<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana) › [Vayupurana](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu) › 1.39

# Vayupurana 1.39: adhyāyaḥ 39

Vāyupurāṇa 1.39

- **Language:** Sanskrit

### adhyāyaḥ 39

### [1.39.1](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.1)

..sūta uvāca..

### [1.39.2](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.2)

ataḥ paraṃ pravakṣyāmi yasmin yasmin śiloccaye.  
ye sanniviṣṭā devānāṃ vividhānāṃ gṛhottamāḥ .. 39.1 ..

### [1.39.3](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.3)

tatra yo'sau mahāśailaḥ śītānto naika vistaraḥ.  
naikadhātuśataiścitrairnaikaratnākarākaraḥ .. 39.2 ..

### [1.39.4](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.4)

nitambaiḥ puṣpasālambairnaikasattvaguṇālayaḥ.  
mahārhamaṇicitrābhirhemavaṃśairalaṃkṛtaḥ .. 39.3 ..

### [1.39.5](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.5)

nitambaiḥ ṣaṭpadodgītaiḥ pravālairhemacitrakaiḥ.  
taṭaiḥ kusumasaṅkīrṇairmattabhramaranāditaiḥ .. 39.4 ..

### [1.39.6](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.6)

latālambaiścitravadbhiścitrairdhātuśatārcitaiḥ.  
sānubhī ratnacitraiśca puṣpāḍhyaiśca vibhūṣitaḥ .. 39.5 ..

### [1.39.7](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.7)

vimalasvādupānīyairnaikaprasravamairyutaḥ.  
nikuñjaiḥ kusumotkīrṇairanekaiśca vibhūṣitaḥ .. 39.6 ..

### [1.39.8](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.8)

puṣmauḍupavahābhiśca sravantībhiralaṃkṛtaḥ.  
kinnarācaritābhiśca darībhiḥ sarvatastataḥ .. 39.7 ..

### [1.39.9](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.9)

yakṣagandharvacaritairanekaiḥ kandarodaraiḥ.  
śobhitaśca sukhāsevyaiścitrairgahanasaṅkaṭaiḥ .. 39.8 ..

### [1.39.10](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.10)

nānāsatvagaṇākīrṇaiḥ supānīyaiḥ sukhāśrayaiḥ.  
nānāpuṣpaphalopetaiḥ pādapaiḥ samalaṃkṛtaḥ .. 39.9 .  
tasmin guhāśrayākīrṇe anekodarakandare.  
krīḍāvanaṃ mahendrasya sarvakāmaguṇairyutam .. 39.10 ..

### [1.39.11](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.11)

tatra taddevarājasya pārijātavanaṃ mahat.  
prakāśaṃ triṣu lokeṣu gīyate śrutiniścayāt .. 39.11 ..

### [1.39.12](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.12)

taruṇādityasaṃkāśai rmahāgandhairmanoharaiḥ.  
puṣpairbhāti nagaśreṣṭhaḥ sudīpta iva sarvaśaḥ .. 39.12 ..

### [1.39.13](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.13)

samagraṃ yojanaśataṃ taṃ gandhamanilo vavau.  
pārijātakapuṣmāṇāṃ māhendra vananirgataḥ .. 39.13 ..

### [1.39.14](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.14)

vaiḍhūryanīlaiḥ kamalaiḥ sauvarṇairvajrakesaraiḥ.  
sarvagandhabalopetairmattaṣaṭpadanāditaiḥ .. 39.14 ..

### [1.39.15](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.15)

vyākośaurvikacaiścāpi śatapatrairmanoharaiḥ.  
sapaṅkajairmahā patrairvāpyastatra vibhūṣitāḥ .. 39.15 ..

### [1.39.16](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.16)

virejurantarambusthāḥ sauvarṇamaṇibhūṣitāḥ.  
paripsandekṣaṇā nityaṃ mīnayūthāḥ sahasraśaḥ .. 39.16 ..

### [1.39.17](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.17)

kūrmaiścānekasaṃsthānairhemaratnapariṣkṛtaiḥ.  
cañcūryamāṇaiḥ salilairbhāti citraṃ samantataḥ .. 39.17 ..

### [1.39.18](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.18)

nānāvarṇaiśca śakhunairnānāratnatanūruhaiḥ.  
suvarṇapuṣpaiścānekairmaṇituṇḍairdvijātibhiḥ .. 39.18 ..

### [1.39.19](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.19)

valgusvaraiḥ sadonmattaiḥ sampatadbhiḥ samantataḥ.  
śuśubhe tadvanaṃ ramyaṃ sahasrākṣasya dhīmataḥ .. 39.19 ..

### [1.39.20](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.20)

mattabhramarasannādairvihaṅgānāñca kūjitaiḥ.  
nityamā nanditavanaṃ tasmāt krīḍāvanaṃ mahat .. 39.20 ..

### [1.39.21](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.21)

suvarṇapārśvaiśca nagairmaṇimuktāpuraskṛtaiḥ.  
maṇiśrṛṅgakalāpannaiḥ patadbhiśca samantataḥ .. 39.21 ..

