Pramāṇa · Search · About · API

Vayupurana 1.41: adhyāyaḥ 41

Vāyupurāṇa 1.41

Language
Sanskrit

adhyāyaḥ 41

1.41.1

..sūta uvāca ..

1.41.2

viviktacāruśikharaṃ patritaṃ śaṅkhavarcasam.
kailāsaṃ devabhaktānāmālayaṃ sukṛtātmanām .. 41.1 ..

1.41.3

tasya kūṭataṭe ramye madhyame kundasannibhe.
yojanānāṃ śatāyāme pañcāśacca tathāyatam .. 42.2 ..

1.41.4

suvarṇamaṇicitrābhi anekābhiralaṃkṛtam.
mahābhavanamālābhirbhūṣitaṃ naikavistaram .. 41.3 ..

1.41.5

dhanādhyakṣasya devasya kuberasya mahātmanaḥ.
nagarantadanādhṛṣyamṛddhiyuktaṃ mudāyutam .. 41.4 ..

1.41.6

tasya madhye sabhā ramyā nānākanakamaṇḍitā.
vipulā nāma vikhyātā vipulastambhatoraṇā .. 41.5 ..

1.41.7

tatra tatpuṣpakaṃ nāma nānāratnavibhūṣitam.
mahāvimānaṃ ruciraṃ sarvakāmaguṇairyutam .. 41.6 ..

1.41.8

manojavaṃ kāmagamaṃ hemajālavibhūṣitam.
vāhanaṃ yakṣarājasya kuberasya mahātmanaḥ .. 41.7 ..

1.41.9

tatraikapiṅgalo devo mahādevasakhaḥ svayam.
vasati sma sa yakṣendraḥ sarvabhūtanamaskṛtaḥ .. 41.8 ..

1.41.10

tatrāpsarogaṇairyyakṣairgandharvaiḥ siddhacāraṇaiḥ.
vasati sma mahātmā'sau kubero devasattamaḥ .. 41.9 ..

1.41.11

tatra padmamahāpadmau tathā makarakacchapau.
kumudaḥ śaṅkha nīlau ca nandano nidhisattamaḥ .. 41.10 ..

1.41.12

aṣṭāvete'kṣayā divyā dhaneśasya mahātmanaḥ.
mahānidhānāstiṣṭhanti sabhāyāṃ ratnasañcitāḥ .. 41.11 ..

1.41.13

tathendrāgniyamādīnāṃ devānāmapsarogaṇaiḥ.
teṣāṃ kailāsa āvāso yatra yakṣeśvaraḥ prabhuḥ .. 41.12 ..

1.41.14

kṛtvā pūrvamupasthānaṃ yakṣendrasya mahātmanaḥ.
paścādgacchanti ye yasya vihitāḥ paricārakāḥ .. 41.13 ..

1.41.15

tatra mandākinī nāma suramyā vipulodakā.
suvarṇamaṇisopānā nānāpuṣpotkaṭotkaṭā .. 41.14 ..

1.41.16

jāmbūnadamayaiḥ padmairgandhasparśaguṇānvitaiḥ.
nīlavaidūryyapatraiśca gandhopaitairmahotpalaiḥ .. 41.15 ..

1.41.17

tathā kumudakhaṇḍaiśca mahāpadmairalaṅkṛtā .
yakṣagandharvanārībhirapsarobhiśca śobhitā .. 41.16 ..

1.41.18

devadānavagandharvairyakṣarākṣasapannagaiḥ.
upaspṛṣṭajalā ramyā vāpī mandākinī tathā .. 41.17 ..

1.41.19

tathā alakanandā ca nandā ca saritāṃ varā .
etaireva guṇairyuktā nadyo devarṣisevitāḥ .. 41.18 ..

1.41.20

tasyaiva śailarājasya pūrve kūṭe pariśrutāḥ.
sahasrayojanāyāmāstriṃśadyojana vistarāḥ .. 41.19 ..

1.41.21

daśa gandharvanagarāḥ samṛddhyā parayā yutāḥ.
mahābhavanamālābhiranekābhirvibhūṣitāḥ .. 41.20 ..

1.41.22

subāhuharikeśādyā ścitrasenajarādayaḥ.
daśa gandharvarājāno dīptavahniparākramāḥ .. 41.21 ..

1.41.23

tasyaiva paścime kūṭe kundendusadṛśaprabhe.
nānādhātuśataiścitraiḥ siddha devarṣisevite .. 41.22 ..

1.41.24

aśītiyojanāyāmaṃ catvāriṃśatpravistaram.
ekaikayakṣabhavanaṃ mahābhavanamālinam .. 41.23 ..

