrttyate.  
devāvṛdhasya tvarkasya vṛṣṭeścaiva mahātmanaḥ ..132..

### [1.1.139](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.139)

atrimitrānvayaścaiva viṣṇorddivyābhiśaṃsanam.  
vivasvato'tha saṃprāptirmaṇiratnasya dhīmataḥ ..133..

### [1.1.140](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.140)

yudhā jitaḥ prajāsargaḥ kīrttyate ca mahātmanaḥ.  
kīrttyate cānvayaḥ śrīmān rājarṣerdevamīḍhuṣaḥ ..134..

### [1.1.141](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.141)

punaśca janma cāpyuktaṃ caritañca mahātmanaḥ.  
kaṃsasyacāpi daurātmyamekāntena samudbhavaḥ ..135..

### [1.1.142](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.142)

vāsudevasya devakyāṃ viṣṇorjjanma prajāpateḥ.  
viṣṇoranantarañcāpi prajāsargopavarṇanam ..136..

### [1.1.143](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.143)

daivāsure samutpanne viṣṇunā strīvadhe kṛte.  
saṃrakṣatā śakravadhaṃ śāpaḥ prāptaḥ purā bhṛgoḥ.  
bhṛguścotthāpayāmāsa divyāṃ śukrasya mātaram ..137..

### [1.1.144](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.144)

devānāmasurāṇāṃ ca saṃgrāmā dvādaśāyutāḥ.  
nārasiṃhaprabhṛtayaḥ kīrttyante prāṇanāśanāḥ ..138..

### [1.1.145](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.145)

śukreṇārādhanaṃ sthāṇordhīreṇa tapasā kṛtam.  
varadānapralubdhena yatra śarvastavaḥ kṛtaḥ.  
anantaraṃ vinirdiṣṭaṃ devāsuraviceṣṭitam ..139..

### [1.1.146](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.146)

jayantyā saha sakte tu yatra śukre mahātmani.  
asurānmohayāmāsa śukrarūpeṇa buddhimān.  
bṛhaspatistu tān śukraḥ śaśāpa sumahādyutiḥ ..140..

### [1.1.147](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.147)

uktaṃ ca viṣṇumāhātmyaṃ viṣṇorjanmādiśabdanam.  
turvasuḥ śukradauhitro devayānyāṃ yadorabhūt.  
anurdruhyustathā pūruryayātitanayā nṛpāḥ ..141..

### [1.1.148](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.148)

atra vaṃśyā mahātmānasteṣāṃ pārthivasattamāḥ.  
kīrtyante dīrghayaśaso bhūridraviṇatejasaḥ ..142..

### [1.1.149](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.149)

kuśikasya ca viprarṣeḥ samyagyo dharmasaṃśrayaḥ.  
bārhaspatyantu surabhiryatra śāpamihānudat ..143..

### [1.1.150](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.150)

kīrttanaṃ jahnuvaṃśasya śantanorvīryaśabdanam.  
bhaviṣyatāṃ tathā rājñāmupasaṃhāraśabdanam ..144..

### [1.1.151](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.151)

anāgatānāṃ saptānāṃ manūnāṃ copavarṇanam.  
bhaumasyānte kaliyuge kṣīṇe saṃhāravarṇanam ..145..

### [1.1.152](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.152)

parārddhaparayoścaiva lakṣaṇaṃ parikīrttyate.  
brahmaṇo yojanāgreṇa parimāṇavinirṇayaḥ ..146..

### [1.1.153](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.153)

naimittikaḥ prākṛtikastathaivātyantikaḥ smṛtaḥ.  
trividhaḥ sarva bhūtānāṃ kīrttyate pratisañcaraḥ ..147..

### [1.1.154](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.154)

anāvṛṣṭirbhāskarācca ghoraḥ saṃvarttako'nalaḥ.  
megho hyekārṇavaṃ vāyustathā rātrirmahātmanaḥ ..148..

### [1.1.155](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.155)

saṃkhyālakṣaṇamuddiṣṭaṃ tato brāhmaṃ viśeṣataḥ.  
bhūrādīnāṃ ca lokānāṃ saptānāmupavarṇanam.  
kīrttyante cātra nirayāḥ pāpānāṃ rauravādayaḥ ..149..

### [1.1.156](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.156)

brahmalokopariṣṭāttu śivasya sthānamuttamam.  
yatra saṃhāramāyānti sarvabhūtāni saṃkṣaye ..150..

