<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana) › [Vayupurana](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu) › 1.50

# Vayupurana 1.50: adhyāyaḥ 50

Vāyupurāṇa 1.50

- **Language:** Sanskrit

### adhyāyaḥ 50

### [1.50.1](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.1)

..sūta uvāca..  
adhaḥpramāṇamūrddhvañca varṇyamānaṃ nibodhata.  
pṛthivī vāyurākāśamāpo jyotiśca pañcamam.  
anantadhātavo hyete vyāpakāstu prakīrtitāḥ .. 50.1 ..

### [1.50.2](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.2)

jananī sarvabhūtānāṃ sarva bhūtadharā dharā.  
nānājanapadākīrṇā nānādhiṣṭhānapattanā .. 50.2 ..

### [1.50.3](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.3)

nānānadanadīśailā naikajātisamākulā.  
anantā gīyate devī pṛthivī bahuvistarā .. 50.3 ..

### [1.50.4](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.4)

nadīnadasamudrasthāstathā kṣudrāśrayāḥ sthitāḥ.  
parvatākāśasaṃsthāśca antarbhūmigatāśca yāḥ .. 50.4 ..

### [1.50.5](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.5)

āpo'nantāśca vijñeyāstathāgniḥ sarvalaukikaḥ.  
anantaḥ paṭhyate caiva vyāpakaḥ sarvasambhavaḥ .. 50.5 ..

### [1.50.6](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.6)

tathākāśamanālambaṃ ramyaṃ nānāśrayaṃ smṛtam.  
anantaṃ prathitaṃ sarvaṃ vāyuścākāśasambhavaḥ .. 50.6 ..

### [1.50.7](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.7)

āpaḥ pṛthivyāmudake pṛthivī copari sthitā.  
ākāśañcāparamadhaḥ punarbhūmiḥ punarjjalam .. 50.7 ..

### [1.50.8](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.8)

evamantamanantasya bhautikasya na vidyate.  
purā surairabhihitaṃ niścitantu nibodhata .. 50.8 ..

### [1.50.9](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.9)

bhūmirjalamathākāśamiti jñeyā paramparā.  
sthitireṣā tu vijñeyā saptame'smin rasātale .. 50.9 ..

### [1.50.10](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.10)

daśayojanasāhasramekabhaumaṃ rasātalam.  
sādhubhiḥ parivikhyātamekaikaṃ bahuvistaram .. 50.10 ..

### [1.50.11](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.11)

prathamamatalañcaiva sutalantu tataḥ param.  
tataḥ parataraṃ vidyādvitalaṃ bahuvistaram .. 50.11 ..

### [1.50.12](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.12)

tato gabhastalaṃ nāma parataśca mahātalam.  
śrītalañca tataḥ prāhuḥ pātālaṃ saptamaṃsmṛtam .. 50.12 ..

### [1.50.13](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.13)

kṛṣṇabhaumañca prathamaṃ bhūmibhāgañca kīrttitam.  
pāṇḍubhaumaṃ dvitīyantu tṛtīyaṃ raktamṛttikam .. 50.13 ..

### [1.50.14](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.14)

pītabhaumañcaturthantu pañcamaṃ śarkarātalam.  
ṣaṣṭhaṃ silāmayañcaiva sauvarṇaṃ saptamantalam .. 50.14 ..

### [1.50.15](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.15)

prathame tu tale khyātamasurendrasya mandiram.  
namucerindraśatrorhi mahānādasya cālayam .. 50.15 ..

### [1.50.16](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.16)

purañca śaṅkukarṇasya kabandhasya ca mandiram.  
niṣkulādasya ca puraṃ prahṛṣṭajanasaṅkulam .. 50.16 ..

### [1.50.17](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.17)

rākṣasasya ca bhīmasya śūladantasya cālayam.  
lohitākṣakaliṅgānāṃ nagaraṃ śvāpadasya tu .. 50.17 ..

### [1.50.18](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.18)

dhanañjayasya ca puraṃ māhendrasya mahātmanaḥ .  
kāliyasya ca nāgasya nagaraṃ kalasasya ca .. 50.18 ..

### [1.50.19](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.19)

evaṃ purasahasrāṇiṃ nāgadānavarakṣasām.  
tale jñeyāni prathame kṛṣṇabhaume na saṃśayaḥ .. 50.19 ..

### [1.50.20](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.20)

dvitīye'pi tale viprā daityendrasya surakṣasaḥ.  
mahājambhasya ca tathā nagaraṃ prathamasya tu .. 50.20 ..

### [1.50.21](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.21)

hayagrīvasya kṛṣṇasya nikumbhasya ca mandiram.  
śaṅkhākhyeyasya ca puraṃ nagaraṃ gomukhasya ca .. 50.21 ..

### [1.50.22](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.22)

rākṣasasya ca nīlasya meghasya krathanasya ca.  
purañca kurupādasya mahoṣṇīṣasya cālayam .. 50.22 ..

### [1.50.23](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.23)

kambalasya ca nāgasya puramaśvatarasya ca.  
kadruputrasya ca puraṃ takṣakasya mahātmanaḥ .. 50.23 ..

### [1.50.24](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.24)

evaṃ purasahasrāṇi nāgadānavarakṣasām.  
dvitīye'smin tale viprāḥ pāṇḍubhaume na saṃśayaḥ .. 50.24 ..

### [1.50.25](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.25)

tṛtīye tu talekhyātaṃ prahlādasya mahātmanaḥ.  
anuhlādasya ca puraṃ detyendrasya mahātmanaḥ .. 50.25 ..

### [1.50.26](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.26)

tārakākh‌yasya ca puraṃ puraṃ triśirasastathā.  
śiśumārasya ca puraṃ hṛṣṭapuṣṭajanākulam .. 50.26 ..