1.41.25

mahāyakṣālayānyatra triṃśadāḍhyāni me śrṛṇu.
mudā'tha paramaddharyā ca saṃyuktāni samantataḥ .. 41.24 ..

1.41.26

mahāmālisunetrādyāstathā maṇivarādayaḥ.
udīrṇā yakṣarājānastatra triṃśatsadā babhuḥ .. 41.25 ..

1.41.27

ityete kathitā yakṣā vāyvagnisamatejasaḥ.
yeṣāmadhipatirdevaḥ śrīmān vaiśravaṇaḥ prabhuḥ .. 41.26 ..

1.41.28

tasyaiva dakṣiṇe pārśve himavatyacalottame.
nikuñjanirjharaguhānaikasānudarītaṭe .. 41.27 ..

1.41.29

arṇavādarṇavaṃ yāvat pūrvapaścāyate'cale.
kinnarāṇāṃ puraśataṃ niviṣṭaṃ vai vkacit vkacit .. 41.28 ..

1.41.30

naikaśrṛṅgakalāpasya śailarājasya kukṣiṣu.
naranārīpramuditaṃ hṛṣṭapuṣṭajanākulam .. 41.29 ..

1.41.31

drumasugrīvasainyādyā bhagadattapuraḥsarāḥ .
yatra rājaśataṃ teṣāṃ dīptānāṃ balaśālinām .. 41.30 ..

1.41.32

vivāho yatra rudrasya mahādevyomayā saha.
tapastaptavatī caiva yatra devī varāṅganā .. 41.31 ..

1.41.33

kirātarūpiṇā caiva yatra rudreṇa krīḍitam.
yatra caiva kṛtaṃ tābhyāṃ jambūdvīpāvalokanam .. 41.32 ..

1.41.34

yatra tāḥ sammudā yuktā nānābhūtagaṇairyutāḥ.
citrapuṣpaphalopetā rudrasyākrīḍabhūmayaḥ .. 41.33 ..

1.41.35

hṛṣṭā giridarīvāsāḥ kṛśodaryyo manoramāḥ.
kundaryo yatra kinnaryyo ramante sma sulocanāḥ .. 41.34 ..

1.41.36

viśālākṣāstathā yakṣā anyāścāpsarasāṅgaṇāḥ.
gandharvāścāṅgaśālinyo yatra tatra mudā yutāḥ .. 41.35 ..

1.41.37

tatraivomāvanaṃ nāma sarvalokeṣu viśrutam.
ardhanārīnaraṃ rupaṃ dhṛtavān yatra śaṃkaraḥ .. 41.36 ..

1.41.38

tathā śaravaṇaṃ nāma yatra jātaḥ ṣaḍānanaḥ .
yatra caiva kṛtotsāhaḥ krauñcaśailavanaṃ prati .. 41.37 ..

1.41.39

dhvajāpatākinañcaiva kiṅkiṇījālamālinam.
yatra siṃharathaṃ yuktaṃ kārtikeyasya dhīmataḥ .. 41.38 ..

1.41.40

citrapuṣpanikuñjasya krauñcasya ca girestaṭe.
devāriskandanaḥ skando yatra śaktiṃ vimuktavān .. 41.39 ..

1.41.41

yatrābhiṣiktaśca guhaḥ sendropendraiḥ surottamaiḥ.
senāpatye ca daityārirdvādaśārkapratāpavān .. 41.40 ..

1.41.42

bhūtasaṅghāvakīrṇāni etānyanyāni ca dvijāḥ.
tatra tatra kumārasya sthānānyāyatanāni ca .. 41.41 ..

1.41.43

tathā pāṇḍuśilā nāma hyākrīḍā krauñcaghātinaḥ.
nānābhūtagaṇākīrṇe pṛṣṭhe himavataḥ śubhe .. 41.42 ..

1.41.44

tasya pūrve taṭe ramye siddhāvāsamudāhṛtam.
kalāpagrāmamityevaṃ nāmnā khyātaṃ manīṣibhiḥ .. 41.43 ..

1.41.45

mṛkaṇḍasya vasiṣṭhasya bharatasya nalasya ca.
viśvāmitrasya viprarṣestathaivoddālakasya ca .. 41.44 ..

1.41.46

anyeṣāñcogratapasāmṛṣīṇāṃ bhāvitātmanām.
himavatyāśramāṇāñca sahasrāṇi śatāni ca .. 41.45 ..

1.41.47

naikasidhdagaṇāvāsaṃ sthānāyatanamaṇḍitam.
yakṣagandharvacaritaṃ nānāmlecchagaṇairyutam .. 41.46 ..