### [1.1.157](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.157)

sarveṣāṃ caiva sattvānāṃ pariṇāmavinirṇayaḥ.  
brahmaṇaḥ pratisaṃsarge sarvasaṃhāravarṇanam ..151..

### [1.1.158](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.158)

aṣṭarūpyamataḥ proktaṃ prāṇasyāṣṭakameva ca.  
gatiścordhvamadhaścoktā dharmādharmasamāśrayāt ..152..

### [1.1.159](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.159)

kalpe kalpe ca bhūtānāṃ mahatāmapi saṃkṣayaḥ.  
prasaṃkhyāya ca duḥkhāni brahmaṇaścāpyanityatā ..153..

### [1.1.160](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.160)

daurātmyaṃ caiva bhogānāṃ pariṇāmavinirṇaṃyaḥ.  
durlabhatvaṃ ca mokṣasya vairāgyāddoṣadarśanam ..154..

### [1.1.161](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.161)

vyaktāvyaktaṃ parityajya sattvaṃ brahmaṇi saṃsthitam.  
nānātvadarśanācchuddhaṃ tatastadabhivarttate ..155..

### [1.1.162](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.162)

tatastāpatrayātīto nīrūpākhyo nirañjanaḥ.  
ānando brahmaṇaḥ prokto na bibheti kutaścana ..156..

### [1.1.163](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.163)

kīrttyate ca punaḥ sargo brahmaṇo'nyasya pūrvavat.  
kīrttyate ṛṣivaṃśaśca sarvapāpapraṇāśanaḥ ..157..

### [1.1.164](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.164)

iti kṛtyasamuddeśaḥ purāṇasyopavarṇitaḥ.  
kīrttyante jagato hyatra sarvapralayavikriyāḥ.  
pravṛttayaśca bhūtānāṃ nivṛttīnāṃ phalāni ca ..158..

### [1.1.165](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.165)

prādurbhāvo vasiṣṭhasya śakterjanma tathaiva ca.  
saudāsānnigrahastasya viśvāmitrakṛtena ca ..159..

### [1.1.166](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.166)

parāśarasya cotpattiradṛśyatvaṃ yathā vibhoḥ.  
jajñe pitṝṇāṃ kanyāyāṃ vyāsaścāpi yathā muniḥ ..160..

### [1.1.167](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.167)

śukasya ca tathā janma saha putrasya dhīmataḥ.  
parāśarasya pradveṣo viśvāmitrakṛto yathā ..161..

### [1.1.168](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.168)

vasiṣṭhasambhṛtaścāgnirviśvāmitrajighāṃsayā.  
santānahetorvibhunā cīrṇaḥ skandena dhīmatā.  
daivena vidhinā vipra viśvāmitrahitaiṣiṇā ..162..

### [1.1.169](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.169)

ekaṃ vedañcatuṣpādañcaturddhā punarīśvaraḥ.  
yathā bibheda bhagavān vyāsaḥ sarvān svabuddhitaḥ.  
tasya śiṣyaiḥ praśiṣyaiśca śākhā bhedāḥ punaḥ kṛtāḥ ..163..

### [1.1.170](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.170)

prayogaiḥ ṣaḍ‌guṇīyaiśca yathā pṛṣṭaḥ svayambhuvā.  
pṛṣṭena cānupṛṣṭāste munayo dharmakāṅkṣiṇaḥ..

### [1.1.171](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.171)

deśaṃ puṇyamabhīpsantau vibhunā taddhitaiṣiṇā ..164..

### [1.1.172](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.172)

sunābhaṃ divyarūpākhyaṃ satyāṅgaṃ śubhavikramam.  
anaupamyamidañcakraṃ varttamānamatandritāḥ.  
pṛṣṭhato yāta niyatāstataḥ prāpsyatha yaddhitam ..165..

### [1.1.173](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.173)

gacchato dharmacakrasya yatra nemirviśīryate.  
puṇyaḥ sa deśo mantavya ityuvāca tadā prabhuḥ.  
uktvā caivamṛṣīn brahmā hyadṛśyatvamagātpunaḥ ..166..

### [1.1.174](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.174)

gaṅgāgarbhasamāhāraṃ naimiṣeyatvameva ca.  
ījire caiva satreṇa munayo naimiṣe tadā.  
mṛte śaradvati tathā tasya cotthāpanaṃ kṛtam ..167..

### [1.1.175](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.175)

ṛṣayo naimiṣeyāstu śraddhayā parayā punaḥ.  
niḥsīmāṃ gāmimāṃ kṛtsnāṃ kṛtvā rājānamāharan.  
yathāvidhi yathāśāstraṃ tamātithyairapūjayan ..168..

