Pramāṇa · Search · About · API

Vayupurana 1.3

Vāyupurāṇa 1.3

Language
Sanskrit

1.3.1

sūta uvāca..

1.3.2

maheśvarāyottamavīryakarmaṇe surarṣabhāyāmitabuddhitejase.
sahasrasūryānalavarccase namastrilokasaṃhāravisṛṣṭaye namaḥ ..1..

1.3.3

prajāpatīn lokanamaskṛtāṃ stathā svayambhurudraprabhṛtīn maheśvarān.
bhṛguṃ marīciṃ parameṣṭhinaṃ manuṃ rajastamodharmamathāpi kaśyapam ..2..

1.3.4

vasiṣṭhadakṣātripulastyakarddamān ruciṃ vivasvantamathāpi ca kratum.
muniṃ tathaivāṅgirasaṃ prajāpatiṃ praṇamya mūrdhnā pulahaṃ ca bhāvataḥ ..3..

1.3.5

tathaiva cukrodhanamekaviṃśatiṃ prajā vivṛddhyārpitakāryaśāsanam.
purātanānapyaparāṃśca śāśvatāṃstathaiva cānyān sagaṇānavasthitān ..4..

1.3.6

tathaiva cānyānapi dhairyaśobhino munīn bṛhaspatyuśanaḥpurogamān.
tapaḥśubhācāraṛṣīn dayānvitān praṇamya vakṣye kalipāpanāśinīm ..5..

1.3.7

prajāpateḥ sṛṣṭimimāmanuttamāṃ sureśa devarṣigaṇairalaṃkṛtām.
śubāmatulyāmanaghāmṛṣipriyāṃ prajāpatīnāmapi colbaṇārcciṣām ..6..

1.3.8

tapobhṛtāṃ brahmadinādikālikīṃ prabhūtamāviṣkṛtapauruṣaśriyam.
śrutau smṛtau ca prasṛtāmudāhṛtāṃ parāṃ parāṇāmanilaprakīrttitām ..7..

1.3.9

samāsabandhairniyatairyathātathaṃ viśabdanenāpi manaḥpraharṣiṇīm.
yasyāñca baddhā prathamā pravṛttiḥ prādhānikī ceśvarakāritā ca ..8..

1.3.10

yattatsmṛtaṃ kāraṇamaprameyaṃ brahma pradhānaṃ prakṛtiprasūtiḥ.
ātmā guhā yonirathāpi cakṣuḥ kṣetraṃ tataivāmṛtamakṣarañca ..9..

1.3.11

śukraṃ tapaḥ sattvamatiprakāśaṃ tadvyaṣṭi nityaṃ puruṣaṃ dvitīyam.
tamaprameyaṃ puruṣeṇa yuktaṃ svayambhuvā lokapitāmahena ..10..

1.3.12

utpādakatvādrajasotirekāt kālasya yogānnigamāvadheśca.
kṣetrajñayuktān niyatānvikārān lokasya santānāvivṛddhihetūn.
prakṛtyavasthā suṣuve tathāṣṭau saṅkalpamātreṇa maheśvarasya ..11..

1.3.13

devāsurādridrumasāgarāṇāṃ manuprajeśarṣipitṛdvijānām.
piśācayakṣoragarākṣasānāṃ tārāgra hārkkarkṣaniśācarāṇām ..12..

1.3.14

māsarttu saṃvatsararātryahānāṃ dikkālayogādiyugāyanānām.
vanauṣadhīnāmapi vīrudhāñca jalaukasāmapsarasāṃ paśūnām ..13..

1.3.15

vidyutsarinmeghavihaṅgamānāṃ yatsūkṣmagaṃ yadbhuvi yadviyatstham.
yatsthāvaraṃ yatra yadasti kiñcit sarvasya tasyāsti gatirvibhaktiḥ ..14..

1.3.16

chandāṃsi vedāḥ saṛco yajūṃṣi sāmāni somasva tathaiva yajñaḥ.
ājīvyameṣāṃ yadabhīpsitañca devasya tasyaiva ca vai prajāpateḥ ..15..

1.3.17

vaivasvatasyāsya manoḥ purastāt sambhū tiruktā prasavaśca teṣām.
yeṣāmidaṃ puṇyakṛtāṃ prasūtyā lokatrayaṃ lokanamaskṛtānām.
sureśadevarṣimanupradhīnāmāpūritañcoparibhūṣitañca ..16..

1.3.18

rudrasya śāpāt punarudbhavaśca dakṣasya cāpyatra manuṣyaloke.
vāsaḥ kṣitau vā niyamādbhavasya dakṣasya cātra pratiśāpalābhaḥ ..17..

1.3.19

manvantarāṇāṃ parivarttanāni yugeṣu sambhūtivikalpanañca.
ṛṣitvamārṣasya ca saṃpravṛddhiryathā yugādiṣvapi cettadatra ..18..

1.3.20

ye dvāpareṣu prathayanti vedān vyāsāśca te'jña kramaśo nibaddhāḥ.
kalpasya saṃkhyā bhuvanasya saṃkhyā brāhmasya cāpyatra dinasya saṃkhyā ..19..

1.3.21

aṇḍodbhijasvedajarāyujānāṃ dharmātmanāṃ svarganivāsināṃ vā.
ye yātanāsthānagatāśca jīvāstarkeṇa teṣāmapi ca pramāṇam ..20..

1.3.22

ātyantikaḥ prākṛtikaśca yo'yaṃ naimittikaśca pratisargahetuḥ.
bandhaśca mokṣaśca viśiṣya tatra proktā ca saṃsāragatiḥ parā ca ..21..

1.3.23

prakṛtyavasthaiṣu ca kāraṇeṣu yāca sthitiryā ca punaḥ pravṛttiḥ.
tacchāstrayuktyā svamatiprayatnāt samastamāviṣkṛtadhīdhṛtibhyaḥ.
viprā ṛṣibhyaḥ samudāhṛtaṃ yadyathātathaṃ tacchṛṇutocyamānam ..22..

1.3.24

iti śrīmahāpurāṇe vāyuprokte sṛṣṭiprakaraṇaṃ nāma tṛtīyo'dhyāyaḥ .. 3 ..