<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana) › [Vayupurana](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu) › 1.23

# Vayupurana 1.23: adhyāyaḥ 23

Vāyupurāṇa 1.23

- **Language:** Sanskrit

### adhyāyaḥ 23

### [1.23.1](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.1)

.. vāyuruvāca ..

### [1.23.2](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.2)

ekatriṃśattamaḥ kalpaḥ pītavāsā iti smṛtaḥ.  
brahma yatra mahātejāḥ pītavarṇatvamāgataḥ .. 23.1 ..

### [1.23.3](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.3)

dhyāyataḥ putrakāmasya brahmaṇaḥ parameṣṭhinaḥ.  
prādurbhūto mahātejāḥ kumāraḥ pītavastravān .. 23.2 ..

### [1.23.4](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.4)

pītagandhānuliptāṅgaḥ pītamālyadharo yuvā.  
pītayajñopavītaśca pītoṣṇīṣo mahābhujaḥ .. 23.3 ..

### [1.23.5](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.5)

taṃ dṛṣṭvā dhyānasaṃyuktaṃ brahmā lokeśvaraṃ prabhum.  
manasā lokadhātāraṃ vavande parameśvaram .. 23.4 ..

### [1.23.6](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.6)

tato dhyānagatastatra brahma māheśvarīṃ parām.  
apaśyad gāṃ virupāṃ ca maheśvaramukhacyutām .. 23.5 ..

### [1.23.7](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.7)

catuṣpadāṃ caturvaktrāṃ caturhastāṃ catuḥstanīm.  
caturnnetrāṃ catuḥśrṛṅgīṃ caturddaṃṣṭrāṃ caturmukhīm.  
dvātriṃśallokasaṃyuktāmīśvarīṃ sarvatomukhīm .. 23.6 ..

### [1.23.8](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.8)

sa tāṃ dṛṣṭvā mahātejāḥ mahādevīṃ maheśvarīm.  
punarāha mahādevaḥ sarvadevanamaskṛtaḥ .. 23.7 ..

### [1.23.9](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.9)

matiḥ smṛtirbuddhiriti gāyamānaḥ punaḥ punaḥ.  
ehyehīti mahādevī sottiṣṭhat prāñjalirbhṛśam .. 23.8 ..

### [1.23.10](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.10)

viśvamāvṛtya yogena jagatsarvaṃ vaśīkuru.  
atha vā mahādevena rudrāṇī tvaṃ bhaviṣyasi.  
brāhmaṇānāṃ hitārthāya paramārthaṃ bhaviṣyasi .. 23.9 ..

### [1.23.11](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.11)

athaināṃ putrakāmasya dhyāyataḥ parameṣṭhinaḥ.  
pradadau devadeveśaścatuṣpādāṃ maheśvarīm.  
tatastāṃ dhyānayogena viditvā parameśvarīm .. 23.10 ..

### [1.23.12](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.12)

brahmā lokanamaskāryaḥ prapadya tāṃ maheśvarīm.  
gāyatrīntu tato raudrīṃ dhyātvā brahmā suyantritaḥ .. 23.11 ..

### [1.23.13](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.13)

ityetāṃ vaidikīṃ vidyāṃ raudrīṃ gāyatrīmarpitām.  
japitvā tu mahādevīṃ rudralokanamaskṛtām.  
prapannastu mahādevaṃ dhyānayuktena cetasā .. 23.12 ..

### [1.23.14](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.14)

tatastasya mahādevo divyaṃ yogaṃ punaḥ smṛtaḥ.  
aiśvaryaṃ jñānasampattiṃ vairāgyaṃ ca dadau punaḥ .. 23.13 ..

### [1.23.15](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.15)

athāṭṭahāsaṃ mumuce bhīṣaṇaṃ dīptamīśvaraḥ.  
tato'sya sarvato dīptāḥ prādurbhūtāḥ kumārakāḥ .. 23.14 ..

### [1.23.16](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.16)

pītamālyāmbaradharāḥ pītagandhavilepanāḥ .  
pītoṣṇīṣaśiraskāśca pītāsyāḥ pītamūrddhajāḥ .. 23.15 ..

### [1.23.17](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.17)

tato varṣasahasrānte uṣitvā vimalaujasaḥ.  
yogātmānastataḥ snātā brāhmaṇānāṃ hitaiṣiṇaḥ .. 23.16 ..

### [1.23.18](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.18)

dharmayogabalopetā ṛṣīṇāṃ dīrghasatriṇām.  
upadiśya tu te yogaṃ praviṣṭā rudramīśvaram .. 23.17 ..

### [1.23.19](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.19)

evametena vidhinā prapannā ye maheśvaram.  
anye'pi niyatātmāno dhyānayuktā jitondriyāḥ .. 23.18 ..

### [1.23.20](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.20)

te sarve pāpamutsṛjya virajā brahmavarccasaḥ.  
praviśanti mahādevaṃ rudrante tvapunarbhavāḥ .. 23.19 ..

### [1.23.21](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.21)

tatastasmin gate kalpe pītavarṇe svayambhuvaḥ.  
punaranyaḥ pravṛttastu sitakalpo hi nāmataḥ .. 23.20 ..

### [1.23.22](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.22)

ekārṇave tadāvṛtte divye varṣasahasrake .  
sraṣṭukāmaḥ prajā brahmā cintayāmāsa duḥkhitaḥ .. 23.21 ..

### [1.23.23](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.23)

tasya cintayamānasya putrakāmasya vai prabhoḥ .  
kṛṣṇaḥ samabhavadvarṇo dhyāyataḥ parameṣṭhinaḥ .. 23.22 ..

### [1.23.24](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.24)

athāpaśyanmahātejāḥ prādurbhūtaṃ kumārakam.  
kṛṣṇavarṇaṃ mahāvīryaṃ dīpyamānaṃ svatejasā .. 23.23 ..

### [1.23.25](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.25)

kṛṣṇāmbaravaroṣṇīṣaṃ kṛṣṇayajñopavītinam.  
kṛṣṇena maulinā yuktaṃ kṛṣṇasraganulepanam .. 23.24 ..

