<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.2 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana) › [Vayupurana](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu) › 1.2

# Vayupurana 1.2

Vāyupurāṇa 1.2

- **Language:** Sanskrit

### [1.2.1](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.2.1)

śuka uvāca..

### [1.2.2](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.2.2)

pratyabruvan punaḥ sūtamṛṣayaste tapodhanāḥ.  
kutra satraṃ samabhavat teṣāmadbhutakarmaṇām ..1..

### [1.2.3](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.2.3)

kiyantaṃ caiva tatkālaṃ kathaṃ ca samavarttata.  
ācacakṣa purāṇaṃ ca kathaṃ tebhyaḥ prabhañcanaḥ ..2..

### [1.2.4](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.2.4)

ācakṣva vistareṇedaṃ paraṃ kautūhalaṃ hi naḥ.  
iti sannoditaḥ sūtaḥ pratyuvāca śubhaṃ vacaḥ ..3..

### [1.2.5](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.2.5)

śrṛṇudhvaṃ yatra te dhīrā ījire satramuttamam.  
yāvantaṃ cābhavat kālaṃ yathā ca samavartata ..4..

### [1.2.6](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.2.6)

sisṛkṣamāṇā viśvaṃ hi yatra viśvasṛjaḥ purā.  
satraṃ hi ījire puṇyaṃ sahasraṃ parivatsarān ..5..

### [1.2.7](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.2.7)

tapo gṛhapatiryatra brahmā brahmā'bhavat svayam.  
ilāyā yatra patnītvaṃ śāmitraṃ yatra buddhimān.  
mṛtyuścakre mahātejāstasmin satre mahātmanām ..6..

### [1.2.8](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.2.8)

vibudhā ījire tatra sahasraṃ prativatsarān.  
bhramato dharmacakrasya yatra nemiraśīryata.  
karmaṇā tena vikhyāta naimiṣaṃ munipūjitam ..7..

### [1.2.9](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.2.9)

yatra sā gomatī puṇyā siddhacāraṇa sevitā.  
rohiṇī suṣuve tatra tataḥ saumyo'bhavat sutaḥ ..8..

### [1.2.10](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.2.10)

śaktirjyeṣṭhaḥ samabhavadvasiṣṭhasya mahātmanaḥ.  
arundhatyāḥ sutā yatra śatamuttamatejasaḥ ..9..

### [1.2.11](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.2.11)

kalmāṣapādo nṛpatiryatra śaptaśca śaktinā.  
yatra vairaṃ samabhavadviśvāmitravasiṣṭhayoḥ ..10..

### [1.2.12](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.2.12)

adṛśyantyāṃ samabhavanmuniryatra parāśaraḥ.  
parābhavo vasiṣṭhasya yasmin jāte'pyavarttata ..11..

### [1.2.13](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.2.13)

tatra te ījire satraṃ naimiṣe brahmavādinaḥ.  
naimiṣe ījire yatra naimiṣeyāstataḥ smṛtāḥ ..12..

### [1.2.14](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.2.14)

tatsatramabhavatteṣāṃ samā dvādaśa dhīmatām.  
purūravasi vikrānte praśāsati vasundharām ..13..

### [1.2.15](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.2.15)

aṣṭādaśa samudrasya dvīpānaśnan purūravāḥ.  
tutoṣa naiva ratnānāṃ lobhāditi hi naḥ śrutam ..14..

### [1.2.16](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.2.16)

urvaśī cakame yaṃ ca devahūtipraṇoditā.  
ājahāra ca tatsatraṃ svarveśyāsahasaṅgataḥ ..15..

### [1.2.17](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.2.17)

tasminnarapatau satraṃ naimiṣeyāḥ pracakrire.  
yaṃ garbhe suṣuve gaṅgā pāvakāddīptatejasam.  
tadulbaṃ parvate nyastaṃ hiraṇyaṃ pratyapadyata ..16..

### [1.2.18](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.2.18)

hiraṇmayaṃ tataścakre yajñavāṭaṃ mahātmanām.  
viśvakarmā svayaṃ devo bhāvayan lokabhāvanam ..17..

### [1.2.19](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.2.19)

bṛhaspatistatastatra teṣāmamitatejasām.  
ailaḥ purūravā bheje taṃ deśaṃ mṛgayāṃ caran ..18..

### [1.2.20](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.2.20)

taṃ dṛṣṭvā mahadāścāryaṃ yajñavāṭaṃ hiraṇmayam.  
lobhena hatavijñānastadādātuṃ pracakrame ..19..

### [1.2.21](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.2.21)

naimiṣeyāstatastasya cukrudhurnṛpaterbhṛśam.  
nijaghnuścāpi saṃkruddhāḥ kuśavajrairmanīṣiṇaḥ.  
tato niśānte rājānaṃ munayo daivanoditāḥ ..20..

### [1.2.22](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.2.22)

kuśavajrairviniṣpiṣṭaḥ sa rājā vyajahāttanum .  
aurvaśeyaṃ tatastasya putrañcakrurnṛpaṃ bhuvi ..21..

### [1.2.23](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.2.23)

nahuṣasya mahātmānaṃ pitaraṃ yaṃ pracakṣate.  
sa teṣu varttate samyag dharmaśīlo mahīpatiḥ.  
āyurārogyamatyugraṃ tasmin sa narasattamaḥ ..22..