1.41.48

nānāratnākarāpūrṇaṃ nānāsattvaniṣevitam.
nānānadīsahasrāṇāṃ sambhavaṃ varaparvatam .. 41.47 ..

1.41.49

paścimasyācalendrasya niṣadhasya yathārthavat.
kīrttyamānamaśeṣeṇa viśeṣaṃ śrṛṇuta dvijāḥ .. 41.48 ..

1.41.50

vistīrṇe madhyame kūṭe hemadhā tuvibūṣite.
dīptamāyatanaṃ viṣṇoḥ siddharṣigaṇasevitam.
yakṣāpsaraḥsamākīrṇaṃ gandharvagaṇasevitam .. 41.49 ..

1.41.51

tatra sākṣānmahādevaḥ pītāmbaradharo hariḥ.
varadaḥ sevyate sirddhairlokakarttā sanātanaḥ .. 41.50 ..

1.41.52

tasyaivābyantare kūṭe nānādhātuvibhūṣite.
taṭe niṣadhakūṭasya ślakṣṇacāruśilātale .. 41.51 ..

1.41.53

rukmakāñcananiryūhaṃ taptakāñcanatoraṇam.
anekavalabhīkūṭapralolīśatasaṅkaṭam .. 41.52 ..

1.41.54

harmyaprāsādamatulaṃ taptakāñcanabhūṣitam.
harmyaprāsādabaddhañca muditañcātivistaram .. 41.53 ..

1.41.55

udyānamālākalitaṃ triṃśadyojanamāyatam.
duḥprasahyamamitraistat pūrṇamāśīviṣopamaiḥ.
ulaṅghīnāṃ pramuditaṃ rakṣasāṃ rākṣasaṃ puram .. 41.54 ..

1.41.56

tasyaiva dakṣiṇe pārśve naikadaityagaṇālaye.
guhāpraveśaṃ nagaraṃ śailakukṣau durāsadam .. 41.55 ..

1.41.57

tathaiva paścime kūṭe pārijātaśiloccaye.
devadānavabhāgānāṃ samṛddhāni purāṇi tu .. 41.56 ..

1.41.58

tatra somaśilā nāma girestasya mahātaṭe.
somo yatrāvatarati sadā parvasu parvasu .. 41.57 ..

1.41.59

upāsate'tra śrīmantaṃ tārā patimaninditam.
ṛṣikinnaragandharvāḥ sākṣāddevaṃ tamonudam .. 41.58 ..

1.41.60

tatraiva cottare kūṭe brahmapārśvamiti smṛtam.
sthānaṃ tatra sureśasya brahmaṇaḥ prathitaṃ divi .. 41.59 ..

1.41.61

ijyāpūjānamaskāraistatra siddhāḥ svayambhuvam.
upāsate mahātmānaṃ yakṣagandharvadānavāḥ .. 41.60 ..

1.41.62

tathaivāyatanaṃ vahneḥ sarvalokeṣu viśrutam.
tatra vigrahavān vāhniḥ sevyate siddhacāraṇaiḥ .. 41.61 ..

1.41.63

tathaiva cottare ramye triśrṛṅge varaparvate.
ṛṣisiddhānucarite nānābhūtagaṇālaye.
puraṃ tat triṣu lokeṣu hemacitrantu viśrutam .. 41.62 ..

1.41.64

trayāṇāṃ devamukhyānāṃ trīṇyevāyatanāni ca.
nārāyaṇasyāyatanaṃ pūrvakūṭe dvijottamāḥ .
madhyame brahmaṇaḥ sthānaṃ śaṅkarasya tu paścime .. 41.63 ..

1.41.65

daityadānavagandharvairyakṣarākṣasapannagaiḥ.
ijānā abhipūjyante devadevā mahābalāḥ .. 41.64 ..

1.41.66

tathā purāṇi ramyāṇi deśe caiva vkacit vkacit.
yakṣagandharvanāgānāṃ triśrṛṅge varaparvate .. 41.65 ..

1.41.67

tathaiva cottare deśe cārudhau devaparvate.
anekaśrṛṅgakalite siddhasādhu niṣevite .. 41.66 ..

1.41.68

yakṣāṇāṃ kinnarāṇāñca gandharvāṇāṃ sahasraśaḥ.
nāgānāṃ rākṣasānāñca daityānāñca mahābale .. 41.67 ..

1.41.69

kūṭe tu madhyame tasya siddhasaṅgha niṣevite.
ramye devarṣicarite ratnadhātuvibhūṣite .. 41.68 ..