### [1.23.26](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.26)

sa taṃ dṛṣṭvā mahātmānamamaraṃ ghora mantriṇam.  
vavande devadeveśaṃ viśveśaṃ kṛṣṇapiṅgalam .. 23.25 ..

### [1.23.27](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.27)

prāṇāyāmaparaḥ śrīmān hṛdi kṛtvā maheśvaram.  
manasā dhyānasaṃyuktaṃ prapannastu yatīśvaram .  
aghoreti tato brahmā brahma evānucintayan .. 23.26 ..

### [1.23.28](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.28)

evaṃ vai dhyāyatastasya brahmaṇaḥ parameṣṭhinaḥ.  
mumoca bhagavān rudraḥ aṭṭahāsaṃ mahāsvanam .. 23.27 ..

### [1.23.29](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.29)

athāsya pārśvataḥ kṛṣṇāḥ kṛṣṇasraganulepanāḥ .  
catvārastu mahātmānaḥ sambabhūvuḥ kumārakāḥ .. 23.28 ..

### [1.23.30](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.30)

kṛṣṇāḥ kṛṣṇāmbaroṣṇīṣāḥ kṛṣṇāsyāḥ kṛṣṇavāsasaḥ.  
taiścāṭṭahāsaḥ sumahān hūṅkāraścaiva puṣkalaḥ.  
namaskāraśca sumahān punaḥ punarudīritaḥ .. 23.29 ..

### [1.23.31](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.31)

tato varṣasahasrānte yogāttat pārameśvaram.  
upāsitvā mahābhāgāḥ śiṣyebyaḥ pradadustataḥ .. 23.30 ..

### [1.23.32](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.32)

yogena yogasampannāḥ praviśya manasā śivam.  
amalaṃ nirguṇaṃ sthānaṃ praviṣṭā viśvamīśvaram .. 23.31 ..

### [1.23.33](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.33)

evametena yogena ye cāpyanye dvijātayaḥ.  
smariṣyanti vidhānajñā gantāro rudramavyayam .. 23.32 ..

### [1.23.34](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.34)

tatastasmin gate kalpe kṛṣṇarupe bhayānake.  
anyaḥ pravarttitaḥ kalpo viśvarupastu nāmataḥ .. 23.33 ..

### [1.23.35](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.35)

vinivṛtte tu saṃhāre punaḥ sṛṣṭe carācare.  
brahmaṇaḥ putrakāmasya dhyāyataḥ parameṣṭhinaḥ.  
prādurbhūtā mahānādā viśvarūpā sarasvatī .. 23.34 ..

### [1.23.36](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.36)

viśvamālyāmbaradharaṃ viśvayajñopavītinam.  
viśvoṣṇīṣaṃ viśvagandhaṃ viśvasthānaṃ mahābhujam .. 23.35 ..

### [1.23.37](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.37)

atha taṃ manasā dhyātvā yuktātmā vai pitāmahaḥ.  
vavande devamīśānaṃ sarveśaṃ sarvagaṃ prabhum .. 23.36 ..

### [1.23.38](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.38)

omīśānaṃ namaste'stu mahādeva namo'stu te.  
evaṃ dhyānagataṃ tatra praṇamantaṃ pitāmaham.  
uvāca bhagavānīśaḥ prīto'haṃ te kimicchasi .. 23.37 ..

### [1.23.39](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.39)

tatastu praṇato bhūtvā vāgbhiḥ stutvā maheśvaram.  
uvāca bhagavān brahmā prītaḥ prītena cetasā .. 23.38 ..

### [1.23.40](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.40)

yadidaṃ viśvarūpante viśvagaṃ viśvamīśvaram.  
etadveditumicchāmi kaścāyaṃ parameśvaraḥ .. 23.39 ..

### [1.23.41](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.41)

kaiṣā bhagavatī devī catuṣpādā caturmukhī.  
catuḥśrṛṅgī caturvakrā caturddantā catuḥstanī .. 23.40 ..

### [1.23.42](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.42)

caturhastā caturnetrā viśvarupā kathaṃ smṛtā.  
kinnāmadheyā ko'syātmā kiṃvīryā vāpi karmataḥ .. 23.41 ..

### [1.23.43](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.43)

..maheśvara uvāca ..

### [1.23.44](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.44)

rahasyaṃ sarvamantrāṇāṃ pāvanaṃ puṣṭhivarddhanam.  
śrṛṇuṣvaitatparaṃ guhyamādisarge yathā tatham .. 23.42 ..

### [1.23.45](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.45)

ayaṃ yo varttate kalpo viśvarūpastvasau smṛtaḥ.  
yasmin bhavādayo devāḥ ṣaḍviṃśanmanavaḥ smṛtāḥ .. 23.43 ..

### [1.23.46](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.46)

brahmasthānamidaṃ cāpi yadā prāptaṃ tvayā vibho.  
tadāprabhṛti kalpaśca trayastriṃśattamo hyayam .. 23.44 ..

### [1.23.47](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.47)

śataṃ śatasahasrāṇāmatītā ye svayambhuvaḥ .  
purastāttava deveśa tān śrṛṇuṣva mahāmune .. 23.45 ..

### [1.23.48](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.48)

ānandastu sa vijñeya ānandaste mahālayaḥ.  
gālavyagotratapasā mama putrastvamāgataḥ .. 23.46 ..

### [1.23.49](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.49)

tvayi yogaśca sāṅkhyaśca tapo vidyāvidhiḥ kriyā.  
ṛtaṃ styañca yadbrahma ahiṃsā santatikramāḥ .. 23.47 ..

### [1.23.50](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.50)

dhyānaṃ dhyānavapuḥ śāntirvidyā'pidyāmatirdhṛtiḥ.  
kāntiḥ śāntiḥ smṛtirmedhā lajjā śuddiḥ sarasvatī.  
tuṣṭiḥ puṣṭiḥ kriyā caiva lajjā kṣāntiḥ pratiṣṭhitā .. 23.48 ..