### [1.50.27](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.27)

cyavanasya ca vijñeyaṃ rākṣasasya ca mandiram.  
rākṣasendrasya ca puraṃkumbhilasya kharasyaca .. 50.27 ..

### [1.50.28](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.28)

virādhasya ca krūrasya puramulkāmukhasya ca.  
hemakasya ca nāgasya tathā pāṇḍurakasya ca .. 50.28 ..

### [1.50.29](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.29)

maṇimantrasya ca puraṃ kapilasya ca mandiram.  
nandasya coragapaterviśālasya ca mandiram .. 50.29 ..

### [1.50.30](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.30)

evaṃ purasahasrāṇi nāgadānavarakṣasām.  
tṛtīye'smistale viprāḥ pītabhaume na saṃśayaḥ .. 50.30 ..

### [1.50.31](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.31)

caturthe daityasiṃhasya kālanemermahātmanaḥ.  
gajakarṇasya ca puraṃ nagaraṃ kuñjarasya ca .. 50.31 ..

### [1.50.32](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.32)

rākṣasendrasya ca puraṃ sumālerbahuvistaram.  
muñjasya lokanāthasya vṛkavaktrasya cālayam .. 50.32 ..

### [1.50.33](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.33)

bahuyojanasāhasraṃ bahupakṣisamākulam .  
nagaraṃ vainateyasya caturthe'smin rasātale .. 50.33 ..

### [1.50.34](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.34)

pañcame śarkarābhaume bahuyojanavistṛte.  
virocanasya nagaraṃ daityasiṃhasya dhīmataḥ .. 50.34 ..

### [1.50.35](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.35)

vaiḍhūryyasyāgnijihvasya hiraṇyākṣasya cālayam.  
purañca vidyujjihvasya rākṣasasya ca dhīmataḥ .. 50.35 ..

### [1.50.36](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.36)

mahāmeghasya ca puraṃ rākṣasendrasya śālinaḥ.  
karmmārasya ca nāgasya svastikasya jayasya ca .. 50.36 ..

### [1.50.37](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.37)

evaṃ purasahasrāṇi nāgadānavarakṣasām.  
pañcame'pi tathā jñeyaṃ śarkarānilaye sadā .. 50.37 ..

### [1.50.38](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.38)

ṣaṣṭhe tale daityapateḥ kesarernagarottamam.  
suparvvaṇaḥ sulomnaśca nagaraṃ mahiṣasya ca.  
rākṣasendrasya ca puramutkrośasya mahātmanaḥ .. 50.38 ..

### [1.50.39](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.39)

tatrāste surasāputraḥ śataśīrṣo mudā yutaḥ.  
kaśyapasya sutaḥ śrīmān vāsukirnāma nāgarāṭ .. 50.39 ..

### [1.50.40](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.40)

evaṃ purasahasrāṇi nāgadānavarakṣasām .  
ṣaṣṭhe tale'smin vikhyāte śilābhaume rasātale .. 50.40 ..

### [1.50.41](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.41)

saptame tu tale jñeyaṃ pātāle sarvvapaścime .  
puraṃ baleḥ pramuditaṃ naranārīsamākulam .. 50.41 ..

### [1.50.42](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.42)

asurāśīviṣaiḥ pūrṇamuddhṛtairddevaśatrubhiḥ.  
mucukundasya daityasya tatra vai nagaraṃ mahat .. 50.42 ..

### [1.50.43](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.43)

anekairditiputrāṇāṃ samudīrṇairmahāpuraiḥ.  
tathaiva nāganagaraiṛddhimadbhiḥ sahasraśaḥ .. 50.43 ..

### [1.50.44](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.44)

daityānāṃ dānavānāñca samudīrṇai rmahāpuraiḥ.  
udīrṇai rākṣasāvāsairanekaiśca samākulam .. 50.44 ..

### [1.50.45](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.45)

pātālānte ca viprendrā vistīrṇe bahuyojane.  
āste raktāravindākṣo mahātmā hyajarāmaraḥ .. 50.45 ..

### [1.50.46](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.46)

dhautaśaṅkhodaravapurnīlavāsā mahābhujaḥ.  
viśālabhogo dyutimāṃścitramālādharo balī .. 50.46 ..

### [1.50.47](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.47)

rukmaśrṛṅagāvadātena dīptāsyena virājatā.  
prabhurmukhasahasreṇa śobhate vai sa kuṇḍalī .. 50.47 ..

### [1.50.48](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.48)

sa jihvāmālayā devo lolajvālānalārciṣā.  
jvālāmālāparikṣiptaḥ kailāsa iva lakṣyate .. 50.48 ..

### [1.50.49](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.49)

sa tu netrasahasreṇa dviguṇena virājatā.  
bālasūryyābhitāmreṇa śobhate snigdhamaṇḍalaḥ .. 50.49 ..

### [1.50.50](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.50)

tasya kundenduvarṇasya akṣamālā virājate .  
taruṇādityamāleva śvetaparvvatamūrddhani .. 50.50 ..

### [1.50.51](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.51)

jaṭākarālo dyutimān lakṣyate śayanāsane.  
vistīrṇa iva medinyāṃ sahasraśikharo giriḥ .. 50.51 ..

### [1.50.52](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.52)

mahābhogairmahābhāgairmahānāgairmahābalaiḥ.  
upāsyate mahātejā mahānāgapatiḥ svayam .. 50.52 ..

### [1.50.53](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.53)

sa rājā sarvanāgānāṃ śeṣo nāma mahādyutiḥ.  
sā vaiṣṇavī hyahitanurmaryādāyāṃ vyavasthitā .. 50.53 ..

### [1.50.54](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.54)

saptaivamete kathitā vyavahāryā rasātalāḥ .  
devāsuramahānāgarākṣasādhyuṣitāḥ sadā .. 50.54 ..

