<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana) › [Vayupurana](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu) › 1.30

# Vayupurana 1.30: adhyāyaḥ 30

Vāyupurāṇa 1.30

- **Language:** Sanskrit

### adhyāyaḥ 30

### [1.30.1](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.1)

..sūta uvāca..

### [1.30.2](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.2)

brahmaṇaḥ sṛjataḥ putrān pūrve svāyambhuve'ntare.  
ambhāṃsi jajñire tāni manuṣyāsuradevatāḥ .. 30.1 ..

### [1.30.3](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.3)

pitṛvanmanyamānasya jajñire pitaro'sya vai.  
teṣānnisargaḥ prāgukto vistarastasya vakṣyate .. 30.2 ..

### [1.30.4](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.4)

devāsuramanuṣyāṇāṃ dṛṣṭvā devo'bhyabhāṣata.  
pitṛvanmanyamānasya jajñire vopayakṣitāḥ .. 30.3 ..

### [1.30.5](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.5)

madhvādayaḥ ṣaḍṛtavastān pitṝn paricakṣate.  
ṛtavaḥ pitaro devā ityeṣā vaidikī śrutiḥ .. 30.4 ..

### [1.30.6](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.6)

manvantareṣu sarveṣu hyatītānāgateṣvapi.  
ete svāyambhuve pūrvamutpannā hyantare śubhe .. 30.5 ..

### [1.30.7](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.7)

agniṣvāttāḥ smṛtā nāmnā tathā barhiṣadaśca vai.  
ayajvānastathā teṣāmāsan vai gṛhamedhinaḥ.  
agniṣvāttāḥ smṛtāste vai pitaro'nāhitāgnayaḥ .. 30.6 ..

### [1.30.8](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.8)

yajvānasteṣu ye hyāsan pitaraḥ somapīthinaḥ.  
smṛtā barhiṣadaste vai pitarastvagnihotriṇaḥ.  
ṛtavaḥ pitaro devāḥ śāstre'sminniścayo mataḥ .. 30.7 ..

### [1.30.9](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.9)

madhumādhavau rasau jñeyau śuciśukrau tu śuṣmiṇau.  
nabhaścaiva nabhastaśca jīvāvetāvudāhṛtau .. 30.8 ..

### [1.30.10](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.10)

iṣaścaiva tathorjaśca sudhāvantāvudāhṛtau.  
sahaścaiva sahasyaśca manyumantau tu tau smṛtau.  
tapaścaiva tapasyaśca ghorāvetau tu śaiśirau .. 30.9 ..

### [1.30.11](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.11)

kālāvasthāstu ṣaṭ teṣāmmāsākhyā vai vyavasthitāḥ.  
ta ime ṛtavaḥ proktāścetanācetanāstu vai .. 30.10 ..

### [1.30.12](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.12)

ṛtavo brahmaṇaḥ putrā vijñeyāste'bhimāninaḥ.  
māsārddhamāsasthāneṣu sthānañca ṛtavorttavāḥ .. 30.11 ..

### [1.30.13](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.13)

sthānānāṃ vyatirekeṇa jñeyāḥ sthānābhimāninaḥ.  
ahorātrañca māsāśca ṛtavaścāyanāni ca .. 30.12 ..

### [1.30.14](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.14)

saṃvatsarāśca sthānāni kālāvasthābhimāninaḥ.  
nimeṣāśca kalāḥ kāṣṭhā muhūrttā vai dinakṣapāḥ .. 30.13 ..

### [1.30.15](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.15)

eteṣu sthānino ye tu kālāvasthāsvavasthitāḥ.  
tanmayatvāttadātmānastān vakṣyāmi nibodhata .. 30.14 ..

### [1.30.16](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.16)

parvvaṇyāstithayaḥ sandhyāḥ pakṣā māsārddhasaṃjñitāḥ.  
dvāvarddhamāsau māsastu dvau māsāvṛturucyate .. 30.15 ..

### [1.30.17](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.17)

ṛtutrayaṃ cāyanaṃ dve ayane dakṣiṇottare .  
saṃvatsaraḥ sumekastu sthānānyetāni sthāninām .. 30.16 ..

### [1.30.18](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.18)

ṛtavaḥ sumekaputrā vijñeyā hyaṣṭadhā tu ṣaṭ.  
ṛtuputrāḥ smṛtāḥ pañca prajāstvārttavalakṣaṇāḥ .. 30.17 ..

### [1.30.19](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.19)

yasmāccaivārttaveyāstu jāyante sthāṇujaṅgamāḥ.  
ārttavāḥ pitaraścaiva ṛtavaśca pitāmahāḥ .. 30.18 ..

### [1.30.20](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.20)

sumekāttu prasūyante mriyante ca prajātayaḥ.  
tasmāt smṛtaḥ prajānāṃ vai sumekaḥ prapitāmahaḥ .. 30.19 ..

### [1.30.21](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.21)

sthāneṣu sthānino hyete sthānātmānaḥ prakīrtitāḥ.  
tadākhyāstanmayatvācca tadātmanaśca te smṛtāḥ .. 30.20 ..

### [1.30.22](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.22)

prajāpatiḥ smṛto yastu sa tu saṃvatsaro mataḥ.  
saṃvatsaraḥ smṛto hyagniḥ ṛtamityucyate dvajaiḥ .. 30.21 ..

### [1.30.23](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.23)

ṛtāttu ṛtavo yasmājjajñire ṛtavastataḥ.  
māsāḥ ṣaḍṛtavo jñeyāsteṣāṃ pañcārttavāḥ sutāḥ .. 30.22 ..

### [1.30.24](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.24)

dvipadāñcatuṣpadāñcaiva pakṣisaṃsarpatāmapi.  
sthāvarāṇāṃ ca pañcānāṃ puṣpaṃ kālārttavaṃ smṛtam .. 30.23 ..