### [1.23.51](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.51)

ṣaḍ‌viṃśattadguṇā hyeṣā dvātriśākṣarasaṃjñitā .  
prakṛtiṃ viddhitāṃ brahmaṃstvatprasūtiṃ maheśvarīm .. 23.49 ..

### [1.23.52](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.52)

saiṣā bhagavatī devī tatprasūtiḥ svayambhuvaḥ.  
caturmukhī jagadyoniḥ prakṛti rgauḥ prakīrttitā .  
pradhānaṃ prakṛtiṃ caiva yadāhustattvacintakāḥ .. 23.50 ..

### [1.23.53](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.53)

ajāmetāṃ lohitāṃ śuklakṛṣṇāṃ viśvaṃ saṃprasṛjamānāṃ surūpām.  
ajo'haṃ vai buddhimānviśvarūpāṃ gāyatrīṃ gāṃ viśvarūpāṃ hi buddhvā .. 23.51  
evamuktavā mahādevaḥ aṭṭahāsamathākarot .  
valitāsphoṭitaravaṃ kahākahanadantathā .. 23.52 ..

### [1.23.54](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.54)

tato'sya pārśvato divyāḥ sarvarūpāḥ kumārakāḥ.  
jaṭī muṇḍī śikhaṇḍī ca arddhamuṇḍaśca jajñire .. 23.53 ..

### [1.23.55](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.55)

tataste tu yathoktena yogena sumahaujasaḥ.  
divyaṃ varṣasahasrantu upāsitvā maheśvaram .. 23.54 ..

### [1.23.56](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.56)

dharmopadeśaṃ niyataṃ kṛtvā yogamayaṃ dṛḍham.  
śiṣṭānāṃ niyatātmānaḥ praviṣṭā rudramīśvaram .. 23.55 ..

### [1.23.57](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.57)

..vāyuruvāca..

### [1.23.58](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.58)

tato vismayamāpanno brahmā lokapitāmahaḥ.  
prapannastu mahādevaṃ bhaktiyuktena cetasā.  
uvāca vacanaṃ sarvaṃ śvetatvante kathaṃ vibho .. 23.56 ..

### [1.23.59](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.59)

..bhagavānuvāca..

### [1.23.60](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.60)

śvetakalpo yadā hyāsīdahaṃ śvetastato'bhavam.  
śvetoṣṇīṣaḥ śvetamālyaḥ śvetāmbaradharaḥ śivaḥ .. 23.57 ..

### [1.23.61](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.61)

śvetāsthimāṃsaromā ca śvetatvak śvetalohitaḥ.  
tena nāmnā ca vikhyātaḥ śvetakalpastadā hyasau .. 23.58 ..

### [1.23.62](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.62)

matprasādācca deveśaḥ śvetāṅgaḥ śvetalohitaḥ.  
śvetavarṇā tadā hyāsīdgāyatrī brahmasaṃjñitā .. 23.59 ..

### [1.23.63](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.63)

yasmādahaṃ ca deveśa tvayā guhye pade sthitaḥ.  
vijñātaḥ svena tapasā sadyo jātaḥ sanātanaḥ.  
sadyo jāteti brahmaitad guhyaṃ caiva prakīrtitam .. 23.60 ..

### [1.23.64](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.64)

tasmād guhyatvamāpannaṃ ye vetsyanti dvijātayaḥ.  
tatsamīpaṅgamiṣyanti punarāvṛttidurlabham .. 23.61 ..

### [1.23.65](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.65)

yadā'haṃ ca punastvāsaṃ lohito nāma nāmataḥ.  
mamakṛtena varṇena kalpo vai lohitaḥ smṛtaḥ .. 23.62 ..

### [1.23.66](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.66)

tadā lohitamāsāsthilohitakṣīrasannibhā .  
lohitākṣastanavatī gāyatrī gauḥ prakīrtitā .. 23.63 ..

### [1.23.67](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.67)

tato'sya lohitatvena varṇasya ca viparyyaye.  
vāmatvāccaiva yogasya vāmadevatvamāgataḥ .. 23.64 ..

### [1.23.68](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.68)

tathāpi hi mahāsattva tvayā'haṃ niyatātmanā.  
vijñātaḥ śveta varṇena tasmādvarṇottamaḥ smṛtaḥ .  
tato'haṃ vāmadeveti khyātiṃ yāto mahītale .. 23.65 ..

### [1.23.69](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.69)

ye cāpi vāmadevatvaṃ jñāsyantīha dvijātayaḥ.  
vijñāya cemāṃ rudrāṇīṃ gāyatrīṃ mātaraṃ vibho .. 23.66 ..

### [1.23.70](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.70)

sarvapāpavinirmuktā virajā brahmavarcasaḥ.  
rudralokaṃ gamiṣyanti punarāvṛttidurlabham .. 23.67 ..

### [1.23.71](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.71)

yadā tu punarevāyaṃ kṛṣṇavarṇo bhayānakaḥ.  
matkṛtena ca varṇena matkalpaḥ kṛṣṇa ucyate .. 23.68 ..

### [1.23.72](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.72)

tatrā'haṃ kālasaṃkāśaḥ kālo lokaprakāśanaḥ .  
vijñāto'haṃ tvayā brahaman ghoro ghoraparākramaḥ .. 23.69 ..

### [1.23.73](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.73)

tasmādghoratvamāpannaṃ ye māṃ vetsyanti bhūtale.  
teṣāmaghoraḥ śāntaśca bhaviṣyāmyahamavyayaḥ .. 23.70 ..

### [1.23.74](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.74)

tasmādviśvatvamānnaṃ ye māṃ paśyanti bhūtale .  
teṣāṃ śivaśca saumyaśca bhaviṣyāmi sadaiva tu .. 23.71 ..

### [1.23.75](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.75)

tasmācca viśvarūpo vai kalpo'yaṃ samudāhṛtaḥ.  
viśvarūpā tathā ceyaṃ sāvitrī samudāhṛtā .. 23.72 ..