### [1.50.55](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.55)

ataḥparamanālokyamagamyaṃ siddhasādhubhiḥ.  
devā mānapyaviditaṃ vyavahāravivarjjitam .. 50.55 ..

### [1.50.56](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.56)

pṛthivyagnyambuvāyūnāṃ nabhasaśca dvijottamāḥ.  
mahattvamevamṛṣibhirvarṇyate nātra saṃśayaḥ .. 50.56 ..

### [1.50.57](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.57)

ata ūrddhvaṃ pravakṣyāmi sūryācandramasorgatim.  
sūryācandramasāvetau bhramantau yāvadeva tu.  
prakāśataḥ svabhābhistau maṇḍalābhyāṃ samāsthitau .. 50.57 ..

### [1.50.58](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.58)

saptānāñca samudrāṇāṃ dvīpānāntu sa vistaraḥ.  
vistarārddhaṃ pṛthivyāstu bhavedanyatra bāhyataḥ .. 50.58 ..

### [1.50.59](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.59)

paryāsapārimāṇyantu cāndrādityau prakāśataḥ.  
paryāsapārimāṇyena bhūmestulyaṃ divaṃ smṛtam .. 50.59 ..

### [1.50.60](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.60)

avati trīnimān lokān yasmāt sūryaḥ paribhraman.  
avadhātuḥ prakāśākhyo hyavanātsa raviḥ smṛtaḥ .. 50.60 ..

### [1.50.61](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.61)

ataḥ paraṃ pravakṣyāmi pramāṇaṃ candrasūryayoḥ.  
mahitatvānmahīśabdo hyasmin varṣe nipātyate .. 50.61 ..

### [1.50.62](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.62)

asya bhāratavarṣasya viṣkambhantu suvistaram.  
maṇḍalaṃ bhāskarasyātha yojanānāṃ nibodhata .. 50.62 ..

### [1.50.63](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.63)

navayojanasāhasro vistāro bhāskarasya tu.  
vistārātrriguṇaścāsya pariṇāho'tha maṇḍalam.  
viṣkambo maṇjalasyaiva bhāskarād dviguṇaḥ śaśī .. 50.63 ..

### [1.50.64](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.64)

ataḥ pṛthivyāṃ vakṣyāmi pramāṇaṃ yojanaiḥ saha.  
saptadvīpasamudrāyā vistāro maṇjalañca yat .. 50.64 ..

### [1.50.65](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.65)

ityetadiha saṅkhyātaṃ purāṇaṃ parimāṇataḥ.  
tadvakṣyāmi prasaṅkhyāya sāmpratairabhimānibhiḥ .. 50.65 ..

### [1.50.66](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.66)

abhimānivyatītā ye tulyāste sāmpratairiha.  
devā ye vai hyatītāste rūpairnāmabhireva ca .. 50.66 ..

### [1.50.67](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.67)

tasmāttu sāmpratairdevairvakṣyāmi vasudhātalam.  
divastu sanniveśo vai sāmprataireva kṛtsnaśaḥ .. 50.67 ..

### [1.50.68](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.68)

śatārddha koṭivistārā pṛthivī kṛtsnataḥ smṛtā.  
tasyā vārdhapramāṇena merorvai cāturantaram .. 50.68 ..

### [1.50.69](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.69)

pṛthivyā vārdhavistāro yojanāgrātprakīrttitaḥ .  
merumadhyāt prati diśaṃ koṭirekādaśa smṛtāḥ .. 50.69 ..

### [1.50.70](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.70)

tathā śatasahasrāṇi ekonanavatiḥ punaḥ.  
pañcāśacca sahasrāṇi pṛthivyā vārdhavistaraḥ .. 50.70 ..

### [1.50.71](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.71)

pṛthivyā vistaraṃ kṛtsnaṃ yojanaistannibodhata.  
tisraḥ koṭyastu vistāraḥ saṃkhyātaḥ sa caturdiśam .. 50.71 ..

### [1.50.72](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.72)

tathā śatasahasrāṇāmekonāśītirucyate.  
saptadvīpasamudrāyāḥ pṛthivyāstveṣa vistaraḥ .. 50.72 ..

### [1.50.73](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.73)

vistārāt triguṇa़ñcaiva pṛthivyantasya maṇḍalam.  
gaṇitaṃ yojanāgrantu koṭyastvekādaśa smṛtāḥ .. 50.73 ..

### [1.50.74](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.74)

tathā śatasahasrantu sapta triṃśādhikāni tu.  
ityetadvai prasaṅkhyātaṃ pṛthivyantasya maṇḍalam .. 50.74 ..

### [1.50.75](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.75)

tārakāsanniveśasya divi yāvaddhi maṇḍalam.  
paryāsaḥ sanniveśasya bhūmastāvattu maṇḍalam .. 50.75 ..

### [1.50.76](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.76)

paryāsapārimāṇḍena bhūmestulyaṃ divaṃ smṛtam.  
saptānāmapi lokānāmetanmānaṃ prakīrtitam .. 50.76 ..

### [1.50.77](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.77)

paryāsapārimāṇḍena maṇḍalānugatena ca.  
uparyupari lokānāṃ chatravatparimaṇḍalam .. 50.77 ..

### [1.50.78](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.78)

saṃsthitirvihitā sarvā yeṣu tiṣṭhanti jantavaḥ.  
etadaṇḍakaṭāhasya pramāṇaṃ parikīrttitam .. 50.78 ..

### [1.50.79](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.79)

aṇḍasyāntastvime lokāḥ saptadvīpā ca medinī.  
bhūrlokasva bhuvaścaiva tṛtīyaḥ svariti smṛtaḥ .  
maharloko janaścaiva tapaḥ satyaśca saptamaḥ .. 50.79 ..

### [1.50.80](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.80)

ete sapta kṛtā lokāśchatrākārā vyavasthitāḥ.  
svakairāvaraṇaiḥ sūkṣmairdhāryamāṇāḥ pṛthak pṛthak .. 50.80 ..

