Vayupurana 1.2
Vāyupurāṇa 1.2
- Language
- Sanskrit
1.2.1
śuka uvāca..
1.2.2
pratyabruvan punaḥ sūtamṛṣayaste tapodhanāḥ.
kutra satraṃ samabhavat teṣāmadbhutakarmaṇām ..1..
1.2.3
kiyantaṃ caiva tatkālaṃ kathaṃ ca samavarttata.
ācacakṣa purāṇaṃ ca kathaṃ tebhyaḥ prabhañcanaḥ ..2..
1.2.4
ācakṣva vistareṇedaṃ paraṃ kautūhalaṃ hi naḥ.
iti sannoditaḥ sūtaḥ pratyuvāca śubhaṃ vacaḥ ..3..
1.2.5
śrṛṇudhvaṃ yatra te dhīrā ījire satramuttamam.
yāvantaṃ cābhavat kālaṃ yathā ca samavartata ..4..
1.2.6
sisṛkṣamāṇā viśvaṃ hi yatra viśvasṛjaḥ purā.
satraṃ hi ījire puṇyaṃ sahasraṃ parivatsarān ..5..
1.2.7
tapo gṛhapatiryatra brahmā brahmā'bhavat svayam.
ilāyā yatra patnītvaṃ śāmitraṃ yatra buddhimān.
mṛtyuścakre mahātejāstasmin satre mahātmanām ..6..
1.2.8
vibudhā ījire tatra sahasraṃ prativatsarān.
bhramato dharmacakrasya yatra nemiraśīryata.
karmaṇā tena vikhyāta naimiṣaṃ munipūjitam ..7..
1.2.9
yatra sā gomatī puṇyā siddhacāraṇa sevitā.
rohiṇī suṣuve tatra tataḥ saumyo'bhavat sutaḥ ..8..
1.2.10
śaktirjyeṣṭhaḥ samabhavadvasiṣṭhasya mahātmanaḥ.
arundhatyāḥ sutā yatra śatamuttamatejasaḥ ..9..
1.2.11
kalmāṣapādo nṛpatiryatra śaptaśca śaktinā.
yatra vairaṃ samabhavadviśvāmitravasiṣṭhayoḥ ..10..
1.2.12
adṛśyantyāṃ samabhavanmuniryatra parāśaraḥ.
parābhavo vasiṣṭhasya yasmin jāte'pyavarttata ..11..
1.2.13
tatra te ījire satraṃ naimiṣe brahmavādinaḥ.
naimiṣe ījire yatra naimiṣeyāstataḥ smṛtāḥ ..12..
1.2.14
tatsatramabhavatteṣāṃ samā dvādaśa dhīmatām.
purūravasi vikrānte praśāsati vasundharām ..13..
1.2.15
aṣṭādaśa samudrasya dvīpānaśnan purūravāḥ.
tutoṣa naiva ratnānāṃ lobhāditi hi naḥ śrutam ..14..
1.2.16
urvaśī cakame yaṃ ca devahūtipraṇoditā.
ājahāra ca tatsatraṃ svarveśyāsahasaṅgataḥ ..15..
1.2.17
tasminnarapatau satraṃ naimiṣeyāḥ pracakrire.
yaṃ garbhe suṣuve gaṅgā pāvakāddīptatejasam.
tadulbaṃ parvate nyastaṃ hiraṇyaṃ pratyapadyata ..16..
1.2.18
hiraṇmayaṃ tataścakre yajñavāṭaṃ mahātmanām.
viśvakarmā svayaṃ devo bhāvayan lokabhāvanam ..17..
1.2.19
bṛhaspatistatastatra teṣāmamitatejasām.
ailaḥ purūravā bheje taṃ deśaṃ mṛgayāṃ caran ..18..
1.2.20
taṃ dṛṣṭvā mahadāścāryaṃ yajñavāṭaṃ hiraṇmayam.
lobhena hatavijñānastadādātuṃ pracakrame ..19..
1.2.21
naimiṣeyāstatastasya cukrudhurnṛpaterbhṛśam.
nijaghnuścāpi saṃkruddhāḥ kuśavajrairmanīṣiṇaḥ.
tato niśānte rājānaṃ munayo daivanoditāḥ ..20..
1.2.22
kuśavajrairviniṣpiṣṭaḥ sa rājā vyajahāttanum .
aurvaśeyaṃ tatastasya putrañcakrurnṛpaṃ bhuvi ..21..
1.2.23
nahuṣasya mahātmānaṃ pitaraṃ yaṃ pracakṣate.
sa teṣu varttate samyag dharmaśīlo mahīpatiḥ.