### [1.30.25](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.25)

ṛtutvamārttavatvañca pitṛtvañca prakīrtitam.  
ityete pitaro jñeyā ṛtavaścārttavāśca ye .. 30.24 ..

### [1.30.26](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.26)

sarvabhūtāni tebhyo'tha ṛtukālādvijajñire.  
tasmādete'pi pitara ārttavā iti naḥ śrutam .. 30.25 ..

### [1.30.27](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.27)

manvantareṣu sarveṣu sthitāḥ kālābhimāninaḥ.  
sthānābhimānino hyete tiṣṭhantīha prasaṃyamāt .. 30.26 ..

### [1.30.28](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.28)

agniṣvāttā barhiṣadaḥ pitaro dvividhāḥ smṛtāḥ.  
jajñāte ca pitṛbhyastu dve kanye lokaviśrute .. 30.27 ..

### [1.30.29](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.29)

menā ca dhāriṇī caiva yābhyāṃ viśvamidaṃ dhṛtam.  
pitaraste nije kanye dharmārthaṃ pradaduḥ śubhe.  
ta ubhe vrahmavādinyau yoginyau caiva te ubhe .. 30.28 ..

### [1.30.30](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.30)

agniṣvāttāstu ye proktāsteṣāṃ menā tu mānasī.  
dhāraṇī mānasī caiva kanyā barhiṣadāṃ smṛtā .. 30.29 ..

### [1.30.31](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.31)

merostu dhāraṇīṃ nāma patnyarthaṃ vyasṛjan śubhām.  
pitaraste barhiṣadaḥ smṛtā ye somapīthinaḥ .. 30.30 ..

### [1.30.32](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.32)

agniṣvāttāstu tāṃ menāṃ patnīṃ himavate daduḥ.  
smṛtāste vai tu dauhitrāstaddauhitrān nibodhata .. 30.31 ..

### [1.30.33](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.33)

menā himavataḥ patnī mainākaṃ sānvasūyata.  
gaṅgā saridvarā caiva patnī yā lavaṇo dadheḥ.  
mainākasyānujaḥ krauñcaḥ krauñcadvīpo yataḥ smṛtaḥ .. 30.32 ..

### [1.30.34](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.34)

merostu dhāraṇī patnī divyauṣadhisamanvitam.  
mandaraṃ suṣuve putraṃ tisraḥ kanyāśca viśrutāḥ .. 30.33 ..

### [1.30.35](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.35)

velā ca niyatiścaiva tṛtīyā cāyatiḥ punaḥ.  
dhātuścaivāyatiḥ patnī vidhāturniyatiḥ smṛtā .. 30.34 ..

### [1.30.36](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.36)

svāyambhuve'ntare pūrvantayorvai kīrtitāḥ prajāḥ.  
suṣuve sāgarādvelā kanyāmekāmaninditām .. 30.35 ..

### [1.30.37](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.37)

sāvarṇinā ca sāmudrī patnī prācīnabarhiṣaḥ.  
savarṇā sātha sāmudrī daśaprācīnabarhiṣaḥ.  
sarve pracetaso nāma dhanurvedasya pāragāḥ .. 30.36 ..

### [1.30.38](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.38)

teṣāṃ svāyambhuvau dakṣaḥ putratve jajñivān prabhuḥ.  
tryambakasyābhiśāpena cākṣuṣasyāntare manoḥ .. 30.37 ..

### [1.30.39](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.39)

etacchutvā tataḥ sūtamapṛcchacchāṃśapāyanaḥ.  
utpannaḥ sa kathaṃ dakṣo hyabhiśāpādbhavasya tu.  
cākṣuṣasyānvaye pūrvaṃ tannaḥ prabrūhi pṛcchatām .. 30.38 ..

### [1.30.40](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.40)

ityuktaḥ kathayāmāsa sūto dakṣāśritāṃ kathām.  
śāṃśapāyanamāmantrya tryambakācchāpakāraṇam .. 30.39 ..

### [1.30.41](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.41)

dakṣasyāsan sutā hyaṣṭau kanyā yāḥ kīrtitā mayā.  
svebyo gṛhebhyo hyānāyya tāḥ pitābhyarccayadgṛhe.  
tatastvabhyarcitāḥ sarvā nyavasaṃstāḥ piturgṛhe .. 30.40 ..

### [1.30.42](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.42)

tāsāṃ jyeṣṭhā satī nāma patnī yā tryambakasya vai.  
nājuhāvātmajāṃ tāṃ vai dakṣo rudramabhidviṣan .. 30.41 ..

### [1.30.43](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.43)

akarotsa natiṃ dakṣe na kadācinmaheśvaraḥ.  
jāmātā śvaśure tasmin svabhāvāt tejasi sthitaḥ .. 30.42 ..

### [1.30.44](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.44)

tato jñātvā satī sarvāḥ svasraḥ prāptāḥ pitṛrgṛham.  
jagāma sāpyanāhūtā satī tat svaṃ piturgṛham .. 30.43 ..

### [1.30.45](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.45)

tato'bravīt sā pitaraṃ devī krodhādamarṣitā.  
yavīyasībyo jyāyasīṃ kintu pūjāmimāṃ prabho.  
asammatāmavajñāya kṛtavānasi garhitām .. 30.44 ..

### [1.30.46](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.46)

ahaṃ jyeṣṭhā variṣṭhā hi na tvasat karttumarhasi.  
evamukto'bravīdenāṃ dakṣaḥ saṃraktalocanaḥ .. 30.45 ..

### [1.30.47](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.47)

tvantu śreṣṭha variṣṭhā ca pūjyā bālā sadā mama.  
tāsāṃ ye caiva bharttāraste me bahumatāḥ sadā .. 30.46 ..