### [1.50.81](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.81)

daśabhāgādhikābhiśca tābhiḥ prakṛtibhirbahiḥ.  
dhāryamāṇā viśeṣaiśca samutpannaiḥ parasparam .. 50.81 ..

### [1.50.82](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.82)

asyāṇḍasya samantācca sanniviṣṭo ghanodadhiḥ.  
pṛthivīmaṇḍalaṃ kṛtsnaṃ ghanatoyena dhāryate .. 50.82 ..

### [1.50.83](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.83)

ghanodadhipareṇātha dhāryyate ghanatejasā.  
bāhyato ghanatejastu tiryyagūrddhvantu maṇḍalam .. 50.83 ..

### [1.50.84](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.84)

samantādvanavātena dhāryyamāṇaṃ pratiṣṭhitam.  
ghanavātāttathākāśamākāśañca mahātmanā .. 50.84 ..

### [1.50.85](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.85)

bhūtādinā vṛtaṃ sarvvaṃ bhūtādhirmahatā vṛtaḥ .  
vṛto mahānanantena pradhānenāvyayātmanā .. 50.85 ..

### [1.50.86](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.86)

purāṇi lokapālānāṃ pravakṣyāmi yathākramam .  
jyotirgaṇapracārasya pramāṇaṃ parivakṣyate .. 50.86 ..

### [1.50.87](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.87)

meroḥ prācyāṃ diśi tathā mānasasyaiva mūrddhani.  
vasvokasārā māhendrī puṇyā hemapariṣkṛtā . 50.87 ..

### [1.50.88](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.88)

dakṣiṇena punarmerormānasasyaiva mūrddhani.  
vaivasvato nivasati yamaḥ saṃyamane pure .. 50.88 ..

### [1.50.89](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.89)

pratīcyāntu punarmerormānasasyaiva mūrddhani.  
sukhā nāma purī ramyā varuṇasyātha dhīmataḥ .. 50.89 ..

### [1.50.90](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.90)

diśyuttarasyāṃ merostu mānasasyaiva mūrddhani.  
tulyā māhendrapuryyā tu somasyāpi vibhāvarī .. 50.90 ..

### [1.50.91](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.91)

mānasottarapṛṣṭhe tu lokapālāścaturddiśam.  
sthitā dharmmavyavasthāyai lokasaṃrakṣaṇāya ca .. 50.91 ..

### [1.50.92](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.92)

lokapālopariṣṭāttu sarvvato dakṣiṇāyane.  
kāṣṭhāgatasya sūryyasya gatiryā tāṃ nibodhata .. 50.92 ..

### [1.50.93](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.93)

dakṣiṇe prakrame sūryyaḥ kṣipteṣuriva sarpati.  
jyotiṣāñcakramādāya satataṃ parigacchati .. 50.93 ..

### [1.50.94](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.94)

madhyagaścāmarāvatyāṃ yadā bhavati bhāskaraḥ.  
vaivasvate saṃyamane udayastatra ucyate .. 50.94 ..

### [1.50.95](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.95)

sukhāyāmarddharātrañca madhyagaḥ syādraviryadā.  
sukhāyāmatha vāruṇyāmuttiṣṭhan sa tu dṛśyate .. 50.95 ..

### [1.50.96](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.96)

vibhāyāmarddharātraṃ syānmāhendyrāmastameti ca.  
tadā dakṣiṇapūrvveṣāmaparāhno vidhīyate .. 50.96 ..

### [1.50.97](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.97)

dakṣiṇāpara deśyānāṃ pūrvvāhnaḥ parikīrttyate.  
teṣāmapararātrañca ye janā uttarāpathe .. 50.97 ..

### [1.50.98](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.98)

deśā uttarapūrvvā ye pūrvvarātrantu tān prati.  
evamevottareṣvarko bhavaneṣu virājate .. 50.98 ..

### [1.50.99](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.99)

sukhāyāmatha vāruṇyāṃ madhyāhne cāryyamā yadā.  
vibhāvaryyāṃ somapuryyāmuttiṣṭhati vibhāvasuḥ .. 50.99 ..

### [1.50.100](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.100)

rātryarddhaṃ cāmarāvatyāmastameti yamasya ca.  
somapuryāṃ vibhāyāntu madhyāhne syāddhivākaraḥ .. 50.100 ..

### [1.50.101](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.101)

mahendrasyāmarāvatyāmuttiṣṭhati yadā raviḥ.  
arddharātraṃ saṃyamane vāruṇyāmastameti ca .. 50.101 ..

### [1.50.102](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.102)

sa śīgrameti paryyeti bhāskaro'lātacakravat.  
bhraman vai bhramamāṇāni ṛkṣāṇi gagane raviḥ .. 50.102 ..

### [1.50.103](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.103)

evaṃ caturṣu dvīpeṣu dakṣiṇāntena sarpati.  
udayāstamanenāsāvuttiṣṭhati punaḥ punaḥ .. 50.103 ..

### [1.50.104](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.104)

pūrvvāhne cāparāhne tu dvau dvau devālayau tu saḥ.  
tapatyekantu madhyāhne taireva tu saraśmibhiḥ .. 50.104 ..

### [1.50.105](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.105)

udito varddhamānābhirāmadhyāhnaṃ tapan raviḥ.  
ataḥ paraṃ hrasantībhirgobhirastaṃ sa gacchati .. 50.105 ..

### [1.50.106](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.106)

udayāstamayābhyāṃ hismṛte pūrvāpare diśo.  
yāvatpurastāttapati tāvat pṛṣṭhe tu pārśvayoḥ .. 50.106 ..

### [1.50.107](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.107)

yatrodyan dṛśyate sūryasteṣāṃ sa udayaḥ smṛtaḥ.  
yatra praṇāśamāyāti teṣāmastaḥ sa ucyate .. 50.107 ..