### [1.1.176](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.176)

prītaṃ tathā kṛtātithyaṃ rājānaṃ vidhivattadā.  
antarddhānagataḥ krūraḥ svarbhānurasuro'harat ..169..

### [1.1.177](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.177)

anusasrurhataṃ cāpi nṛpamaiḍaṃ yathā purā.  
gandharva sahitaṃ dṛṣṭvā kalāpagrāmavāsinam ..170..

### [1.1.178](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.178)

sannipātaḥ punastasya yathā yajñe maharṣibhiḥ.  
dṛṣṭvā hiraṇmayaṃ sarvaṃ yajñe vastu mahātmanām ..171..

### [1.1.179](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.179)

tadā vai naimiṣeyāṇāṃ satre dvādaśavārṣike.  
yathā vivadamānastu aiḍaḥ saṃsthāpitastu taiḥ ..172..

### [1.1.180](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.180)

janayitvā tvaraṇyānte aiḍaputraṃ yathāyuṣam.  
samāpayitvā tatsatramāyuṣaṃ paryupāsate ..173..

### [1.1.181](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.181)

etatsarvaṃ yathāvṛttaṃ vyākhyātaṃ dvijasattamāḥ.  
ṛṣīṇāṃ paramaṃ cātra lokatantramanuttamam ..174..

### [1.1.182](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.182)

brahmaṇā yatpurā proktaṃ purāṇaṃ jñānamuttamam.  
avatāraśca rudrasya dvijānugrahakāraṇāt ..175..

### [1.1.183](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.183)

tathā pāśupatā yogāḥ sthānānāñcaiva kīrttanam.  
liṅgodbhavasya devasya nīlakaṇṭhatvameva ca ..176..

### [1.1.184](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.184)

kathyate yatra viprāṇāṃ vāyunā brahmavādinā.  
dhanyaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ puṇyaṃ pāpapraṇāśanam.  
kīrttanaṃ śravaṇaṃ cāsya dhāraṇañca viśeṣataḥ ..177..

### [1.1.185](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.185)

anena hi krameṇedaṃ purāṇaṃ saṃpracakṣyate.  
sukhamarthaḥ samāsena mahānapyupalabhyate.  
tasmāt kiñcitsumuddiśya paścādvakṣyāmi vistaram ..178..

### [1.1.186](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.186)

pādamādyamidaṃ samyak yo'dhīyīta jitendriyaḥ.  
tenādhītaṃ purāṇaṃ tat sarvaṃ nāstyatra saṃśayaḥ ..179..

### [1.1.187](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.187)

yo vidyāccaturo vedān sāṅ‌gopaniṣado dvijaḥ.  
na cetpurāṇaṃ saṃvidyānnaiva sa syādvicakṣaṇaḥ ..180..

### [1.1.188](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.188)

itihāsapurāṇābhyāṃ vedaṃ samupabṛṃhayet.  
bibhetyalpaśrutādvedo māmayaṃ pratariṣyati ..181..

### [1.1.189](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.189)

abhyasannimamadhyāyaṃ sākṣāt proktaṃ svayambhuvā.  
āpadaṃ prāpya mucyeta yatheṣṭāṃ prāpnuyādghatim ..182..

### [1.1.190](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.190)

yasmāt purā hyanatīdaṃ purāṇaṃ tena tat smṛtam.  
niruktamasya yo veda sarvapāpaiḥ pramucyate ..183..

### [1.1.191](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.191)

nārāyaṇaḥ sarvamidaṃ viśvaṃ vyāpya pravarttate.  
tasyāpi jagataḥ sraṣṭuḥ sraṣṭā devo maheśvaraḥ ..184..

### [1.1.192](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.192)

ataśca saṃkṣepamimaṃ śrṛṇudhvaṃ maheśvaraḥ sarvamidaṃ purāṇam.  
sa sargakāle ca karoti sargān saṃhārakāle punarādadīta ..185..

### [1.1.193](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1.193)

iti śrīmahāpurāṇe vāyuprokte anukramaṇikā nāma prathamo'dhyāyaḥ .. 1 ..

## Linked texts (2)

- [Mudgalapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.6.7.10) — Sanskrit
- [Śivatattvaviveka (Appayya Dīkṣita)](https://indike.org/pramana/in.sampradaya.saiva.sivatattvaviveka-appayya-diksita.47-2.5) — Appayya Dīkṣita 1560, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.1) · Pramāṇa
