Vayupurana 1.27: adhyāyaḥ 27

Vāyupurāṇa 1.27

Language: Sanskrit

adhyāyaḥ 27

1.27.1

..ṛṣayaḥ ūcuḥ..

1.27.2

asmin kalpe tvayā coktaḥ prādurbhāvo mahātmanaḥ.
mahādevasya rudrasya sādhakairmunibhiḥ saha .. 27.1 ..

1.27.3

..sūta uvāca..

1.27.4

utpattirādisargasya mayā prokta samāsataḥ.
vistareṇāsya vakṣyāmi nāmāni tanubhiḥ saha .. 27.2 ..

1.27.5

patnīṣu janayāmāsa mahādevaḥ sutān bahūn.
kalpe'ṣṭame vyatīte tu yasmin kalpe tu tacchṛṇu .. 27.3 ..

1.27.6

kalpādau cātmānastulyaṃ sutaṃ pradhyāyataḥ prabhoḥ.
prādurāsīttatoṅke'sya kumāro nīlalohitaḥ.
taṃ dadhe susvaraṃ ghoraṃ nirdahanniva tejasā .. 27.4 ..

1.27.7

dṛṣṭvā rudantaṃ sahasā kumāraṃ nīlalohitam.
vka rodiṣi kumāreti brahmā taṃ pratyabhāṣata .. 27.5 ..

1.27.8

so'bravīddehi me nāma prathamaṃ vai pitāmaha.
rudrastvaṃ deva nāmnāsi ityuktaḥ so'rudatpunaḥ .. 27.6 ..

1.27.9

kiṃ rodiṣīti taṃ brahmā rudantaṃ punarabravīt .
nāma dehi dvitīyaṃ me ityuvāca svayambhuvam .. 27.7 ..

1.27.10

bhavastvaṃ deva nāmnāsi ṅtyuktaḥ so'rudatpunaḥ.
kiṃ rodiṣīti taṃ brahmā pratyuvācātha śaṅkaram .. 27.8 ..

1.27.11

tṛtīyaṃ dehi me nāma ityuktaḥ pratyuvāca tam.
śivastvaṃ deva nāmnāsi ityuktaḥ pratyuvāca tam.
śivastvaṃ deva nāmnāsi ityuktaḥ so'rudatpunaḥ .. 27.9 ..

1.27.12

kiṃ rodiṣīti taṃ brahmā rudantaṃ punarabravīt.
caturthaṃ dehi me nāma ityuvāca svayambhuvam .. 27.10 ..

1.27.13

paśūnāṃ tvaṃ patirdeva ityuktaḥ so'rudatpunaḥ.
kiṃ rodiṣīti taṃ brahmā rudantaṃ punarabravīt .. 27.11 ..

1.27.14

pañcamaṃ dehi me nāma ityuktaḥ pratyuvāca tam.
īśastvaṃ deva nāmnāsi ityuktaḥ so'rudatpunaḥ .. 27.12 ..

1.27.15

kiṃ rodiṣīti taṃ brahmā rudantaṃ punarabravīt.
ṣaṣṭhaṃ me nāma dehīti ityuvācātha taṃ prabhum .. 27.13 ..

1.27.16

bhīmastvaṃ deva nāmnāsi ityuktaḥ so'rudatpunaḥ .
kiṃ rodiṣīti taṃ brahmā rudantaṃ punarabravīt .. 27.14 ..

1.27.17

saptamaṃ dehi me nāma ityuktaḥ pratyuvāca tam.
ugrastvaṃ deva nāmnāsi ityuktaḥ so'rudatpunaḥ .. 27.15 ..

1.27.18

kiṃ rodiṣīti taṃ brahmā rudantaṃ punarabravīt.
aṣṭhamaṃ dehi me nāma tvaṃ vibho punarabravīt.
mahādevastu nāmnāsi ityukto virarāma ha .. 27.16 ..

1.27.19

labdhvā nāmāni caitāni brahmaṇo nīlalohitaḥ.
provāca nāmnāmeteṣāṃ bhūtāni pradiśeti ha .. 27.17 ..

1.27.20

tato'bhiśṛṣṭāstanava eṣāṃ nāmnāṃ svayambhuvā.
sūryo mahī jalaṃ vahnirvāyurākāśameva ca .. 27.18 ..

1.27.21

dīkṣito brahmaṇaścandra ityete brahmadhātavaḥ.
teṣu pūjyaśca vandyaḥ syādrudrastān hinasti vai .. 27.19 ..