### [1.50.108](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.108)

sarveṣāmuttare merurlokālokastu dakṣiṇe.  
vidūrabhāvādarkasya bhūmerlekhāvṛtasya ca.  
hriyante raśmayo yasmāttena rātrau na dṛśyate .. 50.108 ..

### [1.50.109](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.109)

grahanakṣatratārāṇāṃ darśanaṃ bhāskarasya ca.  
ucchrāyasya pramāṇena jñeyamastamanodayam .. 50.109 ..

### [1.50.110](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.110)

śuklacchāyognirāpaśca kṛṣṇacchāyā ca medinī.  
vidūrabhāvādarkasya udyātasya viraśmitā.  
raktābāvo viraśmitvādraktatvāccāpyanuṣṇatā .. 50.110 ..

### [1.50.111](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.111)

lekhayāvasthitaḥ sūryo yatra yatra tu dṛśyate.  
ūrddhvaṃ gataḥ sahasrantu yojanānāṃ sa dṛśyate .. 50.111 ..

### [1.50.112](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.112)

prabhā hi saurī pādena astaṅgacchati bhāskare.  
agnimāviśate rātrau tasmāddūrāt prakāśate .. 50.112 ..

### [1.50.113](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.113)

uditastu punaḥ sūryaḥ astamāgneyamāviśat.  
saṃyukto vahninā sūryastataḥ sa tapate divā .. 50.113 ..

### [1.50.114](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.114)

prākāśyañca tathauṣṇyañca sūryāgneyī ca tejasī.  
parasparānupraveśādāpyāyete divāniśam .. 50.114 ..

### [1.50.115](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.115)

uttare caiva bhūmyarddhe tathā tasmiṃśca dakṣiṇe.  
uttiṣṭhati tathā sūrye rātrirāviśate tvapaḥ .  
tasmāttāmrā bhavantyāpo divārātripraveśanāt .. 50.115 ..

### [1.50.116](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.116)

astaṃ yāti punaḥ sūrye dinaṃ vai praviśatyapaḥ.  
tasmācchuklā bhavantyāpo naktamahnaḥ praveśanāt .. 50.116 ..

### [1.50.117](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.117)

etena kramayogena bhūmyarddhe dakṣiṇottare.  
udayāstamane'rkasya ahorātraṃ viśatyapaḥ .. 50.117 ..

### [1.50.119](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.119)

dinaṃ sūryaprakāśākhyaṃ tāmasī rātrirucyate.  
tasmādvyavasthitā rātriḥ sūryāvekṣyamahaḥ smṛtam .. 50.118.  
evaṃ puṣkaramadhyena yadā sarpati bhāskaraḥ.  
triṃśāṃ śakantu medinyā muhūrtenaiva gacchati .. 50.119 ..

### [1.50.120](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.120)

yojanāgrānmuhūrttasya imāṃ saṅkhyāṃ nibodhata.  
pūrṇaṃ śatasahasrāṇāmekatriṃśattu sā smṛtā .. 50.120 ..

### [1.50.121](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.121)

pañcāśattu tathānyāni sahasrāṇyadhikāni tu.  
mauhūrttikī gatirhyeṣā sūryasya tu vidhīyate .. 50.121 ..

### [1.50.122](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.122)

etena gatiyogena yadā kāṣṭhāntu dakṣiṇām.  
paryyāgacchettadādityo māghe kāṣṭhāntameva hi .. 50.122 ..

### [1.50.123](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.123)

sarpate dakṣiṇāyāntu kāṣṭhāyāṃ tannibodhata.  
navakoṭyaḥ prasaṅkhyātā yojanaiḥ parimaṇḍalam .. 50.123 ..

### [1.50.124](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.124)

tathā śatasahasrāṇi catvāriṃśacca pañca ca.  
ahorātrātpataṅgasya gatireṣā vidhīyate .. 50.124 ..

### [1.50.125](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.125)

dakṣiṇādvinivṛtto'sau viṣuvastho yadā raviḥ.  
kṣīrodasya samudrasya uttarāntā diśaścaran .. 50.125 ..

### [1.50.126](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.126)

maṇḍalaṃ viṣuvadyāpi yojanaistannibodhata.  
tisraḥ koṭyastu vistīrṇā viṣuvadyāpi sā smṛtā .. 50.126 ..

### [1.50.127](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.127)

tathā śatasahasrāṇāmaśītyekādhikā punaḥ .  
śravaṇe cottarāṃ kāṣṭhāñcitrabhānuryadā bhavet .  
śākadvīpasya ṣaṣṭhasya uttarāntā diśaścaran .. 50.127 ..

### [1.50.128](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.128)

uttarāyāñca kāṣṭhāyāṃ pramāṇaṃ maṇ‍ḍalasya ca.  
yojanāgrātprasaṅkhyātā koṭirekā tu sā dvijaiḥ .. 50.128 ..

### [1.50.129](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.129)

aśītirniyutānīha yojanānāṃ tathaiva ca.  
aṣṭapañcāśatañcaiva yojanānyadhikāni tu .. 50.129 ..

### [1.50.130](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.130)

nāgavīthyuttarāvīthī ajavīthī ca dakṣiṇā.  
mūlaṃ caiva tathāṣāḍe hyajavīthyudayāstrayaḥ.  
abhijitpūrvataḥ svātirnāgavīthyudayāstrayaḥ .. 50.130 ..

### [1.50.131](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.131)

kāṣṭhayorantaraṃ yacca tadvakṣye yojanaiḥ punaḥ.  
etacchatasahasrāṇāmekatriṃśottaraṃ śatam .. 50.131 ..

### [1.50.132](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.132)

trayastriṃśādhikāścānye trayastriṃśacca yojanaiḥ.  
kāṣṭhayorantaraṃ hyetadyojanāgrāt pratiṣṭhitam .. 50.132 ..

