<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.3 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana) › [Vayupurana](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu) › 1.3

# Vayupurana 1.3

Vāyupurāṇa 1.3

- **Language:** Sanskrit

### [1.3.1](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.3.1)

sūta uvāca..

### [1.3.2](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.3.2)

maheśvarāyottamavīryakarmaṇe surarṣabhāyāmitabuddhitejase.  
sahasrasūryānalavarccase namastrilokasaṃhāravisṛṣṭaye namaḥ ..1..

### [1.3.3](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.3.3)

prajāpatīn lokanamaskṛtāṃ stathā svayambhurudraprabhṛtīn maheśvarān.  
bhṛguṃ marīciṃ parameṣṭhinaṃ manuṃ rajastamodharmamathāpi kaśyapam ..2..

### [1.3.4](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.3.4)

vasiṣṭhadakṣātripulastyakarddamān ruciṃ vivasvantamathāpi ca kratum.  
muniṃ tathaivāṅgirasaṃ prajāpatiṃ praṇamya mūrdhnā pulahaṃ ca bhāvataḥ ..3..

### [1.3.5](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.3.5)

tathaiva cukrodhanamekaviṃśatiṃ prajā vivṛddhyārpitakāryaśāsanam.  
purātanānapyaparāṃśca śāśvatāṃstathaiva cānyān sagaṇānavasthitān ..4..

### [1.3.6](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.3.6)

tathaiva cānyānapi dhairyaśobhino munīn bṛhaspatyuśanaḥpurogamān.  
tapaḥśubhācāraṛṣīn dayānvitān praṇamya vakṣye kalipāpanāśinīm ..5..

### [1.3.7](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.3.7)

prajāpateḥ sṛṣṭimimāmanuttamāṃ sureśa devarṣigaṇairalaṃkṛtām.  
śubāmatulyāmanaghāmṛṣipriyāṃ prajāpatīnāmapi colbaṇārcciṣām ..6..

### [1.3.8](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.3.8)

tapobhṛtāṃ brahmadinādikālikīṃ prabhūtamāviṣkṛtapauruṣaśriyam.  
śrutau smṛtau ca prasṛtāmudāhṛtāṃ parāṃ parāṇāmanilaprakīrttitām ..7..

### [1.3.9](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.3.9)

samāsabandhairniyatairyathātathaṃ viśabdanenāpi manaḥpraharṣiṇīm.  
yasyāñca baddhā prathamā pravṛttiḥ prādhānikī ceśvarakāritā ca ..8..

### [1.3.10](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.3.10)

yattatsmṛtaṃ kāraṇamaprameyaṃ brahma pradhānaṃ prakṛtiprasūtiḥ.  
ātmā guhā yonirathāpi cakṣuḥ kṣetraṃ tataivāmṛtamakṣarañca ..9..

### [1.3.11](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.3.11)

śukraṃ tapaḥ sattvamatiprakāśaṃ tadvyaṣṭi nityaṃ puruṣaṃ dvitīyam.  
tamaprameyaṃ puruṣeṇa yuktaṃ svayambhuvā lokapitāmahena ..10..

### [1.3.12](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.3.12)

utpādakatvādrajasotirekāt kālasya yogānnigamāvadheśca.  
kṣetrajñayuktān niyatānvikārān lokasya santānāvivṛddhihetūn.  
prakṛtyavasthā suṣuve tathāṣṭau saṅkalpamātreṇa maheśvarasya ..11..

### [1.3.13](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.3.13)

devāsurādridrumasāgarāṇāṃ manuprajeśarṣipitṛdvijānām.  
piśācayakṣoragarākṣasānāṃ tārāgra hārkkarkṣaniśācarāṇām ..12..

### [1.3.14](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.3.14)

māsarttu saṃvatsararātryahānāṃ dikkālayogādiyugāyanānām.  
vanauṣadhīnāmapi vīrudhāñca jalaukasāmapsarasāṃ paśūnām ..13..

### [1.3.15](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.3.15)

vidyutsarinmeghavihaṅgamānāṃ yatsūkṣmagaṃ yadbhuvi yadviyatstham.  
yatsthāvaraṃ yatra yadasti kiñcit sarvasya tasyāsti gatirvibhaktiḥ ..14..

### [1.3.16](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.3.16)

chandāṃsi vedāḥ saṛco yajūṃṣi sāmāni somasva tathaiva yajñaḥ.  
ājīvyameṣāṃ yadabhīpsitañca devasya tasyaiva ca vai prajāpateḥ ..15..

### [1.3.17](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.3.17)

vaivasvatasyāsya manoḥ purastāt sambhū tiruktā prasavaśca teṣām.  
yeṣāmidaṃ puṇyakṛtāṃ prasūtyā lokatrayaṃ lokanamaskṛtānām.  
sureśadevarṣimanupradhīnāmāpūritañcoparibhūṣitañca ..16..

### [1.3.18](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.3.18)

rudrasya śāpāt punarudbhavaśca dakṣasya cāpyatra manuṣyaloke.  
vāsaḥ kṣitau vā niyamādbhavasya dakṣasya cātra pratiśāpalābhaḥ ..17..

### [1.3.19](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.3.19)

manvantarāṇāṃ parivarttanāni yugeṣu sambhūtivikalpanañca.  
ṛṣitvamārṣasya ca saṃpravṛddhiryathā yugādiṣvapi cettadatra ..18..

### [1.3.20](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.3.20)

ye dvāpareṣu prathayanti vedān vyāsāśca te'jña kramaśo nibaddhāḥ.  
kalpasya saṃkhyā bhuvanasya saṃkhyā brāhmasya cāpyatra dinasya saṃkhyā ..19..

### [1.3.21](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.3.21)

aṇḍodbhijasvedajarāyujānāṃ dharmātmanāṃ svarganivāsināṃ vā.  
ye yātanāsthānagatāśca jīvāstarkeṇa teṣāmapi ca pramāṇam ..20..

### [1.3.22](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.3.22)

ātyantikaḥ prākṛtikaśca yo'yaṃ naimittikaśca pratisargahetuḥ.  
bandhaśca mokṣaśca viśiṣya tatra proktā ca saṃsāragatiḥ parā ca ..21..

### [1.3.23](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.3.23)

prakṛtyavasthaiṣu ca kāraṇeṣu yāca sthitiryā ca punaḥ pravṛttiḥ.  
tacchāstrayuktyā svamatiprayatnāt samastamāviṣkṛtadhīdhṛtibhyaḥ.  
viprā ṛṣibhyaḥ samudāhṛtaṃ yadyathātathaṃ tacchṛṇutocyamānam ..22..

### [1.3.24](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.3.24)

iti śrīmahāpurāṇe vāyuprokte sṛṣṭiprakaraṇaṃ nāma tṛtīyo'dhyāyaḥ .. 3 ..

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.3](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.3) · Pramāṇa