### [1.2.24](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.2.24)

sāntvayitvā ca rājānaṃ tato brahmavidāṃ varāḥ.  
satramārebhire karttuṃ yathāvaddharmabhūtaye ..23..

### [1.2.25](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.2.25)

babhūva satraṃ tatteṣāṃ bahvāścaryaṃ mahātmanām.  
viśvaṃ sisṛkṣamāṇānāṃ purā viśvasṛjāmiva ..24..

### [1.2.26](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.2.26)

vaikhānasaiḥ priyasakhairvālakhilyairmarīcikaiḥ.  
anyaiśca munibhirjuṣṭaṃ sūryavaiśvānaraprabhaiḥ ..25..

### [1.2.27](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.2.27)

pitṛdevāpsaraḥsiddhairgandharvoragacāraṇaiḥ.  
sambhāraistu śubhairjuṣṭaṃ tairevendrasado yathā ..26..

### [1.2.28](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.2.28)

stotrasatragrahairdevān pitṛn pitryaiśca karmabhiḥ.  
ānarcuśca yathājāti gandharvādīn yathāvidhi ..27..

### [1.2.29](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.2.29)

ārādhayitumicchantastataḥ karmāntareṣvatha.  
jaguḥ sāmāni gandharvā nanṛtuścāpsarogaṇāḥ ..28..

### [1.2.30](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.2.30)

vyājahurmunayo vācaṃ citrākṣarapadāṃ śubhām.  
mantrāditattvavidvāṃso jagaduśca parasparam ..29..

### [1.2.31](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.2.31)

vitaṇḍāvacanāścaike nijaghnuḥ prativādinaḥ.  
ṛṣayastatra vidvāṃsaḥ sāṅkhyārthanyāyakovidāḥ ..30..

### [1.2.32](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.2.32)

na tatra duritaṃ kiṃcidvidadhurbrahmarākṣasāḥ.  
na ca yajñahano daityā na ca yajñamuṣo'surāḥ ..31..

### [1.2.33](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.2.33)

prāyaścittaṃ duriṣṭaṃ vā na tatra samajāyata.  
śaktiprajñā kriyāyogairvidhirāsīt svanuṣṭhitaḥ ..32..

### [1.2.34](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.2.34)

evaṃ vitenire satraṃ dvādaśābdaṃ manīṣiṇaḥ.  
bhṛgvādyā ṛṣayo dhīrā jyotiṣṭomān pṛthak pṛthak.  
cakrire pṛṣṭhagamanān sarvānayutadakṣiṇān ..33..

### [1.2.35](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.2.35)

samāptayajñāste sarve vāyumeva mahādhipam.  
papracchuramitātmānaṃ bhavadbhiryadahaṃ dvijāḥ.  
praṇoditaśca vaṃśārthaṃ sa ca tānabravītprabhuḥ ..34..

### [1.2.36](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.2.36)

śiṣyaḥ svayambhuvo devaḥ sarvapratyakṣadṛgvaśī.  
aṇimādibhiraṣṭābhiraiśvaryairyaḥ samanvitaḥ ..35..

### [1.2.37](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.2.37)

tiryagyonyādibhirdharmaiḥ sarvalokānbibhartti yaḥ.  
saptaskandhādikaṃ śaśvat plavate yojanādvaraḥ ..36..

### [1.2.38](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.2.38)

viṣaye niyatā yasya saṃsthitāḥ saptakā gaṇāḥ.  
vyūhāṃstrayāṇāṃ bhūtānāṃ kurvan yaśca mahābalaḥ.  
tejasaścāttyupadhyānandadhātīmaṃ śarīriṇam ..37..

### [1.2.39](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.2.39)

prāṇādyā vṛttayaḥ pañca karaṇānāṃ ca vṛttibhiḥ.  
preryamāṇāḥ śarīrāṇāṃ kurvate yāstu dhāraṇam ..38..

### [1.2.40](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.2.40)

ākāśayonirhi guṇaḥ śabdasparśasamanvitaḥ.  
taijasaprakṛtiścokto'pyayaṃ bhāvo manīṣibhiḥ ..39..

### [1.2.41](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.2.41)

tatrābhi mānī bhagavān vāyuścātikriyātmakaḥ.  
vātāraṇiḥ samākhyātaḥ śabdaśāstraviśāradaḥ ..40..

### [1.2.42](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.2.42)

bhāratyā ślakṣṇayā sarvān munīn prahlādayanniva.  
purāṇajñaḥ sumanasaḥ purāṇāśrayayuktayā ..41..

### [1.2.43](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.2.43)

iti śrīvāyumahāpurāṇe vāyuprokte dvādaśavārṣikasatranirūpaṇaṃ nāma dvitīyo'dhyāyaḥ .. 2 ..\*

### [1.2.44](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.2.44)

1.2.6 tapo gṛhapatiḥ -- dra. pañcaviṃśa brāhmaṇam 25.18

## Linked texts (4)

- [Brahmāṇḍapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.2.2) — Vyāsa, Sanskrit
- [Śivapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.1.3.27.p63) — Vyāsa, Sanskrit
- [Bhṛgusaṃhitā](https://indike.org/pramana/in.astro.samhita.rsi.bhrgusamhita.21.68) — Bhṛgu, Sanskrit
- [Prakīrṇādhikāra](https://indike.org/pramana/in.sampradaya.vaisnava.vaikhanasa.bhrgu.prakirnadhikara.21.67) — Bhṛgu, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.2](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.2) · Pramāṇa
