<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana) › [Vayupurana](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu) › 1.27

# Vayupurana 1.27: adhyāyaḥ 27

Vāyupurāṇa 1.27

- **Language:** Sanskrit

### adhyāyaḥ 27

### [1.27.1](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.1)

..ṛṣayaḥ ūcuḥ..

### [1.27.2](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.2)

asmin kalpe tvayā coktaḥ prādurbhāvo mahātmanaḥ.  
mahādevasya rudrasya sādhakairmunibhiḥ saha .. 27.1 ..

### [1.27.3](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.3)

..sūta uvāca..

### [1.27.4](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.4)

utpattirādisargasya mayā prokta samāsataḥ.  
vistareṇāsya vakṣyāmi nāmāni tanubhiḥ saha .. 27.2 ..

### [1.27.5](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.5)

patnīṣu janayāmāsa mahādevaḥ sutān bahūn.  
kalpe'ṣṭame vyatīte tu yasmin kalpe tu tacchṛṇu .. 27.3 ..

### [1.27.6](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.6)

kalpādau cātmānastulyaṃ sutaṃ pradhyāyataḥ prabhoḥ.  
prādurāsīttatoṅke'sya kumāro nīlalohitaḥ.  
taṃ dadhe susvaraṃ ghoraṃ nirdahanniva tejasā .. 27.4 ..

### [1.27.7](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.7)

dṛṣṭvā rudantaṃ sahasā kumāraṃ nīlalohitam.  
vka rodiṣi kumāreti brahmā taṃ pratyabhāṣata .. 27.5 ..

### [1.27.8](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.8)

so'bravīddehi me nāma prathamaṃ vai pitāmaha.  
rudrastvaṃ deva nāmnāsi ityuktaḥ so'rudatpunaḥ .. 27.6 ..

### [1.27.9](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.9)

kiṃ rodiṣīti taṃ brahmā rudantaṃ punarabravīt .  
nāma dehi dvitīyaṃ me ityuvāca svayambhuvam .. 27.7 ..

### [1.27.10](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.10)

bhavastvaṃ deva nāmnāsi ṅtyuktaḥ so'rudatpunaḥ.  
kiṃ rodiṣīti taṃ brahmā pratyuvācātha śaṅkaram .. 27.8 ..

### [1.27.11](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.11)

tṛtīyaṃ dehi me nāma ityuktaḥ pratyuvāca tam.  
śivastvaṃ deva nāmnāsi ityuktaḥ pratyuvāca tam.  
śivastvaṃ deva nāmnāsi ityuktaḥ so'rudatpunaḥ .. 27.9 ..

### [1.27.12](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.12)

kiṃ rodiṣīti taṃ brahmā rudantaṃ punarabravīt.  
caturthaṃ dehi me nāma ityuvāca svayambhuvam .. 27.10 ..

### [1.27.13](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.13)

paśūnāṃ tvaṃ patirdeva ityuktaḥ so'rudatpunaḥ.  
kiṃ rodiṣīti taṃ brahmā rudantaṃ punarabravīt .. 27.11 ..

### [1.27.14](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.14)

pañcamaṃ dehi me nāma ityuktaḥ pratyuvāca tam.  
īśastvaṃ deva nāmnāsi ityuktaḥ so'rudatpunaḥ .. 27.12 ..

### [1.27.15](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.15)

kiṃ rodiṣīti taṃ brahmā rudantaṃ punarabravīt.  
ṣaṣṭhaṃ me nāma dehīti ityuvācātha taṃ prabhum .. 27.13 ..

### [1.27.16](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.16)

bhīmastvaṃ deva nāmnāsi ityuktaḥ so'rudatpunaḥ .  
kiṃ rodiṣīti taṃ brahmā rudantaṃ punarabravīt .. 27.14 ..

### [1.27.17](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.17)

saptamaṃ dehi me nāma ityuktaḥ pratyuvāca tam.  
ugrastvaṃ deva nāmnāsi ityuktaḥ so'rudatpunaḥ .. 27.15 ..

### [1.27.18](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.18)

kiṃ rodiṣīti taṃ brahmā rudantaṃ punarabravīt.  
aṣṭhamaṃ dehi me nāma tvaṃ vibho punarabravīt.  
mahādevastu nāmnāsi ityukto virarāma ha .. 27.16 ..

### [1.27.19](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.19)

labdhvā nāmāni caitāni brahmaṇo nīlalohitaḥ.  
provāca nāmnāmeteṣāṃ bhūtāni pradiśeti ha .. 27.17 ..

### [1.27.20](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.20)

tato'bhiśṛṣṭāstanava eṣāṃ nāmnāṃ svayambhuvā.  
sūryo mahī jalaṃ vahnirvāyurākāśameva ca .. 27.18 ..

### [1.27.21](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.21)

dīkṣito brahmaṇaścandra ityete brahmadhātavaḥ.  
teṣu pūjyaśca vandyaḥ syādrudrastān hinasti vai .. 27.19 ..