### [1.30.48](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.48)

brahnamaṣṭhāśca tapiṣṭhāśca mahāyogāḥ sudhārmikāḥ.  
guṇaiścaivādhikāḥ ślāghyāḥ sarve te tryambakātsati .. 30.47 ..

### [1.30.49](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.49)

vasiṣṭho'triḥ pulastyaśca aṅgirāḥ pulahaḥ kratuḥ.  
bhṛgurmarīciśca tathā śreṣṭhā jāmātaro mama .. 30.48 ..

### [1.30.50](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.50)

tasyātmā sa ca te śarvo bhaktā cāsi hi taṃ sadā.  
tena tvāṃ na bubhūṣāmi pratikūlo hi me bhavaḥ .. 30.49 ..

### [1.30.51](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.51)

ityuvāca tadā dakṣaḥ saṃpramūḍhena cetasā.  
śāpārthamātmanaścaiva ye coktāḥ paramarṣayaḥ .. 30.50 ..

### [1.30.52](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.52)

tathoktā pitaraṃ sā vai kruddhā devīdamabravīt .  
vāṅmanaḥkarmabhiryasmādaduṣṭhāṃ māṃ vigarhase.  
tasmāttyajāmyahandehamidantāta tavātmajam .. 30.51 ..

### [1.30.53](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.53)

tatastenāvamānena satī duḥkhādamarṣitā.  
abravīdvacanaṃ tevī namaskṛtya maheśvaram .. 30.52 ..

### [1.30.54](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.54)

yatrāhamupapatsyehaṃ punardehena bhāsvatā.  
tatrāpyahamasaṃmūḍhā sambhūtā dhārmikī punaḥ.  
gaccheyaṃ dharmapatnītvaṃ tryambakasyaiva dharmataḥ .. 30.53 ..

### [1.30.55](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.55)

tatraivātha samāsīnā yuktātmānaṃ samādadhe.  
dhārayāmāsa cāgneyīṃ dhāraṇāṃ manasātmanaḥ .. 30.54 ..

### [1.30.56](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.56)

tata āgneyīsamutthena vāyunā samudīritaḥ.  
sarvāṅgebhyo viniḥ sṛtya vahnirbhasma cakāra tām .. 30.55 ..

### [1.30.57](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.57)

tadupaśrutya nidhanaṃ satyā devo'tha śūladhṛk.  
saṃvādañca tayorbuddhvā yāthātathyena śaṅkaraḥ.  
dakṣasyātha ṛṣīṇāñca cukopa bhagavān prabhuḥ .. 30.56 ..

### [1.30.58](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.58)

yasmādavamatā dakṣa matkṛte māna sā satī.  
praśastāścetarāḥ sarvāḥ svasutā bhartṛbhiḥ saha .. 30.57 ..

### [1.30.59](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.59)

tasmādvaivasvataṃ prāpya punareva maharṣayaḥ.  
utpatsyante dvitīye vai mama yajñe hyayonijāḥ .. 30.58 ..

### [1.30.60](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.60)

hute vai brahmaṇā śukte cākṣuṣasyāntare manoḥ.  
abhivyāhṛtya ca ṛṣīn dakṣamabhyagamat punaḥ .. 30.59 ..

### [1.30.61](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.61)

bhavitā cākṣuṣo rājā cāśruṣasya samanvaye.  
prācīnabarhiṣaḥ pautraḥ putraścaiva pracetasaḥ .. 30.60 ..

### [1.30.62](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.62)

dakṣa ityeva nāmnā tvaṃ mārṣāyāṃ janayiṣyasi.  
kanyāyāṃ śākhināñcaiva prāpte vai cākṣuṣe'ntare .. 30.61 ..

### [1.30.63](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.63)

..dakṣa uvāca..

### [1.30.64](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.64)

ahaṃ tatrāpi te vighnamācariṣyāmi durmate.  
dharmārthakāmayukteṣu karmasviha punaḥ punaḥ .. 30.62 ..

### [1.30.65](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.65)

yasmāt tvaṃ matkṛte krūramṛṣīn vyāhṛtavānasi.  
tasmātsārddhaṃ surairyajñe na tvāṃ yakṣyanti vai dvijāḥ .. 30.63 ..

### [1.30.66](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.66)

hutvāhutiṃ tataḥ krūraḥ apastyakṣyanti karmasu.  
ihaiva vatsyasi tathā divaṃ hitvā yugakṣayāt .. 30.64 ..

### [1.30.67](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.67)

..rudra uvāca..

### [1.30.68](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.68)

sarveṣāmeva lokānāṃ bhūrlokastvādirucyate.  
tamahaṃ dhārayiṣyāmi nideśāt parameṣṭhinaḥ .. 30.65 ..

### [1.30.69](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.69)

asyāṃ kṣitau vṛtā lokāḥ sarve tiṣṭhanti bhāskarāḥ.  
tānahaṃ dhārayāmīha satataṃ na tavājñayā .. 30.66 ..

### [1.30.70](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.70)

cāturvarṇyaṃ hi devānāṃ te cāpyekatra bhuñjate.  
nāhaṃ taiḥ saha bhokṣyāmi tato dāsyanti te pṛthak.  
tato devaiḥ sa taiḥ sārddhaṃ nejyate pṛthagijyate .. 30.67 ..

### [1.30.71](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.71)

tato'bhivyāhṛto dakṣo rudreṇāmitatejasā.  
svāyambhuve'ntare tyaktvā utpanno mānuṣeṣviha .. 30.68 ..

### [1.30.72](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.72)

jñātvā gṛhapatiṃ dakṣaṃ jñānānāmīśvaraṃ prabhum.  
dakṣo nāma mahāyajñaiḥ so'yajaddaivataiḥ saha .. 30.69 ..