1.41.70

pajhotpalavanaiḥ phullaiḥ saugandhikavanaistathā.
tathā kumudakhaṇḍaiśca vikacairupaśobhite .. 41.69 ..

1.41.71

vihaṅgasaṅghasaṃghuṣṭaṃ nānāsatvaniṣevitam.
haṃsakāraṇḍavākīrṇaṃ mattaṣaṭ‌padasevitam .. 41.70 ..

1.41.72

nānāsatvagaṇākīrṇaṃ vihaṅgairupaśobhitam.
cārutīrthasusambādhaṃ triṃśadyojanamaṇḍalam .. 41.71 ..

1.41.73

siddhairupaspṛṣṭajalaṃ jaladoṣavivarjitam.
tatrānandajalannāma mahāpuṇyajalaṃ saraḥ .. 41.72 ..

1.41.74

tatra nāgapati ścaṇḍa ścaṇḍo nāma durāsadaḥ.
śataśīrṣā mahābhāgo viṣṇucakrāṅkacihnitaḥ.
ityevamaṣṭau vijñeyā vicitrā devaparvatāḥ .. 41.73 ...

1.41.75

purairāyatanaiḥ puṇyaiḥ puṇyodaiśca sarovaraiḥ.
suvarṇaparvatairnaikaistathā rajataparvataiḥ .. 41.74 ..

1.41.76

nānāratnaprabhāsaiśca naikaiśca maṇiparvataiḥ.
haritālaparvatairnaikaistathā hiṅgulakāñcanaiḥ .. 41.75 ..

1.41.77

śuddhairmanaḥ śilājālairbhāsvarairaruṇaprabhaiḥ .
nānādhātuvicitraiśca naikaiśca maṇiparvataiḥ .. 41.76 ..

1.41.78

pūrṇā vasumatī sarvā giribhirnaikavistaraiḥ.
nadīkandaraśailādyairanekaiścitrasānubhiḥ .. 41.77 ..

1.41.79

ityevamacalairyuktairdaityarākṣasasādhubhiḥ.
kinnaroragagandharvairvicitraiḥ siddhacāraṇaiḥ .. 41.78 ..

1.41.80

gandharvairapsarobhiśca sevitā naika vistarāḥ.
puṇyakṛdbhiḥ samākīrṇā kesarākṛtayo nagāḥ .. 41.79 ..

1.41.81

girijālantu tanmeroḥ siddhalokamiti smṛtam.
citraṃ nānāśrayopetaṃ pracāraṃ sukṛtātmanām .. 41.80 ..

1.41.82

nātyugrakarmasiddhānāṃ pratimā madhyamāḥ smṛtāḥ.
sa hi svarga iti khyātaḥ kramastveṣa prakīrtitaḥ .. 41.81 ..

1.41.83

caturmahādvīpavatī seyamurvī prakīrtitā ..

1.41.84

nānāvarṇapramāṇairhi nānāvarṇabalaistathā .. 41.82 ..

1.41.85

nānābhakṣyānnapānaiśca nānācchādanabhūṣaṇaiḥ.
prajāvikārairvividhaiścitrairadhyuṣitaiḥ saha.. 41.83 ..

1.41.86

catvāro naikavarṇādyā mahādvīpāḥ pariśrutāḥ.
bhadrāśca bharatāścaiva ketumālāśca paścimāḥ.
uttarāḥ kuravaścaiva kṛtapuṇyapratiśrayāḥ .. 41.84 ..

1.41.87

saiṣā caturmahādvīpā nānādvīpasamākulā.
pṛthivī kīrtitā kṛtsnā padmākārā mayā dvijāḥ .. 41.85 ..

1.41.88

tadeṣā sāntaradvīpā saśailavanakānanā.
padmetyabhihitā kṛtsnā pṛthivī bahuvistarā .. 41.86 ..

1.41.89

sabrahmasadanaṃ lokaṃ sadevāsuramānuṣam.
trilokamiti vikhyātaṃ yatsattvairvyavahāryate .. 41.87 ..

1.41.90

candrādityāvataptaṃ yattajjagat parigīyate.
gandhavarṇarasopetaṃ śabdasparśaguṇānvitam .. 41.88 ..

1.41.91

taṃ lokapadmaṃ śrutibhiḥ padmamityabhidhīyate.
eṣa sarvapurāṇeṣu kramaḥ supariniścitaḥ .. 41.89 ..

1.41.92

iti śrīmahāpurāṇe vāyuprokte bhuvanavinyāso nāmaikacatvāriṃśo'dhyāyaḥ .. 41 ..

Linked texts (3)