### [1.23.76](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.76)

sarvarūpāstathā ceme saṃvṛttā mama putrakāḥ.  
catvāraste samākhyātāḥ pādā vai lokasaṃmatāḥ .. 23.73 ..

### [1.23.77](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.77)

tasmācca sarva varṇatvaṃ prajātvaṃ me bhaviṣyati.  
sarvabhakṣyā ca medhyā ca varṇataśca bhaviṣyati .. 23.74 ..

### [1.23.78](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.78)

mokṣo dharmastathārthaśca kāmaśceti catuṣṭayam.  
tasmādvettā ca vedyaṃ ca caturddhā vai bhaviṣyati .. 23.75 ..

### [1.23.79](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.79)

bhūtagrāmāśca catvāraḥ āśramāścaturastathā.  
dharmasya pādāścatvāra ścatvāro mama putrakāḥ .. 23.76 ..

### [1.23.80](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.80)

tasmāccaturyugāvasthaṃ jagadvai sacarācaram.  
caturddhā'vasthitaṃ caiva catuṣpādaṃ bhaviṣyati .. 23.77 ..

### [1.23.81](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.81)

bhūrloko'tha bhuvarlokaḥ svarloko'tha mahastathā.  
janastapaśca śāṃtaśca rudralokastataḥ param .. 23.78 ..

### [1.23.82](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.82)

svarloko hi tṛtīyastu caturthastu mahaḥ smṛtaḥ.  
tatra lokaḥ paraṃ sthānaṃ parantadyogināṃ smṛtam .. 23.79 ..

### [1.23.83](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.83)

nirmamā nirahaṃkārāḥ kāmakrodhavivarjjitāḥ.  
drakṣyante tadvido yuktā dhyānatatparayuñjakāḥ .. 23.80 ..

### [1.23.84](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.84)

yasmāccatuṣpadā hyeṣā tvayā dṛṣṭā sarasvatī.  
tasmācca paśavaḥ sarve bhaviṣyanti catuṣpadāḥ.  
tasmāccaiṣāṃ bhaviṣyanti catvāro vai payodharāḥ .. 23.81 ..

### [1.23.85](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.85)

somaśca mantrasaṃyukto yasmānmama mukhāccyutaḥ.  
jīvaḥ prāṇabhṛtāṃ brahman sarvaḥ pītvā stanairghṛtam .. 23.82 ..

### [1.23.86](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.86)

tasmāt somamayaṃ caitadamṛtaṃ caiva saṃjñitam.  
catuṣpādā bhaviṣyanti śvetatvaṃ cāsya tena tat .. 23.83 ..

### [1.23.87](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.87)

yasmāccaivaṃ kriyābhūtvā dvipādā vai maheśvarī.  
dṛṣṭā punastvayā caiṣā sāvitrī lokabhāvinī.  
tasmādvai dvipadāḥ sarve dvistanāśca narāḥ smṛtāḥ .. 23.84 ..

### [1.23.88](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.88)

yasmāccaivamajā bhūtvā sarvavarṇā maheśvarī.  
dṛṣṭā tvayā mahāsattvā sarvabhūtadharā parā.  
tasmāttu viśvarūpatvamajānāṃ vai bhaviṣyati .. 23.85 ..

### [1.23.89](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.89)

ajaścaiva mahātejā viśvarūpo bhaviṣyati.  
amogharetāḥ sarvatra mukhe cāsya hutāśanaḥ.  
tasmāt sarvagato medhyaḥ paśurūpī hutāśanaḥ .. 23.86 ..

### [1.23.90](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.90)

tapasā bhāvitātmāno ye vai drakṣyanti vai dvijāḥ.  
īśitve ca śivatve ca sarvagaṃ sarvataḥ sthiram .. 23.87 ..

### [1.23.91](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.91)

rajastamovinirmuktāstyaktvā mānuṣyakambuvi.  
matsamīpaṃ gamiṣyanti punarāvṛttidurlabham .. 23.88 ..

### [1.23.92](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.92)

ityevamukto bhagavān brahmā rudreṇa vai dvijāḥ.  
praṇamya prayato bhūtvā punarāha pitāmahaḥ .. 23.89 ..

### [1.23.93](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.93)

..brahmovāca..

### [1.23.94](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.94)

bhagavandevadeveśa viśvarūpī maheśvaraḥ.  
imāstava mahādeva tanavo lokavanditāḥ .. 23.90 ..

### [1.23.95](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.95)

viśvarūpa mahāsattva kasmin kāle mahābhuja.  
kasyāṃ vā yugasambhūtyāṃ drakṣyanti tvāṃ dvijātayaḥ .. 23.91 ..

### [1.23.96](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.96)

kena vā tattvayogena dhyānayogena kena vā .  
tanavaste mahādeva śakyā draṣṭuṃ dvijātibhiḥ .. 23.92 ..

### [1.23.97](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.97)

..bhagavānuvāca..

### [1.23.98](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.98)

tapasā naiva yogena dānadharmaphalena vā.  
na tīrthaphalayogena kratubhirvā sadakṣiṇaiḥ .. 23.93 ..

### [1.23.99](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.99)

na vedādhyāpanairvāpi na cittena vivedanaiḥ .  
śakyo'haṃ mānurṣaidraṣṭumṛte dhyānātparaṃ na hi .. 23.94 ..

### [1.23.100](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.100)

sādhyo nārāyaṇaścaiva viṣṇustribhuvaneśvaraḥ .  
bhaviṣyatīha nāmnā tu vārāho nāma viśrutaḥ .. 23.95 ..

### [1.23.101](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.101)

caturbāhuścatuṣpādaścaturnetraścaturmukhaḥ.  
tadā saṃvatsaro bhūtvā yajñarūpī bhaviṣyati.  
ṣaḍaṅgaśca triśīrṣaśca tristhāne triśarīravān .. 23.96 ..

### [1.23.102](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.102)

kṛtaṃ tretā dvāparaṃ ca kaliścaiva caturyugam.  
etasya pādāścatvāraḥ aṅgāni kratavastathā .. 23.97 ..