### [1.30.73](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.73)

atha devī satī yā tu prāpte vaivasvate'ntare.  
maināyāṃ tāmumāṃ devīṃ janayāmāsa śailarāṭ .. 30.70 ..

### [1.30.74](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.74)

sā tu devī satī pūrvaṃ tataḥ paścādumā'bhavat.  
saha vratā bhavasyaiṣā na tayā mucyate bhavaḥ.  
yāvadicchati saṃsthātuṃ prabhurmanvantareṣviha .. 30.71 ..

### [1.30.75](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.75)

mārīcaṃ kaśyapaṃ devī yathāhitiranuvratā.  
sādhyaṃ nārāyaṇaṃ śrīstu maghavantaṃ śacī yathā .. 30.72 ..

### [1.30.76](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.76)

viṣṇuṃ kīrtī ruciḥ sūryaṃ vasiṣṭhañcāpyarūndhatī.  
naitāstu vijahatyetān bhartṝn devyaḥ kathaṃcana.  
āvarttamānakalpeṣu punarjāyanti taiḥ saha .. 30.73 ..

### [1.30.77](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.77)

evaṃ prācetaso dakṣo jajñe vai cākṣuṣe'ntare.  
prācīnabarhiṣaḥ pautraḥ putraścaiva pracetasaḥ .. 30.74 ..

### [1.30.78](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.78)

daśabhyastu pracetobhyo mārṣāyāñca punarnṛpaḥ.  
jajñe rudrābhiśāpena dvitīye'sminniti śrutiḥ .. 30.75 ..

### [1.30.79](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.79)

bhṛgvādayastu te sarve jajñire vai maharṣayaḥ.  
ādye tretāyuge pūrvaṃ manorvaivasvatasya ha.  
devasya mahato yajñe rudrābhiśāpena dvitīye'sminniti śrutiḥ .. 30.76 ..

### [1.30.80](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.80)

iti sānuśayo'hyāsīttayorjātyantarāgataḥ.  
prajāpatestu dakṣasya tryambakasya ca dhīmataḥ .. 30.77 ..

### [1.30.81](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.81)

tasmānnānuśayaḥ kāryo vairiṣviha kadācana.  
jātyantaragatasyāpi bhāvitasya śubhāśubhaiḥ.  
jantuṃ na muñcati khyātistatra kāryaṃ vijānatā .. 30.78 ..

### [1.30.82](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.82)

..ṛṣaya ūcuḥ..

### [1.30.83](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.83)

prācetasasya dakṣasya kathaṃ vaivasvate'ntare.  
vināśāmagamat sūta hayamedhaḥ prajāpateḥ .. 30.79 ..

### [1.30.84](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.84)

devyā mṛtyuṃ kṛtaṃ matvā kruddhaṃ sarvātmakaṃ prabhum.  
kathaṃ prasādayaddakṣaḥ sa yajñaḥ sādhitaḥ katham.  
etadveditumicchāmastanno brūhi yathātatham .. 30.80 ..

### [1.30.85](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.85)

..sūta uvāca..

### [1.30.86](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.86)

pūrā merordvijaśreṣṭhāḥ śrṛṅgaṃ trailokyaviśrutam.  
jyotiṣkaṃ nāma sāvitraṃ sarvaratnavibhūṣitam .. 30.81 ..

### [1.30.87](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.87)

aprameyamanādhṛṣyaṃ sarvalokanamaskṛtam.  
tasmin devo giriśreṣṭhe sarvadhātu vibhūṣite.  
paryaṅka iva vibhrājannupaviṣṭo babhūva ha .. 30.82 ..

### [1.30.88](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.88)

śailarājasutā cāsya nityaṃ pārśvasthitā'bhavat.  
ādhityāśca mahātmāno vasavaścāmitaujasaḥ .. 30.83 ..

### [1.30.89](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.89)

tathaiva ca mahātmānāvaśvinau bhiṣajāṃ varau.  
tathā vaiśravaṇo rājā guhyakaiḥ parivāritaḥ .. 30.84 ..

### [1.30.90](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.90)

yakṣāṇāmīśvaraḥ śrīmān kailāsanilayaḥ prabhuḥ.  
upāsate mahātmānaṃ uśanā ca mahāmuniḥ.  
sanatkumārapramukhāste caiva paramarṣayaḥ .. 30.85 ..

### [1.30.91](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.91)

aṅgiraḥpramukhāścaiva tathā devarṣayo'pare.  
viśvāvasuśca gandharvastathā nāradaparvatau .. 30.86 ..

### [1.30.92](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.92)

apsarogaṇasaṅghāśca samājagmuranekaśaḥ.  
vavau śivaḥ sukho vāyurnānāgandhavahaḥ śuciḥ .. 30.87 ..

### [1.30.93](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.93)

sarvartukusumopetāḥ puṣpavanto drumā stathā.  
tathā vidyādharāścaiva siddhāścaiva tapodhanāḥ .. 30.88 ..

### [1.30.94](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.94)

mahādevaṃ paśupatiṃ paryupāsanti tatra vai.  
bhūtāni ca tathānyāni nānārūpadharāṇyatha .. 30.89 ..

### [1.30.95](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.95)

rākṣasāśca mahāraudrāḥ piśācāśca mahābalāḥ.  
bahurūpadharā hṛṣṭā nānāpraharaṇodyatāḥ .. 30.90 ..

### [1.30.96](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.96)

devasyānucarāstatra tasthurvaiśvānaropamāḥ.  
nandīśvaraśca bhagavān devasyānuma te sthitaḥ .. 30.91 ..