### [1.50.133](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.133)

kāṣṭhayorlekhayoścaiva antare dakṣiṇottare .  
te tu vakṣyāmi saṅkhyāya yojanaistannibodhata .. 50.133 ..

### [1.50.134](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.134)

ekaikamantarantasyā niyutānyekasaptatiḥ.  
sahasrāṇyatiriktāśca tato'nyā pañcasaptatiḥ .. 50.134 ..

### [1.50.135](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.135)

lekhayoḥ kāṣṭhayoścaiva bāhyābhyantarayoḥ smṛtam.  
abhyantarantu paryeti maṇḍalānyuttarāyaṇe .. 50.135 ..

### [1.50.136](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.136)

bāhyato dakṣiṇe caiva satatantu yathākramam.  
maṇḍalānāṃ śataṃ pūrṇamaśītyadhikamuttaram .. 50.136 ..

### [1.50.137](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.137)

carate dakṣiṇe cāpi tāvadeva vibhāvasuḥ.  
pramāṇaṃ maṇḍalasyātha yojanāgrānnibodhata .. 50.137 ..

### [1.50.138](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.138)

ekaviṃśadyojanānāṃ sahasrāṇi samāsataḥ.  
śate dve punarapyanye yojanānāṃ prakīrttite .. 50.138 ..

### [1.50.139](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.139)

ekaviṃśatibhiścaiva yojanairadhikairhi te.  
etatpramāṇamākhyātaṃ yojanairmaṇḍalaṃ hi tat .. 50.139 ..

### [1.50.140](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.140)

viṣkambho maṇḍalasyaiṣa tiryak sa tu vidhīyate.  
pratyahañcarate tāni sūryo vai maṇḍalakramam .. 50.140 ..

### [1.50.141](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.141)

kulālacakraparyanto yathā śīghraṃ nivarttate.  
dakṣiṇe prakrame sūryastathā śīghraṃ nivarttate .. 50.141 ..

### [1.50.142](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.142)

tasmāt prakṛṣṭāṃ bhūmiñca kālenālpena gacchati.  
sūryo dvādaśabhiḥ śīghraṃ muhūrtterdakṣiṇottare .. 50.142 ..

### [1.50.143](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.143)

trayodaśārddhamṛkṣāṇāmahnānucarate raviḥ.  
muhūrttaistāvadṛkṣāṇi naktamaṣṭādaśaiścaran .. 50.143 ..

### [1.50.144](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.144)

kulālacakramadhyastu yathā mandaṃ prasarpati.  
tathodagayane sūryaḥ sarpate mandavikramaḥ .. 50.144 ..

### [1.50.145](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.145)

trayodaśārddhamarddhena ṛkṣāṇāṃ carate raviḥ.  
tasmāddīrgheṇa kālena bhūmimilpāṃ nigacchati .. 50.145 ..

### [1.50.146](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.146)

aṣṭādaśamuhūrttaistu uttarāyaṇapaścimam.  
aharbhavati taccāpi carate mandavikramaḥ .. 50.146 ..

### [1.50.147](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.147)

trayodaśārddhamardhena ṛkṣāṇāñcarate raviḥ.  
muhūrttaistāvadṛkṣāṇi naktamaṣṭādaśaiścaran .. 50.147 ..

### [1.50.148](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.148)

tato mandataraṃ tābhyāñcakraṃ bhramati vai yathā.  
mṛtpiṇḍa iva madhyastho dhruvo bhramati vai yathā .. 50.148 ..

### [1.50.149](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.149)

triṃśanmuhūrttāne vāhurahorātraṃ dhruvo bhraman .  
ubhayoḥ kāṣṭhayormadhye bhramate maṇḍalāni saḥ .. 50.149 ..

### [1.50.150](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.150)

kulālacakranābhistu yathā tatraiva varttate.  
dhruvastathā hi vijñeyastatraiva parivarttate .. 50.150 ..

### [1.50.151](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.151)

ubhayoḥ kāṣṭhayormadhye bhramato maṇḍalāni tu.  
divā naktañca sūryasya mandā śīghrā ca vai gatiḥ .. 50.151 ..

### [1.50.152](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.152)

uttare prakrame tvindo rdivā mandā gatiḥ smṛtā.  
tathaiva ca punarnaktaṃ śīghrā sūryasya vai gatiḥ .. 50.152 ..

### [1.50.153](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.153)

dakṣiṇe prakrame caiva divā śīghraṃ vidhīyate .  
gatiḥ sūryasya naktaṃ vai mandā cāpi tathā smṛtā .. 50.153 ..

### [1.50.154](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.154)

evaṃ gativiśeṣeṇa vibhajan rātryahāni tu.  
tathā vicarate mārgaṃ samena viṣameṇa ca .. 50.154 ..

### [1.50.155](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.155)

lokāloke sthitā ye te lokapālāścaturdiśam.  
agastyaścarate teṣāmupariṣṭājjavena tu .  
bhajannasāvahorātramevaṅgativiśeṣaṇaiḥ .. 50.155 ..

### [1.50.156](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.156)

dakṣiṇe nāgavīthyāyāṃ lokālokasya cottaram.  
lokasantārako hyeṣa vaiśvānarapathādbahiḥ .. 50.156 ..

### [1.50.157](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.157)

pṛṣṭhe yāvat prabhā sauhī purastāt samprakāśate.  
pārśvayoḥ pṛṣṭhatastāvallokālokasya sarvataḥ .. 50.157 ..

### [1.50.158](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.158)

yojanānāṃ sahasrāṇi daśorddvantūcchrito giriḥ.  
prakāśaścāprakāśaśca sarvataḥ parimaṇḍalaḥ .. 50.158 ..

