Vayupurana 1.20: adhyāyaḥ 20

Vāyupurāṇa 1.20

Language: Sanskrit

adhyāyaḥ 20

1.20.2

ata ūrddhvaṃ pravakṣyāmi oṅkāraprāptilakṣaṇam.
eṣa trimātro vijñeyo vyañjanañcātra sasvaram .. 20.1 ..

1.20.3

prathamā vaidyutī mātrā dvitīyā tāmasī smṛtā.
tṛtīyā nirguṇī vidyānmātrāmakṣaragāminīm .. 20.2 ..

1.20.4

gandharvīti ca vijñeyo gāndhārasvarasambhavā.
pipīlikāsamasparśā prayuktā mūrdni lakṣyate .. 20.3 ..

1.20.5

tathā prayuktamoṅkāraṃ pratinirvāti mūrddhani .
tathoṅkāramayo yogī hyakṣare tvakṣarī bhavet .. 20.4 ..

1.20.6

praṇavo dhanuḥ śaro hyātmā brahma tallakṣyamucyate.
apramattena cedvadhyaṃ śaravattanmayo bhavet .. 20.5 ..

1.20.7

omityekākṣaraṃ brahma guhāyāṃ nihitaṃ padam.
omityetatrayo vedāstrayo lokāstrayo'gnayaḥ.
viṣṇukramāstrayastvete ṛksāmāni yajūṃṣi ca .. 20.6 ..

1.20.8

mātrāścātra catasrastu vijñeyāḥ paramārthataḥ.
tatra yuktaśca yo yogī tasya sālokyatāṃ vrajet .. 20.7 ..

1.20.9

akārastvakṣaro jñeya ukāraḥ svaritaḥ smṛtaḥ.
makārastu pluto jñeyastrimātra iti saṃjñitaḥ .. 20.8 ..

1.20.10

akārastvatha bhūrloka ukāro bhuvarucyate.
savyañjano makāraśca svarllokaśca vidhīyate .. 20.9 ..

1.20.11

oṅkārastu trayo lokāḥ śirastasya triviṣṭapam.
bhuvanāntañca tatsarvaṃ brāhmaṃ tatpadamucyate .. 20.10 ..

1.20.12

mātrāpadaṃ rudraloko hyamātrastu śivaṃ padam.
evandhyānaviśeṣeṇa tatpadaṃ samupāsate .. 20.11 ..

1.20.13

tasmāddhayānaratirnityamamātraṃ hi tadakṣaram.
upāsyaṃ hi prayatnena śāśvataṃ padamicchatā .. 20.12 ..

1.20.14

hṛsvā tu prathamā mātrā tato dīrghā tvanantaram.
tataḥ plutavatī caiva tṛtīyā upadiśyate .. 20.13 ..

1.20.15

etāstu mātrā vijñeyā yathāvadanupūrvaśaḥ .
yāvaccaiva tu śakyante dhāryante tāvadeva hi .. 20.14 ..

1.20.16

indriyāṇi mano buddhiṃ dhyāyannātmani yaḥ sadā .
atrāṣṭamātramapicecchṛṇuyātphalamāpnuyāt .. 20.15 ..

1.20.17

māse māse'śvamedhena yo yajeta śataṃ samāḥ .
na sa tat prāpnuyāt puṇyaṃ mātrayā yadavāpnuyāt .. 20.16 ..

1.20.18

abbinduṃ yaḥ kuśāgreṇa māse māse pibennaraḥ.
saṃvatsaraśataṃ pūrṇaṃ mātrayā tadavāpnuyāt .. 20.17 ..

1.20.19

iṣṭāpūrttasya yajñasya satyavākye ca yat phalam.
abhakṣaṇe ca māṃsasya mātrayā tadavāpnuyāt .. 20.18 ..

1.20.20

svāmyarthe yudhyamānānāṃ śūrāṇāmanivarttinām.
yadbhavettat phalaṃ dṛṣṭaṃ mātrayā tadavāpnuyāt .. 20.19 ..