### [1.30.97](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.97)

pragṛhya jvalitaṃ śūlaṃ dīpyamānaṃ svatejasā.  
gaṅgā ca saritāṃ śveṣṭhā sarvatīrthajalodbhavā.  
paryupāsata tandevarūpiṇī dvijasattamāḥ .. 30.92 ..

### [1.30.98](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.98)

evaṃ sa bhagavāṃstatra dīpyamānaḥ surarṣibhiḥ.  
devaiśca sumahābāgairmahādevo vyavasthitaḥ .. 30.93 ..

### [1.30.99](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.99)

purā himavataḥ pṛṣṭhe dakṣo vai yajñamārabhat.  
gaṅgādvāre śubhe deśe ṛṣisiddhaniṣevite .. 30.94 ..

### [1.30.100](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.100)

tatastasya makhe devāḥ śatakratupurogamāḥ.  
gamanāya samāgamya buddhimāpedire tadā .. 30.95 ..

### [1.30.101](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.101)

svairvimānairmahātmāno jvaladbhirjvalanaprabhāḥ.  
devasyānumane'gacchan gaṅgādvāra iti śrutiḥ .. 30.96 ..

### [1.30.102](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.102)

gandharvāpsarasākīrṇaṃ nānādrumalatāvṛtam.  
ṛṣisaṅghaiḥ parivṛtaṃ dakṣaṃ dharmabhṛtāṃ varam .. 30.97 ..

### [1.30.103](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.103)

pṛthivyāmantarikṣe vā ye ca svarlokavāsinaḥ.  
sarve prāñjalayo bhūtvā upatasthuḥ prajāpatim .. 30.98 ..

### [1.30.104](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.104)

ādityā vasavo rudrāḥ sādhyāḥ saha marudgaṇaiḥ.  
jiṣṇunā sahitāḥ sarve āgatā yajñabhāginaḥ .. 30.99 ..

### [1.30.105](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.105)

ūṣmapāḥ somapāścaiva ājyapā dhūmapāstathā.  
aśvinau pitaraścaiva āgatā brahmaṇā saha .. 30.100 ..

### [1.30.106](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.106)

ete cānye ca bahavo bhūtagrāmāstathaiva ca.  
jarāyujāṇḍajāścaiva svedajodbhijjakāstathā .. 30.101 ..

### [1.30.107](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.107)

āhūtā mantrataḥ sarve devāśca saha patnibhiḥ.  
virājante vimānasthā dīpyamānā ivāgnayaḥ .. 30.102 ..

### [1.30.108](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.108)

tān daṣṭvā manyumāviṣṭo dadhīco vākyamabravīt.  
apūjyapūjane caiva pūjyānāṃ cāpyapūjane.  
naraḥ pāpamavāpnoti mahadvai nātra saṃśayaḥ .. 30.103 ..

### [1.30.109](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.109)

evamuktvā tu viprarṣiḥ punardakṣamabhāṣata.  
pūjyantu paśubharttāraṃ kasmānnāhvayase prabhum .. 30.104 ..

### [1.30.110](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.110)

..dakṣa uvāca..

### [1.30.111](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.111)

santi me bahavo rudrāḥ śūlahastāḥ kaparddinaḥ.  
ekādaśāvasthagatā nānyaṃ vejhi maheśvaram .. 30.105 ..

### [1.30.112](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.112)

..dadhīca uvāca..

### [1.30.113](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.113)

sarve nimantritā devā yena īśo nimantritaḥ.  
yathāhaṃ śaṅkarādūrddhvaṃ nānyaṃ paśyāmi daivatam.  
tathā dakṣasya vipulo yajño'yaṃ na bhaviṣyati .. 30.106 ..

### [1.30.114](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.114)

..dakṣa uvāca..

### [1.30.115](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.115)

etanmakhe śūra suvarṇapātre haviḥ samastaṃ vidhimantrapūtam.  
viṣṇornayāmyapratimasya sarvaṃ prabhorvibho hyāhavanīyanityam .. 30.107 ..

### [1.30.116](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.116)

gatāstu devatā jñātvā śailarājasutā tadā.  
uvāca vacanaṃ sādhvī devaṃ paśupatiṃ tadā .. 30.108 ..

### [1.30.117](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.117)

..umovāca..

### [1.30.118](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.118)

bhagavan vka gatā hyete devā- śakrapurogamāḥ .  
būhi tattvena tattvajña saṃśayo me mahānayam .. 30.109 ..

### [1.30.119](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.119)

..maheśvara uvāca..

### [1.30.120](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.120)

dakṣo nāma mahābhāgo prajānāṃ patirūttamaḥ.  
hayamedhena yajate tatra yānti divaukasaḥ .. 30.110 ..

### [1.30.121](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.121)

..devyuvāca..

### [1.30.122](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.122)

yajñametaṃ mahābhāga kimarthaṃ na gato'si vai.  
kena vā pratiṣedhena gamanaṃ pratiṣidhyate .. 30.111 ..

### [1.30.123](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.123)

..maheśvara uvāca ..

### [1.30.124](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.124)

suraireva mahābhāge sarvametadanuṣṭhitam.  
yajñeṣu mama sarveṣu na bhāga upakalpitaḥ .. 30.112 ..

### [1.30.125](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.125)

pūrvopāyopapannena mārgeṇa varavarṇini.  
na me surāḥ prayacchanti bhāgaṃ yajñasya dhīmataḥ .. 30.113 ..

### [1.30.126](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.126)

..devyuvāca..

### [1.30.127](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.127)

bhagavan sarvadeveṣu prabhāvānadhiko guṇaiḥ .  
ajeyaścāpyadhṛṣyaśca tejasā yaśasā śriyā .. 30.114 ..

### [1.30.128](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.128)

anena tu mahābhāga pratiṣedhena nāmataḥ .  
atīva duḥkhamāpannā vepathuśca mamānagha .. 30.115 ..