### [1.27.22](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.22)

tato'bravīt punarbrahmā taṃ devaṃ nīlalohitam .  
dvitīyaṃ nāmadheyante mayā proktaṃ bhaveti yat.  
etasyāpo dvitīyā te tanurnāmnā bhaviṣyati .. 27.20 ..

### [1.27.23](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.23)

ityukte yat sthiraṃ tasya śarīrasthaṃ rasātmakam.  
tadviveśa tatastoyaṃ tasmādāpo bhavaḥ smṛtaḥ .. 27.21 ..

### [1.27.24](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.24)

yasmādbhavanti bhūtāni tābhyastā bhāvayanti ca.  
bhavanādbhāvanāccaiva bhūtānāṃ sambhavaḥ smṛtaḥ .. 27.22 ..

### [1.27.25](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.25)

tasmānmūtraṃ purīṣañca nāpsu kurvīta sarvadā.  
na snāyedapsu nagnaśca na niṣṭhīvet kadācana .. 27.23 ..

### [1.27.26](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.26)

maithunaṃ naiva seveta śiraḥsnānañca varjayet.  
na prītaḥ paricakṣīta vahanna saṃsthito'pi vā .. 27.24 ..

### [1.27.27](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.27)

medhyāmedhyaśarīratvānnaiva duṣyantyapaḥ kvacit .  
vivarṇarasagandhāśca alpāśca parivarjayet .. 27.25 ..

### [1.27.28](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.28)

apāṃ yoniḥ samudraśca tasmāttaṃ kāmayanti tāḥ.  
medhyāścaivāmṛtāścaiva bhavanti prāpya sāgaram .. 27.26 ..

### [1.27.29](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.29)

tasmādapo na rundhīta samudraṃ kāmayanti tāḥ.  
na hinasti bhavo devaḥ sadaivaṃ yo'psu varttate .. 27.27 ..

### [1.27.30](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.30)

tato'bravīt punarbrahmā taṃ devaṃ kṛṣṇalohitam.  
śarvastvamiti yannāma tṛtīyaṃ samudāhṛtam.  
tasya bhūmistṛtīyā tu tanurnāmnā bhavatviyam .. 27.28 ..

### [1.27.31](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.31)

ityukte yat sthiraṃ tasya śarīrasyāsthisaṃjñitam.  
tadviveśa tato bhūmistasmādbhūḥ śarva ucyate .. 27.29 ..

### [1.27.32](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.32)

tasmāt kurvīta no vidvān purīṣammūtrameva vā.  
na cchāyāyāṃ na sopāne svacchāyāṃ nāpi mehayet .. 27.30 ..

### [1.27.33](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.33)

śiraḥ prāpṛtya kurvīta antarddhāya tṛṇairmahīm.  
ya evaṃ varttate bhūmau taṃ śarvo na hinasti vai .. 27.31 ..

### [1.27.34](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.34)

tato'bravītpunarbrahmā taṃ devaṃ nīlalohitam.  
īśāna iti yat‌proktaṃ caturthaṃ nāma te mayā .. 27.32 ..

### [1.27.35](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.35)

caturthasya caturthī syādvāyurnāmnā tanustava.  
ityukte yaccharīrasthaṃ pañcadhā prāṇasaṃjñitam .. 27.33 ..

### [1.27.36](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.36)

viveśa taṃ tadā vāyurīśāno vāyurucyate.  
tasmādenaṃ parivadedāyataṃ vāyumīśvaram.  
evaṃ yuktamatheśāno naiva devo hinasti tam .. 27.34 ..

### [1.27.37](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.37)

tato'bravīt punarbrahmā taṃ devaṃ dhūmralohitam.  
yatte paśupatītyuktaṃ mayā nāmeha pañcamam.  
pañcamī pañcamasyaiva tanurnāmnā'gnirastu te .. 27.35 ..

### [1.27.38](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.38)

ityukte yaccharīrasthaṃ tejastasyopasaṃjñitam.  
viveśa tattadā hyagnistasmātpaśupatiḥ patiḥ .. 27.36 ..

### [1.27.39](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.39)

candramāstu smṛtaḥ somastasyātmā hyoṣadhīgaṇaḥ.  
evaṃ yo varttate vidvān sadā parvaṇi parvaṇi.  
na hanti taṃ mahādeva evaṃ vandeta taṃ prabhum .. 27.37 ..

### [1.27.40](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.40)

gopāyati divādityaḥ prajā naktantu candramāḥ.  
ekarātre sameyātāṃ sūryyācandramasāvubhau.  
amāvāsyāniśāyāntu tasyāṃ yuktaḥ sadā vaset .. 27.38 ..

### [1.27.41](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.41)

tatrāviṣṭaṃ sarvamidantanubhirnāmabhiḥ saha.  
ekākī yaścaratyeṣaḥ sūryyā'sau candra ucyate .. 27.39 ..

### [1.27.42](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.42)

sūryyasya yat prakāśena vīkṣyante cakṣuṣā prajāḥ.  
śuklātmā saṃsthito rudraḥ pibatyambho gabhastibhiḥ .. 27.40 ..