1.27.22

tato'bravīt punarbrahmā taṃ devaṃ nīlalohitam .
dvitīyaṃ nāmadheyante mayā proktaṃ bhaveti yat.
etasyāpo dvitīyā te tanurnāmnā bhaviṣyati .. 27.20 ..

1.27.23

ityukte yat sthiraṃ tasya śarīrasthaṃ rasātmakam.
tadviveśa tatastoyaṃ tasmādāpo bhavaḥ smṛtaḥ .. 27.21 ..

1.27.24

yasmādbhavanti bhūtāni tābhyastā bhāvayanti ca.
bhavanādbhāvanāccaiva bhūtānāṃ sambhavaḥ smṛtaḥ .. 27.22 ..

1.27.25

tasmānmūtraṃ purīṣañca nāpsu kurvīta sarvadā.
na snāyedapsu nagnaśca na niṣṭhīvet kadācana .. 27.23 ..

1.27.26

maithunaṃ naiva seveta śiraḥsnānañca varjayet.
na prītaḥ paricakṣīta vahanna saṃsthito'pi vā .. 27.24 ..

1.27.27

medhyāmedhyaśarīratvānnaiva duṣyantyapaḥ kvacit .
vivarṇarasagandhāśca alpāśca parivarjayet .. 27.25 ..

1.27.28

apāṃ yoniḥ samudraśca tasmāttaṃ kāmayanti tāḥ.
medhyāścaivāmṛtāścaiva bhavanti prāpya sāgaram .. 27.26 ..

1.27.29

tasmādapo na rundhīta samudraṃ kāmayanti tāḥ.
na hinasti bhavo devaḥ sadaivaṃ yo'psu varttate .. 27.27 ..

1.27.30

tato'bravīt punarbrahmā taṃ devaṃ kṛṣṇalohitam.
śarvastvamiti yannāma tṛtīyaṃ samudāhṛtam.
tasya bhūmistṛtīyā tu tanurnāmnā bhavatviyam .. 27.28 ..

1.27.31

ityukte yat sthiraṃ tasya śarīrasyāsthisaṃjñitam.
tadviveśa tato bhūmistasmādbhūḥ śarva ucyate .. 27.29 ..

1.27.32

tasmāt kurvīta no vidvān purīṣammūtrameva vā.
na cchāyāyāṃ na sopāne svacchāyāṃ nāpi mehayet .. 27.30 ..

1.27.33

śiraḥ prāpṛtya kurvīta antarddhāya tṛṇairmahīm.
ya evaṃ varttate bhūmau taṃ śarvo na hinasti vai .. 27.31 ..

1.27.34

tato'bravītpunarbrahmā taṃ devaṃ nīlalohitam.
īśāna iti yat‌proktaṃ caturthaṃ nāma te mayā .. 27.32 ..

1.27.35

caturthasya caturthī syādvāyurnāmnā tanustava.
ityukte yaccharīrasthaṃ pañcadhā prāṇasaṃjñitam .. 27.33 ..

1.27.36

viveśa taṃ tadā vāyurīśāno vāyurucyate.
tasmādenaṃ parivadedāyataṃ vāyumīśvaram.
evaṃ yuktamatheśāno naiva devo hinasti tam .. 27.34 ..

1.27.37

tato'bravīt punarbrahmā taṃ devaṃ dhūmralohitam.
yatte paśupatītyuktaṃ mayā nāmeha pañcamam.
pañcamī pañcamasyaiva tanurnāmnā'gnirastu te .. 27.35 ..

1.27.38

ityukte yaccharīrasthaṃ tejastasyopasaṃjñitam.
viveśa tattadā hyagnistasmātpaśupatiḥ patiḥ .. 27.36 ..

1.27.39

candramāstu smṛtaḥ somastasyātmā hyoṣadhīgaṇaḥ.
evaṃ yo varttate vidvān sadā parvaṇi parvaṇi.
na hanti taṃ mahādeva evaṃ vandeta taṃ prabhum .. 27.37 ..

1.27.40

gopāyati divādityaḥ prajā naktantu candramāḥ.
ekarātre sameyātāṃ sūryyācandramasāvubhau.
amāvāsyāniśāyāntu tasyāṃ yuktaḥ sadā vaset .. 27.38 ..

1.27.41

tatrāviṣṭaṃ sarvamidantanubhirnāmabhiḥ saha.
ekākī yaścaratyeṣaḥ sūryyā'sau candra ucyate .. 27.39 ..

1.27.42

sūryyasya yat prakāśena vīkṣyante cakṣuṣā prajāḥ.
śuklātmā saṃsthito rudraḥ pibatyambho gabhastibhiḥ .. 27.40 ..