### [1.30.129](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.129)

kiṃ nāma dānaṃ niyamantapo vā kuryyāmahaṃ yena patirmamādya.  
labheta bhāgaṃ bhagavānacintyo yajñasya cārddhaṃ tvatha vā tṛtīyam .. 30.116 ..

### [1.30.130](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.130)

evaṃ bruvāṇāṃ bhagavānacintyaḥ patnīṃ prahṛṣṭaḥ kṣubhitāmuvāca.  
na vetsi deveśi kṛśodarāṅgi kiṃ nāma yuktaṃ vacanantavedam .. 30.117 ..

### [1.30.131](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.131)

ahaṃ hi jānāmi viśālanetre dhyānena sarvaṃ hi vadanti santaḥ.  
na vādya mohena mahendradevo lokatrayaṃ sarvathā saṃpramūḍham .. 30.118 ..

### [1.30.132](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.132)

māmadhvare śaṃsitāraḥ stuvanti rathantare sāma gāyanti geyam.  
māṃ brāhmaṇā brahmasatre yajante mādhvaryyavaḥ kalpayante ca bhāgam .. 30.119 ..

### [1.30.133](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.133)

..devyuvāca..

### [1.30.134](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.134)

aprākṛto'pi bhagavān sarvastrījanasaṃsadi.  
stauti gopā yate vāpi svamātmānaṃ na saṃśayaḥ .. 30.120 ..

### [1.30.135](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.135)

..bhagavānuvāca..

### [1.30.136](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.136)

nātmānaṃ staumi deveśi paśya tvamupagaccha ca.  
yaṃ srakṣyāmi varārohe bhāgārthaṃ varavarṇini .. 30.121 ..

### [1.30.137](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.137)

evamuktvā tu bhagavān patnīṃ prāṇairapi priyām.  
so'sṛjadbhagavānvakrādbhūtaṃ krodhāgnisannibham .. 30.122 ..

### [1.30.138](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.138)

sahasraśīrṣaṃ devañca sahasracaraṇe kṣaṇam.  
sahasramudgaradharaṃ sahasraśarapāṇinam .. 30.123 ..

### [1.30.139](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.139)

śaṅkhacakragadāpāṇiṃ dīptakārmukadhāriṇam.  
paraśvasidharaṃ devaṃ mahāraudraṃ bhayāvaham .. 30.124 ..

### [1.30.140](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.140)

ghora rūpeṇa dīpyantaṃ candrārdhakṛtabhūṣaṇam.  
vasānaṃ carma vaiyāghraṃ mahārudhiraniḥsravam .. 30.125 ..

### [1.30.141](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.141)

daṃṣṭrākarālaṃ vibhrāntaṃ mahāvaktraṃ mahodaram.  
vidyujjihvaṃ pralamboṣṭhaṃ lambakarṇaṃ durāsadam .. 30.126 ..

### [1.30.142](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.142)

kuliśodyotitakarambhābhirjvalitamūrddhajam.  
jvālāmālāparikṣiptaṃ muktādāmavibhūṣitam .. 30.127 ..

### [1.30.143](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.143)

tejasā caiva dīpyantaṃ yugāntamiva pāvakam.  
ākarṇadāritāsyāntañcaturdikṣu bhayānakam .. 30.128 ..

### [1.30.144](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.144)

mahābalaṃ mahātejaṃ mahāpuruṣamīśvaram.  
viśvahartṛmahā kāyaṃ mahānyagrodhamaṇḍalam.  
yugapaccandraśatavaddīpyantaṃ manmathāgnivat .. 30.129 ..

### [1.30.145](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.145)

caturmahāsyaṃ sitatīkṣṇadaṃṣṭraṃ mahogratejobalakautukāḍhayam.  
yugāntasūryyāgnisahasrabhāsaṃ sahasracandrāmalakāntikāntam.  
pradīptasarvauṣadhimandarābhaṃ sumerukailāsahimādritulyam .. 30.130 ..

### [1.30.146](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.146)

yugārkābhaṃ mahāvīryyaṃ cārunāsaṃ mahānanam.  
pracaṇḍagaṇḍaṃ dīptākṣamagnijvālāvilānanam .. 30.131 ..

### [1.30.147](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.147)

mṛgendrakṛttivasanaṃ mahābhujagaveṣṭitam.  
uṣṇīṣiṇaṃ candradharaṃ vkacidugraṃ vkacitsamam .. 30.132 ..

### [1.30.148](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.148)

nānākusumamūrddhānaṃ nānāgandānulepanam .  
nānāratnavicitrāṅgaṃ nānābharaṇabhūṣitam .. 30.133 ..

### [1.30.149](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.149)

karṇikārasrajaṃ dīptaṃ krodhādudbhrāntalocanam.  
vkacinnṛtyati citrāṅgaṃ vkacidvadati susvaram .. 30.134 ..

### [1.30.150](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.150)

vkaciddhyāyati yuktātmā vkacitstūlaṃ pramārjati.  
vkacidgāyati viśvātmā vkacidrauti muhurmuhuḥ .. 30.135 ..

### [1.30.151](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.151)

jñānaṃ vairāgyamaiśvaryyaṃ tapaḥ satyaṃ kṣamā dhṛtiḥ.  
prabhutvamātmasaṃbodho hyadhiṣṭhānaguṇairyutaḥ .. 30.136 ..

### [1.30.152](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.152)

jānubhyāmavaniṃ gatvā praṇataḥ prāñjaliḥ sthitaḥ.  
ājñāpaya tvaṃ deveśa kiṃ kāryyaṃ karavāṇi te .. 30.137 ..