### [1.23.103](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.103)

bhujāśca vedāścatvāro ṛtuḥ sandhimukhāni ca.  
dve mukhe dve ca ayane netrāśca caturastathā .. 23.98 ..

### [1.23.104](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.104)

śirāṃsi trīṇi parvāṇi phālgunyāṣāḍhakṛttikāḥ.  
divyāntarikṣabhaumāni trīṇi sthānāni yāni tu.  
sambhavaḥ pralayaścaiva āśramau dvau prakīrttitau .. 23.99 ..

### [1.23.105](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.105)

sa yadā kālarūpābho varāhatve vyavasthitaḥ.  
bhaviṣyati yadā sādhyo viṣṇurnārāyaṇaḥ prabhuḥ .. 23.100 ..

### [1.23.106](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.106)

tadā tvamapi deveśa caturvvaktro bhaviṣyasi.  
brahmalokanamaskāryo viṣṇurnārāyaṇaḥ prabhuḥ .. 23.101 ..

### [1.23.107](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.107)

ekārṇave plave caiva śayānaṃ puruṣaṃ harim.  
yadā drakṣyasi deveśaṃ dhyānayuktaṃ mahāmunim .. 23.102 ..

### [1.23.108](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.108)

tadāvāṃ mama yogena mohitau naṣṭacetasau.  
anyonyasparddhinau rātrāvavijñāya parasparam .. 23.103 ..

### [1.23.109](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.109)

ekaikasyodarasthāṃstu dṛṣṭvā lokāṃścarācarān.  
vismayaṃ paramaṃ gatvā dhyānād‌buddhvā tu mānuṣau .. 23.104 ..

### [1.23.110](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.110)

tatastvaṃ pajhasaṃbhūtaḥ pajhanābhaḥ sanātanaḥ.  
padmāṅkitastadā kalpe khyātiṃ yāsyasi puṣkalām .. 23.105 ..

### [1.23.111](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.111)

tatastasmiṃstadā kalpe vārāhe saptame prabhoḥ.  
punarviṣṇurmahātejāḥ kālo lokaprakālanaḥ.  
manurvaivasvato nāma tava putro bhaviṣyati .. 23.106 ..

### [1.23.112](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.112)

tadā caturyugāvasthe kalpe tasmin yugāntake.  
bhaviṣyāmi śikhāyuktaḥ śveto nāma mahāmuniḥ .. 23.107 ..

### [1.23.113](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.113)

himavacchikhare ramye chāgale parvatottame.  
catuḥśiṣyāḥ śive yuktā bhaviṣyanti tadā mama .. 23.108 ..

### [1.23.114](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.114)

śvetaścaiva śikhaścaiva śvetāśvaḥ śvetalohitaḥ.  
catvāraste mahātmāno brāhmaṇā vedapāragāḥ .. 23.109 ..

### [1.23.115](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.115)

tataste brahmabhūyiṣṭhā dṛṣṭvā brahmagatiṃ parām .  
tatsamīpaṃ gamiṣyanti punarāvṛttidurlabham .. 23.110 ..

### [1.23.116](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.116)

punastu mama deveśo dvitīyadvāpare prabhuḥ.  
prajāpatiryadā vyāsaḥ satyo nāma bhaviṣyati .. 23.111 ..

### [1.23.117](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.117)

tadā lokahitārthāya sutāre nāma nāmataḥ.  
bhaviṣyāmi kalau tasmin lokānugrahakāraṇāt .. 23.112 ..

### [1.23.118](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.118)

tatrāpi mama te putrā bhaviṣyā nāma nāmataḥ.  
dundubhiḥ śatarūpaśca ṛcīkaḥ kratumāṃstathā .. 23.113 ..

### [1.23.119](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.119)

prāpya yogaṃ tathā jñānaṃ brahma caiva sanātanam.  
rudralokaṃ gamiṣyanti punarāvṛtti durlabham .. 23.114 ..

### [1.23.120](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.120)

tṛtīye dvāpare caiva yadā vyāsastu bhārgavaḥ.  
tadā hyahaṃ bhaviṣyāmi damanastu yugantike .. 23.115 ..

### [1.23.121](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.121)

tatrāpi ca bhaviṣyanti catvāro mama putrakāḥ.  
viśokaśca vikeśaśca viśāpaḥ śāpanāśanaḥ .. 23.116 ..

### [1.23.122](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.122)

te'pi tenaiva mārgeṇa yogoktena mahaujasaḥ.  
rudralokaṃ gamiṣyanti punarāvṛttidurlabham .. 23.117 ..

### [1.23.123](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.123)

caturthe dvāpare caiva yadā vyāso'ṅgirāḥ smṛtaḥ.  
tadā'pyahaṃ bhaviṣyāmi suhotro nāma nāmataḥ .. 23.118 ..

### [1.23.124](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.124)

tatrāpi mama satputrāścatvāraśca tapodhanāḥ.  
bhaviṣyanti dvijaśreṣṭhā yogātmāno dṛḍhavratāḥ .. 23.119 ..

### [1.23.125](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.125)

sumukho durmukhaścaiva durdamo duratikramaḥ.  
prāpya yogagatiṃ sūkṣmāṃ vimalā dagdhakilbiṣāḥ.  
te'pi tenaiva mārgeṇa gamiṣyanti na saṃśayaḥ .. 23.120 ..

### [1.23.126](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.126)

pañcame dvāpare caiva vyāsastu savitā yadā.  
tadā cāpi bhaviṣyāmi kaṅgo nāma mahātapāḥ.  
anugrahārthaṃ lokānāṃ yogātmā naikakarmakṛt .. 23.121 ..

### [1.23.127](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.127)

catvārastu mahābhāgā virajāḥ śuddhayonayaḥ .  
putrā mama bhaviṣyanti yogātmāno dṛḍhavratāḥ .. 23.122 ..