### [1.39.22](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.22)

śākhāmṛgaiśca citrāṅgairnānāratnatanūruhaiḥ.  
nānāvarṇaprakāraiśca satvairanyaiḥ samākulam .. 39.22 ..

### [1.39.23](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.23)

muñcanti puṣpavarṣañca tatra bālalatā drumāḥ.  
pārijātakapuṣpāṇāṃ mandamāruta kampitāḥ .. 39.23 ..

### [1.39.24](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.24)

śayanāsananirvyūhaiḥ stīrṇai ratnavibhūṣitaiḥ.  
vihārabhūmayastatra dvijāḥ śakravane śubhāḥ.  
na ca śīto na cāpyuṣṇo ravistatra samaḥ sadā .. 39.24 ..

### [1.39.25](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.25)

nityamunmādajanano madhumādhavasambhavaḥ.  
vāti cāpyanilastatra nānāpuṣpādhivāsitaḥ.  
nityaṃ saṅgasukhāhlādī śramaklamavināśanaḥ .. 39.25 ..

### [1.39.26](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.26)

tasminnindravane śubhre devadānavapannagāḥ.  
yakṣarākṣasaguhyāśca gandharvāścāmitaujasaḥ .. 39.26 ..

### [1.39.27](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.27)

vidyādharāśca siddhāśca kinnarāśca mudā yutāḥ.  
athāpsarogaṇāścaiva nityaṃ krīḍāparāyaṇāḥ .. 39.27 ..

### [1.39.28](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.28)

tasya parvatarājasya pūrve pārśve mahocitam.  
kumuñcaṃ śailarājānaṃ naikanirjharakandaram .. 39.28 ..

### [1.39.29](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.29)

tasya dhātuvicitreṣu kūṭeṣu bahuvistarāḥ.  
aṣṭau puryo hyudīrṇāśca dānavānāṃ mahātmanām .. 39.29 ..

### [1.39.30](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.30)

vajrake parvate cāpi anekaśikharodaraiḥ.  
udīrṇā rākṣasāvāsā naranārīsamākulāḥ .. 39.30 ..

### [1.39.31](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.31)

nīlakā nāma te ghorā rākṣasāḥ kāmarūpiṇaḥ.  
tatra te'bhiratā nityaṃ mahābalaparākramāḥ .. 39.31 ..

### [1.39.32](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.32)

mahānīle'pi śailendre purāṇi daśa pañca ca.  
hayānanānāṃ vikhyātāḥ kinnarāṇāṃ mahātmanām .. 39.32 ..

### [1.39.33](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.33)

devaseno mahābāhurbalamindrādayastathā.  
tatra kinnararājāno daśapañca ca garvitāḥ .. 39.33 ..

### [1.39.34](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.34)

suvarṇapārśvāḥ prāyeṇa nānāparṇasamākulaiḥ.  
bilapraveśairnagaraiḥ śailendraḥ so'bhyalaṃkṛtaḥ .. 39.34 ..

### [1.39.35](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.35)

atidāruṇā dṛṣṭiviṣā hyagnikopā durāsadāḥ.  
mahoragaśatāstatra suvarṇavaśavartinaḥ .. 39.35 ..

### [1.39.36](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.36)

sunāge'pi mahāśaile daityāvāsā- sahasraśaḥ.  
harmyaprāsāda kalilāḥ prāṃśuprākāratoraṇāḥ .. 39.36 ..

### [1.39.37](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.37)

veṇumante mahāśaile vidyādharapuratrayam.  
triṃśadadyojanavistīrṇaṃ pañcāśadyojanāyatam .. 39.37 ..

### [1.39.38](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.38)

ulūko romaśaścaiva mahānetraśca vīryavān.  
vidyādharavarāstatra śakratulyaparākramāḥ .. 39.38 ..

### [1.39.39](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.39)

vaikaṅke śailaśikhare hyantaḥkandaranirjhare.  
mahoccaśrṛṅge rucire ratnadhātuvicitrite .. 39.39 ..

### [1.39.40](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.40)

tatrāste gāruḍirnityaṃ uragārirdurāsadaḥ.  
mahāvāyujavaścaṇḍaḥ sugrīvo nāma vīryavān .. 39.40 ..

### [1.39.41](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.41)

mahāpramāṇai rvikrāntairmahābalaparākramaiḥ.  
saśailo hyāvṛtaḥ sarvaḥ pakṣibhiḥ pannagāribhiḥ .. 39.41 ..

### [1.39.42](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.42)

karañje'bhirato nityaṃ sākṣādbhūtapatiḥ prabhuḥ.  
vṛṣabhāṅko mahādevaḥ śaṅkaro yogināṃ prabhuḥ .. 39.42 ..

### [1.39.43](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.43)

nānāveṣadharairbhūtaiḥ pramathaiśca durāsadaiḥ.  
karañje sānavaḥ sarve hyavakīrṇāḥ samantataḥ .. 39.43 ..

### [1.39.44](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.44)

vasudhāre vasumatāṃ vasūnāmamitaujasām.  
aṣṭāvāyatanānyāhuḥ pūjitāni mahātmanām .. 39.44 ..