### [1.30.153](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.153)

tamuvācākṣipa makhaṃ dakṣasyeha maheśvaraḥ.  
devasyānumatiṃ śrutvā vīrabhadro mahābalaḥ.  
praṇamya śirasā pādau deveśasya umāpateḥ .. 30.138 ..

### [1.30.154](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.154)

tato bandhāt pramuktena siṃheneveha līlayā.  
devyā manyukṛtaṃ matvā hato dakṣasya sa kratuḥ .. 30.139 ..

### [1.30.155](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.155)

manyunā ca mahābhīmā bhadrakālī maheśvarī.  
ātmanaḥ sarvasākṣitve tena sārddha sahānugā .. 30.140 ..

### [1.30.156](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.156)

sa eṣa bhagavān kruddhaḥ pretāvāsakṛtālayaḥ.  
vīrabhadra iti khyāto devyā manyupramārjakaḥ .. 30.141 ..

### [1.30.157](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.157)

so'sṛjadromakūpebhyo raudrānnāma gaṇeśvarān.  
rudrānugā mahāvīryyā rudravīryaparākramāḥ .. 30.142 ..

### [1.30.158](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.158)

rudrasyānucarāḥ sarve sarve rudrasamaprabhāḥ.  
te nipetustatastūrṇaṃ śataśo'tha sahasraśaḥ .. 30.143 ..

### [1.30.159](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.159)

tataḥ kilakilāśabda ākāśaṃ pūrayanniva.  
tena śabdena mahatā trastāḥ sarve divaukasaḥ.. 30.144 ..

### [1.30.160](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.160)

parvatāśca vyaśīryanta kampate ca vasundharā.  
meruśca ghūrṇate viprāḥ kṣubhyante varuṇālayāḥ .. 30.145 ..

### [1.30.161](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.161)

agnayo naiva dīpyante na ca dīpyanti bhāskarāḥ.  
grahā naiva prakāśante nakṣatrāṇi na tārakāḥ .. 30.146 ..

### [1.30.162](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.162)

ṛṣayo nābhyabhāṣanta na devā na ca dānavāḥ.  
evaṃ hi timirībhūtaṃ nirddahanti vimānitāḥ .. 30.147 ..

### [1.30.163](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.163)

siṃhanādaṃ pramuñcante ghorarūpā mahābalāḥ.  
prabhañjante pare ghorā yūpānutpāṭayanti ca .. 30.148 ..

### [1.30.164](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.164)

pramarddanti tathā cānye vinṛtyanti tatā'pare.  
ādhāvanti pradhāvanti vāyuvegā manojavāḥ .. 30.149 ..

### [1.30.165](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.165)

cūrṇante yajñapātrāṇi yāgasyāyatanāni ca.  
śīryamāṇāni dṛśyante tārā iva nabhastalāt .. 30.150 ..

### [1.30.166](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.166)

divyānnapānabhakṣāṇāṃ rāśayaḥ parvatopamāḥ.  
kṣīra nadyastathā cānyā ghṛtapāyasakardamāḥ.  
madhumaṇḍodakā divyāḥ khaṇḍaśarkaravālukāḥ .. 30.151 ..

### [1.30.167](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.167)

ṣaḍrasānnivahantyanyā guḍakulyā manoramāḥ.  
uccāvacāni māṃsāni bhakṣyāṇi vividhāni ca .. 30.152 ..

### [1.30.168](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.168)

yāni kāni ca divyāni lehyañcoṣyaṃ tathāpare.  
bhuñjate vividhairvaktrairviluṇṭhanti ca sarvasaḥ.  
krīḍanti vividhākārāścikṣipuḥ surayoṣitaḥ .. 30.153 ..

### [1.30.169](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.169)

rudrakopaprayuktāstu sarvadevaiḥ surakṣitam.  
taṃ yajñamahanan śīghraṃ rudrakalpāḥ samīpataḥ .. 30.154 ..

### [1.30.170](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.170)

cakruranye tathā nādān sarvabhūtabhayaṃkarān.  
chittvā śiro'nye yajñasya vinadanti bhayaṅkarāḥ .. 30.155 ..

### [1.30.171](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.171)

dakṣo dakṣapatiścaiva devo yajñapatistathā.  
mṛgarūpeṇa cākāśe prapalāyitumārabhat .. 30.156 ..

### [1.30.172](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.172)

vīrabhadro'prameyātmā jñātvā tasya balantadā.  
antarikṣagatasyāśu cicchedāsya śiro mahān .. 30.157 ..

### [1.30.173](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.173)

dakṣaḥ prajāpatiścaiva vinaṣṭa bhrāntacetanaḥ.  
kruddhena vīrabhadreṇa śiraḥ pādena pīḍitaḥ.  
jarābhibhūtatīvrātmā nipapāta mahītale .. 30.158 ..

### [1.30.174](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.174)

trayastriṃśaddevatānāṃ tāḥ koṭayo vimalātmakāḥ.  
pāśenāgnibalenāśu baddhāḥ siṃhabalena ca .. 30.159 ..

### [1.30.175](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.175)

tato jagmurmahātmānaṃ sarve devā mahābalam.  
prasīda bhagavan rudra bṛtyānāṃ mā kudhaḥ prabho .. 30.160 ..

### [1.30.176](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.176)

tato brahmādayo devā dakṣaścaiva prajāpatiḥ.  
ūcuḥ prāñjalayo bhūtvā kathyatāṃ ko bhavāniti .. 30.161 ..

### [1.30.177](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.177)

..vīrabhadra uvāca..

### [1.30.178](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.178)

na ca devo na cādityo na ca bhoktumihāgataḥ.  
naivadraṣṭuṃ hi devendrānna ca kautūhalānvitaḥ .. 30.162 ..