### [1.23.128](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.128)

sanaḥ sanandanaścaiva prabhuryaśca sanātanaḥ.  
ṛtuḥ sanatkumāraśca nirmamā nirahaṃkṛtāḥ.  
matsamīpaṃ gamiṣyanti punarāvṛttidurlabham .. 23.123 ..

### [1.23.129](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.129)

parivṛtte punaḥ ṣaṣṭhe mṛtyurvyāso yadā vibhuḥ.  
tadāpyahaṃ bhaviṣyāmi lokākṣirnāma nāmataḥ .. 23.124 ..

### [1.23.130](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.130)

śiṣyāśca mama te divyā yogātmāno dṛḍhavratāḥ.  
bhaviṣyanti mahābhāgāścatvāro lokasammatāḥ .. 23.125 ..

### [1.23.131](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.131)

sudhāmā virajaścaiva śaṅkhapādrava eva ca.  
yogātmāno mahātmānaste sarve dagdhakilbiṣāḥ.  
te'pi tenaiva mārgeṇa gamiṣyanti na saṃśayaḥ .. 23.126 ..

### [1.23.132](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.132)

saptame parivartte tu yadā vyāsaḥ śatakratuḥ.  
vibhurnāma mahātejā- pūrvamāsīcchatakratuḥ .. 23.127 ..

### [1.23.133](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.133)

tadā'pyahaṃ bhaviṣyāmi kalau tasmin yugāntike.  
jaigīṣavyeti vikhayātaḥ sarveṣāṃ yogināṃ varaḥ .. 23.128 ..

### [1.23.134](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.134)

tatrāpi mama te putrā bhaviṣyanti yuge tadā.  
sārasvataḥ sumedhāśca vasuvāhaḥ suvāhanaḥ .. 23.129 ..

### [1.23.135](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.135)

te'pi tenaiva mārgeṇa dhyānayuktiṃ samāśritāḥ .  
bhaviṣyanti mahātmāno rudralokaparāyaṇāḥ .. 23.130 ..

### [1.23.136](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.136)

vasiṣṭhaścāṣṭame vyāsaḥ parivartte bhaviṣyati.  
kapilaścāsuriścaiva tathā pañcaśikho muniḥ.  
vāgbaliśca mahāyogī sarva eva mahaujasaḥ .. 23.131 ..

### [1.23.137](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.137)

prāpya māheśvaraṃ yogaṃ dhyānino dagdhakalmaṣāḥ.  
matsamīpaṃ gamiṣyanti punarāvṛttidurlabham .. 23.132 ..

### [1.23.138](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.138)

parivartte'tha navame vyāsaḥ sārasvato yadā.  
tadā cāhaṃ bhaviṣyāmi ṛṣabho nāma nāmataḥ .  
tatrāpi mama te putrā bhaviṣyanti mahaujasaḥ .. 23.133 ..

### [1.23.139](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.139)

parāśaraśca gārgyaśca bhārgavo hyaṅgirāstathā.  
bhaviṣyanti mahātmāno brāhmaṇā vedapāragāḥ .. 23.134 ..

### [1.23.140](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.140)

sarve tapobalotkṛṣṭāḥ śāpānugrahakovidāḥ.  
tepi tenaiva mārgeṇa yogoktena tapasvinaḥ.  
dhyānamārgaṃ samāsādya gamiṣyanti tathaiva te .. 23.135 ..

### [1.23.141](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.141)

daśame dvāpare vyāsastridhāmānāma nāmataḥ.  
yadā bhaviṣyati viprāstadā'haṃ bhavitā punaḥ .. 23.136 ..

### [1.23.142](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.142)

himavacchikhare ramye bhṛgutuṅge nagottame.  
nāmnā bhṛgostu śikharantasmāttacchikharambhṛguḥ .. 23.137 ..

### [1.23.143](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.143)

tatraiva mama te putrā bhaviṣyanti dṛḍhavratāḥ.  
balabandhurnirāmitraḥ ketuśrṛṅgastapodhanaḥ .. 23.138 ..

### [1.23.144](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.144)

yogātmāno mahātmāno dhyānayogasamanvitāḥ.  
rudralokaṃ gamiṣyanti tapasā dagdhakalmaṣāḥ .. 23.139 ..

### [1.23.145](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.145)

ekādaśe dvāpare tu trivṛdvyāso bhaviṣyati.  
tadā'pyahaṃ bhaviṣyāmi gaṅgādvāre kalerdhuri .. 23.140 ..

### [1.23.146](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.146)

ugrā nāma mahānādāstatraiva mama putrakāḥ.  
bhaviṣyanti mahaujaskāḥ suvṛttā lokaviśrutāḥ .. 23.141 ..

### [1.23.147](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.147)

lambodaraśca lambaśca lambākṣo lambakeśakaḥ.  
prāpya māheśvaraṃ yogaṃ rudralokāya saṃsthitāḥ.  
te'pi tenaiva mārgeṇa gamiṣyanti parāṃ gatim .. 23.142 ..

### [1.23.148](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.148)

dvādaśe piravartte tu śatatejā mahāmuniḥ.  
bhaviṣyati mahāsattvo vyāsaḥ kavivarottamaḥ .. 23.143 ..

### [1.23.149](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.149)

tato'pyahaṃ bhaviṣyāmi atrirnāma yugāntike.  
haimakaṃ vanamāsādya yogamāsthāya bhūtale .. 23.144 ..

### [1.23.150](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.150)

atrāpi mā te putrā bhasmasnānānulepanāḥ.  
bhaviṣyanti mahāyoga rudralokaparāyaṇāḥ .. 23.145 ..

### [1.23.151](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.151)

sarvajñaḥ samabuddhiśca sādhyaḥ sarvastathaiva ca.  
rudralokaṃ gamiṣyanti dhyānayogaparāyaṇāḥ .. 23.146 ..

### [1.23.152](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.152)

trayodaśe punaḥ prāpte parivartte krameṇa tu.  
dharmo narāyaṇo nāma vyāsastu bhavitā yadā .. 23.147 ..

