Pramāṇa · Search · About · API

Vayupurana 1.47: adhyāyaḥ 47

Vāyupurāṇa 1.47

Language
Sanskrit

adhyāyaḥ 47

1.47.1

..sūta uvāca..

1.47.2

savye himavataḥ pārśve kailāso nāma parvataḥ.
tasminnivasati śrīmān kuberaḥ saha rākṣasaiḥ.
apsarogaṇasaṃyukto modate hyalakādhipaḥ .. 47.1 ..

1.47.3

kailāsapādāt sambhūtaṃ puṇyaṃ śīta jalaṃ śubham.
mandaṃ nāmnā kumudvantaṃ śaradambudasannibham .. 47.2 ..

1.47.4

tasmāddivyā prabhavati nadī mandākinī śubhā.
divyañca nandanaṃ tatra tasyāstīre mahadvanam .. 47.3 ..

1.47.5

prāguttareṇa kailāsāddivyasattvauṣadhaṃ girim.
suradhātumayaṃ citraṃ suvarṇaṃ parvataṃ prati .. 47.4 ..

1.47.6

candraprabho nāma giriḥ saśuddhāṃ ratnasannibhaḥ.
tasya pāde mahaddivyamacchodaṃ nāma tatsaraḥ .. 47.5 ..

1.47.7

tasmāddivyā prabhavati hyacchodā nāma nimnagā.
tasyāstīre mahādivyaṃ vanaṃ caitrarathaṃ smṛtam .. 47.6 ..

1.47.8

tasmin girau nivasati maṇibhadraḥ sahānugaḥ.
yakṣasenāpatiḥ krūraguhyakaiḥ parivāritaḥ .. 47.7 ..

1.47.9

puṇyā mandākinī caiva nimnagācchodikā tathā.
mahīmaṇḍalamadhyena praviṣṭe te mahodadhim .. 47.8 ..

1.47.10

kailāsāddakṣiṇaprācyāṃ śivasattvauṣadhiṃ gurum .
manaḥśilāmayaṃ divyaṃ piśaṅgaṃ parvataṃ prati .. 47.9 ..

1.47.11

lohito hemaśrṛṅgastu giriḥ sūrya prabho mahān.
tasya pāde mahaddivyaṃ lohitaṃ nāma tatsaraḥ .. 47.10 ..

1.47.12

tasmāt puṇyaḥ prabhavati lauhityaḥ sadano mahān.
devāraṇyaṃ viśokañca tasya tīre mahāvanam .. 47.11 ..

1.47.13

tasmin girau nivasati yakṣo maṇivaro vaśī.
saumyaiḥ sudhārmikaiścaiva guhyakaiḥ parivāritaḥ .. 47.12 ..

1.47.14

kailāsāddakṣiṇe pārśve krūrasatvauṣadhaṃ girim.
vṛtrakāyāt kilotpannamañjanaṃ trikakutprati .. 47.13 ..

1.47.15

sarvadhātumayastatra sumahān vaidyuto giriḥ.
tasya pāde saraḥ puṇyaṃ mānasaṃ siddhasevitam .. 47.14 ..

1.47.16

tasmāt prabhavate puṇyā sarayūrlokabhāvanī.
tasyāstīre vanaṃ divyaṃ vaibhrājaṃ nāma viśrutam .. 47.15 ..

1.47.17

kuberānucarastatra prahetṛtanayo vaśī.
brahma pāto nivasati rākṣaso'nantavikramaḥ.
antarikṣacarairghorairyātudhānaśatairvṛtaḥ .. 47.16 ..

1.47.18

apareṇa tu kailāsānmukhyasattvauṣadhiṃ girim.
aruṇaṃ parvataśreṣṭhaṃ rukmadhātumayaṃ prati .. 47.17 ..

1.47.19

bhavasya dayitaḥ śrīmān parvato meghasannibhaḥ.
śātakumbhamayaiḥ śubhraiḥ śilājālaiḥ samāvṛtaḥ .. 47 .18 ..

1.47.20

śatasaṅkhyaistāpanīyaiḥ śrṛṅgairdivamivollikhan.
muñjavān sa mahādivyo durgaśailo himārcitaḥ .. 47.19 ..

1.47.21

tasmin girau nivasati giriśo dhūmralohitaḥ.
tasya pādāt prabhavati śailodaṃ nāma tatsaraḥ .. 47.20 ..