### [1.30.179](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.179)

dakṣayajñavināśārthaṃ samprāptaṃ viddhi māmiha.  
vīrabhadra iti khyātaṃ rudrakopādvinirgatam .. 30.163 ..

### [1.30.180](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.180)

bhadrakālī ca vijñeyā devyāḥ krodhādvinirgatā.  
preṣitā devadevena yajñāntikamihāgatā .. 30.164 ..

### [1.30.181](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.181)

śāraṇaṃ gaccha rājendra devaṃ te tvamumāpatim.  
varaṃ krodho'pi rudrasya varadānaṃ na devataḥ .. 30.165 ..

### [1.30.182](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.182)

vīrabhadravacaḥ śrutvā dakṣo dharmmabhṛtāṃ varaḥ.  
toṣayāmāsa deveśaṃ śūlapāṇiṃ maheśvaram .. 30.166 ..

### [1.30.183](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.183)

praduṣṭe yajñavāde tu vidruteṣu dvijātiṣu.  
tārāmṛgamaye dīpte raudre bhīmamahānale .. 30.167 ..

### [1.30.184](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.184)

śūlanirbhinnavadanaiḥ kūjadbhiḥ paricārakaiḥ.  
nikhātotpāṭitairyūpairapaviddhai ryyatastataḥ .. 30.168 ..

### [1.30.185](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.185)

utpatdbhiḥ patadbhiśca gṛdhrairāmiṣagṛdhrubhiḥ.  
pakṣapātavinirdhūtaiḥ śivāśatanināditaiḥ .. 30.169 ..

### [1.30.186](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.186)

prāṇāpānau sannirudhya tataḥ sthānena yatnataḥ.  
vicārya sarvato dṛṣṭiṃ bahudṛṣṭiramitrajit .. 30.170 ..

### [1.30.187](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.187)

sahasā devadeveśaḥ agnikuṇḍādupāgataḥ.  
candrasūryyasahasrasya tejaḥ saṃvarttakopamam .. 30.171 ..

### [1.30.188](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.188)

prahasya cainaṃ bhagavānidaṃ vacanamabravīt.  
naṣṭaste jñānato dakṣa prītiste mayi sāṃpratam .. 30.172 ..

### [1.30.189](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.189)

smitaṃ kṛtvābravīdvākyaṃ brūhi kiṃ karavāṇi te.  
śrāvitañca samākhyāya devānāṃ gurubhiḥ saha .. 30.173 ..

### [1.30.190](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.190)

tamuvācāñjaliṃ kṛtvā dakṣo devaṃ prajāpatiḥ.  
bhītaśaṅkitavitrastaḥ sabāṣpavadanekṣaṇaḥ .. 30.174 ..

### [1.30.191](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.191)

yadi prasanno bhagavān yadi vāhaṃ tava priyaḥ.  
yadi vāhamanugrāhyo yadi deyo varo mama .. 30.175 ..

### [1.30.192](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.192)

yajjagdhaṃ bhakṣitaṃ pītamaśitaṃ yacca nāśitam.  
cūrṇīkṛtañjāpaviddhaṃ yajñasambhāramīdṛśam .. 30.176 ..

### [1.30.193](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.193)

dīrghakālena mahatā prayatnena ca sañcitam.  
tanna mithyā bhavenmahyaṃ varametaṃ vṛṇomyaham .. 30.177 ..

### [1.30.194](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.194)

tathāstvityāha bhagavān bhaganetrahayo haraḥ.  
dharmādhyakṣaṃ mahādevaṃ tryakṣantaṃ vai prajāpatiḥ .. 30.178 ..

### [1.30.195](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.195)

jānubhyāmavaniṃ gatvā dakṣo labdhvā bhavādvaram.  
nāmnāmaṣṭasahasreṇa stutavān vṛṣabhadhvajam .. 30.179 ..

### [1.30.196](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.196)

..dakṣa uvāca..

### [1.30.197](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.197)

namaste devadeveśa devāribalasūdana.  
devendra hyamaraśreṣṭha devadānavapūjita .. 30.180 ..

### [1.30.198](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.198)

sahasrākṣa virūpākṣa tryakṣa yakṣādhipapriya.  
sarvataḥ pāṇipādastvaṃ sarvato'kṣiśiromukhaḥ.  
sarvataḥ śrutimān loke sarvānāvṛtya tiṣṭhasi .. 30.181 ..

### [1.30.199](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.199)

śaṅkukarṇa mahākarṇa kumbhakarṇārṇavālaya.  
gajendrakarṇa gokarṇa pāṇikarṇa namo'stu te .. 30.182 ..

### [1.30.200](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30.200)

śatodara śatāvartta śatajihva śatānana.  
gāyanti tvāṃ gāyatriṇo hyarccayanti tathārccinaḥ .. 30.183 ..

_First 200 of 338 passages. [Read on](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30)_

## Linked texts (8)

- [Vulgate (Nīlakaṇṭha's text)](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*vulgate.12.283.5) — Sanskrit
- [Brahmāṇḍapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.13.5) — Vyāsa, Sanskrit
- [Saromāhātmya](https://indike.org/pramana/in.purana.vamana.saromahatmya.26.70) — Sanskrit
- [Kūrmapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.14.26) — Vyāsa, Sanskrit
- [Garuḍapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.garuda.1.6.11) — Vyāsa, Sanskrit
- [Bhṛgusaṃhitā](https://indike.org/pramana/in.astro.samhita.rsi.bhrgusamhita.24.156) — Bhṛgu, Sanskrit
- [Prakīrṇādhikāra](https://indike.org/pramana/in.sampradaya.vaisnava.vaikhanasa.bhrgu.prakirnadhikara.24.156) — Bhṛgu, Sanskrit
- [Śivapurāṇa (complete text)](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete.9.17.56) — Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.30) · Pramāṇa