### [1.23.153](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.153)

tadāpyahaṃ bhaviṣyāmi vālirnāma mahāmuniḥ.  
vālakhilyāśrame puṇye parvate gandhamādane .. 23.148 ..

### [1.23.154](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.154)

tatrāpi mama te putrā bhaviṣyanti tapodhanāḥ.  
sudhāmā kāśyapaścaiva vasiṣṭho virajāstathā .. 23.149 ..

### [1.23.155](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.155)

mahāyogabalopetā vimalā ūrddhvaretasaḥ.  
tenaiva yogamārgeṇa gamiṣyanti na saṃśayaḥ .. 23.150 ..

### [1.23.156](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.156)

surakṣaṇo yadā vyāsaḥ paryāye tu caturddaśe.  
tatrāpi punarevāhaṃ bhaviṣyāmi yugāntike .. 23.151 ..

### [1.23.157](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.157)

vaṃśe tvaṅgirasaḥ śreṣṭho gautamo nāma yogavit.  
tasmādbhaviṣyate puṇyaṃ gautamaṃ nāma tadvanam .. 23.152 ..

### [1.23.158](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.158)

tatrāpi mama te putrā bhaviṣyanti kalau tathā.  
atrirugratapāścaiva śrāvaṇo'tha sraviṣṭakaḥ .. 23.153 ..

### [1.23.159](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.159)

yogātmāno mahātmāno dhyānayogaparāyaṇāḥ.  
te'pi tenaiva mārgeṇa rudralokanivāsinaḥ .. 23.154 ..

### [1.23.160](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.160)

tataḥ prāpte pañcadaśe parivartte kramāgate.  
āruṇistu yadā vyāso dvāpare bhavitā prabhuḥ .. 23.155 ..

### [1.23.161](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.161)

tadāpyahaṃ bhaviṣyāmi nāmnā vedaśirā dvijāḥ.  
tatra vedaśirā nāma astraṃ tatpārameśvaram .. 23.156 ..

### [1.23.162](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.162)

bhaviṣyati mahāvīryaṃ vedaśīrṣā ca parvataḥ.  
himavatpṛṣṭhamāśritya sarasvatyā nagottame .. 23.157 ..

### [1.23.163](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.163)

tadāpi mama te putrā bhaviṣyanti tapodhanāḥ.  
kuṇiśca kuṇibāhuśca kuśarīraḥ kunetrakaḥ .. 23.158 ..

### [1.23.164](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.164)

yogātmāno mahātmāno brahmiṣṭhāścorddhvaretasaḥ.  
te'pi tenaiva mārgeṇa rudralokaṃ gatāstu te .. 23.159 ..

### [1.23.165](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.165)

tataḥ ṣoḍaśame cāpi parivartte kramāgate.  
vyāsastu sañjayo nāma bhaviṣyati tadā prabhuḥ .. 23.160 ..

### [1.23.166](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.166)

tadāpyahaṃ bhaviṣyāmi gokarṇo nāma nāmataḥ.  
tasmādbhaviṣyate puṇyaṃ gokarṇaṃ nāma tadvanam .. 23.161 ..

### [1.23.167](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.167)

tatrāpi mama te putrā bhaviṣyanti mahaujasaḥ.  
kaśyapo hyuśanāścaiva cyavano'tha bṛhaspatiḥ.  
te'pi tenaiva mārgeṇa gamiṣyanti paraṃ padam .. 23.162 ..

### [1.23.168](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.168)

tataḥ saptadaśe caiva parivartte kramāgate.  
tadā bhaviṣyati vyāso nāmnā devakṛtañjayaḥ .. 23.163 ..

### [1.23.169](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.169)

tadāpyahaṃ bhaviṣyāmi guhāvāsīti nāmataḥ.  
himavacchikhare caiva mahātuṅge mahālaye.  
siddhikṣetraṃ mahāpuṇyaṃ bhaviṣyati mahālayam .. 23.164 ..

### [1.23.170](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.170)

tatrāpi mama te putrā brahmaṇyā yogavedinaḥ .  
bhaviṣyanti mahātmānaḥ sarvajñā nirahaṅkṛtāḥ .. 23.165 ..

### [1.23.171](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.171)

utathyo vāmadevaśca mahākālo mahālayaḥ.  
teṣāṃ śatasahasrantu śiṣyāṇāṃ dhyānasādhanam .. 23.166 ..

### [1.23.172](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.172)

bhaviṣyanti tadā kalpe sarve te dhyānayuñjakāḥ.  
te tu sannihitā yoge hṛdi kṛtvā maheśvaram .  
mahālaye padaṃ kṣiptvā praviṣṭāḥ śivamavyayam .. 23.167 ..

### [1.23.173](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.173)

ye cānye'pi mahātmānaḥ kāle tasmin yugāntike.  
dhyānayuktena manasā vimalāḥ śuddhabuddhayaḥ .. 23.168 ..

### [1.23.174](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.174)

gatvā mahālyaṃ puṇyaṃ dṛṣṭvā māheśvaraṃ padam .  
tūrṇaṃ tārayate jantūn daśapūrvān daśāparān .. 23.169 ..

### [1.23.175](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.175)

ātmānamekaviśaṃñca tārayitvā mahārṇavam.  
mama prasādādyāsyanti rudralokaṃ gatajvarāḥ .. 23.170 ..

### [1.23.176](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.176)

tato'ṣṭādaśame caiva parivartte yadā bhavet .  
tadā ṛtañjayo nāma vyāsastu bhavitā muniḥ.  
tadā'pyahaṃ bhaviṣyāmi śikhaṇḍī nāma nāmataḥ .. 23.171 ..

### [1.23.177](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.177)

siddhakṣetre mahāpuṇye devadānavapūjite.  
himavācchikhare puṇye śikhaṇḍī yatra parvataḥ.  
śikhaṇḍino vanañcāpi ṛṣisiddhaniṣevitam .. 23.172 ..

### [1.23.178](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.178)

tatrāpi mama te putrā bhaviṣyanti tapodhanāḥ.  
vācaḥśavā ṛtīkaśca śāvāsaśca dṛḍhavrataḥ .. 23.173 ..