### [1.39.45](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.45)

ratnadhātau girivare ṛṣīṇāñca mahātmanām.  
saptāśramāṇi puṇyāni siddhāvāsayutāni ca .. 39.45 ..

### [1.39.46](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.46)

mahāprajāpateḥ sthānaṃ hemaśrṛṅgo nagottame.  
caturvaktrasya devasya sarvabhūtanamaskṛtam .. 30.46 ..

### [1.39.47](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.47)

gajaśaile bhagavato nānābhūtagaṇāvṛtāḥ .  
rudrāḥ pramuditā nityaṃ sarvabhūtanamaskṛtāḥ .. 39.47 ..

### [1.39.48](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.48)

sumedhe dhātucitrāḍhye śailendre meghasannibhe.  
naikodaradarīvapranikuñjaiścopaśobhite .. 39.48 ..

### [1.39.49](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.49)

ādityānāṃ vasūnāñca rudrāṇāñcāmitaujasām.  
tatrāyatanavinyāsā ramyāścaivāśvinorapi .. 39.49 ..

### [1.39.50](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.50)

sthānāni siddhairdevānāṃ sthāpitāni nagottame.  
tatra pūjāparā nityaṃ yakṣa gandharvakinnarāḥ .. 39.50 ..

### [1.39.51](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.51)

gandharvanagarī sphītā hemakakṣe nagottame.  
aśītyāmarapuryyābhā mahāprākāratoraṇā .. 39.51 ..

### [1.39.52](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.52)

siddhā hyapattanā nāma gandharvā yuddha śālinaḥ.  
yeṣāmadhipatirdevo rājarājaḥ kapiñjalaḥ .. 39.52 ..

### [1.39.53](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.53)

anale rākṣasāvāsāḥ pañcakūṭe'pi dānavāḥ.  
ūrjitā devaripavo mahābalaparākramāḥ .. 39.53 ..

### [1.39.54](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.54)

śataśrṛṅge puraśataṃ yakṣāṇāmamitaujasām.  
tāmrābhe kādraveyasya takṣakasya purottamam .. 39.54 ..

### [1.39.55](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.55)

viśākhe parvataśreṣṭhe naikavapradarīśubhe.  
guhāniratavāsasya guhasyāyatanaṃ mahat .. 39.55 ..

### [1.39.56](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.56)

śvetodare mahāśaile mahābhavanamaṇḍite.  
puraṃ garuḍhaputrasya sunābhasya mahātmanaḥ .. 39.56 ..

### [1.39.57](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.57)

piśācake girivare harmyaṃ prāsāda maṇḍitam.  
yakṣagandharvacaritaṃ kuberabhavanaṃ mahat .. 30.57 ..

### [1.39.58](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.58)

harikūṭe harirdevaḥ sarvabhūtanamaskṛtaḥ.  
prabhāvāttasya śailo'sau mahānābhaḥ prakāśate .. 39.58 ..

### [1.39.59](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.59)

kumude kinnarāvāsā añjane ca mahoragāḥ.  
kṛṣṇe gandharvvanagarā mahābhavanaśālinaḥ .. 39.59 ..

### [1.39.60](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.60)

pāṇḍure cāruśikhare mahāprākāratoraṇe.  
vidyādharapuraṃ tatra mahābhavanamālinam .. 39.60 ..

### [1.39.61](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.61)

sahasraśikhare śaile daityānāmugrakarmmaṇām.  
purāṇi samudīrṇānāṃ sahasraṃ hemamālinām .. 39.61 ..

### [1.39.62](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.62)

mukuṭe pannagāvāsā anekāḥ parvatottamāḥ.  
puṣpake vai munigaṇā nityameva mudā yutāḥ .. 39.62 ..

### [1.39.63](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.63)

vaivasvatasya somasya vāyornāgādhipasya ca.  
supakṣe parvatavare catvāryyāyatanāni ca .. 39.63 ..

### [1.39.64](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.64)

gandharvaiḥ kinnarairyakṣairnnāgairvidyādharottamaiḥ.  
siddhairhi teṣu sthāneṣu nityamiṣṭaḥ prapūjyate .. 39.64 ..

### [1.39.65](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39.65)

iti śrīmahā purāṇe vāyuprokte bhuvanavinyāso nāmaikonacatvāriṃśo'dhyāyaḥ .. 39 ..

## Linked texts (6)

- [Varāhapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.varaha.81.5) — Vyāsa, Sanskrit
- [Liṅgapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.linga.1.50.10) — Vyāsa, Sanskrit
- [Kūrmapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.46.12) — Vyāsa, Sanskrit
- [Liṅgapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.vernacular.tamil.kappiyam.lingapurana.56.10) — Ativīrarāma Pāṇṭiyar 1500, Sanskrit
- [Śivatattvaratnākara](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.rajadharma.sivatattvaratnakara.12.36) — Basappa Nāyaka 1684, Sanskrit
- [Śivattvaratnākara](https://indike.org/pramana/in.med.pasu.sivattvaratnakara.12.36) — Basava, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.39) · Pramāṇa