1.20.21

na tathā tapasogreṇa na yajñairbhūridakṣiṇaiḥ.
yat phalaṃ prāpnuyāt samyag mātrayā tadavāpnuyāt .. 20.20 ..

1.20.22

tatra vai yo'rddhamātro yaḥ pluto nāmopadiśyate.
eṣā eva bhavet kāryā gṛhasthānāntu yoginām .. 20.21 ..

1.20.23

eṣā caiva viśeṣeṇa aiśvaryasamalakṣaṇā.
yogināntu viśeṣeṇa aiśvarye hyaṣṭalakṣaṇe.
aṇimādyeti vijñeyā tasmādyuñjīta tāṃ dvijaḥ .. 20.22 ..

1.20.24

evaṃ hi yogī saṃyuktaḥ śucirddānto jitendriyaḥ.
ātmānaṃ vindate yastu sa sarvaṃ vindate dvijaḥ .. 20.23 ..

1.20.25

ṛco yajūṃṣi sāmāni vedopaniṣadastathā.
yogajñānādavāpnoti brāhmaṇo dhyānacintakaḥ .. 20.24 ..

1.20.26

sarvabhūtalayo bhūtvā abhūtaḥ sa tu jāyate.
yogī saṅkramaṇaṃ kṛtvā yāti vai śāśvataṃ padam .. 20.25 ..

1.20.27

api cātra caturhastāṃ dhyāyamānaścaturmukhīm.
prakṛtiṃ viśvarūpākhyāṃ dṛṣṭvā divyena cakṣuṣā .. 20.26 ..

ajāmetāṃ lohitaśuklakṛṣṇāṃ bahvīḥ prajāḥ sṛjamānāṃ svarūpām.
ajo hyeko juṣamāṇo'nuśete jahātyenāṃ bhuktabhogāmajo'nyaḥ.
aṣṭākṣarāṃ ṣoḍaśapāṇipādāṃ caturmukhīṃ triśikhāmekaśrṛṅgām.
ādyāmajāṃ viśvasṛjāṃ svarūpāṃ jñātvā budhāstvamṛtatvaṃ vrajanti.
ye brāhmaṇāḥ praṇavaṃ vedayanti na te punaḥ saṃsarantīha bhūyaḥ .. 20.27 ..

1.20.29

ityetadakṣaraṃ brahma paramoṅkārasaṃjñitam.
yastu vedayate samyak tathā dhyāyati vā punaḥ .. 20.28 ..

1.20.30

saṃsāracakramutsṛjya muktabandhanabandhanaḥ.
acalaṃ nirguṇaṃ sthānaṃ śivaṃ prāpnotyasaṃśayaḥ.
ityetadvai mayā proktamoṅkāraprāptilakṣaṇam .. 20.29 ..

1.20.31

namo lokeśvarāya saṅkalpakalpagrahaṇāya mahāntamupatiṣṭhate tadvo hitaṃ yadbrahmaṇe namaḥ.
sarvatra sthānine nirguṇāya sambhaktayogīśvarāya ca ..

1.20.32

puṣkaraparṇamivādbhirviśuddhamiva brahmamupatiṣṭhetpavitraṃ pavitrāṇāṃ pavitraṃ pavitreṇa paripūritena pavitreṇa hrasvandīrghaplutamiti tadetamoṅkāramaśabdamasparśamarūpamarasamagandhaṃ paryupāsīta avidyeśānāya viśvarūpo na tasya avidyeśānāya namo yogīśvarāyeti ca yena dyaurugrā pṛthivī ca dṛḍhā yena svastanitaṃ yena nākastayorantarikṣamime varīyaso devānāṃ hṛdayaṃ viśvarūpo na tasya prāṇāpānaupamyaṃ cāsti oṅkāroviśvaviśvā vai yajñaḥ yajño vai vedaḥ vedo vai namaskāraḥ namaskāro rudraḥ namo rudrāya yogeśvarādhipataye namaḥ.
iti siddhipratyupasthānaṃ sāyaṃprātarmadhyāhne namaḥ iti..