### [1.23.179](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.179)

yogātmāno mahāśaktāḥ sarve te vedapāragāḥ.  
prāpya māheśvaraṃ yogaṃ rudralokaṃ vrajanti te .. 23.174 ..

### [1.23.180](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.180)

tatastvekonaviṃśe tu parivartte kramāgate.  
vyāsastu bhavitā nāmnā bharadvājo mahāmuniḥ .. 23.175 ..

### [1.23.181](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.181)

tatrāpyahaṃ bhaviṣyāmi jaṭāmālīti nāmataḥ.  
himavacchikhare ramyejaṭāyuryatra parvataḥ .. 23.176 ..

### [1.23.182](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.182)

tatrāpi mama te putrā bhaviṣyanti mahaujasaḥ.  
hiraṇyanāmā kauśilyaḥ kākṣīvaḥ kuthumistathā .. 23.177 ..

### [1.23.183](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.183)

īśvarā yogadharmāṇaḥ sarve te hyūrddhvaretasaḥ.  
prāpya māheśvaraṃ yogaṃ gamiṣyanti na saṃśayaḥ .. 23.178 ..

### [1.23.184](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.184)

tato viṃśatime sarge parivartte krameṇa tu.  
vācaḥśravāḥ smṛto vyāso bhaviṣyati mahāmatiḥ .. 23.179 ..

### [1.23.185](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.185)

tadāpyahaṃ bhaviṣyāmi hyaṭṭahāsīti nāmataḥ.  
aṭṭahāsapriyāścāpi bhaviṣyanti tadā narāḥ .. 23.180 ..

### [1.23.186](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.186)

tatraiva himavatpṛṣṭhe siddhacāraṇasevite.  
tatrāpi mama te putrā bhaviṣyanti mahaujasaḥ.  
yuktātmāno mahāsattvā dhyānino niyatavratāḥ .. 23.181 ..

### [1.23.187](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.187)

sumanturvarvarirvidvān subandhuḥ kuśikandharaḥ.  
prāpya māheśvaraṃ yogaṃ rudralokāya te gatāḥ .. 23.182 ..

### [1.23.188](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.188)

ekaviśe punaḥ prāpte parivartte krameṇa tu.  
vācaspatiḥ smṛto vyāso yadā sa ṛṣisattamaḥ .. 23.183 ..

### [1.23.189](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.189)

tadā'pyahaṃ bhaviṣyāmi dāruko nāma nāmataḥ.  
tasmādbhaviṣyate puṇyaṃ devadāruvanaṃ mahat .. 23.184 ..

### [1.23.190](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.190)

tatrāpi mama te putrā bhaviṣyanti mahaujasaḥ.  
plakṣo dākṣāyaṇiścaiva ketumālī bakastathā .. 23.185 ..

### [1.23.191](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.191)

yogātmāno mahātmāno niyatā hyūrddhvaretasaḥ.  
paramaṃ yogamākthāya rudraṃ prāptāstathānaghāḥ .. 23.186 ..

### [1.23.192](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.192)

dvāviṃśe parivartte tu vyāsaḥ śuklāyano yadā.  
tadā'pyahaṃ bhaviṣyāmi vārāṇasyāṃ mahāmuniḥ .. 23.187 ..

### [1.23.193](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.193)

nāmnā vai lāṅgalī bhīmo yatra devāḥ savāsavāḥ.  
drakṣyanti māṃ kalau tasminnavatīrṇaṃ halāyudham .. 23.188 ..

### [1.23.194](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.194)

tatrāpi mama te putrā bhaviṣyanti sudhārmikāḥ.  
tulyārcirmadhupiṅgākṣaḥ śvetaketustathaiva ca .. 23.189 ..

### [1.23.195](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.195)

te'pi māheśvaraṃ yogaṃ prāpya dhyānaparāyaṇāḥ.  
virajā brahmabhūyiṣṭhā rudralokāya saṃsthitāḥ .. 23.190 ..

### [1.23.196](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.196)

parivartte trayoviṃśe tṛṇabinduryadā muniḥ.  
vyāso bhaviṣyati brahma tadā'haṃ bhavitā punaḥ.  
śveto nāma mahākāyo muniputraḥ sudhārmikaḥ .. 23.191 ..

### [1.23.197](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.197)

tatra kālañjariṣyāmi tadā girivarottame.  
tena kālañjaro nāma bhaviṣyati sa parvataḥ .. 23.192 ..

### [1.23.198](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.198)

tatrāpi mama te putrā bhaviṣyanti mahaujasaḥ.  
uṣijo bṛhadukthaśca devalaḥ kavireva ca.  
prāpya māheśvaraṃ yogaṃ rudralokaṃ gatā hi te .. 23.193 ..

### [1.23.199](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.199)

parivartte caturviṃśe ṛkṣo vyāso bhaviṣyati.  
tatrā'haṃ bhavitā brahman kalau tasmin yugāntike.  
śūlī nāma mahāyogī naimiṣe yogi vandite .. 23.194 ..

### [1.23.200](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23.200)

tatrāpi mama te putrā bhaviṣyanti tapasvinaḥ.  
śalihotro'gniveśyaśca yuvanāścaḥ śaradvasuḥ .  
te'pi yogabalopetā rudraṃ yāsyanti suvratāḥ .. 23.195 ..

_First 200 of 221 passages. [Read on](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23)_

## Linked texts (5)

- [Liṅgapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.linga.1.13.1) — Vyāsa, Sanskrit
- [Mudgalapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.1.18.52) — Sanskrit
- [Liṅgapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.vernacular.tamil.kappiyam.lingapurana.16.1) — Ativīrarāma Pāṇṭiyar 1500, Sanskrit
- [Śivapurāṇa (complete text)](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.5.0-26.8) — Sanskrit
- [Brahmavidyāvijaya](https://indike.org/pramana/in.darsana.visistadvaita.vadakalai.brahmavidyavijaya.2.p35) — Mahācārya 1509, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.23) · Pramāṇa