āyurārogyamatyugraṃ tasmin sa narasattamaḥ ..22..
1.2.24
sāntvayitvā ca rājānaṃ tato brahmavidāṃ varāḥ.
satramārebhire karttuṃ yathāvaddharmabhūtaye ..23..
1.2.25
babhūva satraṃ tatteṣāṃ bahvāścaryaṃ mahātmanām.
viśvaṃ sisṛkṣamāṇānāṃ purā viśvasṛjāmiva ..24..
1.2.26
vaikhānasaiḥ priyasakhairvālakhilyairmarīcikaiḥ.
anyaiśca munibhirjuṣṭaṃ sūryavaiśvānaraprabhaiḥ ..25..
1.2.27
pitṛdevāpsaraḥsiddhairgandharvoragacāraṇaiḥ.
sambhāraistu śubhairjuṣṭaṃ tairevendrasado yathā ..26..
1.2.28
stotrasatragrahairdevān pitṛn pitryaiśca karmabhiḥ.
ānarcuśca yathājāti gandharvādīn yathāvidhi ..27..
1.2.29
ārādhayitumicchantastataḥ karmāntareṣvatha.
jaguḥ sāmāni gandharvā nanṛtuścāpsarogaṇāḥ ..28..
1.2.30
vyājahurmunayo vācaṃ citrākṣarapadāṃ śubhām.
mantrāditattvavidvāṃso jagaduśca parasparam ..29..
1.2.31
vitaṇḍāvacanāścaike nijaghnuḥ prativādinaḥ.
ṛṣayastatra vidvāṃsaḥ sāṅkhyārthanyāyakovidāḥ ..30..
1.2.32
na tatra duritaṃ kiṃcidvidadhurbrahmarākṣasāḥ.
na ca yajñahano daityā na ca yajñamuṣo'surāḥ ..31..
1.2.33
prāyaścittaṃ duriṣṭaṃ vā na tatra samajāyata.
śaktiprajñā kriyāyogairvidhirāsīt svanuṣṭhitaḥ ..32..
1.2.34
evaṃ vitenire satraṃ dvādaśābdaṃ manīṣiṇaḥ.
bhṛgvādyā ṛṣayo dhīrā jyotiṣṭomān pṛthak pṛthak.
cakrire pṛṣṭhagamanān sarvānayutadakṣiṇān ..33..
1.2.35
samāptayajñāste sarve vāyumeva mahādhipam.
papracchuramitātmānaṃ bhavadbhiryadahaṃ dvijāḥ.
praṇoditaśca vaṃśārthaṃ sa ca tānabravītprabhuḥ ..34..
1.2.36
śiṣyaḥ svayambhuvo devaḥ sarvapratyakṣadṛgvaśī.
aṇimādibhiraṣṭābhiraiśvaryairyaḥ samanvitaḥ ..35..
1.2.37
tiryagyonyādibhirdharmaiḥ sarvalokānbibhartti yaḥ.
saptaskandhādikaṃ śaśvat plavate yojanādvaraḥ ..36..
1.2.38
viṣaye niyatā yasya saṃsthitāḥ saptakā gaṇāḥ.
vyūhāṃstrayāṇāṃ bhūtānāṃ kurvan yaśca mahābalaḥ.
tejasaścāttyupadhyānandadhātīmaṃ śarīriṇam ..37..
1.2.39
prāṇādyā vṛttayaḥ pañca karaṇānāṃ ca vṛttibhiḥ.
preryamāṇāḥ śarīrāṇāṃ kurvate yāstu dhāraṇam ..38..
1.2.40
ākāśayonirhi guṇaḥ śabdasparśasamanvitaḥ.
taijasaprakṛtiścokto'pyayaṃ bhāvo manīṣibhiḥ ..39..
1.2.41
tatrābhi mānī bhagavān vāyuścātikriyātmakaḥ.
vātāraṇiḥ samākhyātaḥ śabdaśāstraviśāradaḥ ..40..
1.2.42
bhāratyā ślakṣṇayā sarvān munīn prahlādayanniva.
purāṇajñaḥ sumanasaḥ purāṇāśrayayuktayā ..41..
1.2.43
iti śrīvāyumahāpurāṇe vāyuprokte dvādaśavārṣikasatranirūpaṇaṃ nāma dvitīyo'dhyāyaḥ .. 2 ..*
1.2.44
1.2.6 tapo gṛhapatiḥ -- dra. pañcaviṃśa brāhmaṇam 25.18
Linked texts (4)
- Brahmāṇḍapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Śivapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Bhṛgusaṃhitā — Bhṛgu, Sanskrit
- Prakīrṇādhikāra — Bhṛgu, Sanskrit