1.47.22

tasmāt prabhavate hivyā śailodā nāma nimnagā.
sā cakṣuḥśītayormadhye praviṣṭā lavaṇodadhim .. 47.21 ..

1.47.23

tasyāstīre vanaṃ divyaṃ viśrutaṃ surabhīti vai.
astyuttareṇa kailāsācchivasattvauṣadho giriḥ .. 47.22 ..

1.47.24

gauro nāma giristatra haritālamayaḥ śubhaḥ.
hiraṇyaśrṛṅgaḥ sumahān divyo maṇimayo giriḥ .. 47.23 ..

1.47.25

tasya pāde mahaddivyaṃ śubhaṃ kāñcanavālukam.
ramyaṃ bindusaro nāma yatra yāto bhagīrathaḥ .. 47.24 ..

1.47.26

gaṅgānimittaṃ rājarṣiruvāsa bahulāḥ samāḥ .
divaṃ yāsyanti me pūrve gaṅgātoyapariplutāḥ .. 47.25 ..

1.47.27

tatra tripathagā devī prathamantu pratiṣṭhitā.
somapādaprasūtā sā saptadhā pratipadya te .. 47.26 ..

1.47.28

yūpā maṇimayāstatra citayaśca hiraṇmayāḥ .
tatreṣṭvā tu gataḥ śarvaṃ śakraḥ sarvaiḥ suraiḥ saha .. 47.27 ..

1.47.29

divicchāyāpatho yastu anunakṣatramaṇḍalam .
dṛśyate bhāsvaro rātrau devī tripathagā tu sā .. 47.28 ..

1.47.30

antarikṣaṃ divañcaiva bhāvayantī bhuvaṅgatā.
bhavottamāṅge patitā saṃruddhā yogamāyayā .. 47.29 ..

1.47.31

tasyā ye bindavaḥ kecit kruddhāyāḥ patitāḥ kṣitau.
kṛtaṃ bindusarastatra tato bindusaraḥ smṛtam .. 47.30 ..

1.47.32

tato niruddhā devī sā bhavena smayatā kila.
cintayāmāsa manasā śaṅkarakṣepaṇaṃ prati .. 47.31 ..

1.47.33

bhittvā viśāmi pātālaṃ srotasā gṛhya śaṅkaram.
jñātvā tasyā abhiprāyaṃ krūraṃ devyā cikīrṣitam .. 47.32 ..

1.47.34

tirobhāvayituṃ buddhirāsīdaṅgeṣu tāṃ nadīm.
tasyāvalepaṃ taṃ buddhvā nadyāḥ kruddhastu śaṅkaraḥ.
nirudhya tu śirasyenāṃ vegena patitāṃ bhuvi .. 47.33 ..

1.47.35

etasminneva kāle tu dṛṣṭvā rājānamagrataḥ.
dhamanīsantataṃ kṣīṇaṃ kṣudhāparigatendriyam .. 47.34 ..

1.47.36

anena toṣitaścāhaṃ nadyarthaṃ pūrvameva hi.
buddhvāsya varadānaṃ tu kopaṃ niyatavāṃstu saḥ .. 47.35 ..

1.47.37

brahmaṇo hi vacaḥ śrutvā pratijñādhāraṇaṃ prati.
tato visarjayāmāsa saṃruddhāṃ svena tejasā.
nadīṃ bhagīrathasyārthe tapasogreṇa toṣitaḥ .. 47.36 ..

1.47.38

tato visṛjyamānāyāḥ srotastatsaptatāṅgatam.
trayaḥ prācīmabhimukhaṃ pratīcīṃ trayaḥ eva tu .. 47.37 ..

1.47.39

nadyāḥ srotastu gaṅgāyāḥ pratyapadyata saptadhā.
nalinī hrādinī caiva pāvanī caiva prāggatā .. 47.38 ..

1.47.40

sītā cakṣuśca sindhuśca pratīcīṃ diśamākṣitāḥ.
saptamī tvanugā tāsāṃ dakṣiṇena bhagīrathī .. 47.39 ..

1.47.41

tasmādbhāgīrathī yā sā praviṣṭā lavaṇodadhim.
saptaitā bhāvayantīha himāhvaṃ varṣameva tu .. 47.40 ..

1.47.42

prasūtāḥ sapta nadyastāḥ śubhā bindusarodbhavāḥ.
nānādeśān bhāvayantyo mlecchaprāyāṃśca sarvaśaḥ .. 47.41 ..

1.47.43

upagacchanti tāḥ sarvā yato varṣati vāsanaḥ.
sirindhrān kuntalāṃścīnān barbharān yavasān druhān .. 47.42 ..

1.47.44

ruṣāṇāṃśca kuṇindāṃśca aṅagalokavarāśca ye.
kṛtvā dvidhā sindhumaruṃ sītāgātpaścimodadhim .. 47.43 ..

1.47.45

atha cīnamarūṃścaiva naṅgaṇān sarvamūlikān .
sādhrāṃstu ṣārāṃstampākān pahnavān daradān śakān.
etān janapadān cakṣuḥ srāvayantī gatodadhim .. 47.44 ..

1.47.46

daradāṃśca sakāṃśmīrān gāndhārān varapān hradān.
śivapaurānindrahāsān vadātīṃśca visarjayān .. 47.45 ..

1.47.47

saindhavān randhrakarakān bhramarābhīrarohakān .
śunāmukhāṃścorddhvamanūn siddhacāraṇasovitān .. 47.46 ..

1.47.48

gandharvān kinnarān yakṣān rakṣovidyādharoragān.
kalāpagrāmakāṃścaiva pāradān sīgaṇān khasān .. 47.47 ..

1.47.49

kirātāṃśca pulindāṃśca kurūn sabharatānapi.
pañcālakāśimātsyāṃśca magadhāṅgāṃstathaiva ca .. 47.48 ..

1.47.50

brahmottarāṃśca vaṅgāṃśca tāmaliptāṃstathaiva ca.
etān janapadānāryān gaṅgā bhāvayate śubhān .. 47.49 ..

1.47.51

tataḥ pratihatā vindhye praviṣṭā dakṣiṇodadim.
tatakṣvāhlādinī puṇyā prācīnābhimukhī yayau .. 47.50 ..

1.47.52

plāvayantyupabhogāṃśca niṣādānāṃ ca jātayaḥ.
dhīvarānṛṣikāṃścaiva tathā nīlamukhānapi .. 47.51 ..

1.47.53

keralānuṣṭrakarṇāṃśca kirātānapi caiva hi.
kālodarān vivarṇāṃśca kumārān svarṇabhūṣitān .. 47.52 ..

1.47.54

sā maṇḍale samudrasya tirobhūtā'nupūrvataḥ.
tatastu pāvanī caiva prācīmeva diśaṅgatā .. 47.53 ..

1.47.55

apathān bhāvayantīha indradyumnasaro'pi ca.
tatā kharathāṃścaiva indraśaṅkupathānapi .. 47.54 ..

1.47.56

madhyenodyānamaskārān kuthaprāvaraṇān yayau.
indradvīpasamudre tu praviṣṭā lavaṇodadhim .. 47.55 ..

1.47.57

tataśca nalinī cāgāt prācīmāśāṃ javena tu.
tomarān bhāvayantīha haṃsamārgān sahūhukān .. 47.56 ..

1.47.58

pūrvān deśāṃśca sevantī bhittvā sā bahudhā girīn.
karṇaprāvaraṇāṃścaiva prāpya cāśvamukhānapi .. 47.57 ..

1.47.59

sikatāparvatamarūn gatvā vidyādharān yayau.
nemimaṇḍalakoṣṭhe tu praviṣṭā sā mahodadhim .. 47.58 ..

1.47.60

tāsāṃ nadyupanadyaśca śataśo'tha sahasraśaḥ.
upagacchanti tāḥ sarvā yato varṣati vāsavaḥ .. 47.59 ..

1.47.61

vasvokasāyāstīre tu vārisurabhiviśrute.
hariśrṛṅge tu vasati vidvān kaubairako vaśī .. 47.60 ..

1.47.62

yajñopetaḥ sa sumahānamitaujāḥ suvikramaḥ.
tatrāgastyaiḥ parivṛto vidvadbhirbrahmarākṣasaiḥ.
kubairānucarāḥ hyete catvārastatsamāḥ smṛtāḥ .. 47.61 ..

1.47.63

evameva tu vijñeyā ṛddhiḥ parvatavāsinām.
paraspareṇa dviguṇā dharmataḥ kāmato'rthataḥ .. 47.62 ..

1.47.64

hemakūṭasya pṝṣṭhe tu sāyanaṃ nāma tatsaraḥ.
manasvinī prabhavati tasmājjyotiṣmatī ca sā .. 47.63 ..

1.47.65

avagāhya hyubhayataḥ samudrau pūrvapaścimau .
saro viṣṇupadaṃ nāma niṣadhe parvatottame .. 47.64 ..

1.47.66

tasmāddvayaṃ prabhavati gāndharvī nanvalī ca yā.
meroḥ paścāt prabhavati hradaścandraprabho mahān .. 47.65 ..

1.47.67

tatra jāmbūnadī puṇyā yasyāṃ jāmbūnadaṃ śubham.
payodaṃ tu saro nīle suśubhraṃ puṇḍarīkavat .. 47.66 ..

1.47.68

puṇḍarīkāpayodā ca tasmānnadyau vinirgate.
śvetāt prabhavate puṇyaṃ sarastūttaramānasam .. 47.67 ..

1.47.69

jyotsnā ca mṛgakāntā ca tasmāddve saṃbabhūvatuḥ.
madhumatsaraḥ puṇyañca pajhamīnadvijākulam .. 47.68 ..

1.47.70

kalpavṛkṣasamākīrṇaṃ madhuvatsarvataḥ sukham.
rudrakāntamiti khyātaṃ nirmitaṃ tadbhavena tu .. 47.69 ..

1.47.71

anye cāpyatra vikhyātāḥ pajhamīnadvijākulāḥ.
nāmnā rudrājayā nāma dvādaśodadhisannibhāḥ .. 47.70 ..

1.47.72

tebhyaḥ śāntā ca mādhvī ca dve nadyau sambabhūvatuḥ.
yani kimpuruṣādyāni teṣu devo na varṣati .. 47.71 ..

1.47.73

udbhidyānyudakānyatra pravahanti saridvarāḥ.
ṛṣabho dundubhiścaiva dhūmraścaiva mahāgiriḥ .. 47.72 ..

1.47.74

pūrvāyatā mahabhāgā nimnagā lavaṇāmbhasi.
candrakaṅkastathā prāṇo mahānagniḥ śiloccayaḥ.
udagyātā udīcyāntā avagāḍhā mahodadhim .. 47.73 ..

1.47.75

somakaśca varāhaśca nāradaśca mahīdharaḥ.
pratīcīmāyatāste vai praviṣṭā lavaṇodadhim .. 47.74 ..

1.47.76

cakro balāhakaścaiva mainākaścaiva parvataḥ.
āyatāste mahāśailāḥ samudraṃ dakṣiṇaṃ prati.
candramainākayormadhyevidiśaṃ dakṣiṇāṃ prati .. 47.75 ..

1.47.77

tatra saṃvarttako nāma so'gniḥ pibati tajjalam.
nāmnā samudrapaḥ śrīmānaurvaḥ sa vaḍavāmukhaḥ .. 47.76 ..

1.47.78

dvādaśaite praviṣṭā hi parvatā lavaṇodadhim.
mahendrabhayavitrastāḥ pakṣacchedabhayāttadā.
yadetadṝśyate candre śvete kṛṣṇaśaśākṛtiḥ .. 47.77 ..

1.47.79

bhāratasya tu varṣasya bhedāste nava kīrtitāḥ.
ihoditasya dṛśyante tathānye'nyatra nodite .. 47.78 ..

1.47.80

uttarottarameteṣāṃ varṣamuddiśyate guṇaiḥ.
ārogyāyuḥ pramāṇābhyāṃ dharmataḥ kāmato'rthataḥ .. 47.79 ..

1.47.81

samanvitāni bhūtāni guṇai retaistu bhāgataḥ.
vasanti nānājātīni teṣu varṣeṣu tāni vai.
ityeṣā'dhārayat sarvaṃ pṛtvī viśvaṃ jagatsthitā .. 47.80 ..

1.47.82

iti mahāpurāṇe vāyu prokte bhuvanavinyāso nāma saptacatvāriṃśo'dhyāyaḥ .. 47 ..

Linked texts (5)