### [1.50.159](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.159)

nakṣatracandrasūryāśca grahāstārāgaṇaiḥ saha.  
abhyantaraṃ prakāśante lokālokasya vai gireḥ .. 50.159 ..

### [1.50.160](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.160)

etāvāneva lokastu nirālokastvataḥ param.  
lokāloka ekadhā tu nirālokastvanekadhā .. 50.160 ..

### [1.50.161](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.161)

lokālokantu sandhatte yasmāt sūryaḥ parigraham.  
tasmātsandhyeti tāmāhuruṣāvyuṣṭyoryadantaram .  
uṣā rātriḥ smṛtā viprairvyuṣṭiścāpi tvahaḥ smṛtam .. 50.161 ..

### [1.50.162](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.162)

sūryaṃ hi grasamānānāṃ sandhyākāle hi rakṣasām.  
prajāpatiniyogena śāpasteṣāṃ durātmanām .  
akṣayatvañca dehasya prāpitā maraṇaṃ tathā .. 50.162 ..

### [1.50.163](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.163)

tisraḥ koṭyastu vikhyātā mandehā nāma rākṣasāḥ.  
prārthayanti sahasrāṃśumudayanti dine dine.  
tāpayanto durātmānaḥ sūryamicchanti khāditum .. 50.163 ..

### [1.50.164](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.164)

atha sūryasya teṣāñca yuddhamāsīt sudāruṇam.  
tato brahmā ca devāśca brāhmaṇāścaiva sattamāḥ.  
sandhyeti samupāsantaḥ kṣepayanti mahājalam .. 50.164 ..

### [1.50.165](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.165)

oṅkārabrahmasaṃyuktaṃ gāyatryā cābhimantritam.  
tena dahyanti te daityā vajrabhūtena vāriṇā .. 50.165 ..

### [1.50.166](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.166)

tataḥ punarmahātejā mahādyutiparākramaḥ.  
yojanānāṃ saha srāṇi ūrddhvamuttiṣṭhate śatam .. 50.166 ..

### [1.50.167](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.167)

tataḥ prayāti bhagavān brāhmaṇaiḥ parivāritaḥ.  
vālakhilyaiśca munibhiḥ kṛtārthaiḥ samarīcibhiḥ .. 50.167 ..

### [1.50.168](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.168)

kāṣṭhā nimeṣā daśa pañca caiva triṃśacca kāṣṭhā gaṇayet kalāntam .  
triṃśat kalāścaiva bhavenmuhūrttastaistriṃśatā rātryahanī samete .. 50.168 ..

### [1.50.169](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.169)

hrāsavṛddhī tvaharbhāgairdivasānāṃ yathākramam.  
sandhyā muhūrtamānantu hrāse vṛddhau samā smṛtā .. 50.169 ..

### [1.50.170](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.170)

lekhāprabhṛtyathāditye trimuhūrttāgate tu vai.  
prātastanaḥ smṛtaḥ kālo bhāgastvahnaḥ sa pañcamaḥ .. 50.170 ..

### [1.50.171](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.171)

tasmāt prātastanātkālāt trimuhūrttastu saṅgavaḥ.  
madhyāhnastrimuhūrttastu tasmātkālācca saṅgavāt .. 50.171 ..

### [1.50.172](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.172)

tasmānmadhyandināt kālādaparāhna iti smṛtaḥ .  
traya eva muhūrttāstu tasmāt kālācca madhyamāt .. 50.172 ..

### [1.50.173](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.173)

aparāhne vyatīpāte kāla- sāyāhna ucyate.  
daśapañcamuhūrttādvai muhūrttāstraya eva ca .. 50.173 ..

### [1.50.174](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.174)

daśapañcamuhūrttaṃ vai aharviṣuvati smṛtam.  
daśapañcamuhūrttādvai rātrindivamiti smṛtam .. 50.174 ..

### [1.50.175](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.175)

vardhdhate hrasate caiva ayane dakṣiṇottare.  
ahastu grasate rātriṃ rātristu grasate tvahaḥ .. 50.175 ..

### [1.50.176](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.176)

śaradvasantayormadhye viṣuvantadvibhāvyate.  
ahorātraṃ kalāścaiva sapta somaḥ samaśrute .. 50.176 ..

### [1.50.177](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.177)

tathā pañcadaśāhāni pakṣa ityābhidhīyate.  
dvau pakṣau ca bhavenmāso dvau māsāvantarāvṛtuḥ.  
ṛtutrayamayanaṃ syāddvai'yane varṣamucyate .. 50.177 ..

### [1.50.178](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.178)

nimeṣādikṛtaḥ kālaḥ kāṣṭhāyā daśa pañca ca.  
kalāyāstriṃśataḥ kāṣṭhā mātrāghītidvayātmikā .. 50.178 ..

### [1.50.179](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.179)

śataghnaikonakāstriṃśanmātrātriśat ṣaḍuttarā.  
dviṣaṣṭibhāk trayoviṃśanmātrāyāñca calā bhavet .. 50.179 ..

### [1.50.180](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.180)

catvāriṃśatsahasrāṇi śatānyaṣṭau ca vidyutiḥ.  
saptatiñcāpi tatraiva navatiṃ viddhi nisvaye .. 50.180 ..

### [1.50.181](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.181)

catvāryeva śatānyāhurvidyutau vaidhasaṃyuge.  
carāṃśo hyeṣa vijñeyo nālikā cātra kāraṇam .. 50.181 ..

### [1.50.182](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.182)

saṃvatsarādayaḥ pañca caturmānavikalpitāḥ.  
niścayaḥ sarvakālasya yuga ityabhidhīyate .. 50.182 ..

### [1.50.183](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.183)

saṃvatsarastu prathamo dvitīyaḥ parivatsaraḥ.  
idvatsarastṛtīyastu caturthaścānuvatsaraḥ.  
pañcamo vatsarasteṣāṃ kālastu parisaṃjñitaḥ .. 50.183 ..