1.27.43

adyate pīyate caivāpyannapānātmakāniyā.
tanurātmabhavā sā vai deheṣvevopacīyate .. 27.41 ..

1.27.44

yayā dhatte prajāḥ sarvāḥ sthirībhūtena cetasā.
pārthivī sā tanustasya śārvī dhārayati prajāḥ .. 27.42 ..

1.27.45

yāvat sthitā śarīreṣu bhūtānāṃ prāṇavṛttibhiḥ.
vāyvātmikā tu aiśānī sā prāṇāḥ prāṇinā saha .. 27.43 ..

1.27.46

pītāśitāni pacati bhūtānāṃ jaṭhareṣu yā.
tataḥ pāśupatī tasya pācikā śaktirucyate .. 27.44 ..

1.27.47

yānīha suṣirāṇi syurdeheṣvantargatāni vai.
vāyoḥ sañcaraṇārthāya sā bhīmā cocyate tanuḥ .. 27.45 ..

1.27.48

vaitānadīkṣitānāṃ tu yā sthitirbrahmavādinām.
tanurugrātmikā sā tu tenogro dīkṣitaḥ smṛtaḥ .. 27.46 ..

1.27.49

yattu saṅkalpakaṃ tasya prajāsviha samaṃ sthitam.
sā tanurmmānasī tasya candramāḥ prāṇiṣu sthitaḥ .. 27.47 ..

1.27.50

navo navo bhavati hi jāyamānaḥ punaḥ punaḥ.
nīyate yo yathākāmaṃ vibhudhaiḥ pitṛbhiḥ saha.
mahādevo'mṛtātmā'sau hyammayaścandramāḥ smṛtaḥ .. 27.48 ..

1.27.51

tasya yā prathamā nāmnā tanū raudrī prakīrtitā.
patnī suvarcalā tasya putrastasyāḥ śanaiścaraḥ .. 27.49 ..

1.27.52

bhavasya yā dvitīyā tu tanurāpaḥ smṛtā tu vai .
tasyoṣā'tra smṛtā patnī putraścāpyuśanā smṛtaḥ .. 27.50 ..

1.27.53

śarvasya yā tṛtīyā tu nāma bhūmistanuḥ smṛtā.
patnī tasya vikeśīti putraścāṅgārakaḥ smṛtaḥ .. 27.51 ..

1.27.54

īśānasya caturthasya svargatasya ca yā tanuḥ.
tasya patnī śivā nāma putraścāsya manojavaḥ .. 27.52 ..

1.27.55

nāmnā paśupateryā tu tanuragnirdvijaiḥ smṛtā.
tasya patnī smṛtā svāhā skandaścāpi sutaḥ smṛtaḥ .. 27.53 ..

1.27.56

nāmnā ṣaṣṭhasya yā bhīmā tanurākāśa ucyate.
diśaḥ patnyaḥ smṛtāstasya svargaścāsya sutaḥ smṛtaḥ .. 27.54 ..

1.27.57

ugrā tanuḥ saptamī yā dīkṣitairbrāhmaṇaiḥ smṛtā.
dīkṣā patnī smṛtā tasya santānaḥ putra ucyate .. 27.55 ..

1.27.58

nāmnā'ṣṭamasya mahatastanuryā candramāḥ smṛtaḥ.
patnī tu rohiṇī tasya putraścāsya budhaḥ smṛtaḥ .. 27.56 ..

1.27.59

ityetāstanavastasya nāmabhiḥ parikīrtitāḥ.
tāstu vandya namasyāśca pratināma tanūṣu vai .. 27.57 ..

1.27.60

bhakteḥ sūrye'psu pṛthivyāṃ vāyvagnivyomadīkṣite.
tathā ca vai candramasi tanubhirnāmabhiḥ saha.
prajāvāneti sāyujyamīśvarasya naro hi saḥ .. 27.58 ..

1.27.61

ityetadvo mayākhyātaṃ guhyaṃ bhīmasya tadyaśaḥ.
śanno'stu dvipade nityaṃ śanno'stu ca catuṣpade .. 27.59 ..

1.27.62

etat proktaṃ nidānaṃ vastanūnāṃ nāmabhiḥ saha.
mahādevasya devasya bhṛgostu śrṛṇuta prajāḥ .. 27.60 ..

1.27.63

iti śrīmahāpurāṇe vāyuprokte mahādevatanuvarṇanaṃ nāma saptaviśo'dhyāyaḥ .. 27 ..

Linked texts (2)

Brahmāṇḍapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
Mārkaṇḍeyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit