<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.48 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana) › [Vayupurana](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu) › 1.48

# Vayupurana 1.48: adhyāyaḥ 48

Vāyupurāṇa 1.48

- **Language:** Sanskrit

### adhyāyaḥ 48

### [1.48.1](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.48.1)

..sūta uvāca..

### [1.48.2](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.48.2)

dakṣiṇenāpi varṣasya bhāratasya nibodhata.  
daśayojanasāhasraṃ samatītya mahārṇavam .. 48.1 ..

### [1.48.3](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.48.3)

trīṇyeva tu sahasrāṇi yojanānāṃ samāyatam.  
atastribhāgavistīrṇaṃ nānāpuṣpaphalodayam .. 48.2 ..

### [1.48.4](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.48.4)

vidyutvantaṃ mahāśailaṃ tatraikaṃ kulaparvatam.  
yena kūṭataṭairnaikaistaddvīpaṃ samalaṃkṛtam .. 48.3 ..

### [1.48.5](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.48.5)

prasannasvādusalilāstatra nadyaḥ sahasraśaḥ.  
vāpyastasya tu dvīpasya pravṛttā vimalodakāḥ .. 48.4 ..

### [1.48.6](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.48.6)

tasya śailasya chidreṣu vistīrṇeṣvāyateṣu ca.  
anekeṣu samṛddhāni nānākārāṇi sarvvaśaḥ .. 48.5 ..

### [1.48.7](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.48.7)

naranārīsamāḍhyāni muditāni mahānti ca.  
teṣāṃ talapraveśāni sahasrāṇi śatāni ca .. 48.6 ..

### [1.48.8](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.48.8)

purāṇi sanniviṣṭāni parvatāntargatāni ca.  
susambaddhāni cānyonyamekadvārāṇi cānyatha .. 48.7 ..

### [1.48.9](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.48.9)

dīrghaśmaśrudharātmāno nīlā meghasamaprabhāḥ.  
jātamātrāḥ prajāstatra aśītiparamāyuṣaḥ .. 48.8 ..

### [1.48.10](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.48.10)

śākhāmṛgasadharmāṇaḥ phalamūlāśinastathā.  
godharmāṇo hyanirdiṣṭāḥ śaucācāravivarjitāḥ .. 48.9 ..

### [1.48.11](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.48.11)

taddvīpaṃ tādṛśaiḥ pūrṇaṃ manujaiḥ kṣudramānuṣaiḥ .  
evamete'ntaradvīpā vyākhyātā ānupūrvaśaḥ .. 48.10 ..

### [1.48.12](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.48.12)

viṃśatrriṃśacca pañcāśat ṣaṣṭyaśītiḥ śataṃ tathā.  
sahasramapi cāpyuktaṃ yojanānāṃ samantataḥ .. 48.11 ..

### [1.48.13](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.48.13)

vistīrṇāścāyatāścaiva nānāsattvasamākulāḥ.  
barhiṇadvīpaparvāṇi kṣudradvīpāḥ sahasraśaḥ .. 48.12 ..

### [1.48.14](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.48.14)

jambūdvīpapradeśāttu ṣaḍanye vividhāśrayāḥ.  
atra dvīpāḥ samākhyātā nānāratnākarāḥ kṣitau .. 48.13 ..

### [1.48.15](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.48.15)

aṅgadvīpaṃ yamadvīpaṃ malayadvīpameva ca.  
śaṅkhadvīpaṃ kuśadvīpaṃ varāhadvīpameva ca .. 48.14 ..

### [1.48.16](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.48.16)

aṅgadvīpaṃ nibodha tvaṃ nānāsaṅghasamākulam.  
nānāmlecchagaṇākīrṇaṃ taddvīpaṃ bahuvistaram .. 48.15 ..

### [1.48.17](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.48.17)

hemavidrumapūrṇānāṃ ratnānāmākaraṃ kṣitau.  
nadīśailavanaiścitraṃ sannibhaṃ lavaṇāmbhasā .. 48.16 ..

### [1.48.18](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.48.18)

tatra cakragirirnāma naika nirjharakandaraḥ.  
tatra sā tu darī cāsya nānāsatvasamāśrayā .. 48.17 ..

### [1.48.19](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.48.19)

sa madhye nāgadeśasya naikadeśo mahāgiriḥ.  
koṭibhyāṃ nāganilayaṃ prāpto nadanadī patim .. 48.18 ..

### [1.48.20](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.48.20)

yamadvīpamiti proktaṃ nānāratnākarācitam .  
tatrāpi dyutimānnāma parvato dhātumaṇḍitaḥ.  
samudragānāṃ prabhavaḥ prabhavaḥ kāñcanasya tu .. 48.19 ..

### [1.48.21](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.48.21)

tathaiva malayadvīpamevameva susaṃvṛtam.  
maṇiratnākaraṃ sphītamākaraṃ kanakasya ca .. 48.20 ..

### [1.48.22](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.48.22)

ākaraṃ candanānāñca samudrāṇāṃ tathākaram.  
nānāmlecchagaṇākīrṇaṃ nadīparvatamaṇḍitam .. 48.21 ..

### [1.48.23](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.48.23)

tatra śrīmāṃstu malayaḥ parvato rajatākaraḥ.  
mahāmalaya ityevaṃ vikhyāto varaparvataḥ .. 48.22 ..

### [1.48.24](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.48.24)

dvitīyaṃ mandaraṃ nāma prathitañca sadā kṣitau.  
āgastyabhavanaṃ tatra devāsuranamaskṛtam .. 48.23 ..

### [1.48.25](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.48.25)

tathā kāñcanapādasya malayasyāparasya hi.  
nikuñjaistṛṇasomāṅgairāśramaṃ puṇyasevitam .. 48.24 ..

### [1.48.26](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.48.26)

nānāpuṣpaphalopetaṃ svargādapi viśiṣyate.  
tatrāvatarate svargaḥ sadā parvasu parvasu .. 48.25 ..

### [1.48.27](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.48.27)

tathā trikūṭanilaye nānādhātuvibhūṣite .  
anekayojanotsedhe citrasānudarīgṛhe .. 48.26 ..

### [1.48.28](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.48.28)

tasya kūṭataṭe ramye hemaprākāratoraṇā.  
niryūhavalabhīcitrā harmyaprāsādamālinī .. 48.27 ..

### [1.48.29](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.48.29)

śatayojanavistīrṇā triṃśadāyāmayojanā.  
nityapramuditā sphītā laṅkā nāma mahāpurī .. 48.28 ..

### [1.48.30](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.48.30)

sā kāmarūpiṇāṃ sthānaṃ rākṣasānāṃ mahātmanām .  
āvāso baladṛptānāṃ tadvidyāddevavidviṣām.  
mānuṣāṇāmasambādhā hyagamyā sā mahāpurī .. 48.29 ..

### [1.48.31](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.48.31)

tasya dvīpasya vai pūrve tīre nadanadīpateḥ.  
gokarṇanāmadheyasya śaṅkarasyālayaṃ mahat .. 48.30 ..

### [1.48.32](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.48.32)

tathaikarājyaṃ vijñeyaṃ śaṅkhadvīpasamāsthitam.  
śatayojanavistīrṇaṃ nānāmlecchagaṇālayam .. 48.31 ..

### [1.48.33](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.48.33)

tatra śaṅkhagirirnāma dhautaśaṅkhadalaprabhaḥ.  
nānāratnākaraḥ puṇyaḥ puṇyakṛdbhirniṣevitaḥ .. 48.32 ..

### [1.48.34](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.48.34)

śaṅkha nāgā mahāpuṇyā yasmāt prabhavate nadī.  
yatra śaṅkhamukho nāma nāgarājaḥ kṛtālayaḥ .. 48.33 ..

### [1.48.35](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.48.35)

tathaiva kumudadvīpaṃ nānāpuṇyopaśobhitam.  
nānāgrāmasamā kīrṇaṃ nānāratnākaraṃ śivam .. 48.34 ..

### [1.48.36](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.48.36)

kumudākhyā mahābhāgā duṣṭacittanibarhaṇī.  
mahādevasya bhaginī prabhābhistābhirijyate .. 48.35 ..

### [1.48.37](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.48.37)

tathā varāhadvīpe ca nānāmlecchagaṇākule.  
nānājālisamākīrṇe nānādhiṣṭhānapattane .. 48.36 ..

### [1.48.38](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.48.38)

dhanadhānyayute sphīte dharmmiṣṭhajanasaṅkule.  
nadīśailavanaiścitrairbahupuṣpaphalopagaiḥ .. 48.37 ..

### [1.48.39](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.48.39)

varāhaparvvato nāma tatra ramyaḥ śiloccayaḥ.  
anekakandaradarīguhānirjharaśobhitaḥ .. 48.38 ..

### [1.48.40](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.48.40)

tasmātsurasapānīyā puṇyatīrthataraṅgiṇī.  
vārāhī nāma varadā pravṛttāsya mahānadī .. 48.39 ..

### [1.48.41](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.48.41)

vārāharūpiṇe tatra viṣṇave prabhaviṣṇave.  
ananyadevatāstasmai namaskurvanti viprajāḥ .. 48.40 ..

### [1.48.42](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.48.42)

evaṃ ṣaḍete kathitā anudvīpāḥ samantataḥ.  
bhāratadvīpadeśo vai dakṣiṇe bahuvistaraḥ ..48.41 ..

### [1.48.43](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.48.43)

evamekamidaṃ varṣaṃ bahudvīpamihocyate.  
samudrajalasambinnaṃ khaṇḍaṃ khaṇḍīkṛtaṃ smṛtam .. 48.42 ..

### [1.48.44](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.48.44)

evañcaturmahādvīpaḥ sāntaradvīpamaṇḍitaḥ.  
sānudvīpaḥ samākhyāto jambūdvīpasya vistaraḥ .. 48.43 ..

### [1.48.45](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.48.45)

iti mahāpurāṇe vāyuprokte bhuvanavinyāso nāmāṣṭacatvāriṃśo dhyāyaḥ .. 48 ..

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.48](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.48) · Pramāṇa