### [1.27.43](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.43)

adyate pīyate caivāpyannapānātmakāniyā.  
tanurātmabhavā sā vai deheṣvevopacīyate .. 27.41 ..

### [1.27.44](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.44)

yayā dhatte prajāḥ sarvāḥ sthirībhūtena cetasā.  
pārthivī sā tanustasya śārvī dhārayati prajāḥ .. 27.42 ..

### [1.27.45](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.45)

yāvat sthitā śarīreṣu bhūtānāṃ prāṇavṛttibhiḥ.  
vāyvātmikā tu aiśānī sā prāṇāḥ prāṇinā saha .. 27.43 ..

### [1.27.46](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.46)

pītāśitāni pacati bhūtānāṃ jaṭhareṣu yā.  
tataḥ pāśupatī tasya pācikā śaktirucyate .. 27.44 ..

### [1.27.47](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.47)

yānīha suṣirāṇi syurdeheṣvantargatāni vai.  
vāyoḥ sañcaraṇārthāya sā bhīmā cocyate tanuḥ .. 27.45 ..

### [1.27.48](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.48)

vaitānadīkṣitānāṃ tu yā sthitirbrahmavādinām.  
tanurugrātmikā sā tu tenogro dīkṣitaḥ smṛtaḥ .. 27.46 ..

### [1.27.49](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.49)

yattu saṅkalpakaṃ tasya prajāsviha samaṃ sthitam.  
sā tanurmmānasī tasya candramāḥ prāṇiṣu sthitaḥ .. 27.47 ..

### [1.27.50](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.50)

navo navo bhavati hi jāyamānaḥ punaḥ punaḥ.  
nīyate yo yathākāmaṃ vibhudhaiḥ pitṛbhiḥ saha.  
mahādevo'mṛtātmā'sau hyammayaścandramāḥ smṛtaḥ .. 27.48 ..

### [1.27.51](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.51)

tasya yā prathamā nāmnā tanū raudrī prakīrtitā.  
patnī suvarcalā tasya putrastasyāḥ śanaiścaraḥ .. 27.49 ..

### [1.27.52](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.52)

bhavasya yā dvitīyā tu tanurāpaḥ smṛtā tu vai .  
tasyoṣā'tra smṛtā patnī putraścāpyuśanā smṛtaḥ .. 27.50 ..

### [1.27.53](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.53)

śarvasya yā tṛtīyā tu nāma bhūmistanuḥ smṛtā.  
patnī tasya vikeśīti putraścāṅgārakaḥ smṛtaḥ .. 27.51 ..

### [1.27.54](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.54)

īśānasya caturthasya svargatasya ca yā tanuḥ.  
tasya patnī śivā nāma putraścāsya manojavaḥ .. 27.52 ..

### [1.27.55](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.55)

nāmnā paśupateryā tu tanuragnirdvijaiḥ smṛtā.  
tasya patnī smṛtā svāhā skandaścāpi sutaḥ smṛtaḥ .. 27.53 ..

### [1.27.56](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.56)

nāmnā ṣaṣṭhasya yā bhīmā tanurākāśa ucyate.  
diśaḥ patnyaḥ smṛtāstasya svargaścāsya sutaḥ smṛtaḥ .. 27.54 ..

### [1.27.57](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.57)

ugrā tanuḥ saptamī yā dīkṣitairbrāhmaṇaiḥ smṛtā.  
dīkṣā patnī smṛtā tasya santānaḥ putra ucyate .. 27.55 ..

### [1.27.58](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.58)

nāmnā'ṣṭamasya mahatastanuryā candramāḥ smṛtaḥ.  
patnī tu rohiṇī tasya putraścāsya budhaḥ smṛtaḥ .. 27.56 ..

### [1.27.59](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.59)

ityetāstanavastasya nāmabhiḥ parikīrtitāḥ.  
tāstu vandya namasyāśca pratināma tanūṣu vai .. 27.57 ..

### [1.27.60](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.60)

bhakteḥ sūrye'psu pṛthivyāṃ vāyvagnivyomadīkṣite.  
tathā ca vai candramasi tanubhirnāmabhiḥ saha.  
prajāvāneti sāyujyamīśvarasya naro hi saḥ .. 27.58 ..

### [1.27.61](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.61)

ityetadvo mayākhyātaṃ guhyaṃ bhīmasya tadyaśaḥ.  
śanno'stu dvipade nityaṃ śanno'stu ca catuṣpade .. 27.59 ..

### [1.27.62](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.62)

etat proktaṃ nidānaṃ vastanūnāṃ nāmabhiḥ saha.  
mahādevasya devasya bhṛgostu śrṛṇuta prajāḥ .. 27.60 ..

### [1.27.63](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.63)

iti śrīmahāpurāṇe vāyuprokte mahādevatanuvarṇanaṃ nāma saptaviśo'dhyāyaḥ .. 27 ..

## Linked texts (2)

- [Brahmāṇḍapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.1) — Vyāsa, Sanskrit
- [Mārkaṇḍeyapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.markandeya.52.2) — Vyāsa, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27) · Pramāṇa