### [1.50.184](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.184)

viṃśaśataṃ bhavetpūrṇaṃ parvaṇāṃ tu raveryugam.  
etānyaṣṭādaśastriṃśadudayo bhāskarasya ca .. 50.184 ..

### [1.50.185](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.185)

ṛtavastriṃśataḥ saurā ayanāni daśaiva tu.  
pañcatriṃśat śataṃ cāpi ṣaṣṭirmāsāśca bhāskaraḥ .. 50.185 ..

### [1.50.186](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.186)

triṃśadeva tvahorātraṃ sa tu māsaśca bhāskaraḥ.  
ekaṣaṣṭistvahorātrā danureko nibhāvyate .. 50.186 ..

### [1.50.187](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.187)

ahnāntu tryadhikāśītiḥ śataṃ cāpyadhikaṃ bhavet.  
mānaṃ taccitrabhānostu vijñeyaṃ bhuvanasya tu .. 50.187 ..

### [1.50.188](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.188)

saurasaumyaṃ tu vijñeyaṃ nakṣatraṃ sāvanaṃ tathā.  
nāmānyetāni catvāri yaiḥ purāṇaṃ vibhāvyate .. 50.188 ..

### [1.50.189](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.189)

khe tasyottarataścaiva śrṛṅgavānnāma parvataḥ.  
trīṇi tasya tu śrṛṅgāṇi spṛśantīva nabhastalam .. 50.189 ..

### [1.50.190](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.190)

taiścāpi śrṛṅgavānnāma sarvataścaiva viśrutaḥ.  
ekamārgaśca vistāro viṣkambhaścāpi kīrtitaḥ .. 50.190 ..

### [1.50.191](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.191)

tasya vai sarvataḥ śrṛṅgaṃ madhyamantaddhiraṇmayam.  
dakṣiṇaṃ rājatañcaiva śrṛṅgaṃ tu sphaṭikaprabham .. 50.191 ..

### [1.50.192](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.192)

sarvaratnamayaṃ caikaṃ śrṛṅgamuttaramuttamam.  
evaṃ kūṭaisribhiḥ śailaiḥ śrṛṅgavāniti viśrutaḥ .. 50.192 ..

### [1.50.193](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.193)

yattadviṣuvataṃ śrṛṅgantadarkaḥ pratipadyate.  
śaradvasantayormadhye madhyamāṃ gatimāsthitaḥ.  
ahastulyāmatho rātriṃ karoti timirāpahaḥ .. 50.193 ..

### [1.50.194](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.194)

haritāśca hayā divyāste niyuktā mahārathe.  
anuliptā ivābhānti pajharaktairgabhastibhiḥ .. 50.194 ..

### [1.50.195](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.195)

meṣānte ca tulānte ca bhāskarodayataḥ smṛtāḥ .  
muhūrttā daśa pañcaiva ahorātriśca tāvatī .. 50.195 ..

### [1.50.196](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.196)

kṛttikānāṃ yadā sūryaḥ prathamāṃśagato bhavet .  
viśākhānāṃ tathā jñeyaścaturthāṃśe niśākaraḥ.. 50.196 ..

### [1.50.197](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.197)

viśākhāyāṃ yadā sūrya ścrateṃ'śaṃ tṛtīyakam.  
tadā candraṃ vijānīyāt kṛttikāśirasi sthitam .. 50.197 ..

### [1.50.198](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.198)

viṣuvantaṃ tadā vidyādevamāhurmaharṣayaḥ.  
sūryeṇa viṣuvaṃ vidyāt kālaṃ somena lakṣayet .. 50.198 ..

### [1.50.199](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.199)

samā rātrirahaścaiva yadā tadviṣuvadbhavet.  
tadā dānāni deyāni pitṛbhyo viṣuvatyapi.  
brāhmaṇebhyo viśeṣeṇa mukhametattu daivatam .. 50.199 ..

### [1.50.200](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.200)

ūnarātrādhimāsau ca kalākāṣṭhāmuhūrttakāḥ.  
paurṇamāsī tathā jñeyā amāvāsyā tathaiva ca.  
sinīvālī kuhūścaiva rākā cānumati stathā .. 50.200 ..

### [1.50.201](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.201)

tapastapasyau madhumādhavau ca śukraḥ śuciścāyanamuttaraṃ syāt.  
nabho nabhaśyo'tha iṣuḥ sahorjaḥ sahaḥsahasyāviti dakṣiṇaṃ syāt .. 50.201 ..

_First 200 of 223 passages. [Read on](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50)_

## Linked texts (10)

- [Brahmāṇḍapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.3) — Vyāsa, Sanskrit
- [Matsyapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.matsya.124.5) — Vyāsa, Sanskrit
- [Viṣṇupurāṇa (critical edition)](https://indike.org/pramana/in.purana.visnu*crit.2.8.32) — Sanskrit
- [Liṅgapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.linga.1.54.4) — Vyāsa, Sanskrit
- [Sāmbapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.samba.19.5) — Sanskrit
- [Vīraśaivānandacandrikā (Maritontadārya)](https://indike.org/pramana/in.sampradaya.saiva.virasaiva.virasaivanandacandrika-maritontadarya.29.27) — Maritontadārya 1725, Sanskrit
- [Liṅgapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.vernacular.tamil.kappiyam.lingapurana.60.4) — Ativīrarāma Pāṇṭiyar 1500, Sanskrit
- [Śivatattvaratnākara](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.rajadharma.sivatattvaratnakara.17.68) — Basappa Nāyaka 1684, Sanskrit
- [Śivattvaratnākara](https://indike.org/pramana/in.med.pasu.sivattvaratnakara.17.68) — Basava, Sanskrit
- [Gṛhastharatnākara](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.acara.ahnika.grhastharatnakara.17.p11) — Caṇḍeśvara, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50) · Pramāṇa
